Jasóspirlik hám saqlanıw kerek bolǵan qáwipler
Jasóspirlik – bul ózgerisler dáwiri, hám bul hámme adam balalıqtan úlkenler qatarına ótiw ushın basıp ótetuǵın universal rawajlanıw basqıshı. Bul dáwir, ásirese 13 jastan 19 jasqa shekemgi aralıqta, qáwipli dáwir bolıp tabıladı. Bul jasóspirimler hám olardıń ata-anaları ushın túrli ózgerisler hám qáwipler sebepli ańsat dáwir emes, biraq bul qudaylıq rawajlanıw dáwiri bolıwı múmkin.
Jasóspirlik dáwirindegi geypara ózgerisler hám múmkin bolǵan qáwipler
Jasóspirimler ushırasatuǵın kóp aldawshı hám qáwipli sınawlar bar. Olardıń geyparaların sanap ótemiz:
Telefonlarǵa, internetke, kiberkeńislikke, sociallıq tarmaqlarǵa, oyınlarǵa hám sonday nárselerge baylanıslılıq.
- Gormon dárejesindegi ózgerisler dene kórinisine bolǵan mánilikke alıp keliwi múmkin.
- Qudaylıq jol ornına óz qálegenin etiwge umtılıw minez-qulıq máselelerine hám ata-ana húkimetine qarsı shıǵıwǵa alıp keliwi múmkin.
- Qurdaslar basımına boysınıw yamasa qabıl etiliwdi qálew qáwipli minez-qulıqlarǵa hám olardıń saldarınan kelip shıǵatuǵın nátiyjelerge, mısalı, alkogolizm, temeki shegiw, narkotik qollanıw, jınıslıq qatnas hám keselliklerge alıp keliwi múmkin.
- Bilim beriw tapsırmaların hám maqsetlerin orınlawdan shólkemlesiw.
- Shataqlıq, qáwipsizlik sezimi hám aralas sezimler menen birge bolǵan ózlik krizisleri.
- Qaysı topar menen birge bolıw kerekligi haqqında nadurıs tańlawlar.
- Biraq, bul qáwiplerde de jasóspirimler Isa Máshi menen qatnas arqalı sınawlar ústinen jeńiske erisiwi múmkin, bul Onıń menen jaqın qatnasqa alıp keledi. «Bizge Rabbımız Isa Máshi arqalı jeńis bergen Qudayǵa shúkirler bolsın» (1 Korinflilerge 15:57 NKJV).
Bul qáwiplerden saqlanıw ushın geypara usınıslar
• Baylanıslılıq minez-qulıqlarınan saqlanıń.
Siz Onıń kúshi hám qudireti menen Isa ushın turıwıńız múmkin. «Rabbıda hám Onıń qudiretli kúshinde kúshli bolıń. Shaytannıń ayyorlıqlarına qarsı turıwıńız ushın Qudaydıń barlıq sawıtın kiyiń» (Efislilerge 6:10-11). Siz ózińizdiń uyalı telefonıńız, internet hám kiberkeńislik sıyaqlı nárselerdi tek zárúrli xızmetler ushın qollanıwıńız kerek; gúnalı hám nápsige unaytuǵın nárselerdi kóriwge waqıt sarplamań. Ózińizdiń denenińizdi, aqılıńızdı hám erkińizdi Rabbı Isaǵa beriń (Rimliklerge 12:1-2). Eger siz aldınnan baylanıslılıq penen gúresip atırǵan bolsańız, Isa Máshi de siz ushın úmit bar. Gúnalarıńızdı Oǵan ashıń, gúnalarıńızdı bildiriń hám gúnalarıńızdı quwıp shıǵarıń. «Kim óz gúnaların jasırsa, ol rawajlanbaydı, biraq kim olardı moyınlasa hám taslasa, oǵan rahm etiledi» (Nátiyjeler 28:13). «Sonlıqtan, eger Ul sizdi azat etse, siz shın mániste azat bolasız» (Yuxanna 8:36). Sonıń menen birge, ata-anańızǵa ózińizdiń gúresińiz haqqında xabar beriń hám kerek bolsa professional járdem alıń.
• Ózlik krizisinen saqlanıń.
Quday sizdi biledi hám sizdiń ómirińiz ushın maqseti bar. Ol Yeremiyaǵa ayttı: «Men seni ana qarnında payda etpesimnen aldın bildim; sen tuwılmas burın seni muqaddes ettim; seni milletlerge payǵambar etip tayınladım» (Yeremiya 1:5). Sonlıqtan, ózińizdiń ózligińiz hám shataqlıq, aralas sezimler hám qáwipsizlik sezimleri menen bánt bolıwdı toqtatıń. Onıń ornına, Qudayǵa iseniń hám Dáwít patsha sıyaqlı aytıń: «Men Saǵan maqtaw aytaman, sebebi men qorqınıshlı hám ajayıp jaratılǵanman» (Zabur 139:14). Ol sizdi biledi, jaqsı kóredi, sizge ǵamxorlıq etedi, sizdi qabıl etedi hám sizdi qádirleydi (Yuxanna 1:12, 3:16; Galatiyalılarǵa 2:20; Efislilerge 1:6).
