JOCHEBED
«Bul eń jaqsı waqıtlar edi, bul eń jaman waqıtlar edi.» Bul Charlz Dikkens óziniń 1859-jılǵı romanın baslaw ushın qollanǵan sózler edi, «Eki qalanıń gúrrińi». Eger birinshi Pásxa bayramınan 92 jıl aldın evrey xalqı haqqında jazılǵan bolsa, sonday uqsas, biraz qarańǵı kirisiw qollanılıwı múmkin edi: «Bul eń jaman waqıtlar edi! ... Ha, bul evrey xalqı ushın jaman, jaman, shıdamlı jaman edi!»
Shınında da, Shıǵıw kitabınıń avtorı sol kúndegi qarańǵı súwretti súwretlewde kemshiliksiz jumıs isledi. Shıǵıw 1:11,13-14,22-niń paraphrası shárayatlardı jazadı: Mısırlıqlar Izraillikler ústinen qatań jumıs basqarıwshıların qoyıp, olardı awır júkler menen qıynadı. Olar Faraon ushın Pitom hám Raamses qazına qalaların qurıw ushın miynet etti. Izrail balaları qatań xızmet etiwge májbúr boldı, bul olardıń ómirin qıyın qullıq penen, ılay hám kirpish islewde, hám barlıq dala jumıslarında ashshı etti. Olardıń barlıq xızmeti, olar islewge májbúr etilgen jerde, qatańlıq penen boldı. Hám Faraon óziniń barlıq xalqına buyırdı: «Izrail xalqınan tuwılǵan hár bir ul balanı Nil dáryasına taslańlar.»
Sonday qıyın shárayatlarda, qudaysız elde, jańa tuwılǵan ul balanıń suwǵa batıp óliwge húkim etiletuǵının bile turıp, erli-zayıplı balalı bolıwdı oylawı kerek pe edi? Bul házirgi dúnyada jaǵdaylar qarańǵılaǵan sayın ele de soraw bolıp tur. Búgin úylenip atırǵan jaslar: «Bul buzılǵan, qudaysız dúnyaǵa, bul jaman waqıtta balalar alıp keliw jaqsı ma?» dep sorawı múmkin.
Jochebed kirip keldi
Mine, kóbimiz eslemeytuǵın at, biraq eslewi kerek. Ol Mısırdıń sol qorqınıshlı waqıtında bala tuwdı hám onıń ómirine sonday tásir etti, keyinirek, Mısır ógey anası tárepinen tárbiyalanǵannan keyin de, ol óz tamırların hesh qashan umıtpadı. Onıń ulıń evrey atın bilmeymiz, biz onı ápiwayı ǵana «Musa» dep bilemiz. Jochebed áhmiyetli sabaqtı kórsetedi: búgingi dúnyada qalay taqıwalı hayal bolıw kerek (Titus 2:3-5-ke qarań).
Bul ıymanlı hayal Jochebedke názer salıń – onıń atı «Yehova ullı» degen mánisti ańlatadı. Onıń ómiri haqqında bilgen az ǵana maǵlıwmatlarımızǵa qaraǵanda, ol Onıń dańqın sáwlelendirgen sıyaqlı. Onıń gúrrińi Shıǵıw 2:1-10-da tabıladı, biraq onıń atı ol jerde atalmaydı (Shıǵıw 6:20, Sanlar 26:59-ǵa qarań). Onda biz sol waqıttaǵı jaman dúnyadaǵı taqıwalı hayaldı tabamız hám sonday etip, qarap shıǵıw ushın ájayıp súwret. Evreyler 11 ápiwayı ǵana onıń háreketlerin Quday «ıyman menen» kórgenin aytsa, Shıǵıw bizge onıń ulı tárepinen jazılǵan ájayıp gúrrińin usınadı – Quday Ruwxı tárepinen basqarılǵan (2 Petrus 1:21 KJV).
