Salıstırıw
Isaya kitabı kóp jaqtan Bibliyanıń kishirek nusqası. Isayada 66 bap bar; Bibliyada 66 kitap bar. Eki Ósiyette 39 kitap bar. Isayanıń 40-bapı Jańa Ósiyettiń basında Yahya Shomıldıq Qılıwshınıń xızmetinde orınlanǵan payǵambarlıq bolǵan «sahra ishinde baqırǵan dawıstı» kiritedi. Isayanıń 40-bapınan baslap hár bir bapta Jańa Ósiyette ashılǵan túsinik bar. Bul jerde hár bir bapta tabılǵan temalar, sonday-aq olardıń Jańa Ósiyettegi sáwleleniwi, olardıń bir neshewin tolıǵıraq kórip shıǵamız.
Isaya Dálel Jańa Ósiyettegi Dálel Silteme
40:3 Dawıs Men dawısman (Yahya Shomıldıq Qılıwshı) Yuhanna 1:23
41:14 Muqaddes Isa Nazaretlik ... Muqaddes Márkos 1:24
42:1 Meniń Qulım Mine! Meniń Qulım Matta 12:18-21
43:3 Seniń Qutqarıwshıń Isa Máshih bizdiń Qutqarıwshımız Titus 1:4
44:3 Meniń Ruwhım Ruwh penen toldırılǵan Hawa 2:4, 38
45:23 Hár bir tize iyeleydi Isa atına hár bir tize ... Filipililer 2:10
46:1 Olardıń putları Butparastlıq bolǵan qızǵanısh Koloseliler 3:5
47:1 Babilon Babilon quladı Ashıw 14:8
48:12 Men birinshi ... aqırǵıman Men Alfa hám Omega Ashıw 1:8,17
49:5 Basqa milletlerge nur Basqa milletlerdi nurlandırıw ushın nur Luka 2:32
50:4 Bilimli til Háriplerdi bilgen, hesh qashan úyrenbegen Yuhanna 7:15
51:4 Maǵan qulaq salıń Eshitpege qulaǵı bar Matta 13:9
52:7 Sulıw ... ayaqlar Ayaqlar qanday sulıw Rimlikler 10:15
Sóylew menen birge, sol kúni baslarınan ótkergen barlıq qızıqlı, qorqınıshlı, jaǵımlı yamasa awırtpalı tájiriybelerin tıńlaǵan hár kimge aytıwǵa umtılıs payda boladı. Men jaqında bul sáwbetlesiwdi ótkerdim:
«Ájapa! Men búgin jıǵıldım, ayaǵım awırdı, hám qan shıqtı.»
«Keyin ne boldı?»
«Muǵallim meni Birinshi Járdem bólmesine alıp bardı.»
Balalar dıqqatlı úlkenlerdiń qulaǵına iye bolǵanda, olar «Ne ushın qan shıǵadı? Ne ushın qan qızıl?» sıyaqlı kóbirek sorawlar beredi. Hám bul olarǵa bizdiń Qutqarıwshımız haqqında sóylesiw múmkinshiligine alıp keliwi múmkin.?
Balalarǵa bizdiń qızıǵıwshılıǵımızdı hám dıqqatımızdı bermew, olarǵa súyispenshilikti hám Quday olarǵa salǵan tábiyiy instinktlerge juwaptı bermew degen mánisti ańlatadı. Hám bul olardıń intellektuallıq, emotsional hám ruwxıy ósiwin toqtatıwı múmkin.
Ata-analar, ájapa-babalar, jeksenbilik mektep muǵallimleri, jergilikli shirkewdegi aǵalar hám diyakanlar sıyaqlı, biz óz qaramızdaǵı barlıq adamlar ushın soraw beriwdi, úyreniwdi hám úyretiwdi qızıqlı etiwge háreket eteyik. Bul Pásxa awqatı bizge úyretetuǵın nárse.
USINIS ETILGEN OQIW
61:10 Qutqarıw kiyimleri Aq kiyimlerge kiyingen Ashıw 3:5
62:2 Jańa at Jańa at Ashıw 2:17
63:16 Bizdiń Ákemiz Bizdiń Ákemiz Matta 6:9
64:4 Quday tayarladı Quday tayarladı 1 Korinfliler 2:9
65:17 Jańa aspanlar jańa jer Jańa aspanlar hám jańa jer Ashıw 21:1
66:24 Olardıń qurtı ólmeydi Qurt ólmeydi Márkos 9:44
Bálkim bizdiń izertlewmiz ushın eń áhmiyetli baplar Isaya 40, 53, 61 hám 66-baplar. Olarda biz Qudaydıń júregin tabamız. Isaya 40-bap Rabbıdıń jolın tayarlaw ushın eń ullı payǵambar Yahya Shomıldıq Qılıwshınıń jiberiliwin boljaydı. 53-bapta biz adamlar tárepinen biykar etilgen azap shekken Qutqarıwshınıń tolıq boljawın tabamız. 61-bap Máshihtiń birinshi hám ekinshi keliwlerindegi xızmetiniń sulıw kórinisi. Hám 66-bapta, Isayanıń eń sońında, Ashıw kitabındaǵıday, biz «oǵan dárya sıyaqlı tınıshlıq» tabamız, biraq eki júzli adamlar hám biykar etiwshiler biykar etiledi hám tınıshlıqqa iye bolmaydı.
