Shańaraq – May 2015 – «Miynet hám Haqıyqat» jurnalı Qudayǵa unamlı HAYAL BOLÍW Búgingi dúnyada Birinshiden, biz «búgingi dúnya» Rabbı jerde húkimranlıq etpeyinshi, hesh qashan bolmaǵan yamasa bolmaytuǵın «dúnyadan» hesh qanday parqı joq ekenligin tán alıwımız kerek. Mádeniyatlar hár qıylı bolıwı múmkin, biraq hámmemiz bir dúnyada jasaymız. Texnologiya waqıt ótiwi menen ózgergeni anıq, biraq insannıń júregi ózgermegen. Er hám hayallardıń júregindegi Qudayǵa juwap, mádeniyat yamasa texnologiyadan qaramastan, uqsas. Bunı aytqanımızdan keyin, Bibliyadaǵı ishonıshlı, sadıq hám kamsıq hayallardıń juwaplarınan neler úyreniwimiz múmkinligin kóreyik.
Ishonıshlı hayallar
Bibliyadaǵı ishonıshlı hayallardı eske alǵanda kimler eske túsedi? Jerixodaǵı Rahab sıyaqlı kóp sanlı hayallar bar, ol Jańa Wásiyatda úsh jerde atap ótilgen (Matta 1:5; Evreylerge 11:31; Yaqıp 2:25). Ibrahimniń zayıbı Sara ishonısh haqqındaǵı ullı bap, Evreylerge 11-de úlgi retinde kórsetilgen, sonday-aq Musanıń anası hám «ólikleri qayta tirilgen hayallar» (Evreylerge 11:11,23,35). Sonıń menen birge, Timotiyanıń ájesi Lois hám anası Evnikeniń shın ishonıshı Qudaydıń elshisi Pawıldıń júregine quwanısh hám shúkirshilik alıp keldi (2 Timotiyǵa 1:5). Bir neshe hayaldı kórip shıǵayıq.
Olar insannan qorqpaydı
Birinshi mısalımız Rahab, Jerixo qalasındaǵı buzaqı hayal. Quday oǵan bergen múmkinshilikten paydalanıp, Rahab israil razvedkashıların Jerixo patshasınan jasırǵan, olardı óltiriwi múmkin edi. Bul satqınlıq is Qudaydıń onıń jaman qalasın ádalatlı húkim etpegeninde ayıplanıwı múmkin edi. Rahab Qudaydıń ayıplawın insannıń ayıplawınan úlken dep esaplaǵan, sonlıqtan ol óz ómirin qáwip astına qoyıp, bul er adamlarǵa járdem bergen. Ol Rabbı Qudaydı ashıqtan-ashıq
joqarıdaǵı aspanlarda hám tómendegi jerdegi Quday dep tán alǵan (Yosua 2:11 KJV).
Rahab óz ishonıshın sol kúni razvedkashılar bergen qızıl arqandı óz terezesine baylaw arqalı dárhal ámelge asırǵan (Yosua 2:21), geypara húkim keminde bir ay keyin bolǵanına qaramastan. Ol bul kishkene qızıl arqannıń ele de qáwipsiz turǵanlıǵın qansha ret teksergen bolıwı kerek! Onıń ishonıshı ushın ol Evreylerge 11-de ishonıshlılar menen birge jazılǵan. Hátte, Yaqıp 2-de ol Ibrahim menen, Qudayǵa ishonǵanlardıń hámmesiniń ákesi menen teń dárejede atap ótilgen (Rimliklerge 4:16). Rahab Masihtiń qanına hám Qudaydıń Sózine ishonǵan hárbir adamnıń úlgisi. Ol sonday-aq Matta 1-de Isa Masihtiń shejiresinde óz ornın alǵan, onıń burınǵı ómiri hesh qashan atap ótilmegen. Ullı Qudayǵa ishonǵan qanday hayal! Rahabtan neler úyreniwimiz múmkin? Quday Oǵan ishonısh penen kelgen hárbir adamdı qabıl etedi. Ol hesh qashan bizdiń ótken ómirimizdi bizge qarsı tutpaydı. Bizdiń ishonıshımız háreket penen kórsetiliwi kerek. Quday Oǵan ishonǵanlardı qorǵaydı hám joqarılatadı.
