Deneniń menen Qudaydı ulǵartıń
Kóplegen tariyx filosofları jamanlıqtıń deregin hám adamzat onı jeńe ala ma, joq pa ekenligin túsiniwge umtıldı. Geybirleri jamanlıq máseleleri materiallıq dúnyada hám adam denesinde ornalasqan degen juwmaqqa keldi. Mısalı, 3-ásir filosofı Mani adamzatta ilahiy jánler bar ekenligin, olar ózleriniń jaman fizikalıq denelerinen azat etiliwi kerek ekenligin úyretti. «Manixeylik» (Man-i-KEY-izm dep aytıladı) dep atalatuǵın bul oylaw sisteması Jaqın Shıǵıs, Evropa hám Aziyada kóplegen ásirler dawamında túrli formalarda saqlanıp qaldı.
Bunday isenimler geyde xristian táliymatlarına tásir etken. Jer júzinde islengen hár bir jaman is, shınında da, adam denesiniń iskerligi arqalı islengenligin moyınlaw kerek. Álbette, bul gúnálar dúnyaǵa kóp qıyınshılıqlar alıp keldi, Qudaydıń júregine salǵan qayǵısın aytpaǵanda. Biraq Injil adam denesiniń ózi jaman dep aytadı ma? Haqıyqatqa bunnan uzaq nárse bolıwı múmkin emes! Quday birinshi er adam menen hayaldı jaratqanda, Ol hámme nárse jaqsı ekenligin járiyaladı. Hátte házir de, adamzatdıń qulap, gúnákar jaǵdayında, er adamlar menen hayallar Qudaydıń súwretin tasıydı dep aytıwǵa boladı (Jaratılıs 1:31; Jaqıp 3:9). Sonlıqtan, fizikalıq denelerimiz haqqında bibliyalıq túsinikke iye bolıw paydalı, solay etip biz Qudaydıń olardı qalay bahalaytuǵının anıq túsine alıwımız múmkin.
Bizdiń jer ústindegi shatırımız
Bizdiń denelerimiz Qudaydıń dizaynınıń ájayıp, quramalı shıǵarmaları. Adam denesiniń óz-ara baylanıslı sistemaların kóplegen ájayıp tekseriwler onıń jetiliskenlikleri haqqında úlken kólemdegi maǵlıwmatlardı berdi. Sonıń menen birge, bizdiń denelerimiz názik hám hálsiz. Kishi sızaq mikroskoplıq infekciyanıń kiriwine múmkinshilik berip, pútkil deneni tez arada buzıwı múmkin. Yamasa, eger bizge jaqsı densawlıq jılları berilse de, jastıń áste páseńlewi aqır-aqıbet hálsizlikke hám ólimge alıp keledi. Bizdiń denelerimiz tek waqıtsha turar jaylar, aqır-aqıbet – bizdiń jer ústindegi shatırlarımız (2 Korinflilerge 5:1).
Bul jer ústindegi úyler bul turmıstıń qıyınshılıqları hám mútájliklerine boysınadı. Biraq Máshihtiń Ózi jerde adam denesinde jasaǵan – gúnásız – hám ashlıqqa, shóllewge, sharshawǵa hám deneniń basqa barlıq hálsizlikleri menen sheklewlerine boysınǵan. Bul fakt bizdiń fizikalıq denelerimizdi shınında da húrmetleydi, sebebi ol Qudaydıń Óz isin jerde olardıń iskerligi arqalı kórsetetuǵının tastıyıqlaydı. Sonlıqtan, bizdiń denelerimiz haqqında eń tiykarǵı bayanat, bálkim, olardı kútiwimiz durıs ekenligidir. Quday bizdiń hálsizliklerimizdi biledi, hám Ol bizge rahm-shápáát kórsetedi, sebebi biz tek topıraqtan jaratılǵanbız (Zabur 103:13-14). Úmitsiz Iliyaǵa azıq-awqat hám suw berildi, hám Rabbiniń sharshaǵan shákirtlerine dem alıw usınıldı (1 Patshalar 19:5-7; Mark 6:31). Rabbiy Óz átirapına jıynalǵan kópshilikke azıq-awqat beriw ushın meyrimlilik penen háreket etti, olar úyge qaytar jolında ashlıqtan esinen tanıp qalmasın dep (Matta 15:32).
Jaǵımlı densawlıq hám sáykes kiyimlerge umtılıw orınlı. Biz nawqas bolǵanımızda, Rabbiy ushın burın islegen islerimizdi isley almaymız (2 Timotiyge 4:20). Sonlıqtan, biz jaqsı awqatlanıw ádetlerin rawajlandırıwımız, salamat salmaqtı saqlawımız, ózimizdi ápiwayı, sáykes kiyimler menen kiyindiriwimiz hám ózimizdi jaqsı kórinetuǵın etip saqlawımız kerek. Rabbiy bizdiń júreklerimizdi kóretuǵını ras (1 Samuel 16:7), biraq bul biz densawlıǵımızdı itibarǵa almaslıǵımız kerek yamasa jámiyet aldında jaman kórinisimiz kerek degen mánisti bildirmeydi. Yusuf Firawnıń aldına shıǵıwǵa shaqırılǵanda, ol saqalın qırdırdı; hám oraza tutqanlarǵa Rabbiy tárepinen normal kórinisti saqlaw úyretildi (Jaratılıs 41:14; Matta 6:17-18).