40-bap
Barlıq teselli beriwshi Quday (2 Korinfliler 1:3 KJV) 40-bapta «Meniń xalqımdı teselli etiń» dep baslaydı. Hoseya 1:9 daǵı «Lo-Ammi» (meniń xalqım emes) endi «Ammi» (meniń xalqım). Ne bolǵan bolsa, bul ayırmashılıqtı payda etti? Ierusalimniń «urısı tamamlandı, onıń ayıbı keshirildi». Quday 53-baptıń orınlanıwına qaraydı hám ámelge asırılatuǵın yarasıwdı esapqa aladı – «Ol tamamlandı» – dúnyanıń tiykarınan baslap qurban etilgen Qozi tárepinen (Yuhanna 19:30; Ashıw 13:8).
Biraq, Rabbıdıń jolın tayarlaw ushın, bul shól sahnasında bizdiń Qudayımız ushın jol qurıw hám kóteriw ushın, bir dawıs jiberildi. Yahya Shomıldıq Qılıwshı sol dawıs edi, ol gúnálerdiń keshirilmesi ushın táwbe etiwdi waǵızladı hám barlıq júreklerdi ózinen keyin keletuǵın Birine burıwǵa umtıldı (Luka 3:2-18).
Biz shınında da shóp sıyaqlı, qurıp, alıp ketiliwge tayınbız; húkim bizdiń ústimizde. Biz bunı tán alamız ba? Biz óz jaqsılıǵımız haqqında pikirimizdi ózgertiwge tayınbız ba? Biz tura alamız ba hám Qudaydıń qutqarıwın kóre alamız ba? Onda jaqsı xabarlar bar, búgin biz injil dep ataytuǵın jaqsı xabar: «Mine, sizdiń Qudayıńız!» Isa Máshih et penen keldi (Isaya 40:9). Yahyanıń jumısı «Mine, dúnyanıń gúnasın alıp ketetuǵın Qudaydıń Qozısı» dep járiyalaw edi (Yuhanna 1:29).
53-bap
53-bapta súwretlengendey, sol qozi Óz xalqı Onı biykar etse de qurban etildi, sebebi Isa dáwirindegi derlik barlıq Izraillikler Onı kórgenlerinde, Onı qálewge hesh qanday sulıwlıq kórmedi. Olar ushın Ol jek kórilgen hám biykar etilgen, krestke keriliwge ılayıq dep esaplandı. Biz Onıń ishinde ne kóremiz? Ol sezgir adam emes pe, názik ósimlik, diniy dástúrdiń qurǵaq jerinen shıqqan tamır emes pe? Ol barlıq qayǵımızdı Óz qayǵısı sıyaqlı kótergen qayǵılı adam emes pe? Ol ósh alıw yamasa ózin qorǵaw ushın awzın ashpaǵan únsiz adam emes pe? Ol krestte áskerler tárepinen urılǵan hám tesilgen, hám Onıń atı búgingi kúnde qárǵıs retinde qollanılǵan urılǵan adam emes pe? Ol tiriler jerinen kesilip taslanǵan urılǵan adam emes pe? Ol zorlıq islemegen hám awzınan aldaw shıqpaǵan shın júrekli adam emes pe? Ol Ózin qurban etiw arqalı kóplegenlerdi aqlaytuǵın qanaatlanǵan adam emes pe?
Álbette, Ol bulardıń barlıǵı hám onnan da kóp. Onıń ólimi orınbasar edi, sebebi Onıń jánjeli gúná ushın qurbanlıq edi – meniń gúnám, hám pútkil dúnyanıń gúnası. Onıń ólimi jeńisli edi, sebebi tiriliwde «Onıń kúnleri uzartıldı», hám gúnákar Oǵan isengen waqıtta «Rabbıdıń qálewi Onıń qolında rawajlanadı». Efiopiyalıq sheshiwshi Isayanıń kim haqqında aytıp atırǵanın bilmekshi bolǵanı tańqalarlıq emes! Filip oǵan Isanı waǵızladı, hám ol quwanıp ketti (Hawa 8:26-39). Biz ólimnen ómirge ótkenimizdi bilip, quwanıp barıp atırmız ba? Biz Qudaydıń Qozısın kórip atırmız ba? Biz Onı qáleymiz be? Biz Onıń sulıwlıǵın kóremiz be?