• Nápsini muhabbat penen shatastırıwdan saqlanıń.
Sizdi eń ullı súyiwshi – Qudaydıń Ózi súyedi! Onıń sizge bolǵan muhabbatı óshpeydi, hálsiremeydi, sátsiz bolmaydı, tawsılmaydı (Yuxanna 3:16; 1 Korinflilerge 13:4-8; Yuxanna 13:1). Sonlıqtan, Isa daǵı haqıyqıy muhabbatqa «Ha» dep aytıń, hám nápsige «Joq» dep aytıń.
Nápsi – bul sizge tiyisli bolmaǵan nárselerdi qálew. Nápsi sizdi qızıqtıradı hám keyin qul etedi. Biraq, sizdi súygen Máshi arqalı siz jeńimpazdan da artıqsańız (Rimliklerge 8:37). Máshi arqalı, Muqaddes Ruwdıń kúshi, hám Qudaydıń Sózin duwa etiw hám iseniw arqalı siz nápsili súyiwshilikke, nápsili tartılıwǵa hám nápsili umtılıwǵa qarsı turıwıńız múmkin. Bular hárdayım nápsili qanaatlanıwǵa unaydı, sebebi olar Shaytan tárepinen berilgen. Quday ayttı: «Dúnyanı yamasa dúnyadaǵı nárselerdi [Shaytan basqaratın dúnya sistemasın] súymeytuǵın bolıń… Sebebi dúnyadaǵı barlıq nárse – nápsiniń nápsisi, kózlerdiń nápsisi hám ómirdiń maqtanıshı – Ákeden emes, bálkim dúnyadan» (1 Yuxanna 2:15-16).
• Qurdaslar basımına boysınıwdan saqlanıń.
Qudayǵa boysınǵanıńızda, ózińizdi nájis etiw ushın teris qurdaslar basımınan qorqıwıńız shárt emes. Basqalar patshanıń názikliklerine qatnasqan bolsa da, «Daniyıl óz júreginde patshanıń náziklikleriniń úlesi menen de, sharap penen de ózin nájis etpewge niyet etti» (Daniyıl 1:8).
Sonıń menen birge, Navuxodonosor patsha barlıq xalıqqa ózi ornatqan altın súwretke bas iyip tabınıwdı buyırdı. Biraq úsh jas jigit, Shadrax, Meshax hám Abednego, patshanıń súwretine tabınıw talabına bas iyip, barlıq xalıqtıń basımı astında iyiliwden bas tarttı. Quday bul úsh jas jigitti otta kúydirmewdi támiyinledi. Onıń ornına, Daniyıl 3-bólimde oqıǵanımızday, olar erkinlikke hám Máshiniń insaniy kóriniske iye bolǵanǵa shekemgi dáwirdegi Onıń menen qatnasqa iye boldı!
Gúnalı lázzetlerge, sonday-aq qudaysız muzıka menen keshelerge, narkotik qollanıwǵa hám jınıslıq iskerlikke qatnasıw basımınan bas tartıń. Tańlawlı bolıń hám sizdiń minez-qulqıńızda hám Rabbı Isaǵa hám ata-anańızǵa bolǵan muhabbatıńızda sizdi buzbay, bálkim kúsheytetuǵın doslardı tańlań. Musa sıyaqlı aqıllı tańlawlar etiń, «Qudaydıń xalqı menen azap shegiwdi gúnanıń ótip ketetuǵın lázzetlerinen góre jaqsı kórip» (Evreylerge 11:25).
Geypara Máshiy jasóspirimlerdiń mısalları
Bul ózgerisler, sınawlar hám qáwipler ortasında tutqın sıyaqlı boysınbaytuǵın, bálkim ózin súygen Máshi arqalı «jeńimpazdan da artıq» bolǵan geypara jasóspirimler bar (Rimliklerge 8:37). Gúnanıń media tárepinen dánlenetuǵın bul dúnyada, bul jasóspirimler lagerlerde hám mekteplerde Máshi degi haqıyqat ushın turıp hám sóylep ózgeris jasap atır. Olar Rabbıda ata-analarına boysınıw arqalı; muhabbat penen haqıyqattı jetkeriw arqalı; miyrimli minez-qulqı arqalı; Qudayǵa iseniwi arqalı; hám qurdaslar basımı astındaǵı, lastanǵan jámiyette taza ómir súriwge bolǵan minnetlemesi arqalı basqalardıń ómirine tásir etip atır. Hawariy Pawıl Timoteydi ruwxlandırǵanı sıyaqlı, «Hesh kim seniń jaslıǵıńdı mensinbesin, bálkim sózde, minez-qulqta, muhabbatta, ruwhta, isenimde, tazalıqta isenimlerge úlgi bol» (1 Timoteyge 4:12; Efislilerge 6:1 di qarastırıń). Sonlıqtan, jasóspirim ushın qáwipsizlik qáwiptiń joqlıǵında emes, bálkim Qutqarıwshı Isa nıń bar ekenliginde tabıladı.
