Көбимиз мәсихши шаңарақларда туўылып, тәрбияланыў бахтына ийе болдық. Биз мәсихши жыйналысларға барамыз, Мухаддес Китапты оқыймыз ҳәм гимнлер айтамыз. Биз өзимизди дурыс жерде, дурыс ислерди ислеп атырғандай сеземиз – бирақ, бир нәрсе жетиспейди. Ара-тура, өзимизди тексериў ўақытларында, мәсихши өмиримиздиң қызықсыз сезимлери ҳаққында қәўетерленемиз. Бул мектептеги оқыўымызда алға басқанда ямаса компания басқышынан көтерилгенде бизди қамтып алатуғын толқыныс ҳәм қанаатланыўдан сондай бөлек сезиледи. Бул келеси дем алысымызды бронлағанда ямаса жаңа электронлық гаджет пенен үйге келгенде пайда болатуғын жаңалық ҳәм күтиўден сондай бөлек. Мәсихши қызықсызлығымыз қалыпты ма? Мәсихшилигимиз ҳақыйқый ма? Өзимизди Ийса Мәсихтиң «шәкиртлери» деп атаўымыз дурыс па?
Ийсаның шәкирти ким?
Шәкирт – бул үйрениўши, муғаллимге ерисиўши ҳәм оның тәлимине бойсыныўшы. Жаңа Келисимде «шәкирт» сөзи шама менен 270 мәрте қолланылған. Ол «қутқарылған» ямаса «қайта туўылған» мәсихши сөзлери менен алмастырылмайды. Кең мағынада, ол Ийса менен жүргенлерге ямаса Оған унамлы мүнәсибетте болғанларға қарата қолланылады (Юханна 6:66; 19:38). Гейде ол тек ғана Оның 12 шәкиртине қарата қолланылады (Лука 22:11). Ол сонымен бирге Мәсихке үлкен берилгенликке ийе болғанларды анықлаў ушын да қолланылады. Биз ер ҳәм ҳаял шәкиртлерди табамыз (Ҳаўарийлердиң ислери 9:10,36). Бәлким, мысқыл ушын, шәкиртлер биринши рет миләдий 44-жыл әтирапында «мәсихшилер» деп аталған (Ҳаўарийлердиң ислери 11:26) – бул сөз Жаңа Келисимде тек үш мәрте қолланылған. Тек екинши әсирден баслап «мәсихши» атамасы исеними барлар тәрепинен ҳүрметли атақ сыпатында қабыл етилген. Өз жазбаларында Паўыл ҳеш қашан «шәкирт» ямаса «мәсихши» сөзлерин қолланылмаған.
Лука Ийсаның Өз шәкиртлеринен не күтетинин түсиндирген бир ўақыяны баян етеди (Лука 14:25-35). Сол күни көп адамлар Ийениң тәлимлерин үйрениў ҳәм қоллап-қуўатлаў ушын өз жумыслары ҳәм кәсиплерин бир шетке қойған еди. Олар ҳақыйқатында шәкиртлер ме еди? Олардың берилгенлик дәрежеси қандай еди? Ийса бул аңсат ерисиўшилер топарына қарап, оларға үш тийкарғы шартты қойып, оларды таң қалдырады.
1. Ийса – мен ең көп сүйетуғын адам
«Егер ким Маған келип, өз әкесин ҳәм анасын, әйелин ҳәм балаларын, аға-инилерин ҳәм апа-қарындасларын – ҳәтте өз өмирин де жек көрмесе, ол Мениң шәкиртим бола алмайды» (Лука 14:26 NIV).
Мухаддес Китап шаңарақ қунлықларын алға сүреди. Анығы, биз шаңарақ ағзаларымызды нәплет етиўге шақырылмаймыз. Бул жерде «жек көриў» сөзи салыстырмалы түрде қолланылған (Матта 10:37). Биз билетуғын ҳәр түрли адамлар арасында, биз тәбийғый түрде гейбиреўлерди басқалардан көбирек сүйемиз. Ийсаның айтып атырғаны сол, егер биз Оны басқа ҳеш кимнен тереңирек ҳәм күшлирек сүйиўмесек, биз Оның шәкирти бола алмаймыз. Ийса жүрегимиздеги ең жоқары орынды талап етеди. Ол сиздиң жүрегиңизде қандай орынға ийе?
