Kim samaldı jelge qárejet salıwdı? Kúlkilili! Eger biz jel satıp atırǵan adamnıń sawda usınısına isensek, basımızdı tekseriwimiz kerek. Biraq bir minut kúte turyń! Bálkim siz jelge qárejet salıp atırǵansız! Siz qolıńızdı bul turmıstıń iskerlikleriniń tasqın qazanına batırıp, jelden basqa hesh nárse almay atırǵan bolıwıńız múmkin.
Ha, hátte máselexshiler de jelge qárejet sala aladı. Biz bul jerde máńgilik qutqarılıwımız haqqında sóylep atırǵan joqpız. Haqıyqıy máselexshi ushın bul, biz Rabbiy Isa Mesihti óz Qutqarımız dep tán alǵan waqıtta sheshilgen hám qáwipsiz boladı.
Biraq biz Isa Mesihtiń tiykarına qalay qurǵanımız áhmiyetli (1 Korinfliler 3:10-15). Aspandaǵı paydalarımız jerde qárejet salǵanımızǵa qaray anıqlanadı. Biz máńgilik kepilliklerge qárejet sala alamız, yamasa jelge qárejet sala alamız. Geybir máselexshiler kub metr jelge kóp qárejet saladı. Siz olardan birisiz be?
Jaman qárejet
Izrail jelge qárejet saldı. Eski Ahıttaǵı Quday xalqınıń tariyxı, ózleri ushın kóp nársege iye bolǵan, biraq keyin Qudaydan bas tartıp, putparast butlarǵa burılǵanı ushın «qolınan jibrip alǵan» xalıq haqqındaǵı qayǵılı túsindirme. Quday olardıń aldına kóp «qáwipsizlik máslahátshilerin» jiberdi, biraq olar ele de hesh qanday zatqa qárejet salmadı. Bizlerden geybirlerimiz Izrail sıyaqlı soqır bolıwımız múmkin be – Qudaydıń máslahátleri hám eskertiwleri menen qorshalǵan, biraq ele de jelden basqa hesh nársege qárejet salmay atırǵan bolıwımız múmkin be?
Xoseya payǵambarlıǵında Izrail’diń jaman qárejetiniń júdá dramalıq súwretlemesi bar. Bul Xoseyanıń nekelerine uqsaslıq retinde qaraladı (Xoseya 1-3). Xoseya óz hayalı Gomerge muhabbat, ǵamxorlıq, qáwipsizlik hám qorǵawdı támiyinledi, biraq ol bas tartıp, oǵan sadıqsız boldı. 3-bapta onıń haqıyqatında da fahiyshe qul dárejesine túsip ketkenligi kórsetilgen.
Biraq Xoseya onı ele de súydi! Ol onı qaytadan satıp alıp, úyine alıp keldi. Sadıqsız xalıqqa Qudaydıń muhabbatı hám sadıqlıǵınıń qanday súwreti. Biz Rabbiyge shúkir etemiz, Qudaydıń bul súwreti búgin de Eski Ahıttaǵıday haqıyqıy.
Xoseyanıń 4-14-baplarında Izrail’diń Rabbiyge sadıqsızlıǵı tolıǵıraq súwretlengen. Jel figurasi, basqa súwretli sózler menen birge, Izrail’diń qayǵılı jaǵdayın anıq súwretlew ushın qollanılǵan. Qudaydıń xalqı haqqında jelge baylanıslı úsh málimleme berilgen, hám úshewi de búgingi máselexshiler ushın áhmiyetli ámeliy qollanılıwǵa iye. Quday Izrail’diń jeldı egip atırǵanın (Xoseya 8:7), jeldı jep atırǵanın (Xoseya 12:1) hám shıǵıs jeldı quwıp atırǵanın (Xoseya 12:1) ayttı. Bul súwretlemeler jelge qárejet salıwdıń úsh túrli tárepin súwretleydi. Olardıń hár birine qaraylıq.
Jeldı egıw
«Jeldı egıw hám quyın orıw» figurasında biz eki nızamdı kóremiz: ónim nızamı hám kóbeytiw nızamı. Ónim nızamına qaray, ne eksen, sonı orasız. Eger biyday eksen, biyday orasız; eger ot eksen, ot orasız; eger jel eksen, jel orasız. Ónim nızamı ruwxıy hám moralıq tarawlarda da, fizikalıq tarawda da isleydi.
Aldanbańlar, Quday masqaralanbaydı; sebebi adam ne eksen, sonı da oradı (Galatiyalılar 6:7).
Izrail xalqı óz waqıtın, kúshin hám resursların máńgilik payda keltirmeytuǵın nársege qárejet salǵan edi. Olardıń óz-ózine baǵdarlanǵan, butparast turmıs táriziniń aqılsızlıǵı hám paydasızlıǵı «jel egıw» súwretinde jaqsı kórsetilgen. Biz jel egip atırmız ba?
