Maqalalarǵa oralıw

Isa: Payǵambar, Ruxanıy hám Patsha Qudaydıń Iláhıy Rejesinde

Белгисиз
Mar 16, 2023
14 Min Oqıw

«Waqıttıń tolıq bolǵan waqtı» (Galatiyalılarǵa 4:4 NKJV) kelgende, adamzat tariyxınıń 4000 jılınan keyin, Quday Óz Ulıwın bul dúnyaǵa jiberdi. Ol bul dúnyaǵa anası Maryamniń qız bala qursagı arqalı kirdi, onda Ol Muqaddes Ruwhtan payda bolǵan edi (). Maryam óziniń tuńǵısh Ulıwın tuwǵanda, Ol basqalar sıyaqlı tuwılǵan bala edi, biraq qanday ózgeshe edi (Luqa 1-2 oqıń)! Ol gúna bilmedi hám Onda gúna joq edi – Adamnıń basqa barlıq áwladlarınan parıqlı, olarda gúna tábiyatı bar. Biraq Isa hesh qashan gúna islemegen, sebebi Ol gúnadan ajıralǵan edi, gúna hám kóp gúnakarlar menen qorshalǵan bolsa da.

Ol tuwılǵan waqıttan baslap Patsha edi (). Patsha shańaraǵında bala tuwılǵanda, ol dáslep shahzada boladı, keyinirek patsha boladı. Biraq Rabbimiz Isa Patsha bolıp keldi, biraq Ol besikke jatqızıldı (Luqa ), sebebi Ol Ózin tómenletip, qul formasın aldı. Ol bul formanı máńgi saqlaydı – Óziniń ilahiyliginiń hesh birin joǵaltpastan. Kámil boysınıw menen belgilengen, Ol xochta ólimge deyin boysındı (Filipiyalılarǵa ).

Perishteniń shopanlarǵa xabarı Onı «Masihiy [Messiya yamasa Maylanǵan] Rabbimiz»1 hám «Qutqarıwshı» (Luqa ) dep járiyaladı. Ol «Dawıttıń qalası»2 (11-ayat)nda tuwıldı, sebebi Ol Patsha Dawıttıń tuwrı áwladı edi (; ; Luqa ), sonday-aq Adam hám Qudaydıń (38-ayat; Mikax ). Sol waqıtta Ol «bárinen joqarı, máńgi maqtalǵan Quday» (Rimliklerge ), «Immanuil, yaǵnıy, ‘Quday biz benen’» () edi hám áne sol.

Pawl Onıń shaxsınıń túsiniw múmkin bolmaǵan sırın qısqasha bayan etti: «Sebebi sizler Rabbimiz Isa Masihtiń miyrimdiligin bilesizler, Ol bay bolǵan bolsa da [sózbe-sóz, «bay bolǵan»], biraq sizlerdiń pátińiz ushın kedeysizlendi, sizler Onıń kedeysizligi arqalı bay bolıwıńız ushın» (2 Korinflilerge ). «Bay bolǵan» degen sóz, Ol Ózin kedeysizlendirip, Óziniń insan bolıp kelgeninde (Yoxanna ; 1 Timotiyge ) bay bolıwdı – Quday bolıwdı – toqtatpaǵanın kórsetedi. Bul tańqalarlıq waqıya Messiyanıń keliwi haqqındaǵı kóp payǵambarlıqlardı orınladı, sonıń ishinde Qudaydıń Hawwaǵa hayaldıń urıwı haqqındaǵı sózleri () hám basqaları «Musa nızamında, payǵambarlarda hám Zábúrlerde» (Luqa ).

Ol kelgende, Onı tanımadı yamasa húrmetlemedi, tek ǵana dalada bolǵan shopanlar hám keyinirek ibadatxanada birneshe adamlar () ǵana. Biz Patshanıń birinshi keliwi haqqındaǵı kóp detallardı sizlerdiń úyreniw hám oylanıwıńızǵa usınıs etemiz, sonıń ishinde Onıń mámlekettiń jek kórilgen bólegi, Jalileya qalay óskenin de. Isa Nazarette, húrmetke iye bolmaǵan qalada jasaydı, hám Ol aǵash ustasınıń balası retinde tanılǵan edi (39-52-ayatlar; ; Yoxanna , ).

