Quday barlıq keselliklerimizdi emleydi me? 1-bólim
Men jaqında bir másehiy jurnalında «Quday barlıq keselliklerimizdi emleydi» degen maqalanı oqıdım, hám ol Shıǵıw 15:26 hám 1 Petrus 2:24-ke silteme jasaydı. Adamlar emlew teması boyınsha hár túrli ideyalarǵa iye bolǵanı ushın, Bibliya bul haqqında basqa ne aytatuǵının kórip shıǵayıq.
QUDAYdıń WÁDELERI
Eski Ahd hám Jańa Ahdta Qudaydıń wádeleri arasında ayırmashılıqlar bar. Ibrahimge ullı abıray hám Kanaan jerleri onıń kóplegen áwladları ushın wáde etilgen edi (Jaratılıs 12:1-3; 17:8). Boysınǵan yahudiylerge uzaq ómir, gúlleniw hám dushpanları ústinen jeńis wáde etilgen edi (Yekinshi Nızam 6:1-2; Zabur 128:1-2). Eski Ahdta yahudiylerge berilgen wádelerniń kópshiligi fizikalıq yamasa materiallıq bereketler ushın edi.
Ekinshi tárepten, Jańa Ahdta, Qudaydıń dáslepki shirkewdegi isenim-lilerge bergen wádeleri máńgi ómir, Muqaddes Ruwx, tınıshlıq hám Má-sihtiń qaytıp keliwi edi (Efeslikler 1:13; Filipilikler 4:7; Evreyler 10:36-37; 1 Yuhanna 2:25). Barlıǵı ruwxıy bereketler, fizikalıq emes (Efeslikler 1:3). Biz Eski Ahd yahudiylerine berilgen fizikalıq bereketler wádelerin Jańa Ahd másehiylerine qollanbawımız kerek.
ESKI AHD DÁWIRINDEGI EMLEW
Bibliya barlıq haqıyqıy emlewdıń Qudaydan keletuǵının úyretedi (Zabur 103:2-3; 107:17-20; Hoseya 11:1-3). Evrey sózi rapa «emlew» yamasa «qálpine keltiriw» degen mánisti bildiredi. Biraq dene procesleri qartayıw sebepli tómenlegenligi sebepli, ásirese biz qartayǵanımızda, kem-kemnen jetilisken salamatlıq degen nárse joq.
Eski Ahdta Quday yahudiylerge olardı kesellikten qorǵaw hám emlew ushın shártli wádeler berdi. Shárt olardıń Qudaydıń buyrıqların saqlawı, Onıń kóz aldında durıs nárselerdi qılıwı hám putparast qudaylarǵa boysınbawı kerek edi. Ol sonday-aq túsik bolmaytuǵının, balası bolmaytuǵın erli-zayıplılar bolmaytuǵının, balası bolmaytuǵın haywanlar bolmaytuǵının hám olardıń dushpanları ózleri qorǵalǵan kesellikler menen awırıwın wáde etti (Shıǵıw 15:25-26; 23:25-26; Yekinshi Nızam 7:14-15). Biz Jańa Ahdta bunday wádelerdi tappaymız.
«Men sizge Mısırǵa alıp kelgen keselliklerdiń hesh birin alıp kelmeymen, sebebi Men sizdi emleytuǵın Rabbimen» degen Shıǵıw 15:26 – men oqıǵan jurnal maqalasında kontekstten tıs keltirilgen edi. Bul ayattıń mánisi Mısırdan Kanaanǵa sayaxat etip atırǵan Izrail balalarına tiyisli, biraq búgingi bizge emes. Áytpese, biz ele de Qudaydıń kúndelik azıq ushın manna jıynaw wádesin talap ete alar edik!
Eski Ahdta keremet emlewdıń kóplegen jaǵdayları bar. Mısalı, Patsha Hezekiya kesellengen hám ólim aldında turǵanda, ol duwa qıldı hám Quday oǵan qosımsha 15 jıl jasawǵa ruqsat berdi (2 Patshalar 20:5-6).
