Biz perishtelerden bir az tómen etilgen Isanı kóremiz, ólim azabınan keyin ol dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen, ol Qudaydıń miyrimdiligimenen hár bir adam ushın ólimdi tatıp kóriwi ushın. —Evreylerge 2:9 NKJV
Evreylerge xat Iye Isa haqqında, Onıń shaxsı hám Onıń jumısı haqqında. Bul ájayıp xatta «Isa» atı 14 ret ushırasadı, sonıń ishinde bir ret Yosuaǵa tiyisli bolǵan jaǵdayda, ol Izraildi Wáde etilgen jerge alıp kirgen (Evreylerge 4:8 KJV, JND).
Bul maqalada biz Isanıń xattan segiz nársesin kórip shıǵıwdı niyet etemiz. Muqaddes Jazıwda segiz sanı jańa baslamanı bildiredi. Bul Isanıń grek tilindegi atınıń sanlı mánisi menen de kúsheytilgen, IESOUS, ol 888. Biz bunı da atap ótemiz, evrey tilinde Onıń atı Yeshua, yaǵnıy «Yahve qutqarıw» degen mánisti bildiredi. Bul Onıń qızdan boyına pitkenge hám tuwılǵanǵa shekem berilgen edi (Matta 1; Luka 1).
1. Isa Yehova hám Adam
Evreylerge 1-bap Iye Isanıń ullılıǵın Onıń Yehovanıń Ózi ekenligi menen kórsetedi. Úshliktiń qupıyası hám bul dúnyaǵa kámil Adam bolıp kelgen máńgilik Uldıń qupıyası Isanıń Yehova Quday ekenligi yamasa YHWHekenligi menen baylanıslı. Bul tórt háripten ibarat sóz Qudaydıń evrey tilindegi atı bolıp, evreyler tárepinen Qudayǵa til tiygiziwden qorqıp aytılmaǵan – Bul Shıǵıw 20:7 den qáte juwmaq.
Ákeniń Óz Ulıń jibergenin esleyik, ol hayaldan tuwılǵan (Galatiyalılarǵa 4:4) inkarnatsiya qupıyası (Yoxanna 1:14,18). Evreylerge 2-bap Isanıń adamlıqtaǵı ullılıǵın atap ótedi hám Onıń perishtelerden joqarı ekenligin kórsetedi, hátte perishteler jaratılıw tártibinde adamlardan joqarı bolsa da. Biraq, Isa perishtelerden bir az tómen etilgen edi – olar óle almaydı – Ol krestte azap shekken hám ólgen waqıtta. Bul Qudaydıń bizge bolǵan miyrimdiliginiń qansha ullı ekenligin kórsetedi.
«Bir az tómen» degen sóz «bir az waqıt» degen mánisti de bildiredi, yaǵnıy Onıń ólimi menen tiriliwi arasındaǵı waqıt. Endi Ol aspanǵa kóterilgen hám barlıq perishtelerden joqarı Adam! Nazarettiń jek kórilgen Isası Ózin tómenletken hám ólimge boysınǵan – hátte kresttegi ólimge de (Filipiyalılarǵa 2:8) – biraq házir dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen.
Barlıq haqıyqıy isenimler Onı usılayınsha isenim hám Muqaddes Ruw arqalı kóre aladı, biz isengenimizde Onı qabıl ettik. «Biz kóremiz» degen sóz Qudaydıń taxtına erkin kiriwimizdi bildiredi, ol jerde Isa házir otırǵan, hám Onı kóriwimiz hám oylawımız máńgilik dawam etedi, bizdiń tabınıwımız da. Jerde Ol Ózin tómenletken Adam sıpatında kórilgen edi, Quday Onı kótergenge shekem (8-11-ayatlar).
Onıń tómenletiliwi menen Qudaydıń Onıń házirgi dańqtaǵı ornın beriw arqalı bergen juwabı arasında anıq baylanıs bar. Onıń jumısı barlıq adamlar qutqarıwı ushın jetkilikli edi hám bul Isada kórsetilgen Qudaydıń miyrimdiliginiń kólemin kórsetedi, Ol Quday (Matta 1:20-23), barlıq isenimler ushın.