61-bap
Isa shólde shaytan tárepinen sınaqtan ótkerilip, onıń azǵırıwlarına qarsı turǵanınan keyin, Óz balalıq úyi Nazaretke qaytıp keldi hám sinagogada oqıw ushın turdı (Luka 4:18-19). Ol Isaya 61:1 den basladı:
Rabbı Qudaydıń Ruwhı Meniń ústimde; sebebi Rabbı Meni kishipeyil adamlarǵa jaqsı xabar waǵızlaw ushın mayladı; Ol Meni júregi sınǵanlardı baylaw ushın, tutqınlarǵa azatlıq járiyalaw ushın, hám baylanǵanlarǵa túrmeniń ashılıwın járiyalaw ushın jiberdi; Rabbıdıń qabıl etiletuǵın jılın járiyalaw ushın (Isaya 61:1).
Bul jerde Ol toqtadı, kitaptı jabtı hám otırdı. Hámmeniń Oǵan qarap turǵanı tańqalarlıq emes pe? Ol gáptiń ortasında toqtap qalǵan edi! Biraq bul bólim Onıń keliw maqsetin járiyalaw ushın jetkilikli edi, hám «Búgin bul Jazıw sizdiń qulaǵıńızda orınlandı» dep atap ótiw ushın. Bizge Ákeni kórsetiw, gúnákarlardıń muqaddes Quday menen yarasıwı haqqında jaqsı xabardı járiyalaw, jaqsılıq islew, emlew hám teselli beriw ushın Ol keldi. «Bizdiń Qudayımızdıń ósh alıw kúni» (sol úzilgen gáptiń keyingi bólimi) hám Izraildiń óz nızamlı orınına qaytarılıwın járiyalaw Ol qaytadan kelgenge shekem kútiw kerek – 66-baptıń teması.
66-bap
Isayanıń sońǵı bapında Izrail Qudaydıń milletti shaqırǵan maqsetin orınlaydı: pútkil jer júzine Qudaydıń miyrimdiliginiń hám miyrimdilik Qudayınıń gúwaları bolıw. Bul dáwir mıń jıl dawamında tınıshlıq hám quwanısh penen sıpatlanadı:
Mine, Men oǵan dárya sıyaqlı tınıshlıq beremen (Isaya 66:12).
Eń sońında, biykar etiwshiler biykar etiledi; Oǵan qarsı shıqqanlar quwıp shıǵarıladı (Isaya 66:24). Dáwittiń qaysı ullı gúnadan biygúná bolıwdı qálegen edi? (Zabur 19:13). Yuhanna 16:9 sol gúnanı anıqlaydı; ol isenimsizlik. Biz birinshi náwbette Máshihke isenbew gúnasınan ayıplanıwımız kerek, keyin máńgilik ómirge iye bolıw ushın bul isenimsizlikten bas tartıwımız kerek. Basqa hár bir gúná Onıńǵa iseniw arqalı alıp taslanıwı, keshiriliwi, tolıq tazalanıwı múmkin.
Biraq, biz isenimsizlikte ólsek, bul keshirilmeydi, hár birimizdi Máshihke iseniwge kóndiriwshi Quday Ruwhın qozǵaydı. Gúnákardıń Qudaydıń húkiminen qutılıw ushın isley alatuǵın jalǵız jaqsılıǵı táwbe etiw hám Onıń Ulına iseniw. Isenimsizlikte qatań turǵanlar Onıń kóz aldında turaqlı túrde jamanlıq isleydi (Yuhanna 5:29), hám aqır-aqıbet lanet tiriliwine shaqırıladı. Olardıń qurtı ólmeydi hám otları óshpeydi. Qudaydıń qutqarıw usınısın biykar etkenler ushın, Quday tárepinen máńgilik biykar etiliw kútip tur. Ókinishtiń jiyrenishli, jandırǵısh qurtı hesh qashan ólmeydi. Jılaw hám tis qayraw hesh qashan toqtamaydı (Luka 13:28). Qutqarıwdıń erkin usınılǵanın hám erkin biykar etilgenin biliw azabı, Quday Ruwhınıń Ulına iseniwge kóndiriw ushın barlıq háreketlerine qaramastan, hárdayım janıp turǵan ot boladı.
Keyin Quday jańa aspanlar hám jańa jerdi jayadı, hám barlıq et Onıńǵa tabınadı. Qanday keleshek – qanday úmit!
Tom hám Susan Steere tárepinen