Isanıń Jámiyetlik Xızmetiniń Baslanıwı

Isa 30 jaslarǵa kelgende (Luqa ), Quday «gúwa» jiberdi: Yahya Shomıldırıwshı (Yoxanna ). Zaxariyanıń ruxaniy3 shańaraǵında tárbiyalanǵan hám shama menen 30 jasında bolǵan Yahya ibadatxanada óz xızmetin baslawı kerek edi. Onıń ornına, ol shólde payǵambar retinde arnawlı xabar járiyalaydı. Bul Aqırǵı Eski Ahd payǵambarı Malaxiyden keyin shama menen 400 jıl ótkennen keyin edi (Malaxiy ).

Yahya hayallardan tuwılǵan eń ullı dep ataldı (; Luqa ), sebebi oǵan Messiyanı Óz xalqına tanıstırıw imkaniyatı berilgen edi. Sonlıqtan ol, álbette, Rabbimizden basqa eń ullı payǵambar edi. Bul ájayıp payǵambar Isanı shomıldırǵan4 waqıtta, aspanlar ashıldı hám Muqaddes Ruh kepter formasında Onıń ústine túsip, Onda qaldı (Yoxanna ), sebebi Ol Yahyadan sheksiz ullı edi (26-27-ayatlar). Ákeniń dawısı aspannan esitildi: «Bul Meniń súyikli Ulım, Men Oǵan quwanısh tapqanman» ( JND).

Bunnan keyin, Qudaydıń jeke Qul-Ulı retinde, Ol Quday tárepinen tómendegishe basqarılǵan edi:

  • Patsha, sebebi Muqaddes Ruh Onı shólge alıp shıqtı ();
  • Qul, Ol shólge «aydalǵan» (sózbe-sóz, «itirilgen») edi ();
  • Kámil Adam, onı Muqaddes Ruh shólge alıp kirdi (Luqa ).
  • Sonday-aq Qudaydıń Ulıretinde, Isa sınaqtan ótiwge mútáj emes edi, sonlıqtan Yoxanna Injili Onıń sınaǵın óz ishine almaydı. Biraq, bul injil Muqaddes Ruh tárepinen basqarılǵan basqa aspektlerdi súwretleydi, olardı basqa jazıwshılar aytpaǵan.

Hikaya Bunnan Keyin Rawajlanadı: Ullı Payǵambar

Patsha-Qul-Adam Ulı retinde, Isa 12 adamdı Ózi menen birge bolıwǵa, Ózinen úyreniwge, keyinirek Ózi tárepinen jiberiliwge shaqırdı. Onıń shákirtleriniń bul toparın , Luqa hám sıyaqlı bólimlerdi oqıw arqalı jaqsılap qarap shıǵıwǵa arjıydı. Sonday-aq Oǵan xızmet etken birneshe isenimli hayallar5 da bar edi (Luqa , ). Luqa Rabbimizdiń Jalileyadaǵı xızmetiniń birinshi bólegin tómendegi sózler menen qısqasha bayan etti: «Sonda barlıq adamlarǵa qorqınısh túsip, olar Qudaydı dańqlap: ‘Bizdiń aramızda ullı payǵambar payda boldı’ hám ‘Quday Óz xalqına keldi’ dedi» ( NKJV; Yoxanna qarań). Haqıyqatında da, Isa Messiya barlıq payǵambarlardan, sonıń ishinde Yahya Shomıldırıwshıdan da ullı edi ( oqıń).

Payǵambar (Evrey tilinde, nabi) «aldınnan aytıwshı» degen mánisti bildiredi, sebebi ol Qudaydıń sózlewshisi, Onıń tárepinen Óziniń qáte islep atırǵan hám jolınan adasqan xalqın Ózine qaytarıw maqseti menen jiberilgen. Kózge túserlik mısal – Samuel (-12), oǵan Dawıttı maylaw hám onı Qudaydıń xalqı arasında tanıstırıw imkaniyatı berilgen edi (). Quday sonday-aq hayallardı da payǵambarlıq xızmeti ushın qollanǵan, mısalı Maryam () hám Debora (Hákimler 4-5). Biraq dushpan, Rabbimizdiń atınan sóylewdi dawalaǵan jalǵan payǵambarlar hám payǵambar hayallardı jiberdi; bunıń mısalı retinde 1 Patshalar 22-ni oqıń.