2. Ийса – мениң ең үлкен әҳмийетим
«Ким өз крестин көтерип, Мениң артымнан ермесе, ол Мениң шәкиртим бола алмайды» (Лука 14:27).
Сол дәўирлерде, Рим басқыншылығы астында, крестин көтергенлердиң өмирине бир неше саат қалған еди. Адам крестин көтерип баратырғанда оның ойынан нелер өтер еди? Ол әҳмийетли нәрселерде терең өзгерислерди бастан кеширер еди. Мийрас ҳаққындағы шаңарақлық келиспеўшилик енди сондай әҳмийетсиз болып көринер еди. Оның дипломлары, банк есаплары ҳәм жәмийетлик дәрежеси сондай қунсыз болып қалар еди. Оның күтилген өними, бизнес режелери ҳәм пенсия режелери сондай әҳмийетсиз болар еди.
Крестин көтериў – бул ҳәр күни өлим ҳәм мәңгилик ҳаққында билип жасаў. Крестин ықласлы түрде көтериў – бул биздиң қабыл еткен ҳуқықларымыздан бас тартыў. Крест биздиң қунлықларымызды ҳәм әҳмийетли нәрселеримизди өзгертти. Режелестириў, арман етиў ҳәм умтылыў жаман емес. Ийсаның айтып атырғаны сол, егер Ол биздиң жеке арманларымыз ҳәм умтылыўларымыздан жоқары, ең үлкен әҳмийетимиз болмаса, биз Оның шәкирти бола алмаймыз. Сиздиң өмириңизди қандай арман ямаса күш басқарып атыр?
3. Ийса – мениң ең қунлы мүлкин
«Сол сыяқлы, кимде-ким өзинде бар болған барлық нәрседен бас тартпаса, ол Мениң шәкиртим бола алмайды» (Лука 14:33).
Бул билдириў жеке мүлкти айыпламайды. Мәселе – биздиң ийелик ететуғын нәрселерге болған мүнәсибетимиз. Биз Қудайдың берекетлериниң ўақтынша басқарыўшыларымыз, ҳеш қашан абсолют ийелери емес. Биз жалаңаш туўыламыз ҳәм кеткенимизде өзимиз бенен ҳеш нәрсе алып кетпеймиз. Бирақ бул бир неше он жыллық өмир даўамында, материаллық нәрселерге қаншалық беккем жабысып қалыўымыз таңқаларлық. Гейбиреўлер ушын бул машина, үй ямаса инвестиция портфели. Басқалар ушын бул ноутбук, арнаўлы кийим ямаса музыка жыйнағы. Сизде не бар, ол сизге үлкен қанаатланыў береди? Ийса айтады, егер биз Оны барлық мүлкимизден жоқары баҳаламасақ, биз Оның шәкиртлери бола алмаймыз.
Дузлылық
Биздиң қутқарылыўымыз Қудайдан саўға екенлигин билемиз. Биз оны ислеп таба алмаймыз. Биз оны кишипейиллик ҳәм миннетдаршылық пенен қабыл етемиз. Ийса қутқарылыў ушын шартларды белгилеп атырған жоқ. Ол қалыпты мәсихши өмири ушын талап етилетуғын мүнәсибетти анық көрсетип атыр. «Ол Мениң шәкиртим бола алмайды» деген сөз – Ийемиз тәрепинен үш мәрте тастыйықланған – бул стандартқа үлкен күш береди. Заманагөй мәсихшилик әдеўир ийкемлиликке рухсат береди. Көбимиз шіркеў дәстүрлерин орынлағанымыз, шомылдырылғанымыз ҳәм дурыс деп есаплаған тәлимге ерискенимиз ушын қанаатланғандаймыз. Бирақ турмыс тәризимиз материалшылар, гуманистлер ҳәм ҳәззилик сүйерлердиңкинен әҳмийетли дәрежеде парық ете ме?
