Quwǵın kóbinese sistemalı bolıp, bir topar tárepinen basqa toparǵa qarsı ámelge asırıladı, múmkin Meyir hám Haqıyqat jurnalı oqıwshıları da jabırlanıwshılar qatarında bolıwı múmkin – eger házir emes bolsa, jaqın keleshekte boladı.
Isa paydalanǵan sóz
Boyınsha Vine's Dictionary of Old and New Testament Words, «quwǵın» (Gk. dioko) degen Jańa Ósiyettiń sózi «qashırıw; quwıp jiberiw» degen mánisti bildiredi. Sol tamırdan bizdiń inglis tilindegi «izlew» sózimiz kelip shıqqan. Rabbımız Isa Másihtiń bul másele boyınsha birinshi táliymatına sózlik anıqlamaların qosqanımızda ne bolatuǵının kóriń: «Ádillik ushın [qashırılǵan, quwıp jiberilgen, ezilgen, qıyınshılıqqa ushıraǵan, jaman qaraǵan] adamlar baxtlı, sebebi aspan patshalıǵı olardıńkidir» (Matta 5:10 NIV). Hám, «ádillik ushın» degen sóz dizbegin eske alayıq. Eger kimdir óziniń juwapkershiliksiz minez-qulqı menen, basqalarǵa ápiwayı itibar bermewi yamasa qasıtlı háreketleri menen ózine qıyınshılıqlar keltirse, oǵan bolǵan nárse quwǵın emes. Onıń háreketleriniń aqıbetleri tek onıń ayıbı. Quwǵın pútkilley basqasha.
Men sizge quwǵınnıń ne ekenin ózim bilgen hám xızmet etken adamlar mısalları arqalı aytıp bereyin. Kaboogi óz kórshileri menen Injildi bólisip atırǵanda arqasına nayza tiyip óltirildi. Somaia óz aǵası úyine alıp kelgen eki dosı tárepinen zorlanǵannan góre, ózin óltirdi, sebebi ol shańaraǵınıń dinin taslap, Rabbı Isa Másihke ergen edi. Aasia Másihshi bolǵanda úyinen quwılıp, shańaraǵınan ajıratıldı. Oǵan jasaw ushın hesh nárse berilmedi hám baratuǵın jeri joq edi. Nahoum bir awıldan ekinshi awılǵa Rabbı Isa Másih ushın gúwalıq berip barıp atırǵanda, ushıp kelgen tas tiyip bas súyegi jarıldı. Men dawam ete beriwim múmkin. Bul adamlar hám basqalar da quwǵın arqalı «baxtlı» bolıwdıń ne ekenin biledi.
Rabbımız Isa ne ushın «Baxtlı» dedi?
Paydalanıp Vine's Dictionary biz «baxtlı» (Gk. makarios) sóziniń «húrmetlengen hám dańqlanǵan» degen mánisti bildiretuǵının kóremiz. Biz búgin «tereń baxtlı hám ishki jaqtan qanaatlanǵan» dep aytıwımız múmkin. Rabbımız Isa Másih Óz shákirtlerine bul ishki qanaatlanıwdı wáde etip, dárhal Ózine ergen barlıq adamlar jerdegi quwǵınnıń úlken aspan sıylıǵın alıp keletuǵının biliwi kerek ekenin ayttı – sonday mol (Gk. polus) bolǵanlıqtan, biz sonday qorqınıshlı dushpanlıqlarǵa dus kelgenimizde de «quwanıwımız hám shatlanıwımız» kerek (Matta 5:10-12). Jerdegi molshılıq Másihshi wádesi emes. Sonlıqtan siz ózińizdi tártipke salıp, júregińizde hám aqılıńızda bul ómir, búgin, bar bolǵan barlıq nárse emes ekenin joqarıda saqlawıńız kerek.
Quwǵınnıń basqa dárejesi
Men bunı jazıp atırǵanımda, shet eldegi eski shirkewimniń jıynalısı Másihshi shet el puqaraları ushın jumıs ruxsatnamaları biykar etilgenlikten eki ese azaydı. Húkimet qáwipsizlik xızmetlerine shaqırılǵannan keyin, adamlarǵa elden shıǵıp ketiw ushın tek 48 saǵat berildi. Jergilikli mútájliklerge xızmet etetuǵın ministrliklerge basshılıq etken milliy jumısshılar urılıp, basqasha jaman qaraǵan. Olardıń kásiplesleri úylerine aman-esen qaytqannan keyin, olarǵa odan da jaman quwǵın bolıwı múmkin.