ISA, EMLEWSHI
Ol jerde bolǵanda, Rabbimiz Ózine alıp kelingen barlıq adam-lardı emledi (Matta 8:16-17). Isa bul Isaya tárepinen boljanǵan edi dedi (Isaya 53:4). Bul keremetler Onıń ilahiy kúshin kórsetti (Matta 11:2-5; Yuhanna 20:30-31). Rabbimiz ele de barlıq túrdegi keselliklerdi emleydi, sonlıqtan biz hár bir emlew jaǵdayında Qudaydı tán alıwımız kerek. Keleshekte Ol Mıń jıllıq dáwirde jer ústinen húkim súriw ushın qaytıp kelgende, Bibliya Rabbimiz barlıq keselliklerdi emleydi dep aytadı (Isaya 33:24; Yeremiya 30:17). Biraq bul keleshek ushın, búgin ushın emes.
Rabbimizge silteme jasap, Petrus óziniń birinshi xatında Isayadan keltirdi: «Onıń jaraları menen siz emlengen-siz» (Isaya 53:5; 1 Petrus 2:24). Bul emlew túri – keyingi ayatta «Siz adasqan qoylar sıyaqlı edińiz, biraq endi janlarıńızdıń Qoylıqshısı hám Baqıshısına qayttıńız» (1 Petrus 2:25) dep súwretlengen – ruwxıy, gúnákar adamlar menen Quday arasında. Sonday-aq, ol ótken shaqta, házirgi shaqta emes. Bul ayat Má-sihtiń krestte azap shekkenin hám bizdiń ornımızǵa ólgenin bildiredi, sonlıqtan bizdiń gúnálarımız keshiriliwi hám Quday menen qatnasıǵımız qálpine keltiriliwi múmkin edi. Onıń fizikalıq emlewge hesh qanday baylanısı joq; awır kesellengen másehiyge Má-sihtiń jaraları menen ol fizikalıq emlengen dep aytıw nadurıs bolar edi. 1 Petrus 2:24 joqarıda atalǵan jurnal maqalasında da kontekstten tıs keltirilgen edi. Bul ayat ruwxıy, fizikalıq emlew haqqında emes.
ÓZ-ÓZIN EMLEYTUǴIN DENELER
Bizdiń denelerimiz kópshilik jaralanıwlar hám keselliklerden óz-ózin emlew ushın tańqalarlıq dárejede joybarlanǵan. Tiri kletkalar úzliksiz almastırılıp turadı. Eger biz barmaq kesip alsaq, jara óz-ózin emleydi. Sınǵan súyekler qaytadan birigedi. Shıpakerler kóplegen shaǵımlar tańǵa shekem jaqsılanatuǵının biledi. Bizdiń immunitet sistemamız jeńil suwıq tiyiwler hám tańlay infekciyaların avtomatikalıq túrde dúzete aladı. Bir ataqlı shıpaker jazdı: «Kópshilik jútel ádette 1-3 háptede emlew menen yamasa emlewsiz óz-ózin emleydi». Dawıt jazdı: «Men Seni maqtaǵanım ushın, men qorqınıshlı hám tańqalarlıq dárejede jaratılǵanman» (Zabur 139:14).
ÚLKEN KÓRINIS
Jaratılıs 1-2-de Quday kesellik, awırıw yamasa ólim bolmaǵan kámil dúnyanı jarattı. Bul utopiya edi, biraq ol uzaqqa sozılmadı. Dúnyaǵa gúná kelgende (Jaratılıs 3), bizdiń dúnyamız tolıq ózgerdi. Biz tek gúná sebepli Qudaydan ruwxıy jaqtan ajıralıp qalǵanımız ǵana emes, biz endi kesellik, azap, ádilsizlik hám ólim dúnyasında jasaymız.
Baxıtqa qaray, gúrrińniń aqırı bul emes. Quday adamzat ushın Óz Balası Isa Má-sihti jerge jiberiwdi názerde tutqan qutqarıw joybarına iye edi, bul Quday menen qatnasıǵımızdı qálpine keltiriw ushın edi. Bul joybardıń nátiyjesi waqıttıń aqırına shekem juwmaqlanbaydı. Másehiyler ruwxıy jaqtan qutqarılǵan yamasa emlengen, biraq ele fizikalıq jaqtan emes. Búgin biz Pawl azabın mınaday súwretlegen dúnyada jasaymız: «Men bizdiń házirgi azaplarımızdı bizde ashılatuǵın dańq penen salıstırıwǵa arzimaydı dep esaplayman. Jaratılıs Qudaydıń balalarınıń ashılıwın sabırsızlıq penen kútedi. Sebebi jaratılıs óz qálewi menen emes, biraq onı boysındırǵan Biriniń qálewi menen frustraciyalanǵan edi, bul jaratılıstıń ózi buzılıw qullıǵınan azat etilip, Qudaydıń balalarınıń dańqlı erkinligine alıp keliniwi úmiti menen. Biz barlıq jaratılıstıń házirgi waqıtqa shekem tuwıw awırıwları sıyaqlı shıńǵırıp atırǵanın bilemiz. Tek ǵana bul emes, biraq bizdiń ózimiz de, Ruwxtıń dáslepki jemislerine iye bolǵanlar, balalar retinde qabıl etiliwimizdi, denelerimizdiń qutqarıwın sabırsızlıq penen kútip, ishki jaqtan shıńǵıramız» (Rimlikler 8:18-23).
