Onıń ómiri qáte-kemshilikler menen tolı bolǵanına qaramay, Dawıttıń ómiriniń sırı onıń Qudayǵa bolǵan múnásibetinde edi. Qudaydıń dańqı onıń eń úlken qáweteri edi; bul onıń zaborlarında qaytalanatuǵın tema. Goliyaf penen bolǵan gúresinde ol jeke dańq haqqında hesh qáweterlenbedi. Onıń ómiri ambiciya menen emes, bálkim Qudaydıń dańqın qorǵawǵa bolǵan kúshli qálew menen belgilendi.
Ol pútkil júregi menen Qudaydı úzliksiz maqtaǵan. Onıń bul poziciyadan awıtqıwları, júdá jaman bolsa da, turaqlı emes, waqıtsha edi. Ómiriniń aqırına jaqın ol Rabbıǵa úy salǵısı keldi. Onıń ushın bul eń joqarı jetiskenlik bolar edi (2 Samuel 7:1-3). Quday bunı biykar etkeninde, ol qapa bolmadı, bálkim ulı Sulayman tárepinen onıń qurılısına tayarlıq kóriw ushın qolınan kelgen barlıq islerdi etti. Onıń qálewi Sulaymannıń ıqlasın oyattı (2 Shejire 6:8-9).
Dawıt Injilde «Qudaydıń óz júregindegi adam» dep atalǵan jalǵız adam (1 Samuel 13:14; Húkimetler 13:22 NKJV). Ol «Dawıt Rabbıdıń kózinde durıs islerdi islegenligi hám ómiriniń barlıq kúnlerinde Oǵan buyırǵan hesh nársege qarsı shıqpaǵanlıǵı ushın, tek Xetlik Uriya máselesinde ǵana» dep atalǵan (1 Patshalar 15:5). Onıń Qudaydıń óz júregindegi adam dep atalıwınıń altı sebebi bar.
Dawıt Qudaydıń erkini isledi
Quday: «Men Yessey ulı Dawıttı, Óz júregimdagi adamdı taptım, ol Meniń barlıq erkimdi orınlaydı»,— dedi (Húkimetler 13:22). Biz kóbinese Injilde Qudaydıń ashıqlanıwı bar bolǵanına qaramay, belgili jaǵdaylarda Qudaydıń erkini biliw qıyınshılıǵına ushıraymız. Dawıt Qudaydıń erkini qalay bildi? Qudaydan soraw arqalı, Ol hárdayım juwap berdi. Dawıt Quday menen másláhátlespey islegeninde, gúna hám qáte-kemshilikler payda boldı. Mısalı, Dawıt kemege Ierusalimge alıp kelmekshi bolǵanında, ol Qudaydan bunı qalay islewdi soramadı. Keme nadurıs alıp kelindi hám adamlardan biri, Uziya, qaytıs boldı.
Dawıttı úyrenip atırǵanımızda, onıń Qudaydan toǵız márte jónelis soradıq. Tórt soraw 1 Samuel 23:2-12 de tabıladı. Dawıt filistliklerdiń Keila menen urısıp, dán qırǵıshlardı urlap atırǵanın esitti. «Sonlıqtan Dawıt Rabbıdan soradı: ‘Men barıp bul filistliklerge hújim eteyin be?’ Hám Rabbı Dawıtqa: ‘Barıp filistliklerge hújim et, hám Keilanı qutqar’,— dedi». Rabbı Dawıtqa dárhal juwap berdi hám Keilanı qutqaratınlıǵına wáde berdi. Biraq Dawıttıń adamları qorıqtı, hám bul Dawıttıń isenimine haqıyqıy sınaq boldı. Eger onıń adamları onıń artınan eriwge qálemese, ol Keilanı qalay qutqara aladı?
Dawıt óz eriwshileriniń qorqıwları menen awıtqıwdan bas tarttı. Sonlıqtan, ol Rabbıdan qayta soradı, hám Rabbı juwap berdi: «Keilaǵa tús. Sebebi Men filistliklerdi seniń qolıńa tapsıraman». Quday Dawıttıń ekinshi sorawınan narazı bolmadı; Ol tek ǵana juwap berip qoymastan, Óz qulına tolıq jeńisti kepillendirip, anıǵıraq juwap berdi. Bul bizdi hár bir qıyınshılıq penen Qudayǵa keliwge hám hárdayım Oǵan súyeniwge ruwxlandırsın. «Dawıt hám onıń adamları Keilaǵa barıp, filistlikler menen urıstı, olardı kúshli urıw menen urdı hám olardıń malların alıp ketti. Sonlıqtan Dawıt Keila turǵınların qutqardı».
