Tazalıq múmkin!
«Hesh kim seniń jaslıǵıńdı mensinbesin, biraq sózde, minez-qulqta, muhabbette, ruwhta, isenimde, tazalıqta isenim etiwshilerge úlgi bol.» – 1 Timotiy 4:12
Biz búgin nápaq, ádep-ikramlıqqa qarsı hám kir dúnyada jasaymız. Bul dúnya eń ázziler – balalarımız ushın ózin tártipke salıw ushın kóbirek hám kóbirek ilajlar qabıl etip atırǵanlıǵı menen anıq. Mısalı:
Húkimet televideniege «úlkenler ushın kontent» bar material haqqında kóriwshilerge xabar beriw ushın eskertiwler talap etedi. MA belgileri ata-analarǵa shou «jetik auditoriya» ushın ekenligin eskertedi, sebebi ol balalar ushın jaramas til, zorlıq hám jınıslıq kórinslerdi óz ishine aladı.
- Televidenie kabel kompaniyaları endi belgili kanallardı bloklawǵa bolatuǵın pult penen támiyinleydi. Bul ata-analardıń gúnásizlerdi qorǵaw ushın quralı menen támiyinleydi dep esaplanadı.
- Jollar boyındaǵı belgiler belgili aymaqlar «Narkotiksiz mektep zonaları» ekenligin kórsetedi, bul jerde yamasa sol mektepte nızamsız narkotiklerge ruqsat etilmeytuǵının eskertedi.
- Jámiyetlerde balalardıń bunday qatnasıq penen birge keletuǵın juwapkershilikti túsinetuǵın dárejege jetkenshe jınıslıq qatnasıqlardan saqlanıwǵa shaqırıwshı programmalar usınıladı.
- Nápaq dúnyada ádep-ikramlılıqtıń bir bólegin qáliplestiriwge bolǵan háreketler sanawǵa bolmaytuǵın dárejede kóp. Biraq Quday bul máselede anıq: Ol Óz xalqınıń tazalıqtı úlgi etiwlerin qáleydi. Bul Máshihiy ómir ushın tiykarǵı Bibliyalıq prinsip. Rabbiy Óz shákirtleriniń ayaqların juwǵanda (Yoxan 13:2-20) Ol isenim etiwshiler bul dúnyada júrgenlerinde nápaq bolatuǵının túsindirdi. Nápaqlıqqa sebep bolatuǵın sırtqı dushpanlar bar – dúnya hám shaytan. Biraq ishki dushpan da bar – dene, Adamnan miyras etip alınǵan gúná tábiyatımız (Rimliklerge 7:5; Galatiyalılarǵa 5:19-21). Qıyınshılıqqa qaramastan, Quday tazalıqtı talap etedi. Bul kerek hám múmkin (1 Piter 1:14-16; 1 Timotiy 4:12).
Baylanıs arqalı nápaqlıq
Óz Ákesine joqarı ruwxanıy duwasında, Rabbiyimiz Isa Óz ergenleri haqqında bılay dedi:
«Olar dúnyadan emes, men de dúnyadan emespen. Olardı Seniń haqıyqatıń menen taza et. Seniń sóziń haqıyqat» (Yoxan 17:16-17 NKJV).
Rabbiy Qudaydıń erkin orınladı, Ol bizdiń gúnálarımız ushın Golgota krestinde óldi, tirildi hám aspanǵa kóterildi. Biraq shákirtler jerde qaldı, sonlıqtan Ol olar ushın bılay duwa etti:
«Men Sen olardı dúnyadan alıp ketiwińdi duwa etpeymen, biraq Sen olardı jamanlıqtan saqlawıńdı duwa etemen» (Yoxan 17:15).
Biz ele de gúnáǵa tolı dúnyada jasaymız.
Bul dúnyada jasap atırǵanda, biz baylanıs arqalı nápaq bolamız. Birinshi Yoxan 2:16 da aytılǵan: «dúnyadaǵı hámme nárse – deneniń qálewi, kózlerdiń qálewi hám ómirdiń maqtanıshı – Ákeden emes, al dúnyadan.» Yoxan qálew hám óz erkiniń arqasında isleytuǵın dúnya sisteması haqqında jazdı, hám biz onıń ishinde júriwimiz kerek. Bul sistemada belgili gúnákar minez-qulqlar norma bolıp tabıladı. Bul jerde sanawǵa bolmaytuǵın dárejede kóp bolsa da, olarǵa tómendegiler kiredi: qorǵanıw, jınıslıq nápaqlıq, óz-ózine qızıǵıwshılıq, aldaw hám zorlıq. Biraq Quday bizdi joqarı standart penen jasawǵa shaqıradı.
Elshi Pawıl jas Timotiydi ómirinde tazalıqtı kórsetiwge shaqırdı:
«Hesh kim seniń jaslıǵıńdı mensinbesin, biraq sózde, minez-qulqta, muhabbette, ruwhta, isenimde, tazalıqta isenim etiwshilerge úlgi bol» (1 Timotiy 4:12).