2. Isa Elshi hám Bas Ruxaniy sıpatında
«Sonlıqtan, áwliye tuwısqanlar, aspanlı shaqırıwdıń qatnasıwshıları, bizdiń moyınlawımızdıń Elshisi hám Bas Ruxaniysi Isanı oylańlar» (Evreylerge 3:1 NASB). Yahudiylikte, barlıq Izraillikler jerdegi bir anıq milletke tiyisli edi hám bul jer ushın, Quday tárepinen Ózi ushın ajıratılǵan edi. Yoxanna Shomıldırıwshı Isanı Yoxanna 1 de «Qudaydıń Qozısı» dep anıqlaǵan (29,36-ayatlar), hám bul bap Onıń Izraildiń Mesihi ekenligin anıq kórsetedi. Quday Onı Óz Ulı dep járiyalaǵan (Matta 3:17); biraq, Óz xalqı Onı tán almadı. Olar Isanı kóp mújizeler islegenine qaramastan biykar etti, bul Onıń Qudaydıń payǵambarlıqların orınlaw ushın kelgenin dálilleydi. Sonıń menen birge, jerde quwıp shıǵarılǵan Mesihti Quday aspanda qabıl etti. Bul Evreylerge xatınıń ózgeshe teması bolıp, Mesihtiń Quday hám Adam sıpatındaǵı ullılıǵın kórsetedi.
Onı isenim menen qabıl etken barlıq adamlar Qudaydıń eń joqarı oń qolında Onı kóriwge miyrimdilikke iye. Bul imtiyaz Qudaydıń kúshli, aspanlı shaqırıwı menen baylanıslı, onıń arqasında biz yahudiyler hám basqa milletler arasınan shaqırılǵan isenimler bul dúnyadan shıǵarılǵanbız. Biz onda mız, biraq endi onıń emes. Bunday isenimlerdiń barlıǵı «qoylar»dıń jańa toparına tiyisli, Iye jaqsı Qoydıń mısalında túsindirdi (Yoxanna 10). Ol isenimlerdi Ózi menen aspanda baylanıstırǵan, hám olar bul dúnyada Quday ushın áwliye tuwısqanlar sıpatında ajıratılǵan. «Biz Isanı kóremiz» (Evreylerge 2:9 NKJV) degen sóz Onı menen turaqlı túrde bánt bolıwdı bildiredi, bul «Isanı oylań» degen tapsırmaǵa sáykes keledi.
Ol kim? Ol Qudaydıń Elshisi, Quday tárepinen aspannan Onıń atınan sóylewge húkimet penen jiberilgen. Ol sonday-aq Onıń Bas Ruxaniysi, ol házir aspanda Quday aldında bizdiń atımızdan sóyleydi. Bul jerde, biz Onı eki funkciyası menen de tán alamız. Bul sonday-aq Onıń jerde biykar etilgenine qaramastan, Onı menen jámiyetlik tán alıwımızdıń máselesi. Biz Onı Elshi hám Bas Ruxaniy dep moyınlaymız. Biz Onıńǵa tiyisli ekenligimizdi jasırmaymız yamasa Onıń ullılıǵın kemeytiwge háreket etpeymiz. Joq, biz Onı bul jerde tán alamız, al biz ol jerde Oǵan qaraymız.
3. Isa Aldınnan Barıwshı hám Patsha sıpatında
Evreylerge xat bizdiń kózimizdi aspandaǵı Isaǵa qaratadı, bizdi máńgilikke Melxisedek tártibi boyınsha aldınnan barıwshı hám Bas Ruxaniy bolǵan Oǵan baylanıstıradı (Evreylerge 6:20). Bul xat isenimlerdiń juwapkershiliklerin qozǵaydı, biraq onıń tiykarǵı maqseti bizdiń dıqqatımızdı hám júregimizdi Oǵan qaratıw. Onı ullı Aldınnan Barıwshı sıpatında kórsetiw arqalı, bul jerdegi isenimler menen aspandaǵı Mesihtiń arasında áhmiyetli hám jaqın baylanıs kórsetilgen. Bizdiń Aldınnan Barıwshımız kirgenligi sebepli, Ol basqalarǵa Ózinen keyin eriw ushın esikti ashtı, házir ruwhta hám keyin dańqlı deneler menen. Isa Musá hám Harun dáwirinde yamasa ulıwma Izrail xalqı arasında ámelde bolmaǵan pútkilley jańa tártipti bildiredi.
