Ótken ay bizge Tań juldızı tanıstırıldı, ol Quyash shıǵıwdan aldın shıǵadı, hám biz Yahya payǵambardıń qalay Tań juldızı túri ekenin kórgen edik, sebebi ol Isa, Ádillik Quyashınıń aldınan kelgen edi. Bul ay biz Yahyanıń Isa menen bolǵan ózgeshe qatnasıǵınıń kóbiregin ashıp beremiz, hám bul qatnasıq bizge Qutqarıwshımız hám Rabbimiz benen bolǵan qatnasıǵımız haqqında ne úyretiwi múmkin.
Parallel ómirler
Isanıń aldınan kelgeni sıpatında, olardıń bir-birine uqsas xızmetlerinde ulıwma elementler bar. Shınında da, olardıń geybir sózleri bir-birine almastırıwǵa bolatuǵın dárejede. Sonıń ushın, Yahyanıń tálimi kóbinese Isanıń tálimi menen shatastırıladı. Mısalı, óz shákirtlerine «Eki kiyim-kenshegi bar adam, joq adamǵa bersin» (Luka 3:11 KJV) degen Yahya edi. Yahyanıń jámiyettiń shetine shıǵarılǵanlarǵa bolǵan múnásibeti Masiyxtıń múnásibetin jaqsı sáwlelendirdi. Sonlıqtan, Yahyanıń táwbege shaqırıwın Fariseyler nadan dep esaplaǵan kóp adamlar qabıl etti. Sebebi, eger Tań juldızınıń payda bolıwı quwanıshlı bolsa, ápiwayı adamlar Yahyanıń injilin jandı ezgen «ózgeleden góre áwliyá» (Yesaya 65:5) xutbalarınan jańalanǵan jeńillik dep taptı.
Eski qızǵanısh óltiriwshi qumar bolǵanı ushın, Yahyanıń dushpanları ol Qudaydıń shahid bolǵan payǵambarlarınıń dańqlı qatarına qosılǵansha tınbaydı (Húkimetler 7:52). Sol waqıtta, ápiwayı adamlar Yahya payǵambardıń átirapına jıynalǵanı ushın, Fariseyler onı ayıplawdan qorqıp turdı. Bul olardı Iordan dáryasında onıń tárepinen shomılıwǵa kelgenlerinde ózleriniń sadıqlıǵın kórsetiwge májbúr etti. Zaxariya ruwxanısınıń ulı Yahya aldandı, biraq táwbege layıq miywelerdi talap etti, olarsız ol hesh bir evrey ruwxanısın shomıldırmaytuǵın edi. Ósh alıw ushın, bul eki júzli adamlar Yahyanı demon basqan jalǵan payǵambar dep ayıpladı (Matta 11:18). Sonday-aq, jaman Izebel Iliyanıń ómirin alıwǵa umtılǵanı sıyaqlı, zınaqor Herodias Yahyanıń bası tárelde bolǵansha tınbaydı.
Bunıń eń úlken qayǵısı sonda, Yahyaǵa jala jabılǵanı, quwǵın etilgeni hám shahid bolǵanı sıyaqlı, onıń xızmeti de Masiyxtıń keyinirek xalıq tárepinen biykarlanıwın hám olardıń tárepinen qáweterli túrde óltiriliwin aldınan kórsetti. Biraq, olar Onıń ólilerden tirilgenligi hám kóp adamlar tárepinen kórgenligi haqqındaǵı dálillerdi óltire almadı. Yahya Masiyxtı aldınan kórsetse de, Oǵan uqsaslıǵı hesh qanday teńlik belgisi emes edi. Quday aspannan járiyalaǵanda
«Bul Meniń súyikli Ulım, Men Odan razıman» (Matta 3:17), Yahyadan úlkenirek biriniń bul jerde ekenligi anıq edi. Yahya ózi «Aspannan kelgen hámmeden joqarı» (Yuxanna 3:31) dep moyınladı. Bul kishi peyil aldınan kelgen adam óz Rabbisiniń sandalın kóteriwge de layıq emesligin ayttı (Matta 3:11).
