Derlik eki mıń jıl aldın Pawel Timotiyge aqırǵı kúnler qorqınıshlı boladı dep jazǵan (2 Timotiy 3:1-5). Ol ne názerde tuttı? Ol shirkewdiń kóteriliwine hám keyingi dúnyadaǵı apatshılıqqa alıp keletuǵın dúnyanıń jaǵdayı haqqında oylaǵan ba edi? Ya bolmasa ol bul házirgi shirkew dáwirinde imanı bar adamlar arasında ruwxıy páseńlewdi názerde tuttı ma, sebebi olardıń Qudayǵa sadıqlıǵı joq edi, nátiyjede bul dúnyanıń usınıs etken hár qanday nársege shıdamlılıq payda boldı. Yuhanna shirkew dáwiriniń aqırın «jılı» bolatuǵın waqıt dep súwretlegen, ıssı da emes, suwıq ta emes, hám solay etip Qudayǵa jiyrenishli (Ashıw 3:15-16).
Shıdamlılıq yamasa sadıqlıq?
Dorothy Sayers, 20-ásirdiń basındaǵı Britaniyalı jazıwshı, shıdamlılıq haqqında mınaday jazǵan: «Dúnyada bul Shıdamlılıq dep ataladı, biraq tamuqta bul Úmitsizlik dep ataladı, hesh nársege isenbeytuǵın, hesh nársege áhmiyet bermeytuǵın, hesh nárse bilmekshi bolmaytuǵın, hesh nársege aralaspaytuǵın, hesh nársege quwanbaytuǵın, hesh nárse jek kórmeytuǵın, hesh nársede maqset tappaytuǵın, hesh nárse ushın jasamaytuǵın hám ólmeytuǵın hesh nárse bolmaǵanı ushın tirilikte qalatuǵın gúna».
Biz shıdamlılıqqa bolǵan múnásibetti házirgi dúnyaǵa hám onıń standartlarına Qudayǵa hám Onıń standartlarına sadıqlıq penen salıstırǵanımızda, ne ushın Isaǵa eriwge tayın bolǵanlar, qansha qımbat bolmasın, ómirdi ádewir qanaatlanarlı hám mánisli tabatuǵının túsinip baslaymız. Qudaysız ómirler ózgeris, kóńil qalıw, úmitsizlik hám ashıw menen basqarılǵan. Hám sol sıyaqlı, Qudayǵa shın sadıqlıǵı yamasa Quday bergen maqseti bolmaǵan jartı jánli máńgi máńgilerge de azıraq dárejede qollanıladı.
Ayırım missionerlerdiń aytqan sózleri bizge Máńgi Máńginiń isine sadıq bolıw degen ne ekenin kórsetedi. Jim Elliot, 1956-jılı Ekvadorda Auca hindileri tárepinen qurban bolǵan bes missionerdiń biri, óz kúndeligine Rabbiyge xızmet etiwge arnalǵan ómir haqqında oylaǵanda mınaday jazǵan: «Ol saqlay almaytuǵın nársesin joǵaltpaytuǵın nársege almasıwshı aqmaq emes».
C. T. Studd óz baylıǵın hám Angliyadaǵı sociallıq ornın Rabbiyge xızmet etiw ushın taslaǵan, birinshi Qıtayda Hudson Taylor menen, keyinirek Afrikada missioner bolıp, ol Jer júzin Evangelizatsiya Krestin qurǵan. 1913-jılı Afrikaǵa ketpes burın, Studd jas jigitten óziniń úlken qurbanlıq etip atırǵanın soradı. Studdtiń juwabı WEC-tiń uranı boldı: «Eger Isa Máńgi Máńgi Quday bolsa hám men ushın ólgen bolsa, onda Oǵan etetuǵın hesh qanday qurbanlıq úlken bolmaydı».
