JOSIA Izlewshi
Izrail hám Yahuda patshalarınıń geyparalarına baylanıslı «hám ol Rabbı kóz aldında durıs isledi» degen sózdi kóriw jaǵımlı. Biraq, Qudaydıń xalqı, basqa milletlerge nur bolıwı kerek bolǵan millet haqqında sóyleskende, Injilde bunday maqtaw jazılıwı kerek bolǵanı da qayǵılı. Quday Ruwxı ilhamlanǵan jazıwshılarǵa joqarıdaǵı sózdi jazdırdı, sebebi Izrail hám Yahuda patshalarınıń kóbi «Rabbı kóz aldında jaman» islerdi islegen edi.
Josiaǵa shekemgi patshalar, onıń babası Manasse hám ákesi Amon, ekewi de jaman edi (2 Shejire 33). Manasse Rabbı Ashuriyalılar arqalı húkim keltirgennen keyin táwbe qıldı (2 Shejire 33:10-17), biraq Amon táwbe qılmadı. Josia júdá basqasha edi. Ne ushın? Bálkim juwap onıń júreginiń háreketinde kórinip turadı, 2 Shejire 34:3-te tabılǵanday: «Sebebi onıń patshalıǵınıń segizinshi jılında, ol ele jas bolǵanında, ol óz ákesi Dawıttıń Qudayın izley basladı, hám onıń on ekinshi jılında ol Yahuda hám Qudıstı biyik orınlardan, aǵash súwretlerden, oyılǵan súwretlerden hám erigen súwretlerden tazalay basladı» (NKJV).
Bul patshanıń jaslıǵında Rabbıdı izlegenine tiykarlanǵan jaqsı patshalıǵın izertleyik.
Erte izlewshi
Josia segiz jasında patsha boldı – Yahudaǵa húkimranlıq etiw hám Qudaydıń xalqına basshılıq etiw ushın bálkim júdá jas edi. Injildiń úndemeytuǵın jerleriniń biri bolsa da, biz Rabbı bul balaǵa áwliya másláhátshilerdi qoyǵan dep juwmaq shıǵara alamız. Ata-analar, babalar, qorǵawshılar hám jeksenbilik mektep oqıtıwshıları sıyaqlı áwliya úlkenler balalar ushın hárdayım paydalı. Haqıyqatında da, ákeler balaların Rabbıdıń qorqınıshı hám úgit-násiyatı, yamasa tálimi menen tárbiyalawǵa shaqırıladı (Efisliler 6:4). Barlıq ata-analarǵa «balanı barıwı kerek bolǵan jol menen tárbiyalaw, hám ol qartayǵanda onnan awıtpaydı» (Násiyatlar 22:6) dep kórsetpe berilgen. Kórinip turǵanınday, Josiaǵa berilgen áwliya basshılıq Quday ushın jemis berdi, sebebi biz onıń patshalıǵınıń segizinshi jılında, ol ele jas bolǵanında, ol Qudaydı jeke ózi sanalı túrde izlegenin oqıymız. Ol Qudaydı ózi ushın izledi hám bul barlıq ayırmashılıqtı jarattı.
Jaslar, hám haqıyqatında da barlıq adamlar, ákelerimniń Qudayı meniń Qudayım boladı degen ótiwdi jasawı kerek! Dawıt Zabur 23-te Rabbıdıń meniń shobanım ekenligin ayttı. Ol sonday-aq men qálemeymen dedi. Zabur jeke atlıqlarǵa tolı. Jas patsha Josia kópiri kesip ótti, sonday-aq; ol ótiwdi jasap, Rabbı menen qol uslap júrdi. Onıń Quday menen jeke qatnası rawajlanǵanı ushın, ol Izrailniń ekinshi patshası Dawıt penen baylanıslı boldı, xalıqtı gúnáǵa úyretken patshalar menen emes – hátte óz ákesi Amon menen de emes. Ol Qudaydıń óz júregine jaqın adamı menen birge ataladı (Hákimler 13:22). Rabbıdı izlep hám Onıń menen tórt jıl júrgennen keyin, jas patsha Qudaydıń atınan háreket etiwge tayar edi. Onıń ájayıp isleri úsh tarawda kórinip turadı: Ol Quday úyin tazalaydı, Quday Sózine juwap beredi hám Paskadanı qayta ornatadı. Biz Rabbı menen jeke júriwden zıyatlanǵanımızda, biz de sonday etemiz: Biz taza hám boysınıwshı ıdıslar bolamız, olar muqaddeslengen hám Ustazdıń qollanıwı ushın jaramlı (2 Timotiy 2:19-21), Rabbı Isanı Ol qálegenindey eslep (1 Korinfliler 11:23-26).
