Qalay ruwxıy jaǵdaydıń tómenlewi júz beredi?
Kóp waqıt ótpey, jaqın doslarımnıń biriniń awır gúnaǵa batqanın bildim. Onıń hám oǵan jaqın adamlar bunıń nátiyjesinde qattı azap shegip atır. Siz de, bálkim, qattı qulash urǵan dosıńızdı bilesiz, siz onıń qulashın kútmegen edińiz, biraq dáliller bar hám onı túsindiriw múmkin emes. Bul jaǵdaylar bizdi silkip, hámmemiz ruwxıy urısta ekenligimizdi hám hesh kimniń azǵırıwshılıqtan yamasa qulaw múmkinshiliginen azat emesligin túsindiredi. Biraq ruwxıy jaǵdaydıń tómenlewi qalay júz beredi? Biz qalay qulawshılardıń keyingisi bolmaytuǵınımızǵa isenimli bola alamız?
Dárya krevetkasınan sabaq
Kolumbiyada ataqlı naqıl bar: «Uyqıǵa ketken krevetkanı aǵım alıp ketedi». Bul «Uyqıǵa ketken krevetkanı aǵım alıp ketedi» degen mánisti ańlatadı. Másihshiler sıpatında biz dúnyanıń aǵımına qarsı júzip atırmız. Eger biz júziwdi toqtatsaq, bul aǵım bizdi alıp ketedi. Rabbı menen júriwimiz taw shıńına baratuǵın turaqlı jol emes, onda biz tınısh otıra alamız. Rabbı menen júriwdi toqtatqan waqıtta, biz Onnan uzaqlasa baslaymız. Oǵan bolǵan qatnasımız turaqlı emes, al dinamikalıq.
Múminler ruwxıy jaǵdayı tómenlegende, bul olardıń Rabbıdan bas tartıwǵa yamasa birden úlken gúnalar islewge qasınan sheshim qabıl etkenligi sebepli emes; bul olardıń áste-áste «uyqıǵa ketkenligi» hám Rabbı menen júriwdi hám dúnyanıń aǵımına qarsı «júziwdi» toqtatqanlıǵı sebepli. Dáslep, hesh qanday ózgeris bayqalmadı; olar shirkewge barıwdı dawam ettirdi, bálkim burınǵıdan azıraq; olar Bibliyanı oqıwdı hám hár kúni duwa etiwdi toqtattı; olar óz ómirlerine kishi moyınlanbaǵan gúnalardı kirgiziwge ruxsat bere basladı; olardıń motivleri materiallıq baylıqtı, yamasa ataqlılıqtı, yamasa sporttı, yamasa ózin-ózi qanaatlandırıwshı turmıstı izlegende biraz ózgerdi. Birneshe hápteler hám aylardan keyin, bálkim jıllardan keyin de, áste-áste, biraq isenimli túrde, dáslep sezilmeytuǵın, olar Rabbıdan uzaqlasa basladı hám aqır-aqıbet ózlerin hesh qashan múmkin emes dep oylaǵan gúnalarǵa qaytıp kelgenin taptı – basqa bir krevetka dárya tárepinen áste-áste súyrelip, gúrkiregen sharsharadan túsip ketken!
Ruwxıy jaǵdaydıń tómenlewin qalay aldın alıw múmkin
Qudaydıń bizden qálewi mınaday aytılıwı múmkin: «Ruwxıy jaǵdayıńız tómenlemesin!» Biraq bul «Gúna etpeń!» degenge uqsas. Yamasa fizikalıq dúnyada «Awırmań!» degenge. Bul álbette ideal, biraq biz bunı qalay ete alamız? Bálkim fizikalıq salamatlıq analogiyası bizge járdem berer: Kesellikten saqlanıw ushın, biz salamatlıqtı izlewi kerek. Biz salamatlıqqa paydalı azıq-awqattı salamatlıqqa paydalı muǵdarda jeyi kerek, jetkilikli dem alıwı kerek, úzliksiz shınıǵıwı kerek, infekciya dereklerinen uzaq turıwı kerek, jaralardı tez tazalawı hám olardıń emleniwi ushın múmkinshilik beriwimiz kerek. Bizdiń dıqqatımız tek kesellikten saqlanıw emes, al salamatlıqqa umtılıw bolıwı kerek. Medbiyke bolıw ushın oqıp atırǵan qızlarımnıń biri, házirgi waqıtta medicina kásibiniń dıqqatı «kesellikti joq etiwden» «salamatlıqtı qollap-quwatlawǵa» ózgergenin xabarlaydı. Bul unamlı jantasıw aqıllı.