Áhmiyetli Qarawlar

Dawıt patsha etip maylanǵan edi, biraq ol sonday-aq payǵambar dep te ataldı (Húkimetler ) hám geyde ruxaniy retinde de xızmet etti. Haqıyqatında da, Quday onı Sulayman quratuǵın ibadatxanaǵa baylanıslı ruxaniyler hám levitlerdiń xızmetlerin shólkemlestiriw ushın qollanǵan (1 Shejireler 22-29).

Dawıttan aldın, Musa Yeshurunda – Izraildiń atlarınıń birinde – «patsha» (Yasaq JND) bolǵan edi, hám ol birneshe ret ruxaniy retinde hám kóbinese payǵambar retinde xızmet etti. Bul aqırǵı qábiletinde Musa ózine uqsas keletuǵın Payǵambar haqqında sóyledi, oǵan xalıq tıńlawı kerek edi ().

Pentekosttan kóp ótpey, Piter Nazaretlik Isanı sol Payǵambar ekenligin túsindirdi (Húkimetler ), oǵan evreyler tıńlawı kerek edi, sebebi Ol jerde Qudaydıń atınan olarǵa sóylegen edi. Biraq, olarǵa endi aspannan sóylep atırǵan Onı tıńlaw imkaniyatı bar edi (26-ayat). Keyinirek, Pawl sol nárselerdi sinagogadaǵı evreylerge túsindirdi (Húkimetler ; Evreylerge qarań). Musa da, Dawıt ta Rabbimiz Isanıń ájayıp tipleri edi, Ol úsh lawazımdı Óz shaxsında birlestiredi, yamasa birlestiretuǵın boladı.

Xronologiyalıq tártipte hám dispensatsiyalıq mániste qaralǵanda, biz Isanı dáslep Payǵambar dep esaplaymız, Ol Qudaydıń oyların hám huqıqların járiyalaw ushın keldi, bul jerde xalıq qáte islegen edi. Al Ruxaniyretinde, Ol Quday menen adam arasındaǵı delal boldı, dáslep jerde (1 Timotiyge ; Evreylerge ) Óziniń xochtaǵı jumısı menen baylanıslı, keyinirek muqaddes jaydıń xızmetshisi () retinde aspandaǵı haqıyqıy Bas Ruxaniy boldı. Yahuda qáwiminen bolǵanı ushın, Dawıttıń áwladı retinde, Rabbimiz Isa sonday-aq Patshaedi.

Levi qáwiminen yamasa Harunnıń áwladı bolmaǵanı ushın, Oǵan jerde ruxaniy retinde xızmet etiwge ruqsat etilmedi hech qanday rásmiy qábilette (), Ol ruxaniy retinde háreket etken bolsa da, ásirese Luqa injilinde. Masihtiń xochtaǵı orınlanǵan jumısı hám Onıń tiriliwi sebepli, Quday jańa ahd, jańa qaǵıydalar jıynaǵı hám nızamdı ózgertiwdi engizdi. Bul jańa nızam boyınsha Rabbimiz Isa ruxaniy, tek ǵana Harunnıń xızmetine uqsas emes, bálki Melxisedek tártibi boyınsha da, patsha hám ruxaniy (:2). Bunı túsiniw jetiklik hám Muqaddes Ruh arqalı keledi (, ).

Qabıl Etilmegen Payǵambar

Rabbimizdiń jerdegi xızmetine qaytayıq. Adamzat kózqarasınan Onıń xızmeti Ierusalim sırtında xochta ólgeninde sátsiz bolǵan sıyaqlı kórindi, biraq ol sátsiz bolmadı. Quday bunı Yesaya hám basqa jerlerde aldınnan kórgen hám boljaǵan edi. Rabbimiz Isa, álbette, Qudaydıń rejeleri hám jolları menen tolıq kelisti (), hám Ol basında ne bolatuǵının bilgen edi.

Máseleniń Onıń tárepinde emes edi. Kerisinshe, Onıń xalqı Onıń wáde etilgen Messiya ekenligin kórsetken barlıq dálillerge qaramastan Onı qabıl etpedi (Yoxanna , ). Óz ómirinde Ol Qudaydı dańqladı, Ol Onıń shaxsın hám jumısın qabıl etti, bunı birneshe ret tastıyıqladı. Onıń ólimi, tiriliwi hám joqarı kóteriliwi Qudaydıń dańqı ushın edi, Izraildiń minez-qulqına qarama-qarsı.