Muqaddeslengen izlewshi
Amonnıń patshalıǵı dáwirinde Yahuda hám Qudısta putparastlıq keń tarqalǵan edi. Patsha Josia Izrail Qudayı Rabbı menen jaqın sheriklikte bolǵanı ushın, hám ol patsha bolǵanı ushın, ol óz húkimetin jerdi tazalaw ushın qollana aldı. Bizge 2 Shejire 34:3-te onıń óz ákesi Dawıttıń Qudayın izlegenligi esletiledi. Quday menen jaqın júriw álbette gúnáǵa jiyrenish uyatadı, hám Josia jerde hám ibadatxanada bolǵan súwretlerden jiyrenisken bolıwı kerek.
Ruwhıy adam sıpatında, onıń háreket etiw ushın sanası bar, hám patsha sıpatında, onıń háreket etiw ushın húkimeti bar. 3-7-ayatlar onıń háreketlerin súwretleydi. Ol xalıqtıń reaktsiyasınan qorıqpaǵan edi; olar ózgeriwshi edi. Olar jaman patshanı ergen edi. Endi olar onıń húkimranlıǵına eretuǵın edi. Jerdi hám ibadatxananı tazalaw ushın anıq basshılıq hám shólkemlesken kúsh kerek boldı. Putlar tabılıp joq etiliwi kerek edi, geyparaları hátte shańǵa aylandırıldı (4-ayat).
Elshi Pawl jas Timotiyge Quday úyiniń ullı haqıyqatın ashıp berdi: «Men bul nárselerdi sizge jazıp atırman, geypara waqıttan keyin sizge keliwdi úmit etsem de; biraq eger men keshiksem, men sizge Quday úyinde ózińizdi qalay tutıwıńız kerek ekenligin biliwińiz ushın jazıp atırman, bul tiri Qudaydıń shirkewi, haqıyqatlıqtıń tiykarı hám ustını» (1 Timotiy 3:14-15). Máshixiyler ushın Quday úyi tómendegiler menen xarakterleniw kerek:
Tártip,
- Áwliya tárepinen jaqsı minez-qulıq hám ózin tutıw,
- Tiri Qudaydıń barlıǵı, Muqaddes Ruwx arqalı jasawı, hám
- Injil haqıyqatınıń qollap-quwatlanıwı, sebebi Shirkew ustın bolıp, qollap-quwatlaw hám tiykar, yamasa haqıyqatlıqtıń tiykarı haqqında sóyleydi.
- Biraq ne boldı? Josia dáwirindegidey, Qudaydıń xalqı haqıyqatlıqtan adastı. 2 Timotiy 2:19-21-de Pawl Quday úyin «úlken úy» dep ataydı. Úlken úyde húrmetli ıdıslar hám húrmetsiz ıdıslar bar edi. Pawl áwliya áwliyelerdi húrmetsiz ıdıslardan ózlerin tazalawǵa shaqıradı, sonlıqtan olar «húrmetli ıdıslar, muqaddeslengen hám Ustazdıń qollanıwı ushın jaramlı, hár bir jaqsı jumıs ushın tayarlanǵan» boladı. Josia jerdi hám ibadatxananı tazalaǵanday, biz de tazalanǵan ıdıslar bolıwımız kerek, Rabbıdı shın júrekten razı etiwdi qálegenler menen birge jıynalıp, Oǵan boysınıw menen.