Olar jaǵdaylardan qorqpaydı
Ibrahimniń zayıbı Sara búgingi kúnde kóp hayallar sıyaqlı óziniń tuwmaslıǵına qayǵırǵan. Ol bala tuwıw haqqında oylaw ushın júdá qartayǵannan keyin, Quday óz wádesin qaytaladı, Sara ózi Ibrahimge ul tuwıp beredi. Sara dáslep bala tuwıw haqqındaǵı oyǵa kúldi, biraq ol táwbe etken bolıwı kerek, sebebi Evreylerge 11:11-de ol urıq tuwıw ushın kúsh alǵanlıǵı aytılǵan. Sol dáwirlerde kóp hayallar tuwıwdan qorqatuǵın edi, sebebi bul asanlıq penen qıyınshılıqlar yamasa infekciya sebepli ólimdi ańlatıwı múmkin edi. Toqsan jaslı bolıw bul qorqınıshlardı kúsheytken bolıwı kerek. Ol sonday-aq óziniń qartayǵan kúyewi menen qatnasıqlardan bas tartıwı múmkin edi, qolaysızlıq, qıyınshılıq, kewilsizlik yamasa masqaralawdan qorqıp. Sara bul qorqınıshlarǵa dúz keldi hám oǵan kerekli kúsh aldı, sebebi ol wáde bergenni ishonıshlı dep esaplaǵan. Ol óziniń súyikli ulı Isaak, Israildiń ákesi menen sıylıqlandı.
Basqa bir mısal Yoxebed Shıǵıw 2-de. Ol hám onıń kúyewi Faraonnıń hárbir ul balanı dáryaǵa taslaw haqqındaǵı buyrıǵınan qorqpaǵan. Ol óziniń dóretiwshiligin paydalanıp, dárya menen óziniń qımbatlı balası arasında suw ótpeytuǵın sebet qoyǵan, patshanıń buyrıǵına boysınıp. Ol bul qorqınıshsızlıǵı ushın Faraonnıń úy-xojalıǵı tárepinen óz ulı Musanı tárbiyalaw ushın miynet haqı tóleniw menen sıylıqlandı.
Búgingi kúnde Quday ishonıshlı hayallardı óz kúyewlerin hám balaların súyiwge shaqıradı. Bul hárdayım ańsat emes, sebebi kúndelik turmıs qıyınshılıqlarǵa tolı boladı hám minez-qulıqlar qaqtıǵısadı. Sonıń menen birge, jaǵdaylarımız qanday bolmasın, Quday qálegen ómirimizdegi baslı nársege iye ekenligimizge iseneyik. Quday
biz soraytuǵın yamasa oylaytuǵın barlıq nárselerden artıqsha hám mol etip isley aladı (Efessliklerge 3:20-21).
Olar Qudaydıń wádelerin saqlaydı
Eski Wásiyatda eki hayal óz uldarınıń óliklerden tirilgenin kórgen: Zarefatlı hayal, Iliya tárepinen (1 Patshalar 17:8-22) hám Shunamlı hayal, Elisha tárepinen (2 Patshalar 4:18-37). Bul hayallardıń ekewi de Qudaydıń adamlarına ózleriniń súyikli uldarınıń ólimi ushın úlken qorqınısh penen [qorqınısh yamasa qayǵı] kelgen, sebebi Quday olarǵa ómir wáde etken edi. Olar sınawdan ótkenlerinde úmitsizlikke túsip qoyıp jibergen be? Joq, olar barlıq ómirdiń Dáregi bolǵan Qudayǵa kelgen hám óz balalarınıń qayta tikleniwi menen sıylıqlandı. Quday bunday túrdegi mújizelerdi kóp islemegen, biraq biz bul analar sıyaqlı sınawdan ótsek, Ol bizdiń shıńǵırıqlarımızdı raxım etip esitip, Óz waqtında hám Óz jolı menen teselli jiberiwge qábiletli ekenligine isenimimiz kámil bolıwı múmkin. Kesellik, báxtsiz hádiyseler, hátte tosınnan zorlıq-zombalıq balalarımızdı ólim arqalı bizden ajıratıwı múmkin. Biraq biz, ata-analar sıyaqlı, hám balalarımız Masihtiń ishonıshına iye bolsa (yamasa Rabbıdıń kishkene balalarǵa bolǵan raxmeti menen), biz olardı qayta kóretinimizge hám olardıń házir Onıń menen birge quwanıp atırǵanlıǵına isenim menen quwanıwımız múmkin.