Ruwxıy jaǵdayda da sonday. Ruwxıy jaǵdaydıń tómenlewinen saqlanıwdıń eń jaqsı jolı – salamat Másihshi turmıs tárizin izlew – mına ruwxıy tártip-qaǵıydalardı rawajlandırıw:
1. Másihshini turmıstıń orayına qoyıń.
«Men Másih penen birge krestke kerilgenmen hám endi men jasamayman, al Másih mende jasaydı. Men denede jasaytuǵın ómirimdi, meni súygen hám ózin men ushın bergen Qudaydıń Ulına bolǵan isenim menen jasayman» (Galatiyalılarǵa 2:20 NIV).
2. Qudaydıń Sózin hár kúni oqıń.
«Bul Nızam Kitabı awzıńızdan ketpesin; onı kún-tún oylań, sonnan keyin onda jazılǵan hár bir nársege ámel etiwge itibarli bolıń. Sonnan keyin siz gúlleniwshi hám tabıslı bolasız» (Yosua 1:8).
3. Hár kúni duwa etiń.
«Hesh nárse haqqında qáweterlenbeń, al hár bir nársede, duwa hám ótinish penen, shúkirshilik penen, óz ótinishlerińizdi Qudayǵa usınıń. Hám hár qanday túsinikten joqarı bolǵan Qudaydıń tınıshlıǵı, júreklerińizdi hám aqıllarıńızdı Másih Isa ishinde qorǵaydı» (Filipiyalılarǵa 4:6-7).
4. Jergilikli shirkewde múminler menen úzliksiz qatnas jasań.
«Bir-birimizdi súyiwge hám jaqsı islerge qalay qızıqtırıwımız múmkinligin oylayıq. Birge jıynalıwdı taslamayıq, geybirleri ádet etkenindey, al bir-birimizdi qollap-quwatlayıq – hám Kúndi jaqınlasıp atırǵanın kórgen sayın kóbirek» (Evreylerge 10:24-25).
5. Másih ushın sóz hám is penen gúwa bolıwda ósiń.
«Biraq sizler Muqaddes Ruwx sizlerge kelgende kúsh alasızlar; hám sizler Ierusalimde, hám pútkil Yahudiya hám Samariyada, hám jer júziniń shetlerine shekem Menim gúwalarım bolasızlar» (Húkimetler 1:8).
6. Qudaydıń Sózi hám Muqaddes Ruwxtıń qızıqtırıwı arqalı Másihke boysınıwdı úyreniń.
«Kimde Menim buyrıqlarım bar hám olarǵa boysınsa, ol meni súygen adam. Meni súygen adamdı Atam súyedi, hám men de onı súyemen hám oǵan ózimdi kórsetemen» (Yuhanna 14:21).
Eger men aldınnan ruwxıy jaǵdayı tómenlegen bolsam ne boladı?
Bálkim siz kesh boldı dep oylaysız; siz hámme nárseni buzıp qoydıńız. Eger sonday bolsa, bizdi ruwxıy jaǵdayımızdıń tómenlegenligine oyatıw ushın kóbinese shok kerek ekenligin este saqlań. Eger siz ruwxıy jaǵdayı tómenlegen adam bolsanız hám qansha tómenlegenligińizge qapa bolsanız, kewlińizdi kóteriń. Quday sizdi qattı urıp, eń tómengi noqatqa jetkiziwge ruxsat berdi, sebebi Ol sizdiń haqıyqıy jaǵdayıńızdı tán alıwıńızdı hám Onnan qansha uzaqlasqanıńızdı moyınlawıńızdı qáleydi. Ol sizdi tek siz batqan apatlıqtan emes, al uzaq waqıt dawamındaǵı ruwxıy jaǵdayıńızdıń tómenlegenliginen de táwbe etiwge shaqıradı. «Kim óz gúnaların jasırsa, ol gúllenbeydi, al kim olardı moyınlap, olardan bas tartsa, rahm etiledi» (Nátiyjeler 28:13).
