MESI
Shıbar hám baqlawshı
Bizdiń jánlerimizdiń
Eski Ósiyetde bizge Rabbimiz bizdiń shıbarımız ekenligi aytılǵan. Dawıt anıq aytqan: «Rabbim meniń shıbarım; men hesh nárseden qıynalmayman» (Zabur 23:1 KJV). Yesaya 40:11 degi wáde Mesihtiń Óz xalqına qoylarına gúman etetuǵın shıbar sıyaqlı qaraytuǵının kórsetedi. Sonıń menen birge, Zaxariya kelip atırǵan Mesihtiń ózin qoylardı qorǵaytuǵın shıbar sıyaqlı qurban etetuǵının payǵambar etken: «Shıbardı urıń, hám qoylar tarqaladı» (Zaxariya 13:7).
Bul bólimler menen birge, bizge Rabbimiz Isa Mesihti esletetuǵın kóp shıbarlar mısalları berilgen, Ábeldan baslap (Jaratılıs 4:2). Biz sonıń menen birge Ibrahim, Ishaaq, Yaqub, Yaqubtıń ulı, Musa hám Dawıttıń barlıǵı shıbar bolǵanın bilemiz. Olar Muqaddes Kitapta jaqsı kórsetilgende, bizge Qutqarıwshımız haqqında qımbatlı sabaqlar beredi. Mısalı, Ibrahim menen biz shıbardıń isenimin hám háreketdegi isenimin kóremiz, bul bizge Rabbimizdiń jerde qalay júrgenin esletedi. Ishaaq menen biz óz kelinin qabıl etetuǵın shıbardı kóremiz, bul bizdi Mesihti hám Shirkewdi oylawǵa májbúr etedi. Keyinirek Izrail dep atalǵan Yaqubǵa kelsek, biz óz balaların basqarıp atırǵan shıbardı kóremiz, olar Izrailniń 12 qáwimi boldı, bul Mesihtiń kelip atırǵan kúnde Óz xalqın qalay basqaratınin kórsetedi.
Jańa Ósiyetke kelgenimizde, bizge Rabbimiz Isa bizdiń Shıbarımız sıyaqlı kórsetilgen. Bul qızıqlı haqıyqat, sebebi Rabbimiz Isa kásibi boyınsha aǵash ustası edi (Mark 6:3). Biraq, biz ruwxıy haqıyqatlar haqqında sóylep atırmız, hám Rabbimiz imansız adam tek sırtqı tárepten kóretuǵın nárseden ádewir kóp. Injillerde Rabbimiz 12 shákirtin qalay úyretkeninde shıbar rolini alǵanı kórilgen. Ol Shıbar, hám Ol Óz ergenlerin Ózi joq waqıtta shıbarlıq wazıypasın dawam ettiriwge shaqırǵan. Kelin, bizdiń jańalanıwımız hám bereketimiz ushın bul bólimlerdiń geybirlerin izertleyik.
Rabbimizdiń tuwılıwında
Biz Rabbimizdiń tuwılıwınıń ájayıp jazbasın Luka 2 de oqıymız. Bul jaǵdayda jaqın jerdegi shıbarlarǵa arnawlı xabar berildi (Luka 2:8-14). Olarǵa Dawıt qalasında, yaǵnıy Betlehemde Qutqarıwshınıń tuwılǵanı hám Onıń Mesihtiń Rabbimiz ekenligi aytıldı. Bul shıbarlardı qattı tań qaldırǵan bolıwı kerek. Olar Rabbimizdiń perishtesin kórgenlerinde hám Rabbimizdiń olardıń átirapında nur shashıp turǵan dańqı menen qorshalǵanlarında qattı qorıqtı. Bul ózgeshe edi. Shıbarlar jámiyette úlken áhmiyetke iye dep esaplanbaytuǵın edi, biraq Quday Óz Ulıń dunyaǵa kelgenin ashıqtan-ashıq járiyalaytuǵın birinshi adamlar etip olardı sayladı. Adamlar shıbarlar haqqında az oylasa da, Quday olardı Óz dańqı ushın joqarı kóteredi, sebebi olar Rabbimiz Isa Mesihti sonday jaqsı kórsetedi.