Hám bul sóz kóp missionerlerge tiyisli dep esaplanǵan: «Quday hárdayım óz tańlawın Oǵan qaldırǵanlarǵa eń jaqsısın beredi». Bul missionerlik dálillerinen biz olardıń júreklerinde janǵan sadıqlıq otınıń ishki ideyasın alamız – hám sol sıyaqlı, ómirlerin Rabbiyge xızmet etiwge tapsırǵan hám házirgi dúnyanıń standartları menen qádiriyatlarınıń ruwxıy kúshin tómenletiwge jol bermegen barlıq adamlar haqqında da aytıwǵa boladı. Rimliklerge 12:1-2 (NIV) mınaday deydi: bunday qurbanlıq dúnyanıń standartlarına sáykes kelmew haqqındaǵı sheshim menen birge biz ushın Qudaydıń erkin anıq túsinikti ashıp beredi.
Sonlıqtan, men sizlerdi, aǵalar, Qudaydıń rahmine qaray, denelerińizdi tirilik qurbanlıqları sıpatında, muqaddes hám Qudayǵa jaǵımlı etip usınıwǵa shaqıraman – bul sizlerdiń ruwxıy ibádatıńız. Endi bul dúnyanıń úlgisine sáykes kelmeńler, biraq aqılıńızdı jańalaw arqalı ózgerińler. Sonnan keyin sizler Qudaydıń erki ne ekenin – Onıń jaqsı, jaǵımlı hám kámil erkin sınap kóre alasızlar hám maqullay alasızlar. (Rimliklerge 12:1-2)
Biz dúnyada jasaymız, biraq onıń qádiriyatları menen basqarılmawımız kerek. Rabbiy Isa Óz shákirtleri hám olardıń izinen eretuǵınlar ushın dúnyada olardı qorǵawdı sorap Qudayǵa sıyındı:
Men seniń olardı dúnyadan alıp ketiwińdi emes, al olardı jamanlıqtan qorǵawıńdı sorayman. Olar dúnyadan emes, men de onnan emespen. Olardı haqıyqat penen muqaddes et; seniń sóziń haqıyqat (Yuhanna 17:15-17). Máńgi Máńginiń shákirtleri sıpatında, biz bul dúnya sistemasınıń bólegi emesbiz, sebebi biz aspan puqaraları (Filipiyalılarǵa 3:20), biraq biz Oǵan dushpan bolǵan dúnyada Máńgi Máńgi ushın turıwǵa shaqırılǵanbız.
Dúnyada yamasa onıń ishinde?
Rabbiy Isa biz ushın eriwge bolatuǵın kámil úlgi. Ol óz dáwiriniń adamları arasında jasap, islep hám xızmet etken, biraq ol hesh qashan olardıń gúnáların maqullamaǵan yamasa olarǵa qatnaspagan. Ol dúnyada jasaǵan bolsa da, ol dúnya tárepinen lastanbaǵan.
Bizde bizdiń hálsizliklerimizge qamqorlıq ete almaytuǵın bas ruhaniy joq, biraq bizde hár tárepleme sınawdan ótken, biz sıyaqlı – biraq gúnásız bolǵan biri bar (Evreylerge 4:15). Biz gúná menen basqarılǵan joǵalǵan hám ólip atırǵan dúnyada jasaymız, biraq biz ózimizdi qorshap turǵan gúná hám jamanlıqqa qatnasıwımız shárt emes.
Biz bul dushpan ortalıqta jasaǵan máńgi máńgilerdi okean túbindegi súńgi kemesiniń ekipajına uqsata alamız. Olar sırtqı basımnan kúshli korpus penen qorǵalmasa, olardı óltiretuǵın qısım suwı menen qorshalǵan, bul olardıń óz missiyasın orınlawına múmkinshilik beredi. Suw sırtında turǵan waqıtta olar qáwipsiz, biraq korpusta aǵıw payda bolıp, suwdıń kiriwine jol berse, olar óte qáwipli jaǵdayda boladı. Ápiwayı etip aytqanda, súńgi keme okeanda, biraq okean súńgi kemede emes hám hár qanday bahada sırtında saqlanıwı kerek.