Ol qálew hám nápaqlıqqa tolı dúnyada jasaǵan bolsa da, Timotiy basqasha bolıwı kerek edi. Onıń sózi taza hám qorǵanıwshılıqtan azat bolıwı kerek edi. Onıń sózleri buzıw emes, al qurıwı kerek edi. Onıń minez-qulqı tazalıq penen jańǵırıwı kerek edi. Ol óz átirapında bolıp atırǵan waqıyalarǵa qaramastan, qudaylıq minez-qulqqa iye bolıwı kerek edi. Álbette, bul jınıslıq nápaqlıqtan saqlanıwdı óz ishine aladı. Timotiy óz isenimin úlgi etiwge tiyis edi. Onıń óz áwliyeleri hám dúnya aldındaǵı minez-qulqı tazalıq penen xarakterleniwge tiyis edi.
Rabbiy búgin bizden de sol nárselerdi kútedi. Biz bul tazalıqtı nápaq dúnyada kórsetiwimiz kerek. Bizde resurslar bar: ishki Muqaddes Ruh, Qudaydıń Sózi, duwa hám Máshihiylerdiń jergilikli jıynalısı. Eger biz tazalıqtıń jarqın úlgileri bolatuǵın bolsaq, hár bir resurs qollanılıwı kerek. Mısalı, sózimizde bizge awzımızdan hesh qanday nápaq sózler shıǵarmawǵa, al tek «kerekli qurılıs ushın jaqsı bolǵan nárselerdi, ol tıńlawshılarǵa miyrim beriw ushın» (Efese 4:29) aytıwǵa úgit beriledi. Qorǵanıw hám ótirikler, maqtaw hám asıra silteme, sın hám zıyanlı til dúnyasında, Máshihiy qurıwshı, buzıwshı emes til menen xarakterleniwge tiyis. Bunnan tısqarı, bizdiń minez-qulqımız joqarı bolıwı kerek. Eger biz Oǵan ruqsat etsek, Qudaydıń Muqaddes Ruhı bul barlıq tarawlardı basqara aladı. Ol bizde jasaydı (Yoxan 14:16-17), hám biz Oǵan «tolıwǵa» shaqırılǵanbız (Efese 5:18). Ol basqarǵanda, bizdiń minez-qulqımız ózgeredi hám biz Máshiyhke uqsas bolamız (Galatiyalılarǵa 5:16-26). Biz dúnya sıyaqlı háreket etpeymiz.
Tazalıq bizdiń súyiw usılımımızda kórinedi. Dúnyadaǵı muhabbettiń kóbi óz-ózine qızıǵıwshılıq motivleri menen basqarıladı. Máshihiylik bolsa basqasha. Biz «Quday muhabbat» (1 Yoxan 4:8) dep oqıymız. Bizdiń minez-qulqımız Qudaydı dáripazlaytuǵın hám onıń alıwshılarına jaqsı niyetti alıp keletuǵın Onıń muhabbatı menen xarakterleniwge tiyis. Isa bizge buyıradı:
«Eger bir-birińizge muhabbatıńız bolsa, bunıń menen hámme Seniń shákirtleriń ekenińizdi biledi» (Yoxan 13:35)
– qonshılarıńızǵa muhabbat (Matta 19:19), dushpanlarıńızǵa muhabbat (Matta 5:44), shańaraqqa muhabbat (Efese 5:22-33; 6:1-4) hám Qudayǵa muhabbat (Matta 22:37). Biz ata-analarımızdı húrmet etkenimizde, zayıplarımız benen jaqınlıqtı basdan keshiriw ushın úyleniwdi kútkende, dushpanlarımız ushın duwa etkenimizde hám olarǵa jaqsılıq islegenimizde, muhabbatımızdıń tazalıǵı úlgi etiledi. Tazalıqtı shın mániste jasawdan jaqsıraq qanday úlgi bolıwı múmkin:
«Tazalar ushın hámme nárse taza, biraq nápaq hám isenimsizler ushın hesh nárse taza emes, al olardıń aqılı hám ar-namısı da nápaq» (Tit 1:15).
Gúná tábiyatı arqalı nápaqlıq
Pawıl Filippiyalılarǵa jazǵan xatın mına sózler menen juwmaqladı:
«Aqırında, ázizler, qanday nárseler haqıyqat bolsa, qanday nárseler asıl bolsa, qanday nárseler ádalatlı bolsa, qanday nárseler taza bolsa, qanday nárseler súykimli bolsa, qanday nárseler jaqsı xabar bolsa, eger qanday da bir pazıylat hám eger qanday da bir maqtawǵa ılayıq nárse bolsa – bul nárseler haqqında oylańlar» (Filippiyalılarǵa 4:8).