Qurıwshı izlewshi
Jerdi hám ibadatxananı putlardan tazalawǵa háreket etken Patsha Josia ibadatxananı remontlawǵa buyrıq berdi (2 Shejire 34:8-16). Qurıw Qudaydıń máńgilik principleriniń biri (1 Korinfliler 3:10-15). Remontlar islenip atırǵanda, Hilkiya nızam kitabın taptı. Biz Rabbı aldında ádillikte júrgenimizde, Ol bizge Óziniń kámil erkiniń kóbirek bólegin ashıp bere aladı hám keyingi qádemdi kórsete aladı – ekewi de hárdayım Onıń Sózinde tabıladı. Shafan kitabtı Josiaǵa oqıdı (2 Shejire 34:18). Patsha húkimlerdi esitkende, ol kiyimlerin jırttı (19-ayat) – qayǵı belgisi. Ol ózi hám millet ushın táwbe qıldı. Josia basshılardı payǵambar Huldadan soraw ushın jiberdi hám húkimler tastıyıqlandı. Biraq Josia olardı óz dáwirinde kórmeytuǵın edi, sebebi onıń Quday Sózine durıs juwabı ushın.
Biz de Onıń Sózine durıs juwap beriwimiz kerek. Eger Ol ayıplaw sózin berse, biz onı qabıl etip, ózimizdi dúzetiwimiz kerek. Eger Ol tálim sózlerin jiberse, biz olardı úyrenip, olar menen ózimizdi basqarıwımız kerek. Hám eger Ol dúzetiw sózin shıǵarsa, biz qáte ámeliyatlardı ózgertiwimiz kerek. «Barlıq Injil Qudaydıń ilhamı menen berilgen, hám tálim ushın, ayıplaw ushın, dúzetiw ushın, ádillikte tálim beriw ushın paydalı, sonlıqtan Quday adamı kámil bolıwı, hár bir jaqsı jumıs ushın tolıq jabdıqlanǵan bolıwı ushın» (2 Timotiy 3:16-17)
Boysınıwshı izlewshi
Aqırında, Josia Paskadanı qayta ornatadı: «Endi Josia Qudısta Rabbı ushın Paskadanı ótkizdi, hám olar birinshi ayınıń on tórtinshi kúni Paska qozıların soyıstı» (2 Shejire 35:1). Paskadanıń tolıq maǵlıwmatları bul bólimde berilgen, onda biz Josia ruhaniylerdi óz wazıypalarında tártipke salǵannan keyin olardı xoshametlegenin kóremiz. Ol Levilerge kelisim sandıǵın ibadatxanaǵa qoyıwdı hám óz bólimleri boyınsha muqaddes orınlarında turıwdı buyırdı. Ol ápiwayı xalıqqa óz jeke múlklerinen Paska ushın 30,000 qozı hám 3,000 qaram berdi, hám Hilkiya hám basqa basshılar onıń úlgisine erdi.
Josia bayramdı Nızamda kórsetilgen kún hám ayda ótkizdi. Olar Rabbı aldında ájayıp hám tártipli Paska ótkizdi. «Izrailde payǵambar Samuel dáwirinen beri bunday Paska ótkizilgen emes edi. Hám Izrail patshalarınıń hesh biri Josia ótkizgendey Paska ótkizgen emes edi – ruhaniyler hám Leviler menen, barlıq Yahuda hám Izrail menen, hám Qudıs turǵınları menen. Josia patshalıǵınıń on segizinshi jılında bul Paska ótkizildi» (18-19-ayatlar).
Izlewshiden alınǵan sabaqlar
Turmısımızda barlıq nárseler tártipte bolǵanda, biz Rabbıdı Onıń xalqı menen eslep, ájayıp waqıt ótkere alamız. Paska Izrail ushın edi; bizde Rabbıdıń Keshki Awqatı bar (Luka 22:14-20). Bul Josia islegendey, Rabbıdı ózimiz ushın izlewge bolǵan jeke qálewden baslanadı. Biz barlıǵımız jas bolmaslıǵımız múmkin, biraq biz barlıǵımız Rabbıdı izley alamız. Bul jas patsha, kámil bolmasa da, barlıq múminler ushın úlgi. Ol óz ákesi Dawıttıń Qudayın izledi, Onı jeke biliwdi qáledi. Sonday etip, ol jerdi putlardan tazaladı, kelisim kitabına juwap berdi hám Paskadanı qayta ornatadı.
Biz patsha bolǵan bul baladan sabaq ala alamız hám sonday ete alamız. Rabbıdı izlew waqtı keldi!