Bul baylanısta, adam ákesi yamasa anası joq Melxisedek máńgilik Uldıń túri sıpatında, Ibrahimdı miyrimdilik etken adam sıpatında kirgizilgen (Jaratılıs 14:18-20). Bul onıń Ibrahimnan joqarı ekenligin bildiredi, sebebi tómen «jaqsıraq» tárepinen miyrimdilik etiledi (Evreylerge 7:7). Yahudiy ushın Ibrahimnan úlken birewdi qabıl etiw qıyın edi, biraq Melxisedek sonday edi, ol Ibrahim atınan Qudaydı miyrimdilik etken, Oǵan durıs juwap bergen.
Óz xalqı tárepinen biykar etilgen Isa, haqıyqattan da Quday, «keshe, búgin hám máńgilikke Ózi» (Evreylerge 13:8). Ol «bárinen joqarı, máńgilikke miyrimdilik etilgen Quday» (Rimliklerge 9:5 JND) hám, Adam sıpatında, joqarıǵa kóterilgen (Efesleyliklerge 4:10). «Tártip» degen sóz Qudaydıń aspanda bekitken yamasa ornatqan nársesin bildiredi, onı jerdegi adam hesh qashan isley almas edi. «Máńgilikke» Eski Wásiyat tártibi menen qarama-qarsı, ol jerde ruxaniyler áwladtan áwladqa almastırılǵan. Isa, Aldınnan Barıwshı, sonday-aq ullı Melxisedek, máńgilikke miyrimdilik etilgen Quday! Isa Ádillik Patshası, sonday-aq Tınıshlıq Patshası (Evreylerge 7:2 qarań). Ol qansha ullı!
4. Isa Bizdiń Kepilimiz
«Isa jaqsıraq kelisimniń kepili boldı» (22-ayat). Eski kelisim kámillikti – máńgilikke dawam etetuǵın nárseni ákelmeytuǵın edi. Kerisinshe, ol hálsizlik penen belgilengen edi, hám Quday onıń jetkiliksizligin kóp jollar menen kórsetken, aqır-aqıbetinde onı bir shetke qoyǵan. Bul sátsizliktiń tiykarǵı sebebi adamnıń ózi kim hám ne ekenligi edi, geyde «eski adam» dep ataladı. Biraq, Quday jańa tártipti kirgizdi, jańa Adamǵa, bizdiń Iye Isa Mesihtke baylanıslı. Ol sátsiz bolıwı múmkin emes, hám sonlıqtan Oǵan baylanıslı bul jańa tártip te sátsiz bolıwı múmkin emes. Evreylerge xat bunı anıq kórsetedi. Barlıq haqıyqıy másehiyler Mesiht penen baylanıslı.
Kelesi dúnyada jańa kelisim Izrail menen ornatıladı, hám barlıǵı Isa Mesiht penen baylanıslı boladı. Evreylerge xat Iye Isanıń máńgilikke jasaytuǵın jańa Ruxaniy ekenligin kórsetedi, Melxisedek tártibi boyınsha. Ol Yahuda qáwiminen kelgen bolsa da, bul qáwimnen hesh qashan ruxaniy kelmegen, Ol ruxaniy máńgilikke (Evreylerge xatta tiykarǵı sóz). Onıń menen baylanıslı hámme nárse jaqsı yamasa jaqsıraq, taza, jańa hám turaqlı. Sonıń ushın Evreylerge 7-bap Isanı «jaqsıraq kelisimniń Kepili» (22-ayat ESV) sıpatında kirgizgen, Onıń Kepili, hám ol sátsiz bolıwı múmkin emes. Eski kelisim sátsiz boldı, biraq jańa kelisim sátsizlik múmkinshiligi joq jaqsıraq. Sonlıqtan ol «máńgilik» dep ataladı (Evreylerge 13:20).
Isa menen birge kelgen kepillik Onıń jumısınıń tolıq hám jetkilikli ekenligin bildiredi, hám sonlıqtan onı almastırıw múmkin emes. Aldın atap ótilgen Isa atınıń sanlı mánisi (888) bul jetkiliklilikke ózgeshe ólshem qosadı. 8 sanı jańa tártip penen baylanıslı, mısalı, Zábúr 8 kóbinese Jańa Wásiyatta Isaǵa qatnaslı túrde keltiriledi. Mesihtiń islegen hám ornatqan nársesi kepillik beredi hám sátsiz bolıwı múmkin bolmaǵan jaqsıraq tártipti kepilleydi. Mesihtke tiyisli nárse tek ǵana jaqsı emes – bul haqıyqat – biraq eskiye salıstırǵanda jaqsıraq. Eski Quday tárepinen berilgeni ushın jaqsı edi, biraq onı bir shetke qoyıw kerek edi.
