Yuhannanıń úshinshi xatına kóz qaras Qudaydıń xalqına tásir etiw
Jıllar aldın men birinshi xristian shirkewleri derlik kámil edi, hám jıllar ótiwi menen olar barǵan sayın buzıldı dep oylaǵan edim. Shınında da páseńlew bolǵanı ras. 312-jılı Konstantinniń jeńisi menen baslanǵan Shirkew hám mámleket arasındaǵı tıǵız baylanıs Xristianlıqtı abıraylı, bay hám siyasiy jaqtan kúshli etti, biraq onıń haqıyqıy xristianlıq xarakterin buzǵan. Shirkew keńesleriniń izbe-izligi bid'atqa qarsı gúresti dálilleydi.
Biraq birinshi xristian shirkewlerinde de jiddiy máseleler bar edi. Hawariylerdiń isleri kitabı hám hawariylik xatlardaǵı dúzetiwshi elementler bul shirkewlerdiń de qıyın waqıtlardı basdan ótkergenin kórsetedi; olarda da quramalı aǵa-qarınlar, qızǵın doktrinalıq tartıslar, bóliwshiler, kirip kelgen imansızlar hám ruwxı túsken qashqınlar bar edi.
Dáslepki jergilikli shirkewler álbette ideal emes edi! Shınında da, xristian shirkewi qulashqa ushıraǵan dúnyada islew, ósiw hám gúllew ushın jaratılǵan! Óziniń qısqa úshinshi xatında, hawariy Yuhanna óziniń jaqın dosı, «súyikli Gaius» tı, óziniń jergilikli shirkewinde kewil qaldırǵan hám awırtpalı waqıtlarda jasap atırǵan adamdı ruwxlandırıwǵa umtıladı.
Bul xatta úsh adam atı menen atalǵan: Gaius, Diotrephes hám Demetrius. Bul úsh adamnıń minez-qulqı olardıń átirapındaǵılarǵa tásir etti. Olardıń minez-qulqı Qudaydıń sóziniń taralıwına hám imanı bir tuwısqanlardıń jaqsı jasawına jaqsı yamasa jaman tásir etti.
Siz basqalarǵa qanday tásir etesiz? Sizdiń mısalıńız Xristianlıqtıń dúnyalıq yamasa qudaylıq versiyasın qollay ma? Siz óz jergilikli shirkewińizde qalay qabıl etilesiz? Siz qıyın adam, másele tuwdırıwshı, ruwxlandırıwshı, másele sheshiwshi retinde kórinbesiz be? Siz tek ǵana alıwshı yamasa beriwshi de me? Sizdiń pikirlerińiz Rabbiyge xızmet etip atırǵanlardı kúsheytedi yamasa ruwxın túsiredi me? Bizdiń minez-qulqımız hám is-háreketimiz imanı bir tuwısqanlarımızdıń ómirine tásir etedi.
GAIUS – jo'mart járdemshi Qudaydıń xalqın ruwxlandıradi (3 Yuhanna 1-8)
Bul xattan tısqarı, biz Gaius haqqında tórt basqa silteme tabamız. Biz Pawıldıń bir Gaiustı shomıldırǵanın (1 Korinflilerge 1:14), bir Gaiustıń Pawıldıń sayaxat joldaslarınıń biri bolǵanın (Hawariylerdiń isleri 19:29; 20:4) bilemiz, hám biz jo'mart Gaius haqqında oqıymız, «onıń miymanparwazlıǵın men hám bul jerdegi pútkil shirkew paydalanadı» (Rimliklerge 16:23 NIV). Bul Gaius haqqındaǵı siltemeler bir adamdı súwretlewi múmkin, biraq Gaius keń tarqalǵan at bolǵanı ushın, bul sonday bolmawı múmkin. Biraq Yuhannanıń úshinshi xatı bizge bul belgili Gaius haqqında geybir qızıqlı nárselerdi aytadı.
• Onıń jánjeli rawajlandı:
«Súyikli dosım, men seniń jaqsı densawlıqqa iye bolıwıńdı hám barlıq nárselerdiń jaqsı bolıwın tileymen, seniń jánjeliń jaqsı bolıp atırǵanday» (2). Yuhanna Gaiustıń islep atırǵan jaqsılıqları haqqındaǵı esabatlardı tıńlaǵan edi, hám onıń haqıyqatqa sadıqlıǵı haqqında (3-6). Yuhanna ushın bul Gaiustıń jánjeliniń jaqsı jaǵdayda ekenliginiń dálili edi. Biraq onıń fizikalıq densawlıǵı qáweterli edi, hám Yuhanna bul haqqında duwa etip atırǵanın ayttı. 2-ayattıń kesellik hárdayım gúná yamasa iman jetispewshiliginiń nátiyjesi dep úyretetuǵınlardı dúzetiwi kerek. Gaiusta biz ruwxıy jaǵdayı jaqsı, biraq fizikalıq jaǵdayı jaqsı bolmaǵan adamdı kóremiz.