Bul xabardı hám Qudaydı maqtaǵan kóp sanlı aspan áskerleriniń qosımsha maqtıwın esitken soń, shıbarlar aytılǵan sózlerdi tastıyıqlaw ushın Betlehemge asıǵıs keldi. Shıbarlar ushın balanı mal jemleytuǵın orın bolǵan aqırda jatqan halda tabıw qanday ájayıp bolǵan bolıwı kerek. Biz Rabbimizdiń ómiriniń eń basında Onıń shıbarlar menen hám qoylardı jemlew menen baylanısın kóremiz. Bul Onıń kelip atırǵan jıllardaǵı jámiyetlik xızmetin belgileydi.
5000 adamdı jemlew
5000 adamdı jemlew tereń hám tórt injildiń barlıǵında jazılǵan jalǵız mújize! Bul bir mújize Mesihtiń iláhıy kúshin hám Onıń mútájlerge bolǵan úlken meyirimin kórsetedi. Mark 6 daǵı bul waqıyaǵa qaraǵanımızda bizde ózgeshe sóz bar: «Isa shıqqanda, úlken toparlardı kórdi hám olardıń ústinen meyirim etdi, sebebi olar shıbarı joq qoylar sıyaqlı edi. Sonlıqtan Ol olardı kóp nárseni úyrete basladı» (Mark 6:34 NKJV).
«Shıbarı joq qoylar» bizge Musa payǵambardıń Sanlar 27:15-17 degi qáweterlerin esletedi. Ol Rabbimiz benen sóyleskeninde, Qudaydıń xalqın basqarıw ushın shıbarǵa mútájligin bildirdi. Musa dáwirinde Qudaydıń bul mútájlikke juwabı Yeshua bolǵan bolsa da, Qudaydan kelgen eń sońǵı juwap Onıń Ulı, Rabbimiz Isa Mesihte tabıladı. Ol Qudaydıń qoyların basqarıw hám jemlew ushın Shıbarı.
Rabbimiz Mark 6 daǵı toparlardı ruwxıy azıq penen jemledi. Onıń meyirimi Onı «olardı kóp nárseni úyretiwge» májbúr etkenligi aytılǵan, hám, bunnan tısqarı, Ol olardıń fizikalıq mútájliklerin de qanaatlandırdı. Onıń qáweterleri Óz ergenlerine ruwxıy hám fizikalıq jaqtan jańalanıp úylerine qaytıwǵa járdem beriw edi. Rabbimizge shúkirler bolsın, Ol bizdiń hár birimizge de mútájliklerimizge gúman etiw arqalı meyirim etiwdi dawam etedi!
Shıbar sıyaqlı, Rabbimiz toparlardı «otırıń» (Mark 6:39) dep buyırdı, sońınan shákirtlerdi Ózi bergen azıqtı tarqatıw ushın paydalandı. Olar óz gezeginde otırǵanlarǵa berdi. Hár kim ózine kerekli dárejede jep, barlıǵı toyındı. Bul Mesihtiń iláhıy kúshiniń kórsetilgenligi anıq edi, tek 5 nan hám 2 balıq paydalanıp 5000 er adamdı jemley alǵan! Mújize Mesihtiń bizdiń Shıbarımız sıyaqlı bizge qanday qıyın bolıp kóriniwi múmkin bolsa da, mútájliklerimizdi qanaatlandıra alatuǵının kórsetedi. Mesihtiń iláhıy kúshiniń hárekette ekenligin kóriw bizdiń isenimimizdiń artıwına alıp keledi hám bizdi joqarıdan jemleytuǵın hám basqaratın Shıbarımızdıń minezin kórsetedi.
Jaǵımlı Shıbar
Yoxanna 10 da Rabbimiz Ózin Jaǵımlı Shıbar dep súwretledi. Ol Óziniń qoylardıń Shıbarı ekenligin kórsetiwden basladı, sebebi Ol esikten kirdi (Yoxanna 10:1-2). Tek bir Shıbar boladı, hám Ol bul ápiwayı haqıyqat arqalı anıqlanıwı múmkin edi. Mesihtiń esikten kiriwi, Ol tek ǵana Quday Ákeniń erkini orınlay alatuǵın hám Onıń barlıq talapların orınlay alatuǵın jalǵız adam bolǵanlıǵı ushın edi. Ol Óz sózleri, júrisi hám jolları arqalı kórsetilgenindey, esikten kirdi. Ol Eski Ósiyetde aldınnan aytılǵan kelip atırǵan Mesihtiń barlıq boljawların orınladı, bul haqıyqıy Shıbardıń kim ekenligin kórsetiw ushın talap etilgen edi.