5. Isa Qudayǵa erkin kiriwdi támiyinleydi
Evreylerge xat bizdiń Iye Isa Mesihtiń shaxsı hám jumısındaǵı ullılıǵın ózgeshe túrde kórsetedi. 8-10-baplar Onıń jumısınıń ullılıǵına hám onıń nátiyjelerine, hám oǵan qalay juwap beriwge baǵdarlanǵan. Evreylerge xat bir tárepten Eski Wásiyattaǵı Quday bergen qurbanlıqlar menen, ekinshi tárepten Mesihtiń bir retlik hám eń joqarı qurbanlıǵı arasındaǵı qarama-qarsılıqlardı úyreniw. Birinshi tártiptegi qurbanlıqlar hár waqıt qaytalanıwı kerek edi, al Mesihtiń qurbanlıǵı bir retlik, máńgilikke jetkilikli, hesh qashan qaytalanbaytuǵın edi.
Sonday-aq, Ullı Kúná Keshiriw Kúninde usınılǵan qurbanlıq penen, bas ruxaniy áwliyelerdiń áwliyesine kire alatuǵın edi. Bul jılına bir ret bolatuǵın edi, al xalıq sırtında qalatın edi. Biraq, Mesihtiń qurbanlıǵına tiykarlanıp, Qudayǵa kiriw tek ǵana Ol ushın emes, al Oǵan tiyisli bolǵan adamlar ushın da ashılǵan, yahudiyler hám basqa milletler arasınan alınǵan isenimler ushın. «Sonlıqtan, tuwısqanlar, Isanıń qanı arqalı áwliyelerge kiriwge batırlıqqa iye bolǵanımız ushın...» (Evreylerge 10:19 KJV). Pentekost kúninen baslap hám kóterilgenge shekem, bul shaqırılǵan, aspanlı toparǵa tiyisli barlıq adamlar bul erkin kiriwden, oǵan baylanıslı barlıq imtiyazlar menen paydalanadı. Endi Qudayǵa hár qanday waqıtta namaz, maqtaw hám tabınıw ushın jaqınlasıw múmkin.
Bul batırlıq Eski Wásiyatta joq edi. Jalǵız istisna Musá edi, ol hár qanday waqıtta áwliyelerge kiriw imtiyazına iye edi (Shıǵıw 25:22). Bul jaǵdayda Musá qaǵıydadan istisna edi, bul isenimlerdiń búgin paydalanatuǵın nársesin súwretleydi. Batırlıq Qudayǵa isenimdi bildiredi, ol bizdi Mesihtiń tamamlanǵan hám qabıl etilgen jumısı sebepli biykar etpeydi. Bul sonday-aq haqıyqıy erkinlikti bildiredi, Qudaydıń aldına tabınıwshılar sıpatında, Onıń qanaatlanıwı ushın, hár qanday waqıtta kele alatuǵın uldıń erkinligi. Evreylerge 10-bap Qudaydıń kórsetpelerine sáykes usınılǵan haywan qurbanlıqlarınıń qunlılıǵı menen, Mesihtiń bir retlik tógilgen qanınıń qımbatlıǵı arasındaǵı qarama-qarsılıqlardı kórsetetuǵın bólim.
6. Shımıldıq jırtıldı: Isaǵa qarań
Bul xat bizdiń júregimizdi Mesihtke qaratadı, biz Onı Qudaydıń oń qolında kóterilgenin kóremiz. Ol qutqarıw jumısın baslaǵan hám tamamlaǵan, onı basqa hesh kim isley almas edi. Endi Ol Qudaydıń oń qolında otırǵan. Basqa hesh bir ruxaniy otıra almas edi, sebebi jumıs hesh qashan tamamlanbaǵan edi. Sonlıqtan, stulda otırǵan ruxaniy qáte jaǵdayda edi, Eli sıyaqlı (1 Samuel 4:13). Biraq Mesiht jerde Qudaydı dańqlaǵan, jumıstı tamamlaǵan, joqarıǵa kóterilgen hám otırǵan. Adam sıpatında Ol Quday tárepinen joqarıǵa shıǵıwǵa hám otırıwǵa shaqırılǵan edi, hám biz «Isanı, bizdiń isenimimizdiń avtorı hám tamamlawshısın, Óziniń aldına qoyılǵan quwanısh ushın krestke shıdamlılıq penen shıqqan, námsizlikti jek kórgen hám Qudaydıń taxtınıń oń qolında otırǵan» (Evreylerge 12:2 NKJV) dep qaray alıwımız múmkin.
