Kirisiw
Eki zabur, 17 hám 86, «Dua» dep ataladı. «Dua» sózi (Evrey tilinde tephillah) Evrey Bibliyasında 77 ret qollanılǵan.
Dawıt payǵambar óziniń Zabur 17 degi duasında hám isenim menen ózin Rabbimizdiń aldına qoydı, Odan ózin tıńlawdı hám onıń isin qorǵaw ushın aralasıwdı soradı. Dawıt payǵambar Qudaydıń ádilligin hám muqaddesligin moyınladı, hám ol Quday menen durıs bolıwdı qálegenligi ushın Onıń standartlarına boysındı. Adamlardıń hám Qudayǵa qarsı shıǵatuǵınlardıń háreketleri hám jollarına qarama-qarsı, Dawıt payǵambar Qudaydıń jolınan awıtpaǵa háreket etti, ne sózde, ne hárekette. Ol Rabbimizge shaqırdı, Quday oǵan juwap beretugınlıǵına isenimli edi. Dawıt payǵambar Rabbimizden ózin kóziniń qarashıǵınday qorǵawdı hám ózin qarsılaslarınan uzaqta, Óz qanatlarınıń kólegesinde saqlawdı soradı. Bular zorlıqshı, tákabbur adamlar edi, olar haqıyqıy shákirtlerdiń qásiyetlerine iye bolǵanlarǵa qarama-qarsı edi (qarań: Matta 5:3-9). Qıyınshılıqta Dawıt payǵambar Qudaydıń aralasıwın soradı, Oǵan isenimin saqlap hám bir kúni tiriliw dúnyasında Rabbimizdiń barlıǵı menen qanaatlanatugınlıǵına isenimli edi.
Tiykarǵı ayattıń
Bul duanıń ortasında biz 7-ayattı tabamız, ol Evrey tilinde tek altı sózden ibarat. Bul sózler úlken baylıqlardı súwretleytuǵın injiler sıyaqlı. Evrey tekstine eki awdarmadı salıstırıń:
Jańa Korol Jeyms Versiyası «Ózińe isengenlerdi ózińe qarsı shıqqanlardan qutqarıwshı, Óz oń qolıń menen ájayıp miyrim-shápáátińdi kórset.»
Jańa Amerika Standart Bibliyası «Ózińe sıyınǵanlardı Óz oń qolıń menen qutqarıwshı, ájayıp miyrim-shápáátińdi kórset.»
Evrey Teksti «Ájayıp miyrim-shápáátińdi kórset, Ózińe isengenlerdi dushpanlarınan qutqarıwshı (sózbe-sóz: Óz oń qolıń menen [olarǵa qarsı] shıqqanlardan).»
Úshinshi baǵanada, hár bir qutıdaǵı inglis sózleri Evrey tekstindegi bir sózden awdarmalanǵan.
Bir neshe pikirler
Evrey tekstin qollanba etip, bul ájayıp ayattı qarastırǵanda bir neshe oylardı oylap kóreyik.
Men «ájayıp» deymen, sebebi Dawıt payǵambardıń «Ájayıp miyrim-shápáátińdi kórset» degen duası Evrey tilindegi «ájayıp» sózi menen tıǵız baylanıslı, ol «keremet» dep te awdarmalanıwı múmkin. Muqaddes Jazıwlar onı tek Qudayǵa qatnıslı qollanadı. Bul sózdiń túbiri Evrey Bibliyasında 98 ret (yamasa 7 x 14) bir neshe formada ushırasadı. Bul Rabbimizdiń hám Máshihtiń atlarınıń biri bolıp, inglis tilindegi miracle, marvelous, wonderful hám admirable sózlerinde bar. Dawıt payǵambardıń duası Qudaydıń Ózin ájayıp túrde kórsetiwdi qálewin bildiredi, Óz kimligine qaray hám Óz atı «Ájayıp» (Yesaya 9:6; Hákimler 13:18 menen salıstırıń) arqalı kórsetilgen.
Ekinshi Evrey sózi Qudaydıń ne etkeni menen Onıń ne ekenligiarasındaǵı baylanıstı bildiredi: Quday jaqsı hám Onıń jaqsılıǵı Onıń kim ekenligin kórsetedi. Quday isengenlerdiń, Óz balalarınıń, Óz jaqsılıǵın (yamasa turaqlı súyispenshiligin) óz háreketlerinde, sózlerinde hám minez-qulqında sáwlelendiriwin qáleyedi. Bibliyalıq jaqtan, Evrey tilindegi Chasidim, yaǵnıy taqıwalı yamasa muqaddesler, Qudaydıń jaqsılıǵın sáwlelendiretuǵın isengenlerdi bildiredi. Álbette, Quday menen Onıń bir nársesin sáwlelendiretuǵınlar arasında hárdayım ayırmashılıq bar, biraq bul jerde Muqaddes bolǵan, jaqsı bolǵan Quday menen Onıń muqaddesleri arasındaǵı baylanıs aytılıp atır.