Biz Máńgi Máńgini Qutqarushı sıpatında qabıl etkenimizde, biz Qudaydıń shańaraǵına tuwılamız:
Sonlıqtan, eger kimde-kim Máńgi Máńgide bolsa, ol jańa jaratılıs; eskilik ótti, jańalıq keldi! (2 Korinflilerge 5:17). Imanlılar sıpatında biz jeńis ushın Isaǵa tolıǵıraq súyeniwimiz kerek, hám keyin Muqaddes Ruwhtıń kúshinde jasawımız kerek. Sonlıqtan men aytaman, Ruwh penen jasańlar, hám sizler gúnákar tábiyattıń qálewlerin qanaatlandırmaysızlar (Galatiyalılarǵa 5:16). Biz bul gúnákar dúnyada jasaǵanımız menen, bul bizdiń úyimiz emes ekenin tán alıwımız kerek. Asman puqaraları sıpatında biz Petrushtiń shaqırıǵına eriwimiz kerek: Qádirli doslar, men sizlerdi, dúnyadaǵı bólginshiler hám bólginshiler sıpatında, jánlerińizge qarsı urıs etetuǵın gúnákar qálewlerden saqlanıwǵa shaqıraman (1 Petrus 2:11).
Dúnya ne?
Injil dúnya degende ne názerde tutadı? Álbette, Quday bul planetanı názerde tutpaydı, sebebi Injil bizge bul dúnyanıń ájayıp nárseleri haqqında hám biz Jaratıwshı Qudaydı jaratılısta qalay kóriwimiz kerek ekenligi haqqında aytadı.
Dúnya jaratılǵannan berli Qudaydıń kórinbeytuǵın qásiyetleri – Onıń máńgi kúshi hám ilahiy tábiyatı – jaratılǵan nárselerden túsinikli bolıp, anıq kórindi (Rimliklerge 1:20). Biz dúnyalıqtan saqlanıwǵa eskertilgenimizde, bizge házir Shaytannıń qadaǵalawında bolǵan bul dúnya sistemasınan qashıw kerek ekenligi aytıladı. Ol bul dúnyanıń knyazı (Yuhanna 14:30) hám sol sıpatında Qudaydıń barlıq qásiyetlerin buzıwǵa umtıladı.
Yuhanna dúnyalıqtı úsh tiykarǵı qásiyetke iye shaytanlıq strategiya sıpatında juwmaqladı: Dúnyanı yamasa dúnyadaǵı hesh nárseni súymeńler. Eger kimde-kim dúnyanı súyse, Ákeniń súyiwshiligi onda joq. Sebebi dúnyadaǵı hár bir nárse – gúnákar adamnıń qálewleri, onıń kózleriniń qálewi hám onıń iyelik etken hám islegen nárseleriniń maqtanıshı – Ákeden emes, al dúnyadan kelgen (1 Yuhanna 2:15-16). Bul dúnyanıń knyazı sıpatında, Shaytan adamlar júreklerin buzıwǵa háreket etip atır, sebebi ol óziniń húkiminiń jaqın ekenin biledi.
Házir bul dúnyaǵa húkim etiw waqtı; házir bul dúnyanıń knyazı quwıp shıǵarıladı (Yuhanna 12:31).
Bul dúnya sisteması materialistlik, ádep-ikramlıqqa qarsı, ózgerisli, buzılǵan hám etikasız dep anıqlanǵan; ol hár qanday awıtqıwǵa, gúnákar lázzetke hám dúnya dinine shıdamlı, biraq Isa Máńgi Máńgi hám Máńgi Máńgilikke tolıq qarsı. Ol Quday Sóziniń húkimetine, haqıyqatlıǵına, anıqlıǵına hám qátelikke jol qoymaslıǵına isenimdi joq etiwge umtıladı.