Stefan Izraildiń qattı bolıw tariyxın hám olardıń Muqaddes Ruhqa qarsılıǵın qısqasha bayan etti: «Sizlerdiń ákelerińiz qaysı payǵambardı quwǵın etpedi? Hám olar Ádilliktiń keliwin aldınnan aytqanlardı óltirdi, sizler endi Onıń satqınları hám qatillerine aylandıńız» (Húkimetler NKJV). Stefannıń saltanatlı ayıplawı Izraildiń tariyxın hám jaǵdayın qısqasha bayan etti, ol Masihtiń Qudaydıń ullı Payǵambarı retindegi xızmetin qayta qarap shıqtı.

Stefannıń gúwalıǵı hám óliminen aldın (:2), Piter evrey basshılarına Izraildiń juwapkershiligi haqqında sóylegen edi: «Quday barlıq payǵambarlarınıń awzı arqalı aldınnan aytqan nárselerdi, Masihtiń azap shegiwin, Ol áne solay orınladı» (). «Musa ákelerge haqıyqatında da: ‘Rabbimiz Qudayıńız sizler ushın meniń sıyaqlı bir Payǵambardı tuwısqanlarıńız arasınan kóteredi. Sizler Oǵan barlıq nárselerde tıńlawıńız kerek, Ol sizlerge ne aytsa da. Hám sol Payǵambardı tıńlamaytuǵın hár bir jan xalıq arasınan pútkilley joq etiledi’ dedi. Hámme payǵambarlar da, Samuelden baslap hám onıń izinen kelgenler, qansha adam sóylegen bolsa da, bul kúndi aldınnan aytqan edi» (22-24-ayatlar).

Eki nárse anıq: Masihtiń Qudaydıń Payǵambarı retindegi xızmeti Qudaydıń rejelerin orınladı (Húkimetler ), hám Qudaydıń jerdegi xalqı pútkilley sátsiz boldı. Ókinishke oray, bul Izraildiń jalǵan payǵambardı qabıl etiwine alıp keledi (Yoxanna ; 2 Salonikalılarǵa ; Ashıw ), kóp mısal hám tiplerde boljaǵan sıyaqlı. Bul adam – ol evrey bolıwı kerek hám boladı – Quday tárepinen ruqsat etilgen jalǵan payǵambar-ruxaniy-patsha boladı, tımsal retinde Eski Ahdta Patsha Sawl bolǵan sıyaqlı.

Biraq, keletuǵın dúnyada – «mıń jıllıq patshalıqta» – Quday Óziniń jerdegi xalqı arasında kóp jas hám qartlardı Óziniń payǵambarları etip qollanadı (Húkimetler ). Álbette, bul adamlar táwbe etedi hám isenedi – bul Qudaydıń jollarındaǵı yamasa dispensatsiyalarındaǵı túrli dáwirlerdegi uqsaslıq noqatı, olar arasındaǵı úlken ayırmashılıqlarǵa qaramastan. Keletuǵın «úlken azap» haqıyqıy Shirkew aspanǵa alıp ketilgennen keyin (1 Salonikalılarǵa ; 1 Korinflilerge ) hám kóp basqa ózgerisler bolǵannan keyin júz beredi.

Haqıyqıy Patsha Patshalıq Etedi

Izrail aqırında táwbe etedi hám Qudayǵa qaytadı: dáslep Yahuda hám Benyaminniń eki qáwimi (Zaxariya , ), keyin on qáwim (Hoseya ; Yesaya ; Daniyel , 25-27; , , ; Yeremiya 31-33). Bunnan keyin Rabbimiz Isa – Messiya – Izrail ústinen (Zábúr 2, 72) hám milletler ústinen (Zábúr 8; ) Qudaydıń dańqı ushın Patsha bolıp patshalıq etedi.