• Ol haqıyqatta júrdi:
«Geybir aǵa-qarınlar kelip, seniń haqıyqatqa sadıqlıǵıń hám haqıyqatta júriwiń haqqında aytqanda, men júdá quwanǵan edim» (3-4). Haqıyqattı ámelge asırıw ushın siz dáslep onı biliwińiz kerek. Jańa tuwılıwdıń dálili Injil bilimi emes, bálkim ómir súriw. Bul júriw bizdiń zayıbımızǵa qalay qaraytuǵınımız, qarjılarımızdı qalay basqaratınımız, bos waqıtımızdı ne menen ótkere tuǵınımız, basqa adamlar haqqında qalay sóyleytuǵınımız h.t.b. arqalı kórinedi.
• Ol óz aǵa-qarınlarına xızmet etti:
«Súyikli dosım, sen aǵa-qarınlar ushın islep atırǵan islerińde sadıqsań, olar saǵan beytanıs bolsa da. Olar shirkewge seniń muhabbatıń haqqında ayttı» (5-6). Bul xatta Gaiustıń waǵızshı, oqıtıwshı yamasa talantlı muzıkant ekenligin kórsetetuǵın hesh qanday dálil joq edi. Biraq ol Qudaydıń xalqın ruwxlandırdı. Biz onıń basqalarǵa xızmet etiwde jo'mart bolǵanın kóremiz. Ol óz úyin imanı bir tuwısqanlarǵa ashtı, ol sayaxat etip júrgen ministrler hám evangelistlerdiń mútájliklerin qanlandırdı. Ol «olar menen birge haqıyqat ushın» isledi (8).
Áwliyeler ózlerinde joq bolǵan sawǵanı qollanıwǵa talap etken waqıtta, Məsih isine kóp zıyan jetkiziledi. Álbette, biz xızmettiń jańa tarawların sınap kóriwimiz kerek hám hár bir sawǵa rawajlanıwdı talap etedi, biraq Məsih Denesi hár birimiz ózimizge berilgen sawǵanı jaqsı hám sadıqlıq penen islegenimizde eń jaqsı isleydi. Gaius jo'mart adam bolsa da, Yuhanna onı «sadıq» dep atawdı abzal kóredi (5). Ol Qudayǵa sadıq edi, óziniń materiallıq múlkleriniń tek ǵana basqarıwshısı ekenligin moyınladı. Ol sonıń menen birge Qudaydıń xızmetshilerine, oqıtıwshılarına hám evangelistlerine sadıq edi, bilgen halda, «Rabbiy injildi waǵız etetuǵınlar injilden ómir súriwi kerek dep buyırǵan» (1 Korinflilerge 9:14).
DIOTREPHES – ózin-ózi orayǵa qoyǵan múmin Qudaydıń xalqın bóledi (9-10)
Biz Diotrephesti Injilde basqa jerde tappaymız. Hám bul jaqsı nárse! Xristian jıynalısları Diotrephes sıyaqlı minez-qulqqa iye aǵa yamasa qarın bolǵanda azap shegedi. Biz bul adam haqqında bilgen barlıq nárse 9-10-ayatlarda bar, hám olar júdá qayǵılı oqıw. Bálkim Diotrephes Jazıwlardı bilgen shıǵar. Bálkim ol jaqsı oqıtıwshı bolǵan shıǵar. Ol álbette ajıralǵan yamasa jalqaw emes edi, sebebi ol óz jergilikli shirkewiniń iskerliklerine jiddiy qaraǵan. Biraq onıń júreginde jiddiy másele bar edi: ol «birinshi bolıwdı jaqsı kóredi» (9).
Siz geyde ózińizdi óz aǵa-qarınlarıńızdan biraz áhmiyetlirek dep oylaysız ba, sizdiń usınıslarıńız yamasa Jazıwlardı túsindiriwlerińiz barlıqqa májbúr etiliwi kerek dep pe? Diotrephes túrindegi adamnıń teologiyası konservativ yamasa liberal bolıwı múmkin. Bundaylar óz minez-qulqın qorǵaw ushın Injildi qollanıwı múmkin bolsa da, olardıń máseleleri olardıń júreginde. Birinshi bolıwdı jaqsı kóretuǵınlar basqalardıń sawǵaların hám xızmetin paydalanıwdı qıyın tabadı, eger olar proekt yamasa is-ilajdı basqarmasa. Olar basqalardıń xızmetin óz poziciyalarına qáwip retinde, báseki retinde, al bereket retinde emes, qabıl etedi.
Sheshim qabıl etiwge kelgende, Diotrephes sıyaqlı adamlar bul Qudaydıń isine qalay tásir etedi dep emes, bálkim bul maǵan qalay tásir etedi dep soraydı. Qáweterleniw nıqabı astında, Diotrephes sıyaqlılar imanı bir xristianlar haqqında jaman gápler taratadı. Olar eksklyuziv kishkene tarmaqlarǵa kómeklesedi, geybirler menen qatnasıqtan bas tartadı hám kelispegenlerdi qatnasıqtan shıǵarıw menen qáwip saladı (10).