Onıń balası boldı
Biz oqıymız: «Hám Levi úyinen bir adam shıqtı, hám Levi qızın ózine zayıp etip aldı. Hám hayal boyına aldı, hám ul tuwdı» (Shıǵıw 2:1-2). Qullıqtıń qorqınıshlı shárayatlarına, qáwipke hám qudaysız jámiyettegi ómirdiń qatańlıǵına qaramastan, Amram hám Jochebedtiń úsh balası boldı. Úshinshisi «ólim pármanı» waqtında tuwıldı, biraq sol qorqınıshlı ortalıqta olar sol balanı tuwdı! Bul hayaldıń ıymanı hám háreketleri meni Xristianlar búgingi súwretli, qudaysız ortalıqta da balalı bolıwı kerek dep isentirdi. Aqır-aqıbet, eger Rabbimizdiń xalqı aspan ushın balalı bolmasa, kimnen Qudaydıń dańqı hám xalqı ushın áwlad hám ruwxıy basshılar payda etiwdi kútemiz?
Kim qorǵawǵa mútáj edi
Dawam etip, biz oqıymız: «Hám ol onıń jaqsı bala ekenin kórgeninde, onı úsh ay jasırıp qoydı» (2-ayat). Hesh gúman joq, hár bir ana óz balasına ózgeshe qaraydı. Iymanlı Jochebed óz ulı haqqında bir nárse ájayıp kórdi me? Hákimler 7:20-dan biz onıń «óte sulıw» – yamasa «Quday ushın sulıw» ekenin bilemiz. Jochebed bul ádetten tıs bala ekenin tán alǵan bolıwı kerek, tek ózi ushın ǵana emes, bálkim, eń áhmiyetlisi, ol Rabbimiz ushın ózgeshe edi. Hár bir ana óz balalarınıń hár birine sonday qarawı kerek: Rabbimizdiń kózinde óte ózgeshe (Luka 18:16).
Biz hár bir balanıń Rabbimizden kelgen bereket ekenine (Zabur 127:3) hám hár bir ananıń óz qımbatlı perzentin barlıq múmkin bolǵan qáwiplerden qorǵawǵa umtılatuǵınına kelise alamız. Bul onıń Shıǵıw kitabındaǵı ózgeshe jumısı bolıp kórinsede, onıń óz wazıypasın kúyewi Amramnıń qollawı menen hám kelisimi menen orınlaǵanın kóriw áhmiyetli. Bul Evreyler 11:23-te anıq kórsetilgen:
Musa tuwılǵanda, ıyman menen, ata-anası tárepinen úsh ay jasırıldı, sebebi olar onıń durıs bala ekenin kórdi; hám olar patshanıń buyrıǵınan qorıqpadı.
Evreyler kitabınıń Jochebedtiń bul erli-zayıplınıń birlesken isenimi tiykarında háreket etkenin tastıyıqlaǵanı qanday ájayıp. Ol óz kúyewiniń basshılıǵı astında úydegi «úy xojalıǵı bóliminiń basqarıwshısı» etip tayınlanǵan sıyaqlı. Ol onıń ıymanlı qábiletlerin qádirlegen bolıwı kerek hám úydi basqarıwdı onıń qamqorlıǵına isenip tapsıra alǵan (Nasıyatlar 31:10-31-ge qarań). Búgingi dúnyada taqıwalı hayal bolıw haqqında basqalarǵa qanday úlgi! Sonlıqtan ol balanı sol úsh ay dawamında kúyewiniń tolıq isenimi menen hám Rabbimizge bolǵan ıyman menen jasırıp qoydı.
Biraq bala ólimge barıwı kerek edi
«Hám ol onı endi jasırıwǵa bolmaǵanda, ol ushın qamıs sandıq aldı, hám onı ılay hám qara may menen sıladı, hám balanı onıń ishine qoydı; hám ol onı dárya jaǵasındaǵı qamıs ishine qoydı» (Shıǵıw 2:3). Onıń Shıǵıw haqqındaǵı kitabında (Múminler kitapxanası – Kanada), Lesli Grant jazdı: «Hár bir ata-ana tuwılǵan hár bir balanıń tuwılǵanınan baslap ólim jazası astında ekenin (kúna sebepli) túsiniwi kerek. Iyman menen, múmin hár bir balanı Rabbimizge hám Onıń óliminiń qádirine tapsırıp, onı ólim ornına qoyıwı kerek, tek sol arqalı bala qutqarılıwı múmkin.»