Байлық жаратыўда, адамларға жәрдем бериўде ямаса көңил ашыўда ҳеш қандай жаманлық жоқ. Бирақ Ийса талап еткен стандарт өмирге толық басқаша көзқарас туўдырады: «Дуз жақсы, бирақ егер ол дузлылығын жоғалтса, оны қалай қайта дузлы етиўге болады?» (Лука 14:34). Шақырық дузға уқсаў емес, ал дуз болыў – дәми болыў, тәсир етиў, өзгерттириў, дузлылыққа ийе болыў. Ийеге болған бул берилгенлик өмиримиздиң ҳәр бир деталларында көриниўи керек. Ал егер биз сәтсизликке ушырасақ? Өкинишке орай, биз сәтсизликке ушыраймыз! Биз Қудайдың мәрҳаматын ҳеш қашан умытпаўымыз керек. Қайта туўылған мәсихшилер сыпатында биз енди Қудайдың балаларымыз. Биз Ийе тәрепинен қабыл етилгенбиз ҳәм терең ҳәм шексиз сүйилгенбиз. Биздиң табысларымыз ҳәм сәтсизликлеримиз Оның бизге болған сүйиўин көбейтпейди ямаса азайтпайды. Оның бизге болған сүйиўи турақлы ҳәм қутқарылыўымыз қәўипсиз. Онда не ушын Ол бундай жоқары берилгенлик стандартын талап етеди?
Минара қурыў, урыс етиў
Ийса ҳақыйқый шәкиртлик ушын Өзиниң үш шартын белгилегенде, Ол тыңлаўшыларының ойында еки суўретти салды: минара қурыўды қәлейтуғын қурыўшының суўрети (14:28-30) ҳәм басқа патшаға қарсы урыс етиўди ойлап атырған патшаның суўрети (14:31-32). Қурыўшы ҳәм патша өз мақсетлерине қарап, оған ерисиў ушын не керек екенлигин ойластырыўы керек. Биз бул суўретлерди Ийса Мәсихтиң шәкирти болыўдың баҳасын ойластырыўға шақырық сыпатында түсиниўимиз мүмкин. Қутқарылыў Қудайдан бийпул саўға, бирақ ол тәкаббарлығымызды ҳәм қыңыр еркимизди сындырыўды талап етеди. Биз бундай баҳаны төлеўге таярмыз ба? Биз мәсихшиликтиң аңсатырақ версиясын излеп атырмыз ба?
Бәлким, биз бул суўретлерге басқа көзқарас пенен де қарай аламыз. Биз Ийемиздиң ҳәзирги ўақытта бир мақсети бар екенлигин билемиз: Өз Шіркеўин қурыў. Биз «тири таслармыз ... руўхый үйге қурылып атырмыз» (1 Петрус 2:5). Бул шартларды айтып, Ийе Өзиниң қурылыс материалларының қәлеген сапасын көрсетип атыр. Биз ҳәзирги ўақытта руўхый урыста екенлигимизди билемиз. Жоқарыдағы үш шарт Ийса Өзиниң әскерлеринен талап еткен берилгенлик дәрежесин көрсетеди. Егер Ол биз ең көп сүйетуғын адам болмаса, қандай да бир қәўипли ўақытта биз Оны басқа биреўди қуўандырыў ушын бийкар етемиз. Егер Ол биздиң ең үлкен әҳмийетимиз болмаса, қандай да бир қәўипли ўақытта биз Оның басшылығынан бас тартып, өз арманымызға еремиз. Егер Ол биздиң ең қунлы мүлкимиз болмаса, қандай да бир ўақытта биз Оның исин инвестициямызды қорғаў ушын бийкар етемиз.
Алың ямаса қалдырың!
Ийемиз бүгинги күнимизде «сиясий дурыс» деп атайтуғынымыз емес. Ҳақыйқатында, Ол гейде радикал, провокациялық ҳәм қарама-қарсылықлы. Ол динийлерди ренжитиўден қашыў ушын аўқатланыў жолдасларын өзгертпес ямаса мөжизаны кейинге қалдырмас еди. Ол душпанлар, зинақорлық, ажырасыў ҳәм диний еки жүзлилик ҳаққында ашық сөйлер еди. Ол тыңлаўшыларын қанаатландырыў ямаса шәкиртлериниң санын көбейтиў ушын сөзлерин жумсартпас еди. Юханна 6-бапта биз Ийсаның үстүртенликтен тереңирек қатнасық ҳәм берилгенликке өтиўге шақырып атырғанын көремиз. Оны еситкен көп адамлар: «Бул қыйын тәлим. Ким оны қабыл ете алады?» деп айтты (Юханна 6:60).