Ashıw 21-22-ni dıqqat penen úyreniw mıń jıllıq patshalıq arasındaǵı belgili ayırmashılıqlardı kórsetedi, onda ádillik patshalıq etedi (Ashkarıw :6), hám jańa jaratılıstıń máńgilik jaǵdayı (), onda ádillik jasaydı (2 Petrus ). Rabbimizdiń húkimranlıǵı máńgilik, biraq mıń jıllıq dáwirde ádilliktiń orınlanıwı – temir tayaw menen () – hám máńgilik jaǵdayda ádilliktiń jasawı arasında ayırmashılıq bar.

Sol sıyaqlı, Shirkew, aspan qalası, mıń jıllıq dáwirdiń Muqaddes Ierusalimi (Ashkarıw ) hám máńgilik jaǵdaydıń Jańa Ierusalimi sıpatındaǵı Shirkew (Ashkarıw ) arasında ayırmashılıq boladı. Máńgilik jaǵdayda Másih hámme nárse hám hámme nárselerde boladı, Qudaydıń máńgilik niyetine muwapıq (Koloslıqlarǵa ; Efesliklerge ).

Másih, Tek Másih

Kóplegen payǵambarlardı hám túrli qurallardı qollanıp, Rabbimiz Isa Payǵambarsıpatında Óziniń jerdegi xalqı Izraildi Qudayǵa hám Ózine qaytaradı (Zaxariya 4-ti qarań). Ruxanıysıpatında Ol olardı mıń jıllıq dáwir boyınsha qollap-quwatlaydı hám Óz xalqı arasında ruxanıylarǵa iye boladı, al basqalar milletlerden alınadı hám Onıń qol astında ruxanıy bolıp xızmet etedi (Ishaya ). Másih ruxanıylar xalqına iye boladı (2,8-10,20-23-ayatlardı qarań). Bul búgin de sonday – basqa jaǵdayda hám kontekstte bolsa da – biz, Iudeyler hám basqa milletlerden alınǵan isenimlisiler, Onıń dańqında Oǵan baylanıslı (Evreylerge ). Patsha sıpatında (Zabur 45) Ol Izrail hám milletler ústinen ádillik penen húkimranlıq etedi (Ishaya ; Zaxariya ).

«Orınbasar teologiyasında» aytılıwınsha, Shirkew Qudaydıń Izrailge kelesi dúnyada beriwdi niyet etken dańqlı orının iyelegen. Bul nadurıs teologiya sebepli Másih talanadı, Quday talanadı, Onıń jerdegi xalqı talanadı, hám haqıyqıy Shirkew jerdegi bereketlerge shekem qısqartıladı. Bul ulıwma Qudaydıń ideyası emes!

Juwmama sóz

Izraildiń ótkeni hám keleshegi haqqındaǵı joqarıdaǵı sabaqlar hám kórsetpeler búgin biz ushın qollanıwlar hám sabaqlarǵa iye (1 Korinflilerge ). Iudey xalqı hám basqa milletler arasınan alınǵan haqıyqıy isenimlisiler sıpatında biz ruxanıylar (1 Petrus ) hám patshalar (9-10-ayatlardı qarań), házir hám máńgilikke (Ashkarıw , ). Búgin Quday jergilikli jıyılısta payǵambarlar beredi; hár bir isker aǵa Quday Ruwxı tárepinen áwliyelerdi juwbatıw hám xoshametlew ushın sóz aytıwǵa qollanılıwı múmkin (1 Korinflilerge 14-tegi kórsetpelerdi qarań). Jeke, balalar xızmetinde yamasa basqa jaǵdaylarda, Quday Ruwxı apalarǵa da Óziniń awızı sıpatında qollanıwı múmkin.

Joqarıdaǵı oylar biraz shatastırǵısh bolıp kórinse de, Ruwx járdeminde Qudaydıń oyların túsiniwge háreket etsek, Qudaydıń haqıyqıy nárseni ashıqtan-ashıq kirgizbes burın moralıq gúwalıǵı bar ekenin túsine baslaymız. Bul Másih Izrailge haqıyqıy Payǵambar sıpatında gúwalıq bergen waqıtta sonday boldı, biraq Ol biykarladı. Sonıń menen birge, Onıń gúwalıǵı Patsha sıpatındaǵı húkimranlıǵı astında orınlanatuǵın kún keledi.