Mesihtiń sonıń menen birge evrey qoyların iudaizmniń qoy qorası, yaǵnıy nızam astında bolıwdıń súwreti, xristianlıqtıń meyirimine alıp shıǵatuǵın edi. Onıń ózlerin qalay náziklik penen shaqırǵanın hám olardıń Oǵan ergenin kóriw qanday jaǵımlı. Rabbimiz Óziniń basqa qoyları bar ekenligin, olardı shaqıratuǵının ayttı; olar Onıń dawısın bilip, Oǵan eredi. Bul qoylar tek Izrail úyinen ǵana emes (Yoxanna 10:3-5), keyinirek olar basqa milletlerden de boladı (Yoxanna 10:16).
Rabbimiz sońınan ne ushın tek Ózi Jaǵımlı Shıbar ekenligin túsindirdi: «Men Jaǵımlı Shıbarman. Jaǵımlı Shıbar Óz ómirin qoylar ushın beredi» (Yoxanna 10:11 ESV). Bul haqıyqat 15, 17 hám 18-ayatlarda qayta-qayta aytılǵan, Mesihtiń biz ushın óz ómirin beretuǵının qayta-qayta aytadı. Bizdiń Shıbarımız sıyaqlı Rabbimiz Isa Kalvariy krestinde biz ushın óz ómirin beriwge tayın bolǵanın kóriw qanday qımbatlı. Ol jerde Ol Jaǵımlı Shıbar sıyaqlı óz ómirin berdi. Bul haqıyqat sonıń menen birge joqarıda aytılǵan Zaxariya 13:7 niń orınlanıwı. Rabbimiz bizdi qutqarıw ushın barlıq nárseni qurban etti! Onıń atına dańq!
Bas Shıbar
1 Petrus 5:4 (NKJV) te oqıymız: «Bas Shıbar payda bolǵanda, sizler óshpeytuǵın dańq tájin alasızlar.» Bul jerde, elshi Petrus Rabbimiz Isanı barlıq basqa shıbarlardan joqarı Shıbar dep anıqladı. Ol Bas Shıbar!
Bul bizdiń barlıǵımız Mesihtiń húkimetine hám basshılıǵına boysınıwımız kerek ekenligin bildiredi, hátte Qudaydıń xalqı arasında shıbar sıyaqlı paydalanılıwı múmkin bolǵanlar da. Bul mániste, biz tek ǵana tómen shıbarlar, Bas Shıbarǵa baǵıt, túsiniw hám danalıq ushın qaraymız. Mesihtiń bul shıbarlıq máseledegi ústemligin moyınlaǵanımız ushın Oǵan húrmet hám dańq beriliwi kerek.
Bunıń menen birge, bizdiń Rabbimiz, Bas Shıbar, kelip atırǵan kúnde bizge shıbarlıqtaǵı sadıq xızmetimiz ushın dańq táji menen sıylıq beretuǵının biliwge ruwxlandırılamız. Bul bizdiń barlıǵımız Mesihtiń húkim orını aldında Onıń Sózine hám erkine boysınıwda islegen islerimiz ushın sıylıqlar alıw ushın payda bolatuǵınımız benen birge keledi (qarań 1 Korinfliler 3:9-15, 4:5; 2 Korinfliler 5:9-10). Rabbimizge boysınıwda, kishipeyillik penen shıbar sıyaqlı xızmet etiwge ruwxlanayıq, Rabbimizdegi miynetimiz biykar emes ekenligin bilip (1 Korinfliler 15:58).
Ullı Shıbar
Rabbimiz sonıń menen birge bizdiń Ullı Shıbarımız. Evreyler 13:20-21 de aytılǵan: «Endi tınıshlıq Qudayı, bizdiń Rabbimiz Isanı ólilerden tiriltken, sol ullı qoylar shıbarı, máńgilik kelisim qanı arqalı, sizlerdi Óz erkini orınlaw ushın hár bir jaqsı isde tolıq etsin, sizlerde Óz kózinde jaǵımlı bolǵan nárseni islesin, Isa Mesihtiń arqasında, Oǵan máńgi hám máńgi dańq bolsın. Ámin.»
