TUL QAYALARI
Men Muqaddes Kitaptı oqıp atırǵanımda kóp qımbatlı zatlarǵa tájiriybe jasayman, olardıń eń áhmiyetlisi Rabbimizdiń tul qayalardı qáwipsizligi. Isa Mesihtiń qasına ketpes burın, bir ájaǵa óz hayalına: «Rabbimiz seni qáwipsiz etedi», – dedi. Ol onı súygen hám ózin onıń ushın bergen (Galatiyalılarǵa 2:20) Biriniń qáwipsizligine qaldırdı.
Meniń eki ájem de, anam da tul qaya edi. Men Rabbimizdiń ózgeshe miyriminiń berilgenin óz kózim menen kórdim, bul olardı basqalarǵa bereket etken. Rabbimiz «jetimlerdiń ákesi, tul qayalardıń qáwipsizligi» (Zabur 68:5 NKJV). «Ol jetimler hám tul qayalar ushın ádillik etedi» (Yekinshi Nızam 10:18).
Qádirli máwsimli tul qaya, Rabbimiz seniń tárepińde hám Ol seni hesh qashan taslap ketpeydi yamasa tastaǵan joq. Rimliklerge 8:31 degi Muqaddes Ruwhtıń elshi Pawlus arqalı bergen sózlerin esle: «Eger Quday [seniń] ushın bolsa, kim [saǵan] qarsı boladı?»
Tınıshlan, janım: Rabbimiz seniń tárepińde; Qayǵı yamasa awırıw krestin sabır menen kóter; Qudayıńa buyrıq beriw hám támiyinlewdi qaldır; Hár bir ózgeriste Ol sadıq bolıp qaladı. Tınıshlan, janım: seniń eń jaqsı, seniń aspanlı Dosıń Tikenli jollar arqalı quwanıshlı aqırǵa alıp baradı. —Kathrina fon Shlegel (1697-1797)
Rabbimiz támiyinleydi
«Tul qaya» sózi Yekinshi Nızam 24 te tórt márte aytılǵan. Tórt sanı pútkil dúnyalıq yamasa universal nárselerdi ańlatadı. Dúnyanıń qaysı jerine barsaq ta, tul qayalardı tabamız, hám olar qaysı jerde bolsa da, Rabbimiz olardı támiyinleydi.
Olardıń tiykarǵı mútájlikleri azıq-awqat hám kiyim-keshek. «Eger sen óz turaǵıńda ónim jıynap atırǵanıńda, bir baylamdı turaqta umıtıp ketsen, onı alıw ushın qaytıp barma; ol bólmekshi, jetim hám tul qaya ushın boladı, Rabbimiz seni bereketlesin ... Zaytun tereklerińdi urǵanıńda, shaqaların qaytadan urıp ótpe ... Júzim baǵıńdı jıynaǵanıńda, onnan keyin terip alma; ol ... tul qaya ushın boladı» (Yekinshi Nızam 24:19-21). «Sen ... tul qayanıń kiyimin kepilge alma» (Yekinshi Nızam 24:17). Rabbimiz tul qayalardıń azıq-awqat hám kiyim-keshek penen támiyinleniwine kepillik beredi. «Azıq-awqat hám kiyim-keshek bolǵanda, biz bunlar menen qanaatlanamız» (1 Timotiyge 6:8).
Zarefatlı tul qaya
Rabbimiz Iliyaǵa Zarefatqa barıwdı buyırdı. Ol: «Men ol jerde bir tul qayaǵa seni támiyinlewdi buyırdım», – dedi (1 Patshalar 17:9). Qalanıń qaqpasına jetip kelgende, ol tul qayanı ózi hám balası ushın sońǵı awqat tayarlaw ushın shóp jıynap atırǵanın kórdi, olar ólmes burın. Iliya onnan eki nárse soradı, bir az suw hám bir bólek nan. Ol oǵan óz qıyınshılıǵın ayttı, hám ol: «Qorqpa ... maǵan ... birinshi et», – dep juwap berdi.
Qádirli máwsimli tul qaya, qorqpa. «Júregińiz qıyınshılıqqa túsmesin, qorqpasın da» (Yuhanna 14:27). «Hesh nárse ushın qáweterlenbeń, biraq hár bir nárse ushın duwa hám jalbarıw arqalı, shúkirshilik penen, óz tileklerińizdi Qudayǵa bildiriń» (Filipiyalılarǵa 4:6). Rabbimiz Isa: «Júregińiz qıyınshılıqqa túsmesin; siz Qudayǵa isenesiz, Maǵan da iseniń», – dedi (Yuhanna 14:1). Rabbimiz Isanı hár bir nársege birinshi orınǵa qoyıń; Oǵan birinshi orındı beriń, «hár bir nársege Ol ústemlik etsin» (Kolosiyalılarǵa 1:18).
