«Хожа мынаны айтады… Мен сениң ақылыңа келетуғын ҳәр бир нәрсени билемен» (Езекиел 11:15). Сениң мийиң үш фунтлық сүр ҳәм ақ заттан ибарат, соншалық керемет жаратылған, оның қалай ислейтуғынын тек Қудай ғана биледи. Медицина илимпазлары ҳәм изертлеўшилер оны түсиниўге тырысады. Ол ҳақыйқатында да Қудайдың арнаўлы жаратылысы. Адамлар компьютерлердиң не ислей алатуғынына таң қалады, бирақ дүньядағы барлық компьютерлер бирге қосылса да, сениң мийиң ислей алатуғын нәрсеге тең келе алмайды.
Изертлеўшилер мийдиң дүзилиси ҳаққында көп нәрсе үйренди. Олар оның отыз миллиард нерв клеткаларының бәри бир-бири менен байланыслы екенлигин биледи; олар сениң денеңниң дерлик ҳәр бир ҳәрекети мий оған буйрық бергеннен кейин ғана болатуғынын биледи. Олар сениң қулақларың еситкен ҳәм көзлериң көрген нәрселердиң мийиңе мәни бериў ушын жиберилетуғынын биледи. Олар сениң мийиң тилиңдеги дәм сезиўши бүртиклерге жеген нәрсеңниң татлы, ашшы ямаса қышқыл екенлигин айтыўға имкан беретуғынын биледи. Олар сондай-ақ сениң мийиң жүрегиңе ямаса өкпеңе тезлеў ямаса ақырынлаў ислеў ушын хабарлар жиберетуғынын ҳәм басқа да көп ҳәрекетлерди биледи. Ҳаўа, изертлеўшилер сениң мийиңниң клеткалары ҳәм нервлери ҳаққында көп нәрсе үйрениўи мүмкин, бирақ олар олардың ҳәр бириниң сениң турмыс жолыңды қәлиплестириўде қандай жеке үлеси бар екенлигин түсиндире алмайды.
Инсан Ақылы: Ҳайўанлардан Айрықша
Бул процесслер, басқа көп нәрселер қатарында, инсанларды ҳайўанлардан айырып турады. Қудай инсан денесин жаратқанда, Ол оның мийин басқа барлық жаратылыстан айрықша ҳәм үстин етти. Қудайдан басқа ҳеш нәрсе тил, музыка ҳәм техникалық көнликпелерди жарата алмайды. Сиз ҳеш қашан сыйырдың гөззал көринистен ләззет алғанын ямаса аттың қуяш батыўын үйренгенин көрдиңиз бе? Маймыл ҳеш қашан бир механизм ойлап тапты ма ямаса доңыз қосық жазды ма? Әлбетте жоқ. Бундай нәрселер тек ғана Қудай Өз сүўретинде жаратқан инсаниятқа тән. Илимпазлар мийдиң айырым ислеў принциплерин енди ғана түсине баслады. Олар ойды, есте сақлаўды ҳәм функцияны қайсы бөлим басқаратуғынын анықлады. Бирақ олар тек ғана белгили бир қосықты еситиў сени жыллар алдын болған бир нәрсени еслетиўиниң ямаса гүлдиң ийиси саған тоғайдағы көптен берли өткен пикникти бирден еслетиўиниң қалай болатуғынын түсиндире алмайды.
Көрүнбейтуғын Ақыл ҳәм Руўхый Түсиниў
Басқаша айтқанда, биз мийди көре алсақ та, ақылды көре алмаймыз. Биздиң аятымызда айтылғанындай, ақылды тек Қудай ғана көреди, себеби ол Оның жаратылысының көринбейтуғын кереметлеринен бири. Ақыл арқалы (Мухаддес Китапта гейде жүрек деп те аталады) биз гүнакар екенлигимизди, Қудай алдында жуўапкер екенлигимизди ҳәм сол гүналардың кеширилиўине мүтәж екенлигимизди түсинемиз. Сол ақыл арқалы, Мухаддес Китапты оқығанда, биз оқыған нәрсемизди түсинемиз. Оның жәрдеминде биз Хожамыз Ийсаның биздиң гүналарымыз ушын өлгенин ҳәм егер биз Оны Қутқарыўшымыз сыпатында қабыл етсек, Ол бизди кеширип, тазалайтуғынын түсинемиз. «Адам жүреги менен әдалатқа исенеди; ҳәм аўзы менен қутқарылыў ушын икрар етиледи» (Римлилерге хат 10:10).