Ekinshi tárepten, biz fitnes yamasa modaǵa shekten tıs beriliwden saqlanıwımız kerek. Biz Quday bergen denelerimizge qanaatlanıwımız, dene túrlerimizdi hám kemshiliklerimizdi qabıllawımız kerek. Kóplegen adamlar ózlerin jetkilikli juqa emes, jetkilikli kórkem emes, jetkilikli muskullı emes dep esaplaǵanı ushın úmitsizlenedi – hám bul dizim dawam etedi. Biraq Quday jaman nárse jaratpaydı! Hár bir adam, sırtqı kórinisine qaramastan, tek ǵana adam bolǵanı ushın qımbatlı qádirge iye.
Geybirleri modaǵa qızıǵıwshı bolıp, kiyim-keshek hám zergerlik buyımların jıynaydı, gúya bul nárseler olardıń adamgerishiligine qádir qosatuǵınday. Bul nadurıs. Bizdiń tiykarǵı kórkemligimiz xarakterimizden keliwi kerek, zergerlik buyımlarınan hám ájayıp kiyimlerden emes. Hawariylar Pyotr bul haqqında ásirese hayallarǵa jazdı (1 Pyotr 3:3-4), biraq principler hámmege qollanıladı. Biraq, biz bul Jazıwlardıń jaqsı kiyimler hám zayıplı zergerlik buyımları xristianlar ushın qadaǵan etilgen degen mánisti bildirmeytuǵının esletip ótiwimiz kerek. Tekstti bunday oqıw barlıq kiyimlerdi kiyiw nadurıs degen mánisti bildiredi, bul anıq durıs emes.
Dene bizdiń jer ústindegi shatırımız bolǵanı ushın, biz Quday tek ǵana maqullamaytuǵın, bálki bizdiń qádirlewińizdi qáleytuǵın jer ústindegi quwanıshlar bar ekenligin de moyınlawımız kerek. Mısalı, jaqsı tamaq, eger ol Qudaydan kelgen dep qabıl etilse, bul kategoriyaǵa kiredi, Ol «bizge barlıq nárselerdi mol etip beredi, solay etip biz onnan lázzet alıwımız múmkin» (1 Timotiyge 6:17 NKJV). Máshihtiń Ózi iship-jep kelgen (Luka 7:34), hám biz de solay isley alıwımız múmkin, biraq biz densawlıqqa zıyanlı awqatlar yamasa ashqabaq ádetlerden saqlanıw kerek ekenligin de moyınlaymız. Turmıstıń fizikalıq lázzetleri, eger olar óz orınlarında hám kontekstlerinde lázzet alsa, barlıǵı qabıl etiledi.
Óz ıdıstıńızǵa iye bolıń
Degen menen, jaqsı tamaqtan lázzet alıw ápiwayı tamaqtı qádirlew qábiletimizge kesent etpesligi kerek. Rabbiy Óz xabarshıların jibergende, olardıń aldına qoyılǵan hár qanday nárseni jep-ishiwdi hám úyden úyge barmaslıqtı ayttı. Olar basqa jerde jaqsıraq jaǵday izlew ornına, óz xostları tárepinen berilgen hár qanday nárseni qabıl etiwleri kerek edi (10:7). Jer ústindegi nárselerden lázzet alıw, bizdiń gúnákar artıqmashılıqqa alıp keletuǵın artıqmashı dástúrlerdi rawajlandırıwımız kerek degen mánisti bildirmeydi.
Lázzetler óz aldına maqsetke aylanǵanda, olar bizdi hámishe adastıradı. Pawl qarınları óz qudayına aylanǵan hám jer ústindegi nárseler tárepinen basqarılatuǵın geybir adamlar haqqında jazdı (Filipililerge 3:19). Bul materiallıq lázzetlerdiń anıq qabıl etilmeytuǵın qollanılıwı. Dene túrli mútájliklerge, reakciyalarǵa hám qálewlerge iye bolsa da, biz haywanlar sıyaqlı jasawımız kerek emes! Pyotr da, Yuda da óz deneleri tárepinen bul dárejede basqarılatuǵın geybir adamlar haqqında jazdı, hám Yuda bul tábiyiy instinktler buzıwshı tásirlerge aylanǵanın qostı (2 Pyotr 2:12; Yuda 1:10). Awqatqa bolǵan qálewler, alkogolǵa baylanıslılıq, awırıw qaldırǵıshlarǵa yamasa basqa dári-dármanlarǵa bolǵan baylanıslılıqlar, jınıslıq lázzet haqqındaǵı obsesiyalar – bular barlıǵı principler boyınsha qabıl etiletuǵın minez-qulıqqa tiykarlanıwı múmkin. Biraq, baqlanbaǵan qálewler bizdiń ómirimizdi basqaratın ústem tásirlerge aylanıwı múmkin. Shaytan bizge Quday bizdiń lázzet alıwımız ushın niyet etken nárselerdi buzıw múmkinshiliklerin beriwden úlken lázzet aladı.