Biz bul haqqında ne isley alamız? Isa imanı bar adamnıń dúnyadaǵı ornın bir mısal arqalı túsindirdi, onda dıyqan biyday urıǵın ekken; keyin túnge qaray dushpan kelip, biydaylar arasında ot ekken. Ekewi de birge ósken hám xızmetshiler otlardı julıp taslaw kerek pe dep sorasa, iyesi olardıń otlardı julıp taslawı jaqsı biydaydı da tamırınan julıp taslaytuǵının aytqan. Rabbiy keyinirek shákirtlerine mısalın túsindirdi:
Jaǵımlı urıqtı ekken adam – Adam Balası. Maydan – dúnya, hám jaǵımlı urıq patshalıqtıń balaların bildiredi. Otlar – jamanlıqtıń balaları, hám olardı ekken dushpan – shaytan. Ónim – dáwirdiń aqırı, hám orımshılar – perishteler. Otlar julıp taslanıp otta kúydirilgenindey, dáwirdiń aqırında da solay boladı. Adam Balası óz perishtelerin jiberip, Olar Óz patshalıǵınan gúnáǵa sebep bolatuǵın hám jamanlıq isleytuǵın barlıq nárselerdi julıp taslaydı. Olar olardı otlı peshke taslaydı, onda jılaw hám tis qayraw boladı (Matta 13:24-30; 36-43). Jaqsı urıq ósiwde hám jetiliwde boladı, hám otlar bar bolsa da jemis beredi. Haqıyqatında da, Máńgi Máńgiler sıpatında, biz tek ǵana jetiliwge emes, al ózimizdi qorshap turǵan «otlarǵa» jaqsı tásir etiwge de múmkinshilikke iye bolamız.
Dúnyada qalay jasaw kerek
Dúnya bizdi Quday patshalıǵına hám Máńgi Máńginiń húkimetine alıp keliw ushın eń joqarı bahadı tólegen Rabbiyden bas tarttı. Hár qıylı islerdi oqıǵanımızda, shákirtlerdiń de Isaǵa ergenleri ushın quwǵınlanǵanın hám qurban bolǵanın kóremiz. Dúnya olardı da, olardıń járiyalaǵan xabarın da qabıl etpedi. Rim imperiyasınıń siyasiy hám sociallıq sisteması Máńgi Máńgilikten bas tarttı hám mıńlaǵan imanı bar adamlarǵa ólim jazası beriwde úlken rol oynadı. Butparast hám evrey basshılarınıń diniy sisteması da Isaǵa bas tarttı hám Onıń izbasarların quwǵınladı. Bul bas tartıwǵa qaramastan, shákirtler tek ǵana óz imanları ushın jasap hám ólgen joq, al sol dáwirdegi barlıq belgili dúnyaǵa injildi tarqatıw ushın da paydalanıldı. Olar dúnya sistemasınıń aǵımına qarsı júzdi, hátte bul dúnyanıń knyazı óz izbasarların kúshlendirip turǵan bolsa da.
Shákirtler ózlerinde Qudaydan kúsh bar ekenin anıqladı, bul olardı jeńimpaz bolıwǵa múmkinshilik berdi. Olardaǵı Ruwh hár qanday dúnya kúshinen úlken edi.
Antixristtiń ruwhı ... dúnyada bar. Sizler, qádirli balalar, Qudaydan bolǵanlar hám olardı jeńgenler, sebebi sizlerdegi Ol dúnyadaǵıdan úlken (1 Yuhanna 4:3-4). Rabbiy Isa Óz izbasarları menen «dáwirdiń aqırına shekem» birge bolıwǵa wáde bergen edi (Matta 28:20). Hám ol dáslepki shákirtler menen birge bolǵanı sıyaqlı, olardı ishki Muqaddes Ruwh arqalı kúshlendirgenindey, ol búgin de biz benen birge, bizdi Ózi ushın jasawǵa hám házirgi dúnya sistemasınıń aǵımına qarsı júziwge kúshlendirip atır.