Bul degeni, Yahya Tań juldızı sıpatında erte dańqqa iye bolsa da, Ádillik Quyashınıń shıǵıwınıń jaqtılıǵı aldında náziklik penen joq boldı. Biraq, Tań juldızı hám Quyash bir múddet birge kórgeni sıyaqlı, Yahya hám Isa Iordan dáryasında birge payda boldı.
Bunıń hámmesi berilgen, Yahyanıń Iliyaǵa uqsas xarakteri hám xızmeti haqqındaǵı haqıyqat saqlanıp qaladı. Quday Malaxiya arqalı wáde etti,
«Mine, Men sizge Rabbidiń ullı hám qorqınıshlı kúni kelmesten aldın Iliya payǵambardı jiberemen (Malaxiya 4:5). Hám biz Malaxiyadan Mattaǵa ótkende, payǵambar Yahya payǵambar haqqında aytıp atırǵanın tabamız. Sebebi «eger siz onı qabıl etseńiz, bul keliwi kerek bolǵan Iliya» (Matta 11:14). Usı sebepten Gabriel perishte Yahya payǵambardıń «Iliyanıń ruwxı hám kúshi» menen toltırılıwın járiyaladı (Luka 1:17). Sebebi Iliya Izraildi Qudayǵa tabınıwǵa qaytarıwǵa umtılǵanı sıyaqlı, Yahya da xalıqtı óz Qudayına qaytarıwǵa háreket etedi.
Shahidlik sırrı
Injil Yahyanı maqtaǵanı menen, ol tutqınlıqta bolǵan waqıtta óziniń tómenletilgen múnásibetine tań qaldı. Nege Isa, Iordan dáryasında shomıldırǵan adam, Yesaya wáde etkenindey (Luka 4:18) tutqınǵa azatlıq bermedi? Bul Herodtıń tutqını Isanıń ózi de tutqınlıqqa, uyatlı azapqa hám ólimge ushırawı kerek ekenin (Yesaya 53) áli túsingen joq ekenin kórsetedi. Sebebi eger Yahya Masiyxtıń jámiyetlik maqtawın aldınan kórsetse, onda ol Onıń keyinirek biykarlanıwın hám qáweterli óltiriliwin de aldınan kórsetti. Shınında da, Yahyanıń Masiyx haqqındaǵı wádeleriniń hesh biri Onıń Ierusalim sırtında óltiriliwine ishara etpeydi. Kerisinshe, Yahyanıń barlıq payǵambarlıqları Masiyxtıń jeńilmes jeńisin hám saltanatınan basqa hesh nárse kóz aldına keltirmeydi.
«Yahya hesh qanday keramet qılmasa da», onıń waǵızı hám ómir súriw tárizi sonsha tásirli edi, ol kóp shákirtlerdi jıynadı. Álbette, onıń Masiyx bolıwı haqqında boljamlar boldı. Yahya óziniń kelip atırǵan Patshanıń xabarshısınan basqa hesh nárse emesligin anıq moyınladı. Biraq, onıń Masiyx haqqında aytqanların tıńlaǵanlar bılay dedi: «Yahya hesh qanday keramet qılmadı, biraq Yahyanıń bul Adam haqqında aytqan barlıq nárseleri haqıyqat edi» (Yuxanna 10:41). Sonlıqtan, Ruwdıń Yahya arqalı payǵambarlıq etiw aspannan anıq maqullaw edi. Sonday-aq, baxtsız gúnákarlardıń ózgeriwi Quday tárepinen qılınǵan keshirim keramet edi. Shınında da, Masiyx salıq jıynawshılar hám zınaqorlardıń ózgeriwin óz aldına Qudaydan kelgen belgi dep esapladı (Matta 21:32).
