СОРАУ: Ягъкуб һәм Исав эпизодларында тумыш хокукы һәм фатиха турында кем хаклы, кем ялгыш иде?
ҖАВАП:
Алла Сүзендәге мондый эпизодларны караганда, без Алланың безгә алардан өйрәнергә теләгән дәресләренә акыл йөртүебезне комачауларга тиеш түгел. Изге Язмаларның аңа яки аның персонажларына карата биргән комментарийларын эзләү һәрвакыт яхшы. Изге Язмаларның тәгълиматы һәрвакыт тулысынча эзлекле.
Римлыларга 9:10-14 безгә Алланың Үзенең суверен максатында Ребеккага: «Олысы кечесенә хезмәт итәчәк», – дип әйткәнен күрсәтә. Һәм Алла Үзенең максатларын һәм планнарын тормышка ашырачак. Кешенең барлык манипуляцияләре Алланың максатларын беркайчан да үзгәртмәячәк яки аларның үтәлүенә комачауламаячак. Ул һәрвакыт барлык әйберләрне Үзенең даны өчен һәм Аны яратучыларга яхшылык өчен бергә эшләргә мәҗбүр итәчәк.
Хәтта Алла, Исав һәм Ягъкуб очрагындагы кебек, Үзенең максатын белдергәндә дә, кеше гадәттә игътибар итми, үз теләкләрен Алланыкыннан өстен куя. Шулай итеп, Яратылыш 25:27-28дә без Исхакның Исавны аның аучылыктан килгән ите өчен яратканын, һәм Ребекканың өйдә утыручы улы Ягъкубны яратканын күрәбез. Бу ата-ана тәрбиясендәге уңышсызлык иде, беренчедән, һәрберсенең яраткан балалары булуы, аннары бу яратуны үзләренең тән теләкләренә нигезләү. Бу бу парның элеккеге мөнәсәбәтләрен билгеләгән матур башлангычтан шактый төшү иде (Яратылыш 24:67; 25:21).
Исав һәм Ягъкубның шәхси характерына карасак, Исавныкы аучыныкы — импульсив, көчле һәм нык ихтыярлы, моны без аның никахларында күрәбез. Иске һәм Яңа Васыятьтә Алла аның тумыш хокукын кимсетүенә игътибар итә; Еврейләргә 12:16 аны «изге булмаган кеше» дип атый. Ягъкубның урынбасар характеры безнең игътибарыбызга туганнан бирле китерелә, һәм без аны көч кулланудан башка юллар белән алга барырга тырышуын кабат-кабат күрәбез.
Ягъкубның Исав белән мөнәсәбәтләре бертуганлыктан ерак булса да, Алла аларны Ягъкубның тәртибенә комментарий бирмичә генә сөйли. Без Ягъкубның абыйсының ачлыгыннан ничек файдаланып, аның тумыш хокукын сатып алганын җиңел күрәбез. Бу аңа мирасның икеләтә өлешен генә түгел, ә гаилә башлыгы булуны һәм, иң мөһиме, киләчәк Коткаручы вәгъдәсен дә бирәчәк иде. Безнең бар нәрсәне күрүче һәм йөрәкләрне белүче Аллабыз безгә Исавның киләчәк өстенлекне вакытлыча тән теләген канәгатьләндерү өчен акылсызлык белән сатканын гына түгел, ә тумыш хокукын кимсеткәнен дә күрсәтә. Алла өчен бу бик җитди мәсьәлә иде.
Алла бу операциядә катнашкан бернинди юридик мәсьәләләргә дә игътибар итми. Киресенчә, Ул безгә ата-аналарның һәм улларның йөрәкләрендә нәрсә булганын һәм Исхак улларын фатихаларга карар кылганда аларның моны ничек белдергәнен күрсәтә (Яратылыш 27). Исхакның сукырлыгы физик иде, ләкин рухи яктан да, чөнки ул Алланың Исав һәм Ягъкуб һәм аларның киләчәге өчен белдерелгән максатын югалтты. Ребекка Алланың олысы кечесенә хезмәт итәчәк дигән сүзен онытмаса да, аның тәртибенең аны үтәүгә омтылыш булуына бернинди дәлил юк. Аның яраткан улы фатиханы теләсә нинди юл белән алырга тиеш иде. Ягъкубның принциплары әнисе тәкъдим иткән ысулларның дөреслегенә яки ялгышлыгына түгел, ә аларның уңышлы булачагына нигезләнгән иде. Исавка килгәндә, ул Ягъкубның тумыш хокукын алуы өчен аңа ачу саклавын күрсәтте.
Һәр гаилә әгъзасының ялгышлыгын күрү җиңел. Ләкин Алланың максатлары уңышсызлыклар белән юкка чыгарыла алмый. Римлыларга 9:11 безгә «Алланың сайлау буенча максаты эшләр белән түгел, ә чакыручы тарафыннан торсын» дип өйрәтә. Фатиха Алланың тугрылыгына бәйле, кешенең аңа лаек булуына яки аны эшләп алуына түгел.
Алла безгә Исав «фатиханы мирас итеп алырга теләгәндә, ул кире кагылды, чөнки ул тәүбә итү урыны тапмады, хәтта аны күз яшьләре белән тырышып эзләсә дә» дип әйтә (Еврейләргә 12:17). Исавның Ягъкубның алдавы аркасында фатихадан мәхрүм ителгәндәге ачы елавы аның ачуын күрсәтте. Аның соңыннан Ягъкубны үтерергә янавы аның тәүбә итмәвен дәлилли. Ягъкуб фатиханы ничек алганы өчен беркайчан да макталмый. Аның алга бару юллары Осия 12дә һәм башка өзекләрдә хөкем ителә. Ребекка Ягъкубны Падан Арамга киткәннән соң беркайчан да күрмәде.
Еврейләргә 11:20 Яратылыш 27:33тәге «Исхак бик нык калтырады һәм Ягъкуб турында: 'Мин аны фатихаладым – һәм ул чыннан да фатихалы булачак'» дигән сүзләргә туктала. Ул Алланың Ягъкубка барырга тиешлеген максат иткәндә, Исавка фатиха бирергә теләп, ясаган хатасын аңлады. Аның хәйләсенә һәм Исавның протестына карамастан, Исхак хәзер иман белән эш итте, Алланың максатын һәм Алланың аның хатасын ничек юкка чыгарырга рөхсәт иткәнен кабул итеп: «Чыннан да, ул фатихалы булачак», – диде.
Без еш кына ялгышабыз, ләкин Алла һәрвакыт хаклы һәм Аның максатлары, ни булса да, тормышка ашачак.