Álbette, jerdegi hesh qanday qarsılıq Másihshiniń aspan sıylıǵına tásir ete almaydı. Sıylıq (Gk. misthos), sózbe-sóz «miynet haqı» degen mánisti bildiredi, bul keyinirek Rabbı aldında bolǵanımızda keledi, hár qanday quwǵınǵa qarsı hár kúni bekkem turıw hám gúresiw ushın motivatsiya bolıwı kerek. Injil de, Másihshi tariyxı da azap shekken, biraq Rabbı Isa Másih ushın bekkem turǵan adamlar mısalların jazadı.
Quwǵınnıń basqa túrleri
Batıs ellerdegi nızamlardıń ózgeriwi, mısalı, ádep-ikramlılıqtıń nızamlı qabıl etiliwi hám jámiyetlik orınlarda Injil kórsetpeleriniń qadaǵan etiliwi, kóbinese Másihshiler tárepinen quwǵın dep qaraladı. Bul isenim etiwshiler Másihshi miyrasınıń buzılıwına qarsı turǵanlarında, álbette, kóbirek azap shegedi.
Diniy nızam astında tórt jılǵa jaqın jasap, men shirkew imaratlarınıń buzılǵanın hám aǵzaları kesilgen adamlar menen studentlerdiń, ásirese hayallardıń, universitet imtixanlarında ózlerine tiyisli bahalardı ala almaǵanın – sol arqalı kásip tańlawda úlken joǵaltıwlarǵa ushıraǵanın kórdim. Men Másihshi bolǵanlıqtan, húkimet organları tárepinen tosqınlıqlarǵa, keshiktiriwlerge hám qıyınshılıqlarǵa jeke ushıradım. Biraq men óz isenimleslerimdi qatań quwǵın etken sol dindiń jeke adamlarınan da jaqsılıq hám joqarı mártebeli háreketlerdiń iyesi boldım.
Quwǵınǵa Másihshi sıyaqlı juwap beriw
Qudaydıń Sózi, Injilden, isenim etiwshilerge quwǵınǵa ushıraǵanda qalay háreket etiwleri kerek ekenligi haqqında kórsetpeler berilgen. Olardıń jetewi tómendegiler:
- Rabbımız Isa bizge «quwanıń hám shatlanıń» (Matta 5:12) deydi. «Shatlanıń» (Gk. agalliao) sózi «úlken quwanıshqa bóleniw, úlken quwanısh hám baxt sezimi yamasa bildiriwi» degen mánisti bildiredi. Men bilemen, óz húkimetińiz sizdi hár kúni samolyot penen bombalap atırǵanda bul qıyın, biraq Isa bunı buyıradı, sebebi Ol jerdegi joǵaltıwlardan góre aspan paydalarına qaraǵandaǵı paydaların biledi.
- Rabbı sonıń menen birge: «Sizlerdi quwǵın etkenler ushın dúa etińler» (Matta 5:44) dedi. Dushpanlarıńız benen Quday biz benen, biz Onıń dushpanları bolǵanımızda, qalay háreket etken bolsa, solay háreket etiń. Onıń bizdi Ózine qaytarıw rejimi bar edi hám Ol bunı ámelge asırıw ushın úlken bahalı tóledi. Kontekst bizge bul Quday Áke sıyaqlı háreket etiw joly ekenin hám bunı islew arqalı Másihshiligimizdi jetilistiriw ekenin aytadı (Matta 5:43-48).
- Ol sonıń menen birge: «Bir jerde quwǵınǵa ushıraǵanıńızda, basqa jerge qashıń» (Matta 10:23) dedi. Qashıp ketiwde hesh qanday jaman nárse joq. Quday bunı Isa Másihtiń Injilin taratıw ushın paydalanǵan (Húkimetler 8:1, 11:19). Quwǵınnan qashıp ketiw Afrikanıń ayırım bólimlerinde Injildiń awdarmasın tezletti. Xalıqtıń kóshiwi kóp ana tilinde sóylewshilerdi úlken qalalarǵa – hám túrli jazba tillerdi ańsatlaw úyrenip, sońınan Muqaddes Jazıwlardı awdara alatuǵın lingvistikalıq toparlarǵa jaqınlastırdı.