Ийса белгилеген жоқары стандарт ҳаққында не сеземиз? Көп адамлар Оның жылы минезине тартылды. Көп адамлар Оның артынан материаллық пайда ушын ямаса керек болған мөжиза ушын ерди. Бирақ Ийса тереңирек қатнасықты талап еткенде, көп адамлар «қайтып кетти ҳәм Оның артынан енди ермеди» (6:66). Басшылар өз шәкиртлери кетип баслағанда не сезеди? Ийсаның да мәсихшиликтиң арзанырақ, аз талап ететуғын версиясы бар ма? Ол енди ең жақын дослықлары менен арнаўлы келисим дүзиўге таяр ма, сонда олар Оны таслап кетпейди? Ийса кетип баратырғанлардың арқасына қарап, қалған 12 шәкиртине қарап сорайды: «Сизлер де кеткиңиз келе ме?» (6:67). Олар да еркин түрде бурылып кетиўи мүмкин еди. Олар Оның ең жақын дослықлары болса да, Ийса оларды сақлап қалыў ушын стандартты төменлетпес еди. Қателеспеймиз, Ийсаға болған сол жоқары берилгенлик стандарты бүгин де әҳмийетли.
Басқа не бар?
Ҳәр биримиздиң ишимизде бизди басқаратуғын, ертең менен ояныўымызға себеп болатуғын, оқыўға ҳәм қатты ислеўге ынталандыратуғын мотор бар. Ол дөретиўшиликке руўхландырады ҳәм қурбанлыққа барыўға таяр етеди. Мотор ыңғайлылыққа, қәўипсизликке ямаса табысқа умтылыў болыўы мүмкин. Ол қорқыўдан, әҳмийетсизликтен ямаса бослықтан қашыў болыўы мүмкин. Сиздиң басқарыўшы күшиңиз не? Петрус өз таңлаўларын ойластырды. Ийса тым көп нәрсе сорап атыр ма еди? Ол да Ийсаны таслап, кетип баратырған топарға ерисиўи керек пе еди? Ол Ийсаға қарап жуўап берди: «Ийе, биз кимге барамыз? Сизде мәңгилик өмир сөзлери бар. Биз исенимиз ҳәм билемиз, Сиз Қудайдың Мухаддес Бирисиз» (6:68-69). Бүгин жүреклеримиз ҳәм өмиримиздеги сол орталық орынға ким басқа мүнәсип?
Ийса мәсихшилерди қалыпты жәмийетлик қатнасықтан бөлинип, монастырларда жасырыныўға шақырып атырған жоқ. Бирақ Ол радикал ишки өзгериске шақырып атыр. Сиз енди өзиңизди мәсихши болған ана, инженер ямаса медбике сыпатында көрмейсиз. Сиз өзиңизди ана, инженер ямаса медбике болған мәсихши сыпатында көресиз. Ийсаға болған бул берилгенлик адамларды эксцентрик ямаса дүньядан айырылған етпейди. Ийса жүреклеримиздиң қызғынлығы болғанда, өмир өз дурыс көзқарасын алады. Биз жақсырақ студентлер, жумысшылар, қоңсылар, балалар, ата-аналар, мәсихшилер боламыз. Тек Ийсаның орталықта болыўы саўамат теңлестирилген өмирге алып келеди.
Жуўмақ
Ийса Өз өмирин Өзине тийисли болатуғын халықты қутқарыў ушын берди. Қутқарылыў енди тәўбе еткен, исенген ҳәм Өзине өмирин берген ҳәр кимге усынылады. Қутқарылыў саўға; мәсихши өмири сынақ. Егер биз Ийемиз ушын пайдалы болсақ, егер биз Ийемиздиң ҳақыйқый шәкиртлери болсақ, ишимизде бир нәрсе сыныўы керек. Ибраҳим Қудайға өз улынан көбирек берилгенлигин көрсеткенде, ол улын қайта алды. Бирақ бул процессте, Ийе Ибраҳимниң ишинде бир нәрсени сындырды.
Сиз Қудай алдында сынғанлыққа жеттиңиз бе? Сиз әли де бир нәрсени жасырып атырсыз ба? Биз өз режелеримиз ҳәм арманларымыздан мақсетли түрде бас тартыўымыз керек – биз крестимизди көтерип, Ийсаны жүреклеримиздиң орталығына қойыўымыз керек. Паўыл бундай қыйын жағдайларда қуўаныш пенен қалай даўам ете алды? Ол Мәсихке берилген еди: «Себеби мен ушын, жасаў – Мәсих» (Филиппиликлерге 1:21). Әлбетте, Ол әли де буған ылайық!
Филип Нанн тәрепинен