Rabbimiz Evreyler kitabında kóp nársler menen hám basqa kóp adamlar menen salıstırılǵan. Hár bir salıstırıwda biz Onıń tek ǵana úlkenirek yamasa ullı dep súwretlengenin kóremiz. Evreyler 11 de birneshe shıbarlar aytılǵan, sonıń ishinde: Ábel (Evreyler 11:4), Ibrahim (Evreyler 11:8), Ishaaq (Evreyler 11:9), Yaqub (Evreyler 11:9), Musa (Evreyler 11:23) hám Dawıt (Evreyler 11:32). Bul shıbarlardıń barlıǵı, bólimde sadıqlıq mısalları sıyaqlı kórsetilgen bolsa da, Rabbimiz benen salıstırǵanda ózleriniń ullılıǵında kemshilikke iye. Rabbimiz Isa basqa barlıq adamnan ádewir joqarı, hám «Ullı Shıbar» sózi tek Oǵan arnalǵan! Bul sonday ájayıp! Xat Onıń ullılıǵınıń bul sońǵı bayanatı menen tawsıladı hám xattıń sońǵı juwmaǵı. Biz Onıń Ullı Shıbar sıyaqlı ullılıǵın hár kúni moyınlayıq.
Shıbar Hákim sıyaqlı
Hár qanday waqıtta Rabbimiz kelip, bizdi Ózine alıp ketiwi múmkin (1 Salonikalılar 4:13-17). Shamalı jetı jıldan keyin, Rabbimiz biz benen qaytıp keledi, bul «Onıń payda bolıwı» dep ataladı. Ol jerde Óz patshalıǵın ornatadı hám 1000 jıl húkimranlıq etedi (Matta 25:31-46). Barlıq dunya Rabbimizdiń aldına alıp kelinedi hám bóleklenedi, shıbar qoylardı eshkilerden bóleklegenindey. Biz bul, milletlerdiń húkim etiliwi, qıyınshılıqtan keyin hám Mesihtiń jer ústinde Patshalar Patshası hám Rabbiler Rabbisi sıyaqlı húkimranlıǵı baslanıwınan aldın boladı dep isenemiz, bul Eski hám Jańa Ósiyetlerde aldınnan aytılǵan edi.
Bul bóleklew háreketi tek Oǵan tiyisli. Ol ádalatlı húkim etedi. Bul bólimnen bir tiykarǵı sabaq - shıbardıń haqıyqıy qoylar menen tek eshkiler arasındaǵı ayırmashılıqtı biliw ushın iye bolıwı kerek bolǵan ayırmashılıq. Hátte olar qoylar menen aralasqan bolsa da. 2 Timotiy 2:19 da oqıymız: «Biraq Qudaydıń bekkem tiykarı turadı, bul múhirge iye: ‘Rabbimiz Óziniki bolǵanlardı biledi,’ hám, ‘Mesihtiń atın ataytuǵın hár kim jamanlıqtan ketsin.’» Bul waqıt aralıǵına qaramastan haqıyqat.
Bul maqalanı oqıp atırǵan hár bir adam Jaǵımlı Shıbarǵa, Rabbimiz Isa Mesihtke, óziniń jeke Qutqarıwshısı sıyaqlı isenip atırǵanına duwa etemiz.
Petrustıń Shıbarlıqqa shaqırıwı
Yoxanna 21:15-23 te Rabbimiz Óz tiriliwinen keyin Petrustı jámiyetlik túrde qayta tikledi. Rabbimizdiń qurbanlıǵınan aldın, Petrus Rabbimizdi bilmegenin biykar etken edi. Bul tásirli qayta tiklew Rabbimizdiń Petrustıń hám, haqıyqatında, Rabbimizdiń qamaqqa alınıwı hám ólimge húkim etiliwinen keyin qashqan barlıq shákirtlerge bolǵan názik meyirimin kórsetedi. Mesihtiń tiriliwinen keyin, Óz adamların shıbarlıq etiwde, Ol olardı Ózine qayta jıynadı. Bul bólimde Ol Petrusqa itibar qaratıp, oǵan Rabbimizge bolǵan muhabbatın kórsetiwdiń júdá ámeliy jolın berdi.