Bul ayat Mesihtiń shaxsiy ullılıǵın Onıń otırǵanlıǵı faktinde atap ótedi. Bul sonday-aq Onıń jumısınıń tamamlanǵanlıǵın hám Quday tárepinen qabıl etilgenligin bildiredi. Jerdegi jol, ol Onı ol jerge alıp barǵanǵa shekem, azap hám námsizlik jolları edi. Ol barlıǵına shıdamlılıq penen shıqqan, hátte kresttiń túsindirilmes azaplarına da. Bul tek ǵana fizikalıq azaplar hám námsizlikti emes, al eń áhmiyetlisi, Ózi hárdayım húrmetlegen Qudaydan taslanǵanlıq azapların da óz ishine aladı. Mesiht Óz júzin tas sıyaqlı bekitken, pútkilley Ózi tamamlawı kerek bolǵan jumısqa baǵdarlanǵan, námsizlikti jek kórgen.
Ádil hám áwliye Quday Mesiht bul sózdi aytqanda pútkilley qanaatlanǵan edi, «Tetelestai» yaǵnıy «ol tamamlandı» yamasa «tolıq tólenedi» degen mánisti bildiredi. Áwliye orınnıń ishki shımıldıǵı joqarıdan tómenge qaray mújizalı túrde jırtıldı (Matta 27:51; Luka 23:45), bul Qudaydıń qanaatlanıwın kórsetedi. Bul jaǵdayda Quday dańqqa alıp kelingen kóp uldı qabıl etti (Evreylerge 2:10), olar jerde turıp Oǵan qaray aladı. Basqa hár qanday nárseden – kúnálar, azap hám quwǵın-súrginlerden – Qudaydıń dańqı ushın jumıstı tamamlaǵan Oǵan qaraǵanımızda, biz Onıń ornı endi bizdiń orınımız ekenligin, hám Onıń quwanıshı bizdiń quwanıshımız ekenligin bilemiz. Biz Oǵan qaraymız hám Oǵan súyenemiz, sebebi Ol házir bizdiń ullı Basshımız.
7. Dellal jaqsıraq nárseni ákeledi
Bul xatta kórsetilgen shaxstıń ullılıǵı bir sóz benen juwmaqlanǵan: Isa. Ol Evreylerge xattaǵı hámme nárseniń Gilti, onda kórsetilgen hár bir táliymattıń Mánisi hám Qudaydıń barlıq jollarınıń Aqırı/Maqseti. Ol bizdi Ózine tartatuǵın, házir hám máńgilikke. «Isa, jańa kelisimniń dellalı; hám sebilgen qanǵa, Abelden jaqsıraq sóyleytuǵın» (Evreylerge 12:24 JND).
Evreylerge xat, ásirese 12-bap, Musáǵa baylanıslı eski tártip penen Mesihtke baylanıslı jańa tártip arasındaǵı salıstırmalar hám qarama-qarsılıqlardı súwretleydi. Adam ulıwma hám Qudaydıń jerdegi xalqı pútkilley sátsiz bolǵanda, Quday Ózin suveren miyrimdilikte ashıp berdi. Onıń miyrimdiliginiń tiykarı adamnıń miynetleri yamasa juwapkershiligi emes, al Mesihtiń tamamlanǵan jumısı edi. Quday Óz Ulıń jiberdi, ol jek kórilgen, biykar etilgen hám quwıp shıǵarılǵan edi hám házir de sonday. Biraq, Qudaydıń suveren miyrimdilik maqseti, barlıq adamnıń sátsizligine qaramastan, orınlanıwı kerek edi. Bul miyrimdilik házir Qudayǵa uldıń erkinliginde jaqınlasatuǵınlarda kórinedi, olar Qudaydıń oń qolında otırǵan Oǵan erkin kiriwge iye. Bul aspannan jerde hám bul keń kózde jańa tártipti ornatqanda kórinedi. Bul jańa tártiptegi hámme nárse Oǵan, Quday menen adamlar arasındaǵı Dellalǵa (1 Timotiyge 2:5), hám Onıń bir retlik qurbanlıǵına baylanıslı.