Gúná etiw múmkinshiligi, biraq, bizdiń denelerimiz jaman degen mánisti bildirmeydi. Rimdegi qutqarılǵan múminler bul kórsetpelerdi aldı:
Gúná sizdiń ólimli denenińizde patshalıq etpesin ... Hám óz aǵzalarıńızdı gúnáǵa ádilsizlik quralı retinde usınbań, biraq ... óz aǵzalarıńızdı Qudayǵa ádillik quralı retinde usınıń (Rimliklerge 6:12-13). Kóplegen jer ústindegi nárseler sıyaqlı, bizdiń denelerimiz de jaqsı yamasa jaman ushın qollanılıwı múmkin. Bizdiń etimiz, Injil onı súwretlegenindey, bizdiń tábiyiy bólegimiz, ol hámishe óz jolın qáleytuǵın hám Qudayǵa boysınıwdan bas tartatuǵın. Etli motivler bizdiń dene aǵzalarımızdı basqarıwǵa umtılıp, awızımızdı, qollarımızdı hám ayaqlarımızdı ádilsizlik quralı retinde qollanıwǵa háreket etedi. Biraq sol dene bólekleri ádillik quralı retinde qollanılıwı múmkin. Biz denelerimizdi Qudayǵa tiri qurbanlıq retinde usınǵanımızda, biz Qudaydıń erkiniń jaqsı hám kámil ekenligin dálilleymiz (Rimliklerge 12:1-2).
Muqaddes Ruwhtıń hár bir múminniń denesinde jasaytuǵını sebepli, biz denelerimiz benen Qudaydıń isin islewdi tańlawǵa kúsh berilgenbiz. Bizdiń bul jerde jeke juwapkershiligimiz de bar. Joǵarıda aytılǵan Qudaydıń jaqsı hám kámil erki, biz Oǵan barǵan sayın kóbirek muqaddesleniwdi úyrenip atırǵanımızda, bizdiń ómirimizde ámelge asırıladı.
Biz muqaddeslengenbiz (1 Korinflilerge 6:11), bul Quday bizdi dúnyanıń qalǵan bóleginen Óziniń arnawlı xalqı bolıw ushın ajıratqan degen mánisti bildiredi. Biraq biz de muqaddeslenip atırmız, bul haqıyqattı kúndelikli turmısta Qudaydıń erkine sáykes jasaw arqalı. Hár bir xristian «óz ıdıstıńa muqaddeslik hám húrmet penen iye bolıwdı biliwi kerek» (1 Salonikalılarǵa 4:3-4). Bizdiń «ıdıstıńız» denelerimiz ushın metafora, hám bul Muqaddes Ruwhtıń isi arqalı ózin-ózi basqarıwdı ámelge asırıw ushın ómir boyı dawam etetuǵın process, deneniń qáweterli qálewlerine boysınıw ornına.
Denenińizde Qudaydı ulǵartıń
Injil bizge Qudaydı jánlerimiz hám ruwhlarımız benen húrmetlewdi aytatuǵını tańqalarlıq emes, biraq bizge Onı denelerimiz benen de ulǵartıw kórsetilgen! «Sizler qımbat bahada satıp alındıńız,» dep jazdı Pawl, «sonlıqtan Qudaydı denenińizde hám ruwhıńızda ulǵartıń, olar Qudaydıńkı» (1 Korinflilerge 6:20). Quday tek ǵana bizdiń ruwhlarımız benen emes, bálki denelerimiz benen de anıqlanıwdı qáleytuǵın, hám biz Oǵan olar arqalı húrmet kórsete alamız.
Geybir Injil awdarmalarında bizdiń denelerimiz «jaman» dep ataladı, mısalı Filipililerge 3:21 (KJV) sıyaqlı. Bul geyde bizdiń denelerimiz qádirsiz hám jek kórilgen degen nadurıs kózqarasqa alıp kelgen. Biraq eski inglis sózi «jaman» sol waqıtta búgingi kún sıyaqlı mánisti bildirmegen. Onıń sol waqıttaǵı keń qollanılıwı tek ǵana az qádirli yamasa tómen bahalanǵan nársege tiyisli edi, jaman yamasa iysli nársege emes.
Quday bizge Máshihtińkine uqsas dańqlı deneler beriwdi niyet etedi. Bunıń menen salıstırǵanda, bizdiń adam denelerimiz shınında da tómen dárejeli kórinip tur! Biraq házirshe, bul deneler bizde bar bolǵan barlıq nárse. Hálsizliklerimizge qaramastan, biz Qudaydıń kúshine isene alamız; keselliklerimizge qaramastan, biz Odan járdem soray alamız; quwanıshlarımızda biz olardı bergen Qudaydı qádirley alamız. Bul barlıq nárselerde biz álemniń Qudayına húrmet kórsete alamız. Biz Oǵan sheklengen adam denelerimiz benen xızmet etiwimiz kerek – hám bul biz Oǵan barlıq barımız benen xızmet etetuǵın jol!