Zarefatlı bul tul qaya «barıp, Iliyanıń sózine qaray etti; hám ol, ol hám onıń úy-ishleri kóp kúnler dawamında jedi. Un qabı tawsılmadı, yamasa may qumı qurıǵan joq, Rabbimizdiń Iliya arqalı aytqan sózine qaray» (1 Patshalar 17:15-16). Un Rabbimiz Isanı, al may Muqaddes Ruwhtı ańlatadı. Ilahiy shaxslar ózgermeydi; olar ózgermeydi. Rabbimiz Isa máńgi sadıq boladı. Ol «keshe, búgin hám máńgi birdey» (Evreylerge 13:8). Rabbimiz Isa sátsiz bolıwı múmkin emes; Ol hesh qashan sátsiz bolmaydı.
Rabbimizdiń sózine boysınıwı hám isenimi sebepli, ol ózi hám úy-ishleri ushın Onıń miyrimli támiyinleniwine tájiriybe jasadı. Un hám may birdey bolıp qaldı, geyde ol bul ingredientlerdi olardı támiyinlew ushın kúndelikli qollansa da. Rabbimiz búgin de sadıq tul qayalardı kóp jollar menen Óz xalqın ruwxlandırıw ushın qollanıp atır.
Tul qayanıń balası ólgen waqıt keldi. Ol endi kúyewi hám balası joq edi. Bul onıń ushın qanday qayǵılı bolǵan bolıwı kerek. Biraq balasınıń ólimi nátiyjesinde ol úlken kerametke gúwa boladı: Ol qaytadan tiriltiledi. Quday adamı Iliya «balanıń jániniń oǵan qaytıp keliwi» ushın duwa etti. Sonnan keyin Rabbimiz Iliyanıń dawısın esitti; hám balanıń jáni oǵan qaytıp keldi, hám ol tirildi» (1 Patshalar 17:21-22). «Men tul qayanıń júregin quwanısh penen qosıq aytıwǵa májbúr ettim» (Ayub 29:13) biz Zarefatlı tul qayanıń tájiriybesi dep isenemiz – onıń qayǵısı quwanıshqa aylandı.
Basqa bir neshe mısal
Rabbimiz Onı bilgen tul qayalardıń óz mútájlikleri ushın Oǵan kúndelikli iseniwin qáleydi. «Seniń tul qayalarıń Maǵan isensin» (Yeremiya 49:11). Elshi Pawlus: «Meniń Qudayım sizdiń barlıq mútájligińizdi Isa Mesihtegi dańqtaǵı Óz baylıqlarına qaray mol etip támiyinleydi» (Filipiyalılarǵa 4:19 JND).
Tul qaya Naomi Rabbimizdiń Boaz arqalı miyrimine tájiriybe jasadı. «Naomi óz kelinine: «Tirilgenlerge hám ólgenlerge Óz miyriminiń taslamaytuǵın Rabbimizdiń bereketli bolsın!» – dedi» (Rut 2:20 NKJV).
Anna «kún-tún oraza tutıw hám duwalar menen Qudayǵa xızmet etken» bir tul qaya edi ... ol Rabbimizge shúkirshilik etti, hám Ierusalimde qutqarıwdı izlegen barlıq adamlarǵa Ol haqqında ayttı» (Luka 2:37-38).
Mesihtegi bir apa, bir tul qaya, maǵan jaqında onıń kesesi tolıp turǵanın, «tabaqqa tasıp atırǵanın» ayttı. Bul qádirli xanım kóp adamlarǵa ruwxlandırıw bolǵan, Anna da sózsiz sonday bolǵan.
Basqalar ushın kórsetpeler
Biz óz tul qayalarımız ushın duwa eteyik, olardı múmkin bolǵan hár qanday jolda ruwxlandırıp hám járdem berip. Olardı húrmetleyik, bizge aytılǵanday – «Haqıyqıy tul qayalardı húrmetleń» (1 Timotiyge 5:3). «Quday hám Áke aldında taza hám nápsiz din mınaw: jetimler hám tul qayalardı olardıń qıyınshılıǵında zıyarat etiw, hám ózin dúnyadan nápsiz saqlaw» (Yakob 1:27).
Eger Quday menen barlıq nárse múmkin bolsa, isengen adam ushın da barlıq nárse múmkin. Sonlıqtan, Qudayǵa isengen tul qaya – «haqıyqıy tul qaya» belgisi – «barıp, Iliyanıń sózine qaray etti» (1 Patshalar 17:15 KJV). —Másihiy Dos, 1892, beyimlestirilgen.