Házirgi waqıtta qatnasıp atırǵan barlıq iskerliklerińizdiń dizimin jazıń, keyin 100 jıldan keyin de áhmiyetli bolatuǵınların dóńgelekke alıń. Dizimde qansha jel qaldı? Biz kiyim-keshek, dem alıw hám kónilasharǵa – hám óz-ózin qanaatlandırıwdıń basqa tarawlarına júdá kóp waqıt, kúsh hám pul sarplawdan saqlanıwımız kerek. Bul tarawlarda egilgen urıqlardan máńgilik qádirli hesh nárse oramaymız. Máselexshilerge «Ózińizdi butlardan saqlań» (1 Yoxan 5:21) dep eskertilgeni ájep emes. Butlar tek Izrail burılǵan aǵash hám tas músinler emes, bálkim olar bizdiń júreklerimizdi hám aqıllarımızdı Mesihtke sadıqlıqtan urlaytuǵın nárseler. Bul butlar jeldıń urıqları bolıp, jelden basqa hesh nárse bermeydi.
Joqarıda aytılǵan kóbeytiw nızamı, siz salǵanıńızdan kóbirek alasız degen mánisti bildiredi. Bir qol biyday urıǵın egıń hám bir biyday maydanın orasız; bir neshe bawırsaq urıǵın egıń hám bir ot maydanın orasız; jeldı egıń hám quyın orasız!
«Quyın» sózi tek ǵana kóbirek jeldı emes, bálkim wayran etiwshi jeldı de bildiredi. Ónim nızamı sıyaqlı, kóbeytiw nızamı da moralıq hám ruwxıy tarawlarda da durıs. Eger biz ómirimizdi bul dúnyanıń usınıs etetuǵın hesh nársesine qárejet salsaq, biz tek ǵana hesh nárse oramaymız, bálkim ómirimizdi de wayran etemiz. Kóp máselexshilerdiń ómirleri bul dúnyanıń jelge qárejet salǵanı ushın tartıslı hám buzılǵan. Kóbeytiw nızamı, eger máselexshi jeldı eksen, tornado boladı deydi! Eger bir isenıwshi jeldı egıwdı dawam ettirse, onıń ómiri pútkilley buzılıwı tek waqıt máselesi.
Kim óz etine eksen, etten buzılıwdı oradı (Galatiyalılar 6:8).
Jeldı jep atırǵanlar
Xoseya 12:1 de Izrail «jeldı jep atırǵan» retinde súwretlengen. Efrem arqa Izrail ushın basqa at. Xoseyanıń xabarı pútkil Izrail ushın edi, biraq arqa on qáwimge baǵdarlanǵan edi. Jeldı jep atırıw degen ne?
Siz hesh qashan jel sendvichin jep kórdińiz be? Jel ashlıǵıńızdı qandırmaydı yamasa denińizdi azıqlandırmaydı. Jeldiń ishinde hesh qanday paydalı zatlar joq. Izrail xalqı óz jánlerin «jaqsı turmıs» dep atalǵan barlıq nárseler menen azıqlandırıp, ruwxların jalǵan payǵambarlardıń sózleri menen azıqlandırıp atırǵan edi.
Xoseyanıń dáwiri búgingi kúnge júdá uqsas edi. Sırtqı tárepten kóp materiallıq baylıq bar edi, biraq ishki tárepten xalıqtıń júregi moralıq hám ruwxıy jaqtan bankrot edi. Ruwxıy ashlıǵın qandırıw ushın Rabbiyge qaytıwdıń ornına, Izrail jeldı jep atırıwdı dawam ettirdi. Olar ózlerin qorshap turǵan putparast xalıqlardıń tartımlılıqları menen toltırıp, ózlerin júdá tartımlı jalǵan payǵambarlardıń sózleri menen toltırdı. Biraq olar bos hám ash qaldı.
Búgin isenıwshiler Izrail sıyaqlı birdey úlgige erisiwi múmkin. Máselexshiler ushın hesh qashan bunday tartımlı «jel» azıq-awqatları bolmaǵan. Hám bul tek ǵana kóp filmler hám televidenie arqalı qoljetimli «zıyanlı» azıq-awqat emes. Hár túrli jel satıwshılar bar, olar tartımlı programmalar menen shıǵadı. Máselexshi birlespelerdiń ornına dúnyalıq klublar hám birlespelerge qattı qatnasıw, yamasa ruwxıy salamatlıǵımız esabına sport yamasa xobbi boyınsha ekspert bolıw jel programmalarına mısal bolıp tabıladı.