Úsh márte, biraz basqasha sóz menen, Rabbimiz Petrustıń Oǵan bolǵan muhabbatın soradı. Bul Petrustıń Rabbimiz krestke barıwdan aldın islegen úsh biykar etiwine sáykes keldi. Petrus hár márte Rabbimizge bolǵan muhabbatın ázzilik penen moyınladı, bul onıń keleshektegi sátsizlik múmkinshiligi sebepli óz sadıqlıǵı menen maqtanbaw sabaǵın úyrenip alǵanın kórsetti.
Rabbimiz sońınan Petrustı, hár márte shıbarlıq terminlerin paydalanıp, óz muhabbatın keleshektegi háreketleri menen dálillewge úyretti. Petrus «Meniń qozılarımı jemlewi» (Yoxanna 21:15), «Meniń qoylarıma gúman etiw» (Yoxanna 21:16) hám «Meniń qoylarımdı jemlewi» (Yoxanna 21:17) kerek edi. Bul úshewi de shıbarlıq juwapkershilikleri. Hár bir kórsetpede Rabbimiz Óz xalqın «Meniń» dep ataytuǵının esletemiz, bul hesh kim Rabbimizdiń xalqın óz qoyları yamasa jıynalısı dep atay almaytuǵının kórsetedi. Qudaydıń xalqı bul qısqa ómirde basqalarǵa waqıtsha isenip tapsırılǵan.
«Meniń qozılarımı jemle» degeni isenimde jaslarǵa ruwxıy azıq beriw. «Meniń qoylarıma gúman et» degeni olardıń jaqsı bolıwına gúman etiw hám olardıń isenim jolında alǵa basıwına járdem beriw. «Meniń qoylarımdı jemle» degeni Quday Sózinen túsiniw qıyın bolǵan, ruwxıy jetiklikti talap etetuǵın nárslerdi bólistiriw arqalı tereńirek ruwxıy haqıyqat penen úyretiw. Bulardıń barlıǵı shıbardıń shaqırıwınıń bir bólegi.
Bir jaǵınan bul kórsetpe Petrustıń ózine tán edi dep aytıw múmkin. Biraq, biz barlıǵımız bul úgit-násiyatqa itibar berip, ózimizge qollanıwımız kerek. Shıbarlıq gúmanında úlken yamasa kishi rol alatuǵınlar Quday Sózin biliwi hám Mesihtke bolǵan muhabbatın kórsetiw ushın xızmet etiwi kerek. Minbardan Sózdi jetkeriw Qutqarıwshıǵa bolǵan muhabbat háreketi bolıwı kerek, Onıń qoyları Rabbimizge eriwdi qálewi kerek, adamǵa emes.
Biz sonıń menen birge Petrustan jaqsı emes ekenligimizdi biliw ushın kishipeyil bolıwımız kerek. Biz de sátsizlikke ushırawımız múmkin, hám bul 1 Petrus 2:25 te kórsetilgen: «Sebebi sizler adasıp júrgen qoylar sıyaqlı edińiz, biraq endi jánlerińizdiń Shıbarı hám Baqlawshısına qayttıńız.» Bizge járdem beriw ushın Rabbimizdiń shıbarlıq gúmanı kerek, sońınan basqalarga járdem bere alıw ushın. Bul boysınıw jemisli xızmet ushın júdá áhmiyetli. Rabbimiz bizge járdem bersin.
Bul sońǵı ayatta biz sonıń menen birge Mesihtiń bizdiń Shıbarımız bolǵanı menen birge, bizdiń jánlerimizdiń Baqlawshısı ekenligin de kóremiz. Ol bizdi joqarıdan, házirgi orınnan basqarıwdı, jollawdı hám jemlewdı dawam etedi. Bizdiń barlıǵımız ushın sonday ájayıp Baqlawshıǵa iye bolıw qanday bereket, Ol biz haqqımızda barlıq nárseni biledi: bizdiń mashqalalarımızdı, qálewlerimizdi, mútájliklerimizdi hám sátsizliklerimizdi. Ol bizge ne kerek ekenligin hám qalay támiyinlewdi anıq biledi.