Biz oylawımız kerek bolǵan qanday gózál ayattı! Rabbiy bizdiń aqılımızdıń taza bolıwın qáleydi. Eger olar aytqanday, biz hárdayım bir nárse haqqında oylaytuǵın bolsaq, biz taza oylar oylawımızǵa isenim payda etiwimiz kerek, sebebi dúnya bizdiń oylawımızdı basqarıw ushın dúzilgen. Media hámme nárseni qamtıytuǵın hám hesh qashan tawsılmaytuǵın. Hárdayım kóretuǵın hám esitetuǵın bir nárse bar. Kópshilik reklama bizdiń aqılımızdı nápaq etedi hám bizdi ózimizge itibar beriwge májbúr etedi. Biraq Pawıl bizdi ruwxıy nárselerge ruwxıy kúshimizdi jumsawǵa shaqıradı. Filippiyalılarǵa 4:8 degi barlıq xarakteristikalar Máshiyh haqqında sóyleydi. Quday bizdiń aqılımızdı Onıń menen bir qatarda bolıwın qáleydi.
Biraq oylaw tazalıǵına úlken kedergi bar; bul bizdiń Adamlıq tábiyatımız (Rimliklerge 3:10,23). Biz taza ómir súrip atırǵanday kóriniwimiz múmkin, biraq bizdiń oylaw ómirimiz shınında gúná menen shatasıp ketken. Matta 5:28 de Rabbiy kópshilikke zınaqorlıq júrekte bolıwı múmkinligin esletti:
«Biraq men sizlerge aytaman, kim hayalǵa qálew menen qarasa, ol onıń menen júreginde zınaqorlıq islegen boladı.»
Usılayınsha, biz taza ómir súrip atırǵanday kóriniwimiz múmkin, biraq hárdayım júregimizde zınaqorlıq islep atırǵan bolamız. Biz ibadat etip atırǵanday kóriniwimiz múmkin, biraq ózimizdiń aǵamız benen óz-ózine qızıǵıwshılıq máselelerimiz bar (Matta 5:23-24). Rabbiy Matta 23 te Fariseylerge jeti «way» ayttı. Olardıń ekewi sırtqı kórinislerge baylanıslı ajıralıp turadı:
«Way sizlerge, jazıwshılar hám Fariseyler, eki júzliler! Sebebi sizler keseniń hám tabaqtıń sırtın tazalaytuǵınsızlar, biraq ishleri zorlıq hám óz-ózine qızıǵıwshılıqqa tolı» (23:25).
Hám
«Way sizlerge, jazıwshılar hám Fariseyler, eki júzliler! Sebebi sizler sırtınan gózál kórinetuǵın, biraq ishleri óli adamlar súyekleri hám barlıq nápaqlıqqa tolı aqlanǵan qábirlerge uqsaysızlar» (23:27).
Bul ayıplawlar jazıwshılar hám Fariseylerge qarsı edi, biraq biz de olardı ruwhta isley alamız. Rabbiy bizdiń tazalıǵımızda haqıyqattı qáleydi. Ol bizdiń oyınlar oynaǵanımızdı qálemeydi.
Oylaw tazalıǵınıń sırrı Máshiyhte tabıladı. Pawıl biz hár bir oydı «Máshiyhtiń boysınıwına tutqın etiwimiz kerek» (2 Korinflilerge 10:5) dedi. Biz Rabbiyden bizdi dúnyalıq hám denelik oylardan saqlawın sorawımız kerek. Biz ózimizdi qıyın jaǵdaylarǵa salmawımız kerek. Tazalıqqa kóp hújimler kóz qapısı hám qulaq qapısı arqalı keledi. Biz bul qapılardı basqara alamız. Qudaydıń qálewi bizdiń Onıń Ulı obrazına uqsas bolıwımız (Rimliklerge 8:29). Máshiyh bizdiń ómirimizde qayta jaratılǵanda, ishki tazalıqtı alıp keledi. Injil bizge Muqaddes Ruhtıń kúshinde jasay alatuǵınımızdı hám Ruhtıń jemisin úlgi ete alatuǵınımızdı esletedi. Eger biz ózimizdi Máshiyhke boysındırsak, dúnya shın tazalıqtı kóredi (Galatiyalılarǵǵa 5:22-26).
Global mádeniyette tazalıq
Biz global mádeniyette jasaymız. Texnologiya dúnyanı kishireytti, sonlıqtan hámme onıń bir bólegine iye bola aladı. Mıńlaǵan shaqırım uzaqlıqtaǵı mámleketlerden jańalıqlar endi televidenie hám internet arqalı bizdiń qonaq bólmelerimizde, kabinetlerimizde hám ofislerimizde tez arada payda boladı. Biraq bul jetiskenlikler dúnyanıń kirin de bizdiń úylerimizge alıp keldi. Qorǵanıw, jınıslıq nápaqlıq, qálew, ádalatsızlıq, zorlıq, nápaqlıq hám ashgózlik bizdiń átirapımızda. Máshihiylerde ruwxıy resurslar hám Qudaydıń tazalıǵın dúnyaǵa kórsetiw ushın arnawlı imtiyaz bar. Shınında da, bul bizdiń shaqırıǵımız hám minnetimiz. Bizde Qudaydan buyrıq bar, hám Ol bizge resurslardı berdi. Tazalıq múmkin!