Hátte bizdiń oqıwlarımız hám kásiplerimiz – olar bizdiń waqıtımızdı hám kúshimizdi úlken muǵdarda jumsawı múmkin – eger Quday súwretten túsip qalsa, jeldı jep atırıwǵa aylanıwı múmkin. Biz házir tolıq hám qanaatlanǵan seziwimiz múmkin, biraq keyin ne boladı? Eger biz jeldı jep atırıw menen baylanıslı ósiwdiń toqtawın, ashlıqtı hám boslıqtı boldırmawımız kerek bolsa, bizge kúndelikli Quday Sóziniń qattı azıq-awqatınıń turaqlı dietası kerek. Esleń
adam tek ǵana nan menen emes, bálkim Qudaydıń awzınan shıqqan hár bir sóz benen jasaydı (Matta 4:4).
Ne jep atırǵanımızǵa itibar bereyik hám Quday Sózine bolǵan ishtahamızdı joǵaltpayıq.
Jeldı quwıw
Xoseya 12:1 de Izrail’diń shıǵıs jeldı quwǵanı da aytılǵan. Shıǵıs jel – bul Palestina shıǵısınan esetuǵın qorqınıshlı hám qáweterli sirokko. Ol kúydirgi hám wayran etiwshi ıssılıqtı alıp keledi. Qashıw yamasa qorǵanıwǵa háreket etiwdiń ornına, Izrail haqıyqatında da bul wayran etiwshi jeldı quwıp atırǵan retinde súwretlengen!
Izrail shıǵıs jeldı qalay quwıp atırǵan edi? Xoseya 12:1 diń qalǵan bólimi Izrail’diń sol dáwirdegi ullı sırtqı kúshler menen eki júzlik etip atırǵanın aytadı. Ol Assuriya menen tınıshlıq shártnamasın dúzdi, biraq sol waqıtta ol Assuriyanıń bas básekelesi bolǵan Egipetke neft eksport etip atırǵan edi. Sırtqı siyasat ushın bul qalay? Qáwipsizlik ushın eki tárepti de ortalıqqa qarsı oynaw tınıshlıq ushın sirokkonı quwıw sıyaqlı aqılsız edi! Tınıshlıq hám qáwipsizlik ushın Rabbiyge burılıwdıń ornına, Izrail aqır-aqıbetinde onı wayran etetuǵın sırtqı kúshlerge burıldı. Kóp ótpey Assuriya shıǵıs jel sıyaqlı kirip kelip, arqa Izrail patshalıǵın pútkilley joq etti.
Jaqsı qárejet
Izrail qanday aqılsız, deymiz biz. Biraq biz Qudaydan bas tartıp, tınıshlıǵımız hám qáwipsizligimiz ushın «sırtqı kúshlerge» qaraǵanımızda da solay aqılsız emespeyik pe? Ne ushın biz jıynaymız? Matta 6:33 tegi qárejet siyasatı biz ushın jetkilikli qáwipsizlikti támiyinlemey me? Isa bılay deydi:
Aldın Qudaydıń patshalıǵın hám Onıń ádilligin izleń, sonda barlıq bul nárseler sizge qosıp beriledi.
Ne ushın biz bunday qattı qıynalamız hám bunday kóp qáweterlenemiz? Filipililer 4:6 daǵı wáde biz ushın jetkilikli emes pe?
Hesh nárse haqqında qáweterlenbeń, biraq hár bir nárse haqqında duwa hám jalbarıw menen, shúkirshilik penen, óz ótinishlerińizdi Qudayǵa bildiriń.
Ne ushın biz «jaqsı turmıs» dep atalǵan nárselerdi quwıwǵa bunday kóp waqıt hám pul sarplaymız? Rabbiyimizdiń Yoxan 10:10 daǵı sózi biz ushın jetkilikli salmaqqa iye emes pe?
Urı tek ǵana urlaw, óltiriw hám wayran etiw ushın keledi. Men olardıń ómirge iye bolıwı hám onı molıraq etip iye bolıwı ushın keldim.
Bálkim biz óz qárejet siyasatlarımızdı qayta kórip shıǵıwımız hám shıǵıs jeldı quwıp atırmaǵanımızǵa isenim payda etiwimiz kerek. Onı quwıw bizge tınıshlıq hám qáwipsizlikti alıp kelmeydi, aqır-aqıbetinde bizdiń atlarımızǵa máńgilik qádirli hesh nárse qaldırmastan «joq etiliwimizge» alıp keledi!
Solomon, ómir súrgen eń aqıllı adam, quyash astındaǵı hár bir nárse haqqında oylanǵanda, Qudaydan basqa «bári boslıq hám jeldı quwıw» (Eklesiast 1:14) degen juwmaqqa keldi. Izrail xalqı Patsha Solomonniń máslahátine ámel etpedi. Ósip kiyatırǵan máselexshiler sıyaqlı, Rabbiy aldında aqıllı bolayıq hám ózimizdi jelge qárejet salıp joq etpeyik.