Bul Jochebed túsingen nárse sıyaqlı. Ol Faraonnıń balaǵa bergen ólim jazasın hám bálkim ólim kúshine iye bolǵan Shaytannıń bul húkimdarı artında turǵanın tán aldı (Evreyler 2:14). Iymanlı boysınıwda ol óz ulıń Nilge qoya aladı. Nuh óz kemeńde suw tasqını arqalı qáwipsiz ótkendey, onıń kishkene balası da sonday qorǵalıwı múmkin edi. Qamıs sandıq balanı ustap turǵanda, ılay hám qara may (Jaratılıs 6:14) suwdı sırtqa shıǵarmadı. Jochebed bul ıyman háreketinde qanday ájayıp sabaq beredi: kishkene balalarımızdı (hám olar ósken sayın dawam etip) Rabbimizdiń qamqorlıǵına tapsırıń – olardı Máńginiń qolında qorǵalǵan hám olardı tolıq qutqara alatuǵın Rabbimiz Isa Máshihtiń qanı menen panalanǵan bolsın (Evreyler 7:25).
Ol onı qaytadan aldı
«Hám Faraonnıń qızı [Jochebedke] ayttı: Bul balanı alıp ket, hám meniń ushın emiz, hám men saǵan miyetińdi beremen. Hám hayal balanı aldı, hám onı emizdi. Hám bala ósti, hám ol onı Faraonnıń qızına alıp keldi» (Shıǵıw 2:9-10). Jochebed náresteni óz qadaǵalawında ustap turǵanda, ol óz ulıń ómiriniń eń qáliplesiwshi jıllarında emizdi. Musa Mısır sarayına alıp kelingen waqıtta qansha jasta ekenin anıq bilmesek te, onıń menen ótkergen waqıtın bul ıymanlı ana óz balasınıń júregine Quday hám Onıń xalqı menen birdey ekenin sińiriw ushın paydalanǵan bolıwı kerek. Bul tálim Rabbimizdi bilmeytuǵın hám Qudaydıń haqıyqatın adam filosofiyaları menen almastırǵan bilimlendiriw sisteması tárepinen hár qanday bala talap etilmes burın kerek (Koloseliler 2:8). Biz hár bir ákeniń óz balalarına qutqarıw jolın hám Máshihtiń táliymatın úyretiw juwapkershiligi bar ekenin esletip ótiwimiz kerek (Yevreyler 6:6-7), bul wazıypanıń kóp bólegi úydegi ananıń moynına túsedi (hám onıń ózgeshe imtiyazı) – ásirese kishkene balalar menen. Álbette, biz Jochebedtiń bul ózgeshe tarawǵa aralasqanın hám sonday etip, búgingi dúnyada qalay taqıwalı hayal bolıw kerekligi haqqında óte jaqsı úlgi bolatuǵının boljay alamız. Onıń ulıń tárbiyasına tásiri bala óz ógey anasına hám onıń butparast Mısır tásirine tapsırılǵanǵa shekem kórilmegen bolıwı múmkin, biraq Jochebed óz balasına sabaq berip, keyin onı Rabbimizdiń qamqorlıǵına tapsıra alǵan, onıń kirgizgen nárseleri bir kúni sıylıqlanatuǵınına isengen. Onıń tálimi jıllar ótkennen keyin anıq kórindi, Musa, ıyman menen, jasqa kelgeninde, Faraonnıń qızınıń ulı dep atalıwdan bas tarttı, Quday xalqı menen azap shegiwdi tańladı (Evreyler 11:24-25).
Hesh gúman joq, Jochebedti úyreniwden basqa sabaqlar da alıwǵa boladı – úlgili hayal, zayıp hám ana. Onıń úlgisi kóp adamlarǵa onıń sıyaqlı, búgingi qudaysız dúnyada taqıwalı hayallar bolıwǵa ruwxlandırsın!