Ishonıshlı hayallar, insannan hám óz jaǵdaylarınan qorqpay, Qudaydıń wádelerin saqlaydı!
Sadıq hayallar
Ózin arnáw hám sadıqlıqqa kelgende kimler eske túsedi – Rut, Hanna, Isanıń anası Maryam, Anna, Rabbıdıń ayaqların qımbat bahalı may menen maylaǵan Maryam yamasa Dorkas? Bul hayallar arasındaǵı ulıwma baylanıs, jas hám qart, boydaq, nikalı, turmısqa shıqqan yamasa tul, olar bul dúnyanıń nárseleri menen jolınan adaspay, bir maqsetti kózde tutqan. Rut, jas tul hayal, óz shańaraǵına hám burınǵı doslarına, Qudaysız Moablılar arasında qaytpaǵan, sonday-aq ózine tartatuǵın jas jigitlerdiń artınan ergen de emes, biraq ol Israil Qudayına ishonǵan, Ol oǵan súyikli kúyew beredi dep. Ol ózi ishonǵan Zattıń qorǵawshı qanatları astında qalǵan. Ruttiń maqseti óz tuwısqan qutqarıwshısı menen qatnas bolǵan, ol Boaz bolıp shıqqan. Ol bay adam bolǵan, onnan ádewir úlken bolıwı kerek, biraq ol Moablı bolǵanına qaramastan, onı quwanısh penen qutqarǵan. Bul Qudaysız gúnákarlardı Masihtiń qutqarıwınıń qanday ájayıp súwreti! Hanna, Sara sıyaqlı, tuwmaslıq hám onıń nátiyjesindegi masqaralaw menen gúresken, biraq onıń sadıqlıǵı hám Rabbıǵa xızmet etetuǵın balaǵa bolǵan qálewi ul, Samuel menen sıylıqlandı. Ol óz wádesin orınlaǵan hám onı kishkene bala waqtında da Rabbıdıń xızmetine quwanısh penen bergen. Keyin Quday oǵan bes bala menen jáne de bereket bergen, hám Samuel ullı payǵambar bolǵan (1 Samuel 1-2). Maryam, álbette,
Eń Joqarınıń Ulı dep atalatuǵın (Luka 1:32)
Balasın kóteriw ushın saylanǵan ıdıslı edi. Ol Rabbıdıń qulı bolıwǵa razı bolǵan, sonlıqtan ol 700 jıllıq payǵambarlıqtıń orınlanıwı bolǵan:
Mine, bir qız bala boyına aladı hám ul tuwadı, hám Onıń atın Immanuil dep ataydı (Ishaya 7:14)
– Immanuil «Quday biz benen» degen mánisti ańlatadı. Ol bul shaqırıqtı quwanısh penen qabıl etken, hátte bul onıń turmısqa shıqpaǵan waqıttaǵı júkliligi haqqında nadurıs túsinetuǵın adamlar aldında masqaralawdı ańlatqanına qaramastan. Ol óziniń nikalı jigiti Yusuf tárepinen, toyınan aldın oǵan sadıqsızlıq etken sıyaqlı kórinetuǵın nárse ushın, taslap ketiliwine jaqın qalǵan edi. Biraq Quday jaǵdaydı túsindiriw ushın perishte jibergen, Yusuf arqalı Maryam ushın qorǵaw hám onıń balası ushın Dawıttıń taxtına nızamlı baylanıs támiyinlegen. Maryam Quday tárepinen júdá jaqsı kórildi hám búgingi kúnde de júdá húrmetlenedi (Matta 1:18-25; Luka 1:26-56, 2:1-20). Yoppalı Dorkas anıq bir qart, boydaq hayal bolǵan, sebebi onıń óliminde qayǵırǵanlar arasında shańaraǵı atap ótilmegen. Onıń átirapındaǵı mútájlerge bolǵan bir maqsetli sadıqlıǵı kóp tul hayallardıń oǵan sadıqlıǵına alıp kelgen. Olar Petrge múráját etken, ol onı óliklerden tiriltken. Qudaydıń kózi hátte torǵaylarǵa da túsedi – dúnya kózi menen kishkene, qádirsiz janzatlarǵa – hám Ol Ózine kamsıqlıq penen xızmet etkenlerdi sıylıqlaydı (Háwaretler 9:36-42; Matta 10:29-31).Anna
Bul hayallardıń minez-qulqı Maryamnıń Luka 1:38-degi sózleri menen qısqasha bayanlanıwı múmkin:
Mine, Rabbıdıń qulı; Seniń sóziń boyınsha maǵan bolsın.