Búgin Shirkew Qudaydıń oyların jetkizedi, solay etip adamlar táwbe etip qutqarılıwı múmkin, Iudeyler hám basqa milletler arasınan alınǵan isenimlisiler denesiniń bir bólegi bolıp, Qudaydıń házirgi gúwalıǵı sıpatında (1 Korinflilerge 1-2-ni qarań). Bul Shirkewdiń kelesi dańqlı kórsetiliwinen aldın boladı. Bunnan tısqarı, mıń jıllıq dáwirde Izrail ushın Quday menen uyqas xalıq sıpatında ádebiy haqıyqıy bolatuǵın nárse, búgin isenimlisiler ushın moralıq haqıyqıy bolıwı kerek. Eń baslısı, bul nárseler Rabbimizdiń jerdegi gúwalıǵında kemalında kórildi hám Ol Patsha sıpatında tolıq húkimranlıq etpes burın, Onıń aspannan házirgi gúwalıǵında da sonday.

Izrail Qudaydıń Óz Payǵambarı arqalı bergen gúwalıǵın tıńlamadı hám sonlıqtan olar Onıń jobasına muwapıq isley almadı. Biraq Onıń jobaları orınlanadı! Ol Óz xalqınıń Óz payǵambarları sıpatında islewlerin qáledi, Petrus payǵambar Ioeldiń sózlerin keltirgenindey (Húkimler ). Bul mıń jıllıq dáwirde sonday boladı. Sol waqıtta, Patsha aspanda da, jerde de patshalar hám ruxanıylar toparına iye boladı, barlıǵı Qudaydıń dańqı ushın hám Rabbimiz Isa hám Óziniń haqıyqıy quwanıshı hám qanaatlanıwı ushın. Olar payǵambarlar sıpatında Onıń huqıqların járiyalaydı, patshalar sıpatında olar sol huqıqlardı saqlaydı hám Onıń menen birge húkimranlıq etedi, hám ruxanıylar sıpatında Onıń jerdegi xalqı Oǵan máńgilik dańq hám maqtaw keltiredi. Máńgilik jaǵdayda barlıq qarsılıq joq etilgen boladı hám máńgilik shúkirshilik hám maqtaw aspannan hám jerden bizdiń Qudayımızǵa kóteriledi. Qudayǵa maqtawlar bolsın!

ESLETPE

  1. Bul bayanat Isa Rabbimiz Yehova, yamasa Yahve ekenligin bildiredi. Bul jerdegi grek tekstinde «Rabbimiz» («Kurios») aldında anıqlawshı artikl joq, bul Isanı Quday ekenligin kórsetedi: túsiniw qıyın sırlı nárse, biraq haqıyqat.
  2. « Jańa Amerika Standart Bibliyası »nda bul termin 42 ret (6x7) ushırasadı: Eski Ahıtta 40 ret hám Luka injilinde 2 ret.
  3. Qızıqlı, hesh bolmasa men ushın, ruxanıy sóziniń evrey túbiri («chn»), «ruxanıy», «ruxanıylıq» hám «ruxanıy sıpatında xızmet etiw» dep awdarmalanǵan, Evrey Bibliyasında 777 ret ushırasadı.
  4. Yaxya toba etiwdi waǵızladı, hám toba etkenler gúnaların moyınlap shomıldı. Rabbiy Isa toba etiwge mútáj emes edi, biraq Ol toba etkenler menen birge ekenligin bildiriw ushın shomıldı. Sol isenimlisler Másih Xochta islegen isinen, tiriliwinen hám aspanǵa kóteriliwinen keyin qaytadan shomıldı, Óz xalqı tán almaǵan Másih penen birge ekenligin bildirdi.
  5. Bul Musa dáwirinde de sonday edi, ol Qudaydıń kórsetpelerine muwapıq shatır qurǵan waqıtta (). Isenimli hayallardıń áhmiyetli rolleri bar, biraq bular isenimli er adamlarǵa jámiyetlik xızmette berilgen wazıypalardan ózgeshe, geypara ekewiniń de «Másih ishinde» (Galatiyalılarǵa ) orınları birdey bolsa da.

Baylanıslı maqalalar

Dáslep GTPress saytında járiyalangan. Jasalma intellekt járdeminde awdarılanǵan, Muqaddas Kitap citataları da sonda — qálegen siltemeni ashıp, Muxaddes Kitap awdarmasında oqıń.

© Институт перевода Библии, 2022 ibtrussia.org