Evrey tekstindegi úshinshi sóz Qutqarıwshıǵaqaratılǵan. Isa Masihtiń Qutqarıwshı (Matta 1:21) ekenligi menen Onıń Máshih, Quday (Immanuil, 23-ayat) ekenligi arasında tıǵız baylanıs bar. Evreyler eki nárseni de turaqlı túrde biykar etedi, biraq Yuhanna injili olardıń áhmiyetin qayta tastıyıqlaydı:
«Bul nárseler sizler Isanıń Máshih, Qudaydıń Ulı ekenligine iseniwińiz ushın jazılǵan» (Yuhanna 20:31 NKJV). Tarsuslı Sawl, óziniń ózgeriwiniń dárhal keyin, bul eki ullı haqıyqattıń bir-birinen ajıralmas ekenligin tastıyıqladı: Isa Qudaydıń Ulı hám Ol Máshih (Húkimetler 9:21-22). Ájayıp Qutqarıwshı! «Men, men Rabbimen, hám Mendan basqa qutqarıwshı joq» (Yesaya 43:11).
«Ózińe isengenler» qutqarılǵanlardı hám Oǵan iseniwdi úyrengenlerdi bildiredi. Olar bunı Adam Isa Máshih, bizdiń kámil úlgimizden úyrendi, ol jerde adam sıpatında hárdayım Qudayǵa isendi (Zabur 16:1). Bul feyildiń qollanılǵan 42 retiniń bir neshesi tómende:
- «...seniń qanatlarıń astına panalawushın kelgeniń ushın» (Rut 2:12),
- «Oǵan isengen bárinen de baxtlı» (Zabur 2:12, Zaburlarda jámi 25 ret),
- «Ol Oǵan isengenlerdi biledi» (Naxum 1:7), hám
- «Men seniń aralıǵıńda jumsaq hám kishipeyil xalıqtı qaldıraman, hám olar Rabbimizdiń atına isenetugın boladı» (Sefaniya 3:12).
- Sadıqlıqqa qarsı shıǵatuǵınlardan yamasa «olarǵa qarsı shıǵatuǵınlardan» azat etiw tek Quday etetuǵın nárse, zaburdıń aqırı kórsetkenindey: «Tur, ya Rabbim» (Zabur 17:13). «Tur» «qarsı shıǵıw» yamasa «kóteriliw» feyiliniń bir forması. Sonlıqtan Dawıt payǵambardıń duası Qudaydıń Óz xalqına qarsı shıǵatuǵınlarǵa yamasa kóteriletuǵınlarǵa qarsı kóteriliwi múmkin degen oydı óz ishine aladı. Isenim Qudaydıń birden-bir em ekenligin túsinedi.
«Óz oń qolıń» Qudaydıń Óziniń personifikatsiyası, geyde Onıń «qolı» yamasa Onıń «qolı» menen súwretlenedi (Yesaya 53:1,10).
«Óz oń qolıń, ya Rabbim! kúshli dańqlı boldı; Óz oń qolıń, ya Rabbim, dushpandı bólekledi» (Shıǵıw 15:6). «Óz qolıń Óz oń qolıńdaǵı adamǵa, Óziń ushın kúshli etken Adam Ulına bolsın» (Zabur 80:17). «Rabbimizdiń oń qolı batırlıq penen háreket etedi» (Zabur 118:15). «Óz oń qolıń saǵan qorqınıshlı nárselerdi úyretedi» (Zabur 45:4). Aqırında, «Sen maǵan ómir jolın kórsetesiń; Seniń aldında quwanısh tolı; Seniń oń qolıńda máńgilik nápsiler bar» (Zabur 16:11). Oń qol yamasa qol kúsh hám jaqsılıq pozitsiyasın bildiredi (Jaratılıs 48:18; Zabur 110:1,5).
Juwmaq
Bul altı Evrey sózinen ibarat qısqa ayat (Zabur 17:7) Rabbimiz Isa Máshih hám bizdiń Qudayımız hám Ákemizdiń shaxsı hám isleri haqqında ájayıp nárseni kórsetedi. Bizde jasaytuǵın Onıń Ruwxı, bizde Dawıt payǵambarda bul ájayıp zabur hám ayatta kórgenimizdey, sonday qálewlerdi payda etsin, biz miyrim dáwirinde jasap atırǵanımızdı túsingen halda.
Oǵan dańq házir de, máńgilikke de bolsın!