Kúyewdiń dosı
Tań juldızı Quyash shıǵıwdan aldın hám keyin kóriniwi múmkin bolǵan az sanlı aspan denelerinen biri. Bul tábiyiy mısalǵa sáykes, Yahya hám Isa Iordan dáryasında birge kórgen edi. Sebebi
«Kúyewdiń dosı, turıp Onı tıńlaǵan, Kúyewdiń dawısı ushın úlken quwanadı: 'Mine, Meniń bul quwanıshım orınlandı'» (Yuxanna 3:29). Biraq, bunnan da jaqınraq, Venera Quyash betinen ótetuǵın siyrek jaǵdaylar bar. Bul waqıya, Venera tranziti dep ataladı, adamnıń jaylasqan jerine qaray 2004-jıl 7/8-iyunda kórindi. Sol Tań juldızı 2012-jıl 5/6-iyunda ekinshi tranzitke erisiwi kerek. Bul ózgeshe! 20-ásirdiń barlıq kúnlerinde Venera bunday nárse qılmadı.
Bul ájayıp 21-ásirdegi pretsedent bizge eki haqıyqattı úyretiwi kerek. Tranzit waqtında Tań juldızı Quyash betinde qara noqat retinde kórindi. Sonlıqtan, Masiyx barlıq nárselerdiń ólshemi bolǵanı sıyaqlı, hayallardan tuwılǵan eń ullı adamnıń, Yahyanıń (Matta 11:11) tómenligi Ákeniń Jalǵız Tuwılǵanınıń kóz qamashtırǵan sulıwlıǵına qarsı kórinedi. Ekinshiden, Tań juldızı hám Tań juldızınıń birlesiwi Yahyanıń máńgilik dańqta Masiyxqa bolashaq jaqınlıǵın bildiredi. Sebebi eger Yahya Ol ushın azap shekse, onda ol Onıń menen birge húkim súriwi kerek (Yuxanna 12:26; 2 Timotiyge 2:12; Ashıw 3:21). Bul mániste, Yahya Onıń sıylıqları kúni Masiyx penen dańqta kórinetuǵın barlıq adamlarǵa tiyisli. Usı sebepten Ustaz wáde etti: «Eger kim Meniń xızmetim bolsa ... Men qay jerde bolsam, Meniń qulım da sol jerde boladı; eger kim Meniń xızmetim bolsa, onı Meniń Ákem húrmetleydi» (Yuxanna 12:26).
- Venera tranzitleri boljawǵa bolatuǵın astronomiyalıq qubılıslardıń eń siyrekleri qatarına kiredi. Olar hár 243 jılda qaytalanatuǵın úlgide júz beredi, segiz jıl aralıqtaǵı tranzitler juplıǵı 121.5 jıl hám 105.5 jıl aralıqlar menen ajıratılǵan. 2004-jılǵa shekem, sońǵı tranzitler juplıǵı 1874-jıl dekabr hám 1882-jıl dekabrde boldı. 21-ásirdegi Venera tranzitleri juplıǵınıń birinshisi 2004-jıl 7/8-iyunda boldı hám keyingisi 2012-jıl 5/6-iyunda boladı. 2012-jıldan keyin, keyingi tranzitler 2117-jıl dekabr hám 2125-jılda boladı.
Bul Yahya payǵambar haqqındaǵı bul seriyanı juwmaqlaydı
Yahya payǵambar, Sóz ushın dawıs «Men shólde baqırǵan dawıs.» — Yuxanna 1:23, Yesaya 40:3 Ruwxanılardıń sorawına juwap retinde, Yahya Yesaya 40:3-ten úzindi keltirdi, onda Masiyxtıń keliwin járiyalaw ushın aldınan kelgen adam payda boladı dep payǵambarlıq etilgen edi. Yahya óziniń aldınan aytılǵan aldınan kelgen adam ekenin ayttı. Ol dawıs edi, hám Izrail shól edi. Olardıń gúnası hám Qudaydan uzaqlasıwı sebepli, adamlar qurǵaq hám ónimsiz bolıp qalǵan edi, qumlıq sıyaqlı. Yahya ózin ápiwayı ǵana dawıs dep ayttı ... kóriniw ushın emes, bálkim tek tıńlanıw ushın. Yahya dawıs edi, biraq Masiyx Sóz edi. Sózdiń onı belgili etiw ushın dawıs kerek, hám dawıs sózsiz hesh qanday qımbatqa iye emes. Sóz dawıstan sheksiz úlkenirek, biraq Onıń ushın dawıs bolıw bizdiń de imtiyazımız bolıwı múmkin. — William MacDonald