Abeldiń qanı ádilsiz tógilgen edi. Ol ósh alıw ushın shaqıradı, hám áwliye hám ádil Quday Ósh Alıwshı boladı. Biraq Mesihtiń sebilgen qanı jaqsıraq sóyleydi hám ol Dellal sıpatında Onıń ákelgen dańqlı nátiyjelerin atap ótedi. Tez arada Ol Óz jerdegi xalqı menen jańa qatnas ornatadı, hám miyrimdilikler Óz xalqına hám barlıq milletlerge aǵıp keledi. Onıń qanı Qudaydıń Óz súyispenshiliginde, áwliyeliginde hám ádilliginde qansha ullı ekenligin kórsetedi. Ol sonday-aq barlıǵın Ózine tartadı (Yoxanna 12:32). Bul nárslerge ne deymiz? Bizdiń awızlarımız maqtaw ákeliw ushın ashılǵan. Kelesi dúnyada, barlıq isenimler Onı maqtaǵay; barlıq dushpanlar Onıń aldında bas iygen.
8. Jańa hám Ullı Basshı
Evreylerge xattıń tek bir teması bar: Isa. Ol kim ekenligi hám ne islegenligine tiykarlanıp, Iye Isa bizdiń ullı Basshımız boldı, máńgilikke. Kelesi dúnyada, Ol Óz jerdegi xalqınıń hám barlıq milletlerdiń Basshısı boladı. «Isa... Óz qanı menen xalıqtı áwliye etiw ushın, qala qaqpasınıń sırtında azap shekti» (Evreylerge 13:12 NKJV). Bizdiń búgingi Basshımız, Mesiht bizdi bul dúnya arqalı, keń shól arqalı basqaradı; al bizdiń tárepimizden, isenim, boysınıw hám Oǵan bolǵan súyispenshilik kerek. Ol bizdi Áwliye jerge, áwliye orınǵa basqaradı, ol jerde biz Onı dańq hám húrmet penen táj kiygizilgenin kóremiz. Bul ekewden basqa, Ol bizdi qala qaqpasınıń sırtına basqaradı. Ne ushın? «Lager» áwliye hám taza bolıwı kerek edi (Sanlar 5:1-4), biraq Qudaydıń Áwliyesi onıń qaqpasınıń sırtına quwıp shıǵarılǵan edi, hám lager Qudaydıń qáhári tógiletuǵın orınǵa aylandı. Dáslep, bul mil.ád. 70-jılı boldı, al aqırǵı húkim miyrimdilik kúnlerinen keyin, kóterilgennen keyin boladı (Daniyel 9:27).
Krestte, Mesiht Ullı Kúná Keshiriw Kúniniń Azap Shegiwshisi edi hám Onıń jumısı Qudaydıń xalqın áwliye etiwge alıp keldi. Bul búgingi isenimlerge hám keleshektegi qayta tiklengen Izrailge qatnaslı. Ol «qala qaqpasınıń sırtında» azap shekken waqıtta, Mesiht Óz qanın tókken, haywanlardıń qanın emes. Ol haywan qurbanlıqlarında súwretlengen Kúná Qurbanlıǵı edi, onıń qanı áwliye orınǵa alıp kelingen, biraq olardıń deneleri qala qaqpasınıń sırtında kúydirilgen. Quday tárepinen qabıl etilgen qan ishinde isenimlerdiń ol jerde qabıl etilgenligin bildiredi, biraq sırtında Qudaydıń húkimi kúnásiz Adamǵa, bizdiń Orınbasarımızǵa orınlanǵan (2 Korinflilerge 5:21).
Biraq, lagerdiń ishinde bolǵanlar ele de Qudaydıń húkimi astında, sonlıqtan Oǵan, lagerdiń sırtına shıǵıwda qáwipsizlik bar. Búgin, Isa bizdiń ullı Basshımız, ol haqıyqıy isenimlerdi «lagerdiń sırtına» basqaradı. Bul bir waqıtları Quday tárepinen berilgen, biraq Qudaydıń Ulıń biykar etken lagerge qatnaslı. Bul sonday-aq hár qanday adam islegen jasalma diniy lager Qudaydıń húkimi astında ekenligin bildiredi. Jalǵız qáwipsizlik Oǵan menen, áwliye orınnıń ishinde yamasa lagerdiń sırtında. Bul sońǵısı Onıń námsizligin kóteriwdi bildiredi, sebebi Ol bul dúnyada ele de biykar etilgen (Evreylerge 13:13).
