Хожа Ийсамызды не деп атаўымыз керек?
Хожа Ийсаның аты ҳәр бир мүмин ушын қымбатлы. Бирақ айырымлар Хожа Ийсаны тек ибраний атының транслитерациясы менен, мысалы, Ешуа деп атаў керек деп үйретеди. Бул сораўлар менен шуғылланыўда, оларды библиялық илимпазлар арасындағы академиялық тартысыў сыпатында қарастырыўға өкинишли тенденция бар. Бирақ, бул мәселеге ҳәр бир қарапайым мүминге жоқарыдан берилген даналық пенен жақынласыў әҳмийетли.
Аўдарма ҳәм Транслитерация
Жазыўлардың мақсети ашып бериў
«Қудайдың ойларын, Оның адам менен болған барлық жолларын, ҳәм Оның Мәсихке ҳәм Ондағы адамға қатыслы белгиленген мақсетин» (JND Аўдармасына кирис сөз, 1881). Бул тек руўхый түсиник ҳәм аўдармада қәбилетли болғанлардың пайдаланыўы ушын Мухаддес Руўх тәрепинен сақланған ең дәл қолжазбалардан аўдарма арқалы әмелге асырылыўы мүмкин. J.N. Дарби ҳәм Уильям Келли сыяқлы адамлар бундай ўазыйпаны орынлаў ушын зәрүр қәбилетлерди бирлестиреди. Олардың аўдармалары түпнуска тиллерден инглис тилинде сөзлердиң мәнисин береди. Транслитерация, керсинше, бир тилден екинши тилге сөздиң айтылыўын өткереди, ҳәм буны Дарби мырза да, Келли мырза да ислемеген.
Атамалар ҳәм лаўазымларды ажыратыў
Атамалар
Атамалар ҳәм лаўазымларды ажыратыў да пайдалы. Атама адамның минез-қулқындағы ямаса үстинлигиндеги ким екенин сүўретлейди. Мысаллар: «Оның атын Ийса деп атаң, өйткени Ол Өз халқын қутқарады» (Матфей 1:21); «Оның атын Ийса деп атаң. Ол уллы болады» (Лука 1:31–32); «Ҳәм Оның аты Қудай Сөзи деп аталады» (Аян 19:13).
Әлбетте, Ийсаның Ешуа (Ехова Қутқарыўшы) менен бирдей мәниге ийе екени рас. Екеўи де инглис тилинде берилген ҳәм бирдей мәнини билдиреди. Бирақ адамлардың минез-қулқы толық басқаша. Ийса – Хожамызға туўылғанда берилген ат (грекше Иесоус); Жаңа Ўәсият жазыўлары Қудай Мухаддес Руўхтың басшылығы астында пайдаланған адамлар тәрепинен грек тилинде жазылған. Бул ат адам болған Қудайды, ҳаялдан туўылған, адамлардың уқсаслығында жаратылған ҳәм гүнадан тысқары дене ҳәм қаннан үлес алған – адам ушын қутқарыў исин крестте орынлаған Қайғылы Адамды сүўретлейди.
Бирақ Жаңа Ўәсияттың ИЙСАСЫ Ески Ўәсияттың Ешуасынан толық басқаша минез-қулққа ийе, ҳәм сонлықтан Оны ажыратыў ҳәм белгилеў ушын айрықша атты талап етеди. Ол тирилиўде Қудайдың оң қолында жоқары көтерилген ҳәм даңқ ҳәм ҳүрмет пенен тәжленген. Өйткени Ешуаның аты Ехова қутқарыўшы дегенди аңлатады, бирақ Ийса – атта ҳәм минез-қулқта Ехова, Қутқарыўшы.
Лаўазымлар
Лаўазым болса, адамның тайынланған ямаса орынлайтуғын ролин ямаса орнын сүўретлейди. Мысалы, «Қудай оны, сиз крестке қадаған бул Ийсаны [ат], Хожа ҳәм Мәсих [лаўазымлар] етти» (Ҳаўарийлердиң ислери 2:56). «Ҳәм оны жыйынға барлық нәрсе үстинен бас [лаўазым] етти» (Ефеслилерге 1:32).
Юханна Инжилинен түсиниўимиз керек, жазыўшының Инжилин жазыўдағы мақсети «Ийсаның Мәсих, Қудайдың Улы екенине исениўиңиз ушын, ҳәм исенип Оның атында өмирге ийе болыўыңыз ушын» (Юханна 20:31).
Сол сыяқлы, Мәсих (грекше) ямаса Мессия (ибранийше) лаўазымы еки тилде де бирдей мәниге ийе: «Қудайдың майланғаны». Мессия лаўазымы жазыўларда тек төрт мәрте ушырасады, еки мәрте Ески Ўәсиятта ҳәм еки мәрте Юханна Инжилинде. Мессия яҳудийлердиң қабыл етиўи ушын усынылған, бирақ қабыл етилмеген. Мәсих ҳәр бир адам ушын өлим азабын шеккеннен кейин өлимнен тирилтилген ҳәм Қудайдың оң қолында даңқланған (Ҳаўарийлердиң ислери 2:56) – әлбетте жердеги Мессия емес, бирақ Қудайдың Мәсихи. Ол аспаннан екинши адам, ол өлимге кирип, ҳәр бир душпанды жеңгеннен кейин, өлимлер арасынан тирилтилген ҳәм аспанға қайтқан. Ол ҳәли де сол Адам, бирақ лаўазымға қосымша аспект пенен, өйткени ол Қудайдың майланғаны «Мәсихте барлық нәрсени басқарыў ушын, аспандағы нәрселерди ҳәм жердеги нәрселерди» (Ефеслилерге 1:11).
«Мәсихтеги» қатнасығымыз
Мүминлер сыпатында, биз «Мәсихтемиз», жерде тири болсақ та, қабирде ухлап атырған болсақ та, «солай Мәсихте бәри тириледи» (1 Коринфлилерге 15:22). Оның денеси болған Шерков сыпатында, биз Оған бирлескенбиз ҳәм Ол дененің басы, ол «Мәсихтен» ҳәм биз азықланамыз ҳәм «Қудайдың өсиўи менен өсемиз» (Колосалықларға 2:17,19).
Ең татлы ат
Бул мәселениң әҳмийетли аспектиси Оның ким екениниң тийкарғы сүўретлениўи – биз Қудай менен жаңа қатнасықтамыз, жердеги емес, аспандағы, ҳәм аспаннан екинши адам ИЙСА деп аталған. Аўдарма ҳәм транслитерация ҳаққында тартысыў адамның даналығын пайдаланыў болып табылады, бирақ бизге Оны билиў ушын жоқарыдан даналық берилген. Қарапайым мәсихши сыпатында, «Мен Ийсаның атын сүйиўмен, жердеги ең татлы ат», аспандағы ең даңқлы ат, ҳәм жақын келетуғын күнде мени Өз Атасының үйине (ҳәм меникине!) алып баратуғын ҳәм мәңгиликке «сол Ийса» болатуғын Ол.
Барлық силтемелер J.N. Дарбиниң «Жаңа аўдармасынан» (1889-жылғы басылым) келтирилген.