Sońǵı shaqırıq
Petrus óziniń qayta tikleniwinen keyin shıbarlıq haqqında kóp jazdı, hám ol Háwaretlerdiń dáslepki bólimlerinde kóp jaǵdaylarda shıbarlıq gúmanın kórsetti. Elshi sonıń menen birge kóplegen adamdı Mesihtke alıp keldi, sońınan olardı shomıldırıwǵa qatnastı. Bir jaǵdayda Petrus hám Yoxanna birge bir aqsaq adamdı bereketlew hám onı Mesihtke alıp keliw ushın paydalanıldı (Háwaretler 3). Ekewi de Mesiht ushın bekkem turǵanı ushın qamaqqa túsirge tayın edi. Muqaddes Ruh penen tolıp, biz jańa Petrustı hám jańa Yoxannanı Rabbimiz Isaǵa úlken batırlıq penen ergenin kóremiz.
Petrus sonıń menen birge Qudaydıń jańa meyirim jolların úyreniwge hám nızam astında bolıwdan qutqarıwǵa májbúr boldı. Shıbar basqalardı shıbarlıq etiw ushın Quday Sózine boysınıwı kerek. Biz bul ájayıp ózgeristi Háwaretler 10 da kóremiz. Bul noqattan baslap, qızıqlısı, Pawıl kóbirek kórnekli boldı, al Petrus azıraq. Shıbar Rabbimiz xızmette kóteretuǵın basqalardan tómenirek orın yamasa roldi alıwǵa tayın bolıwı kerek, eger bul Onıń erki bolsa. Bul sonıń menen birge ómirdegi júdá kishipeyil basqısh.
1 Petrus 5:2-3 te biz shıbar sıyaqlı xızmet etiwge úgitlenemiz. Biz shıbarlıq etiwge shaqırılǵan Qudaydıń qoyları, bizdiń qoylarımız emes. Shıbarlıq bizdiń átirapımızdaǵı Qudaydıń isenimli xalqı arasında. Ol adamlarǵa bizdiń ómirimizge alıp keledi, solay etip biz olardıń ruwxıy jolında úlgi bolıw hám Quday Sózinen nárslerdi bólistiriw arqalı járdem bere alayıq.
Basqalardı shıbarlıq etiwde bizge birneshe eskertiwler bar. Biz bunı erikli túrde, májbúrlew menen emes, islewimiz kerek. Shıbarlıq islenetuǵın sebep hám usıl áhmiyetli. Biz finanslıq payda úmiti menen shıbarlıq etpewimiz kerek, biraq ıqlas penen, sıylıǵımız aspanlarda bolatuǵının, jerde emes, bilip. Biz sonıń menen birge húkimranlıq etetuǵın túrde shıbarlıq etpewge eskertilemiz. Sóz «olardıń ústinen húkimranlıq etpew,» bul bizdiń kishipeyil bolıwdıń ornına diktator sıyaqlı háreket etiwimizdi bildiredi. Bul basshılıq usılı durıs emes hám, haqıyqatında, Háwaretler 20:28-35 te eskertilgen. Adam Rabbimiz ushın bul túrde paydalanılıwı ushın ózinen qutqarıwı kerek.
Bir tuwısqan yamasa apa-qarındas ózlerin shıbarlıq gúmanın islep atırǵanday oylaǵanda, olar tek ǵana qızıqshan hám bos adamlar bolıp, basqa adamlarǵa aralasıp atırǵanda (1 Petrus 4:15) qanday qayǵılı. Basqalar menen mashqalalar payda bolǵanda aralasıwǵa beyimliginiz bolsa, abaylı bolıń. Bizdiń birinshi oyımız bir-birimiz ushın duwa etiw hám sońınan Rabbimizden kóbirek islew Onıń erki me dep soraw bolıwı kerek. Kóplegen adamlar basqalardaǵı gúná detalların úyreniw arqalı ózlerin nápak etken, tek sátsizlikke ushırap, sol bir qıyınshılıqlarǵa túsip qalǵan (Galatiyalılar 6:1).
Aqırında, Qudaydıń xalqı arasında kóbirek shıbarlar kerek ekenligin aytıwǵa arziydi. Bul itibar berilmegen sawǵa, hám bul Rabbimizge qayta tiklew ushın hesh kim izlemeytuǵın kóp adasıp júrgen qoylarda kórinedi. Shıbarlıq kóp kóz jasların talap etiwi múmkin, hám bálkim sonıń ushın da az adam bul wazıypada xızmet etiwdi qáleydi. Bul kóbinese saqna artında islenetuǵın jumıs; Quday Sózine sáykes islenetuǵın shıbarlıqta jámiyetlik dańq az. Oh, Rabbimiz kóbirek shıbarlar kótersin!