Siz óz aǵa-qarınlarıńızǵa qalay qarayсыз? Siz qátelik táliymattı yamasa qayırqomlıqqa jatpaytuǵın minez-qulqtı gúman etkenińizde, siz sol adam menen yamasa basqalar menen sol adam haqqında sóylesesiz be? Siz qátelesken bolıwıńız múmkinligin yamasa sol ayatlardı basqa durıs túsindiriw jolları bolıwı múmkinligin qabıl ete alasız ba? Hátte haqıyqattı uslap turǵanıńızda da, eger óz etińizdi kórsetiwge jol qoysańız, qátelikke túsiwińiz múmkinligin este saqlań. Yuhanna Shomıldırıwshı sıyaqlı, biz de ózimizge esletiwimiz kerek: «Ol úlkenirek bolıwı kerek; men kishirek bolıwım kerek» (Yuhanna 3:30).
DEMETRIUS – jaqsı mısal Qudaydıń xalqın ruwxlandıradi (11-14)
Biz Efeste jasaǵan Demetrius haqqında oqıymız. Ol gúmis ustası edi, «onıń Artemis (grek qudayı) gúmis ibadatxanaları ónermentler ushın az is alıp kelmedi.» Shınında da, ol ónermentler awqamınıń prezidenti sıyaqlı edi (Hawariylerdiń isleri 19:24,38). Bul Demetrius xristian bolıp, endi Yuhannanıń xatın Gaiusqa alıp barıp atırǵan bolıwı múmkin be? Eger bul Demetrius, dóretiwshi-biznes-basshı, shınında da Diotrephes «basqarǵan» jıynalıstıń bir bólegi bolǵan bolsa, ol júdá qıyınshılıqqa ushıraǵan bolıwı kerek!
Bálkim Yuhanna bul xatta Demetriustı qollap-quwatlaǵan shıǵar, sebebi ol Diotrephes tárepinen abıraydan ayırılıp atırǵan basqa jaqsı adam edi. Bul qızıqlı múmkinshilikler, biraq olar tek ǵana boljamlar bolıp qaladı. Bul adam haqqındaǵı faktler bir ayatta bar, hám qanday jaqsı súwretlew: «Demetrius haqqında hámme jaqsı sóyleydi – hátte haqıyqattıń ózi de. Biz de ol haqqında jaqsı sóyleymiz, hám siz bizdiń gúwalıǵımızdıń haqıyqıy ekenligin bilesiz» (12).
Demetriustıń ómir súriw tárizi basqalar ushın jaqsı úlgi boldı. Basqalar onı tek ǵana súygen hám jaqsı sóylegen emes, bálkim onıń minez-qulqı haqıyqatqa sáykes edi. Geyde, belgili jaǵdaylarda, biz adamlar menen uyqas bolıw hám Qudaydıń ashıq haqıyqatı menen uyqas háreket etiw arasında tańlawǵa shaqırılıwımız múmkin. Biraq ádette, Rabbiyge hám Onıń xalqına xızmet etiwge arnalǵan ómir Onıń xalqı ushın ilham boladı.
Álbette, bizdiń maqsetimiz Ǵaysanı kóriw hám Oǵan eriw. Biraq jol boyında biz basqalardıń, ele jasap atırǵanlardıń hám bizden aldın ótkenlerdiń qudaylıq úlgilerinen de payda alıwımız múmkin. Olar kámil bolmaydı, biraq Quday olardıń arnalǵan ómirlerin bizdiń ózin-ózi orayǵa qoyǵan diniy ómirimizden shıǵarıw ushın qollana aladı. Olardıń úlgisi bizdi imannıń keyingi qádemin basıwǵa ruwxlandıra aladı.
Úlgiler haqqında oylap, siz basqalarǵa qanday úlgi beretuǵınıńızdı oyladıńız ba? Eger hámme siz sıyaqlı Injilge sáykes, ruwxıy, berilgen hám Ǵaysaǵa qumar bolsa, sizdiń jergilikli shirkewińiz qanday boladı? Rabbiy bizge óz xristian ómirimizdi basqalardı motivaciyalaytuǵın túrde jasawǵa járdem bersin.
Juwmaq
Biz Gaius, Diotrephes hám Demetriustıń ómirleri olardı bilgenlerge, ushrasqanlarǵa hám olar haqqında esitkenlerge tásir etkenin kórgenbiz. Siz hám men de basqalarǵa tásir etemiz. Siz basqalardı ruwxlandırıwǵa, qollap-quwatlawǵa hám xızmet etiwge umtılasız ba? Qudaydıń Sózi siz haqqında jaqsı yamasa jaman sóyleydi me? Sizdiń ómirińiz basqalardı qaysı baǵıtta motivaciyalaydı? Hawariy Pawıl jazǵan: «Aǵa-qarınlar, meniń úlgime eriwde basqalar menen birlesiń, hám biz sizge bergen úlgige sáykes jasaytuǵınlardı esapqa alıń» (Filipililerge 3:17). Siz búgin hám erteń qanday úlgi bolasız? Rabbiy bizge Gaius hám Demetriusqa kóbirek uqsaw ushın meyirim bersin.