Rabbı sizdi táwbe etiwge, moyınlawǵa hám Oǵan qaytıwǵa, gúnańızdan bas tartıwǵa shaqıradı. 1 Yuhanna 1:9 wáde etedi: «Eger biz gúnalarımızdı moyınlasaq, Ol sadıq hám ádil, hám bizdiń gúnalarımızdı keshiredi hám bizdi barlıq ádilsizlikten tazalaydı». Biraq, taǵı da itibar beriń, siz tek «úlken» gúnanı moyınlap, onnan bas tartıwıńız kerek emes; siz kóp «kishi» gúnalardı da moyınlap, olardan bas tartıwıńız kerek, sonnan keyin siz Rabbı menen hár kúni taǵı da júriwdi baslay alasız.
Ruwxıy jaǵdayıńızdıń tómenlegenliginiń aqıbetlerin jasırıwǵa yamasa dúzetiwge urınıw qápesine túspeń. Ataq-abıraydıń joǵalıwı haqqında qáweterlenbeń, yamasa jámiyetlik kórinisti saqlawǵa umtılmań. Bul sizdiń ómirińizdiń múmkinshiligi, Qudayǵa tiykarlardı durıslawǵa ruxsat beriw, «haqıyqıy» bolıw, sonnan keyin siz bekkem ómir qura alasız. Eger siz bunı isleseńiz, onda házirgi krizis haqıyqıy túrde ózgergen ómirge alıp keledi. Biraq eger siz úmitsizlikke berilip, bas tartsańız, siz haqıyqıy túrde jeńilesiz. 2 Korinflilerge 7:10 aytadı: «Qudayǵa jaǵımlı qayǵı qutqarıwǵa alıp keletuǵın táwbege alıp keledi hám ókinish qaldırmaydı, al dúnyalıq qayǵı ólimge alıp keledi». Bul qıyın waqıtta Qudaydıń sizge bolǵan shaqırıwına qarsı júregińizdi qattı etpeń. Evreylerge kitabı bizdi úsh ret eskertedi: «Búgin, eger Onıń dawısın esitseńiz, júreklerińizdi qattı etpeń» (Evreylerge 3:7,15; 4:7). Onıń dawısın tıńlań hám Oǵan ómirińizdi ózgertiwge ruxsat beriń.
Joǵalǵan ulı haqqındaǵı mısal
Isanıń eń ataqlı mısalı – joǵalǵan ulı haqqındaǵı gúrriń (Luka 15:11-32). Ákesin taslap ketken adamdı hárdayım «ákeniń ulı» dep ataytuǵını dıqqatqa ılayıq – hátte onıń qaytıwın qálemegen úlken aǵası da. Bul gúrriń Qudaydıń ruwxıy jaǵdayı tómenlegen adamǵa bolǵan múnásibetiniń jaqsı kórinisi. Ol ákesiniń bereketlerin israf etip, onnan bas tartqanı ras, biraq Quday táwbe etken joǵalǵan ulıń qaytıwın ele de qáleydi; hám ol eń tómengi noqatqa jetkennen keyin aqır-aqıbet qaytıp kelgende qattı quwanadı. Quday sizdi keshiriwdi hám qayta tiklewdi qáleydi. Ol keshiredi hám umıtadı. Ol sizdiń Pawl menen birge: «Artımda qalǵan nárselerdi umıtıp, aldımdaǵı nárselerge umtılıp, Qudaydıń meni Másih Isa ishinde aspanǵa shaqırǵan sıylıǵın jeńiw ushın maqsetke umtılıp atırman» (Filipiyalılarǵa 3:13-14) dep ayta alıwıńızdı qáleydi.
Pastorlar hám aqsaqallar ushın
Men Quday Másih denesin basqarıw, úyretiw hám qollap-quwatlaw ushın hár bir shirkewge qoyǵanlar ushın birneshe pikir qosqım keledi. Injil sizdi «aqsaqallar», «pastorlar», «baqlawshılar» yamasa «basshılar» dep ataydı. Hár bir atamanıń ózgeshe mánisi bar hám jumısıńızdıń bir tárepin kórsetedi. Ata sizdi Isanıń joǵalǵan ulı haqqındaǵı gúrrińindegi úlken aǵanıń óz kishi inisin qarsı alıwdı qálemegen ózgerisli múnásibetinen saqlanıwıńızdı qáleydi. Siz táwbe etken ruwxıy jaǵdayı tómenlegen adam ushın meyrim hám keshirimli júrek rawajlandırıwıńız kerek. «Aǵalar, eger kimdir gúnaǵa túsip qalsa, sizler ruwxıy adamlar onı jımaylıq penen qayta tikleń» (Galatiyalılarǵa 6:1).