Hayallar, Rabbıdıń sózin ómirlerińizde qabıl etesiz be? Ásirese, bizdiń shekten tıs feminizm dáwirimizde, Qudaydıń siz ushın bolǵan jolın qabıl ete alasız ba? Siz ózińizdi, er adamnıń húkimranlıǵına emes, al Rabbıdıń sózine, háwaretler arqalı 1 Korinflilerge 11:1-16 hám 14:34-37, 1 Timotiyǵa 2:9-15, Titusqa 2:3-5 hám 1 Petr 3:1-6 sıyaqlı bólimlerde aytılǵan sózine boysınıwǵa razı bolasıńız ba? Siz Onıń Sózine boysınıwǵa sadıqpa? Eger siz sonday bolsańız, siz Qudayǵa unamlı hayallardıń sońǵı teması menen súwretleniwińiz múmkin.
Kamsıq hayallar
Kamsıqlıq basqanıń paydası ushın basqarılatuǵın kúsh dep anıqlanıwı múmkin. Hayallar shańaraqta, qatnasıqlarda hám shirkewde úlken kúshke iye. Olardıń átirapındaǵı adamlarǵa tásiri úlken. Kamsıqlıqsız sol kúsh kóp qayǵı-qásiretke alıp keliwi múmkin. Óz kúyewinen ǵárezsiz háreket etiwdi tańlaǵan hám sol qadaǵan etilgen miyweni Adamǵa jeyiw ushın bergen Hawanı eske alıń. Onıń onıń menen birge júriwdi tańlawı bizdiń nálsilimizdi máńgilik gúnáǵa batırdı hám bizdiń qutqarıwımızdı zárúrli etti (Jaralıs 3 hám Rimliklerge 5:12-21-ge qarań). Biz Qudayǵa shúkir etemiz, sebebi sol waqıttan berli kóp hayallar
kamsıq hám tınısh ruwhta háreket etken, bul Qudaydıń kózi aldında úlken bahalı (1 Petr 3:4).
Birinshi Petrdegi bólim Ibrahimniń zayıbı Saranı atap ótedi. Onıń ishonıshı bala tuwıw máseleinde qıyınshılıqqa ushıraǵan waqıtta, ol Ibrahimdi «Rabbım» dep ataǵan (Jaralıs 18:12). Onıń kamsıqlıǵı sol kúndi saqlap qalǵan sıyaqlı, sonlıqtan ol aqır-aqıbet Qudaydıń wádelerin qabıl etip, sol qartayǵan jasında bala tuwıw ushın Onnan kúsh taba alǵan.
Eger ishonıshıńız qıyınshılıqqa ushırasa hám sadıqlıǵıńız tómenlep kiyatırǵan bolsa, kamsıq hám tınısh bolıwdı umıtpań. Ózińizdi Qudayǵa tapsırıń, hám Ol sizge qorqınıshsız sadıqlıqta ósiwge hám ishonıshıńızda kúshli bolıwǵa járdem beredi. Tom hám Susan Steere tárepinen