Duz hám Nur
Sizler jerdiń duzı. Biraq eger duz óz duzlıǵın joǵaltsa, onı qalay qaytadan duzlı etiwge boladı? Ol endi hesh nársege jaramaydı, tek ǵana sırtqa taslanıp, adamlar tárepinen basıp ótiliwi kerek. Sizler dúnyanıń nurı. Tóbeliqtaǵı qala jasırın bolıwı múmkin emes (Matta 5:13-14).
Men Kolumbiyada jasaǵanımda hám ormanlıq aymaqlardaǵı shańaraqlarǵa barǵanımda, olardıń etlerin duzlap hám qurıtıp atırǵanın jiyi kóretuǵın edim, sebebi olarda elektr energiyası da, muzlatqıshlar da joq edi. Et duzlanbasa hám quyashta qurıtılmasa tez buzılıp ketetuǵın edi. Duz buzılıw háreketin toqtattı. Sol sıyaqlı, lastanǵan dúnyada jasaǵan Máńgi Máńgiler ózlerin qorshap turǵan korrupciyaǵa shekleytuǵın tásir ete aladı. Mısalı, ásirler dawamında kóp jeke mektepler hám kolledjler studentlerdi oqıtıw hám olardı injil prinsipleri, etikası hám morallıǵına úyretiw sıyaqlı eki maqset penen baslanǵan. Angliyada qul sawdasın joq etiw ushın Britaniya parlamentinde William Wilberforce gúresken hám aqırında 1807-jılı orınlanǵan. George Muller (1805-1898), Angliyadaǵı kemsiz balalar ushın kóp jetimxana qurǵan, óz qaramındaǵılardıń barlıq mútájliklerin támiyinlew ushın Qudayǵa bolǵan úlken imanı menen belgili edi.
Máńgi Máńgiden berli ásirler dawamında, usınday Máńgi Máńgiler Quday ushın turǵanlarında dúnyaǵa tereń tásir etken. Olar ózlerin qorshap turǵan dúnyalıq korrupciyanıń jolın toqtatıw ushın ǵana emes, al qarańǵı hám gúnákar dúnyada nurlar sıpatında jarqıraw ushın da paydalanılǵan. Biz olardıń belgilegen standartlarına qalay sáykes kelemiz? Biz Quday ushın turıp, injil standartların saqlap atırmız ba? Biz múmkinshilikler payda bolǵanda Rabbiy ushın sóylep hám gúwalıq berip atırmız ba? Biz siyasiy jaqtan durıs bolıw menen basqarılıp atırmız ba, yamasa injil jaqtan durıs bolǵan nárse ushın sóylep atırmız ba? Biz ómirimizdi Rabbiyge hám Ol bizge bergen prinsiplerge tapsırıwǵa tayınbız ba?
Rabbiy hár birimiz ushın bir rejesine iye. Biz óz erkimizdi Oǵan tapsırıwımız, Onıń erkin izlewimiz hám Ol ushın jasawımız kerek, bul dúnyanıń bizdiń oylarımızdı hám háreketlerimizdi basqarıwına jol bermey. Rabbiy ushın pútkil júrek penen jasawdan jaqsı hesh nárse joq.
Sen maǵan ómir jolın bildirdiń; Sen meni Óz aldında quwanısh penen, Óz oń qolıńda máńgi lázzetler menen toltırasań (Zabur 16:11). Missioner C. T. Studdtiń shaqırıǵın qaytadan oqıń: «Eger Isa Máńgi Máńgi Quday bolsa hám men ushın ólgen bolsa, onda Oǵan etetuǵın hesh qanday qurbanlıq úlken bolmaydı».