Biraq siz eki ese sergek bolıwıńız kerek. Joqarıdaǵı ayattıń dawamı mınaday: «Biraq ózińizdi baqlań, yamasa siz de azǵırılıwıńız múmkin». Basqa jerde Pawl da jazǵan: «Eger siz bekkem turǵanıńızdı oylasańız, qulap qalmawıńız ushın itibarli bolıń» (1 Korinflilerge 10:12). Pawl Timotiyge: «Ómirińizdi hám táliymatıńızdı jaqsılap baqlań. Olarda turaqlı bolıń, sebebi eger sonday etseńiz, ózińizdi de, tıńlawshılarıńızdı da qutqarasız» (1 Timotiyge 4:16) dep qollap-quwatlaǵan. Aqsaqal ruwxıy jaǵdayı tómenlegende, jańa múminniń ruwxıy jaǵdayı tómenlegeninen kóbirek zıyan keledi, sebebi kóp basqalar sizdiń úlgińizden tásirlenedi. Sonıń ushın siz ómirińizdi de, táliymatıńızdı da baqlawıńız kerek. Hesh kim dushpannıń jasıllı azǵırıwlarınan qorǵanbaǵan. Shirkewdiń qalǵan bóleginiń kúsheyiwine járdem beriwdiń eń jaqsı jollarınıń biri – ózińiz ashıq ómir úlgisi bolıw.
Men sonday-aq salamat Másihshi shirkewiniń quramalı bólimleriniń biri belsendi zıyarat programması dep esaplayman. Qudaydıń Sózi miyman kútiwdi qollap-quwatlaydı: «Miyman kútiwdi ámelge asırıń» (Rimliklerge 12:13). «Bir-birińizge shıǵımsız miyman kútiń» (1 Petrus 4:9). Adamlardı úyimizge shaqırıwdıń alternativalı jolı – olardıń úylerine barıw, yamasa olardı kofe dúkanına sáwbetlesiw ushın shaqırıw. Bul zıyaratlar tek «qayta tiklewshi» tábiyatqa iye bolmawı kerek, táwbe etken ruwxıy jaǵdayı tómenlegen adamǵa járdem beriw. Kerisinshe, biz «aldın alıwshı texnikalıq xızmet kórsetiwge» – múminlerge salamat ruwxıy ómirdi saqlawǵa járdem beriwge úlken itibar beriwimiz kerek, sonnan keyin olar «ruwxıy uyqıshıllıqtan» saqlanadı, bul olardı aqır-aqıbet Rabbıdan uzaqlastıradı.
Aqırında, jergilikli shirkewlerimiz Másihshi ómiriniń ruwxıy tiykarları hám tártip-qaǵıydaların sistemalı túrde úyretiwge mútáj. Biz ruwxıy «sútten» asıp, «qattı azıqtı» sińiriwdi úyreniwi kerek ekenligi ras (Evreylerge 5:11-14); biraq úlkenlerge de teń salmaqlı dieta bólegi sıpatında sút kerek ekenligin esletip ótemiz. Máseleniń sútte emes, al gósh jeyiwdan bas tartıwda. Biraq, eger waǵız dietası tek «gósh» ten ibarat bolsa, biz jańa múminlerdi ash qaldıramız, al eski múminlerge teń salmaqsız ruwxıy dieta alıwǵa ruxsat beremiz. Bizge tiykarlar haqqında qayta-qayta esletip turıw kerek. Másihshi ósiwiniń tiykarların túsindirgennen keyin, Petrus jazǵan: «Men sizlerge bul nárselerdi hárdayım esletip turaman, hátte sizler olardı bilseńiz de hám házirgi waqıtta iye bolǵan haqıyqatqa bekkem ornalasqan bolsanız da» (2 Petrus 1:12).
Kózimizdi Isaǵa qaratayıq
Bul ruwxıy jaǵdaydıń tómenlewine qarsı eń jaqsı retsept: «Biz ushın belgilengen jarıstı turaqlılıq penen júgireyik. Kózimizdi Isaǵa qaratayıq» (Evreylerge 12:1-2). Eger biz hár kúni Isaǵa qarap hám Onıń menen bolǵan qatnasımızdan lázzet alıp júgirseńiz, biz uzaqqa adaspaymız! Ol bizge járdem bersin.