- Rabbı Isa Óz ergenlerine ayttı: «Onıń [dúnyanıń] Meni birinshi jek kórgenin esleńler.» «Men sizlerge aytqan sózlerimdi esleńler: ‘Qul óz xojayınnan úlken emes.’ Eger olar Meni quwǵın etken bolsa, sizlerdi de quwǵın etedi» (Yuhanna 15:18,20). Bizdiń aqılılarımız júdá áhmiyetli. Biz úzliksiz ne haqqında oylaymız, Másihshi sıpatında turamız ba yamasa qulaymız ba, sonı anıqlaydı. Rabbı Isa haqqında, ásirese Onıń azapları hám ólimi haqqında oylaw bizge quwǵınǵa shıdawǵa járdem beredi. Fizikalıq jaqtan Ol qorqınıshlı azap shekti. Ruwxıy jaqtan, Onıń muqaddes denesi biz ushın hám bizdiń qutqarıwımız ushın gúná etildi (2 Korinflilerge 5:21).
- Rabbımız sonıń menen birge, jańa Másihshi háreketin qattı joq etip atırǵan Sawlǵa: «Ne ushın Meni quwǵın etip atırsan?» (Húkimetler 9:4-5) dedi. Másihshilerdiń hár qanday quwǵını Rabbımız Isa Másihtiń shaxsın quwǵın etiw bolıp tabıladı. Biz Onıń denesimiz. Ol bizdiń quwǵınımızdı biledi – Ol onı sezedi. Ol Óziniń suveren hám qudiretli joly menen, qashan hám qalay qálese, aralasa aladı hám aralasadı.
- Másihshilikke ózgergennen keyin, Pawıl jazdı: «Sizlerdi quwǵın etkenlerdi alǵıslayın; alǵıslayın hám qárǵamayın» (Rimalılarǵa 12:14). «Alǵıslaw»dıń basqa anıqlaması «Qudaydan qorǵawdı soraw» (Collins English Dictionary). Men isenemen, Pawıl óziniń jańa Xojayınıń quwǵın etiwshiler ushın dúa etiw haqqında aytqanların iske asırǵanda, bul jerde Ruwhtıń oyları bar.
- Elshi sonıń menen birge: «Másih ushın men ... quwǵınlarda quwanaman» (2 Korinflilerge 12:10) dep jazdı. «Quwanısh» (Gk. eudokia) tereń, tiykarǵı lázzetti kórsetedi – kúndelikli waqıyalardan tásir etpeytuǵın nárse. Kóp jıllıq qurbanlıq xızmeti arqalı Pawıl Quday hám biz jasap atırǵan dúnya hálsizlik hám kúshke pútkilley basqasha qaraytuǵının úyrendi. Qudaydıń kúshi óz kúshi joq adamlardan anıq kórinedi.
- Bul jeti kórsetpeni biriktirip, men quwǵınǵa Másihshi sıyaqlı kem degende bes nárse islew arqalı juwap beriwimiz kerek dep usınıs etemen:
- Aspanǵa quwanısh penen baǵdarlanǵan júrekti jetilistiriń.
- Quday bizdi qıynaǵanlardıń júreklerin ózgertiw ushın dúa etiń, olar táwbe etip, qutqarılıwı ushın waqıt bar.
- Injildi taratıw ushın taralıń – múmkin bolsa, házirgi waqıtta belgisiz bolǵan jerlerde.
- Quwǵınǵa ushırap atırǵan Rabbımız Isa Másih ekenin esleń. Biz Onıń krestin kóteriwimiz kerek. Bizge jol kórsetkeni ushın Oǵan shúkir etiń.
- Bizdiń hálsizligimiz Qudayǵa Óziniń ullı kúshin kórsetiw múmkinshiligin beretuǵın bekkem bilimnen lázzetleniń.
- Másihshi ushın, BMT Qashqınlar boyınsha Joqarı Komissarlıǵı neni anıqlay aladı yamasa anıqlay almaydı, onıń áhmiyeti joq. Rabbımız Isa Másih bizdiń bul jerde ádilli jasawımız ushın quwǵınǵa ushıraǵanımızda, Óziniń máńgilik patshalıǵınıń puqaraları ekenligimizdi biliwimiz múmkin dedi. Rabbıda bekkem turıń!
— Kolin Salter