Pawldıń «házirgi azapları» «bizde ashılatuǵın dańq» penen salıstırıladı. Pawl sıyaqlı, biz keselliklerden azap shegemiz hám bular denelerimiz tirilgenge shekem tolıq emlenbeydi, bul bizdiń qutqarıwımızdıń sońǵı basqıshı – azaptan qutqarıwımız. Biz Qudaydıń gúnádan hám onıń tásirlerinen wáde etilgen qutqarıwın kútemiz.
Pawl azapta shıdamlılıq kórsetti, sebebi onda tiriliw úmiti bar edi: «Sonlıqtan biz ruwxımızdı túsirmeymiz. Sırtqı jaqtan buzılıp atırsaq ta, ishki jaqtan kúndelik jańalanıp atırmız. Sebebi bizdiń jeńil hám waqtınsha mashqalalarımız biz ushın barlıq nárselerden ádewir asıp túsetuǵın máńgi dańqqa erisip atır. Sonlıqtan biz kózimizdi kórinetuǵın nárselerge emes, al kórinetuǵın emes nárselerge qaratamız, sebebi kórinetuǵın nárseler waqtınsha, biraq kórinetuǵın emes nárseler máńgi» (2 Korinfliler 4:16-18).
Pawldıń ómirinde fizikalıq buzılıw procesi úzliksiz dawam etip atırsa da, onıń azabı onıń ómirindegi eń zárúrli nárse emes edi. Onıń ornına ol tiriliw denesi, aspanıń ullılıǵı hám Ekinshi Keliwde Rabbimizdiń jeńisi sıyaqlı kórinetuǵın emes nárselerge itibar qaratqan. Má-sih ushın úlgi Onıń birinshi keliwinde azap shegiw, hám Onıń ekinshi keliwinde dańq, húrmet hám maqtaw edi. Sol sıyaqlı, isenim-liler ushın úlgi házirgi azap hám keleshek dańq.
BIZ USHIN SABAQlar
Bibliyanı túsindiriwde, ásirese salamatlıq máselelerinde hárdayım abaylı bolayıq. Bul tema boyınsha tańlanǵan hám jeke túsindirilgen ayatlardıń jıynaǵı emes. Onıń ornına, Bibliya ne aytatuǵınınan baslap, keyin kontekstti kimge jazılǵan hám átiraptaǵı ayatlar ne aytatuǵının soraw arqalı qarap shıǵıń. Biz bunı islegenimizde, Eski Ahdta yahudiylerge berilgen wádelerniń kópshiligi fizikalıq yamasa materiallıq bereketler, al Jańa Ahdta másehiylerge berilgen wádeler ruwxıy bereketler ekenin tabamız.
Iyenim-liler ruwxıy jaqtan qutqarılǵan bolsa da, olar ólimge yamasa Rapturede deneleriniń qutqarıwına shekem kesellikke ushıraydı (1 Korinfliler 15:35-58). Qudaydıń Jańa Ahdtaǵı itibarın adamlar-dı fizikalıq emes, ruwxıy jaqtan emlew arqalı qutqarıwǵa qaratılǵan. Hám bul eń zárúrli nárse emes pe?
Pawl sıyaqlı bolayıq hám isenim-liler kesellikler hám jaralanıwlar sebepli azap shegetuǵının tán alayıq, hám bular-dı gúnádan hám onıń tásirlerinen azat etiliw menen salıstırǵanda áhmiyetsiz dep qabıl eteyik.
Keyingi ayda 2-bólimdi izleń: Quday bizdiń keselliklerimizdi qalay qollanadı.