Sawıl Dawıt hám onıń adamları qorǵan qalada ekenin esitkeninde, olardı tutıw ushın asıqtı. Dawıt úshinshi márte soradı: «Ey, Izrail Rabbı Qudayı ... Sawıl meniń ushın qaladı joq etiw ushın Keilaǵa kelmekshi. Keila adamları meni onıń qolına tapsıra ma? Sawıl túsedi me? ... Men jalbaraman, Qulıńa ayt. Hám Rabbı: ‘Ol túsedi’,— dedi». Sonlıqtan ol qashıp ketti. Rabbı Dawıtqa taǵı bir márte juwap berdi.
Keyin Dawıt Rabbıdan tórtinshi márte soradı: «‘Keila adamları meni hám meniń adamlarımdı Sawıldıń qolına tapsıra ma?’ Hám Rabbı: ‘Olar seni tapsıradı’,— dedi». Rabbı qansha márte sorasa da, sabır menen juwap berdi.
Dawıttıń besinshi sorawı 1 Samuel 30:8-20 de tabıladı, onda biz amalekliklerdiń Ziklagtı joq etip, hayallar menen balalardı tutqınǵa alǵanın oqıymız. Dawıt hám onıń 600 adamı Ziklagqa óz shańaraqları menen qayta qawıshıwdı kútip qaytıp kelgenlerinde, olar qaladıń janǵanın hám jaqınlarınıń joq ekenin taptı. «Sonlıqtan Dawıt Rabbıdan soradı: ‘Men bul áskerdi quwıp jetiń be? Men olardı quwıp jetiń be?’ Hám Quday oǵan juwap berdi: ‘Quwıp jet, sebebi sen olardı anıq quwıp jetiń hám barlıǵın qaytarıp alıń’.» Sonlıqtan Dawıt dushpanǵa hújim etti hám amaleklikler alıp ketken barlıq nárselerdi, sonday-aq onıń eki hayalın da qaytarıp aldı.
Dawıttıń altınshı sorawı, 2 Samuel 2:1 de, filistlikler Sawıl menen Jonatandı óltirgennen keyin boldı. «Bunnan keyin Dawıttıń Rabbıdan soradı: ‘Men Yahuda qalalarınıń birine barayın ba?’ Hám Rabbı oǵan: ‘Bar’,— dedi. Dawıt: ‘Qay jerge barayın?’ Hám Rabbı: ‘Hebronǵa’,— dedi». Dawıt Rabbı menen másláhátlespey óz huqıqların talap etiw ushın bir qádem de baspas edi. Bul Dawıttıń barlıq kemshiliklerine qaramay, Rabbıǵa qalay súyengenligin hám Oǵan baylanıslılıǵın moyınlaǵanın kórsetedi. Bul jerde ol bizge hárdayım Óz Ákesine súyengen Isanı esletedi. Juwap dárhal keldi, ol Yahuda qalalarına, Hebronǵa barıwı kerek edi. Keyin Yahuda adamları onı Yahuda ústinen patsha etip mayladı.
Dawıttıń jetinshi sorawı 2 Samuel 5:17-21 de. Filistlikler Dawıttıń patsha etip maylanǵanın esitkenlerinde, olar onı izlewge shıqtı hám ol qorǵanǵa túsip ketti. Filistlikler Refaim oypatlıǵına kóshti. «Sonlıqtan Dawıt Rabbıdan soradı: ‘Men filistliklerge qarsı shıǵayın ba? Sen olardı meniń qolıma tapsıra ma?’ Hám Rabbı Dawıtqa: ‘Shıq, sebebi Men filistliklerdi seniń qolıńa anıq tapsıraman’,— dedi». Sonlıqtan Dawıt filistliklerdi quwıp jiberdi.
Dawıttıń segizinshi sorawı 2 Samuel 5:22-25 de. Filistlikler taǵı Refaim oypatlıǵına bardı. «Sonlıqtan Dawıt Rabbıdan soradı, hám Ol: ‘Sen shıqpa; olardıń artınan aylanıp kel, hám tut aǵashlarınıń aldında olardıń ústine kel’,— dedi». Bul sapar Rabbı Dawıtqa basqa rejesin orınlawdı ayttı. Ol boysındı hám filistliklerdi Gebadan Gezerge shekem quwıp jiberdi.
Dawıttıń toǵızınshı sorawı 2 Samuel 21 de. Jerde úsh jıl ashlıq boldı. «Dawıt Rabbıdan soradı: Hám Rabbı juwap berdi: ‘Bul Sawıl hám onıń qanlı úyi sebepli, sebebi ol Gibeonlıqlardı óltirdi’.» Dawıt qıyınshılıqqa ushıraǵanda hám ne islewdi bilmegeninde, ol soradı hám juwap kútti. Dawıt jónelis ushın Rabbıǵa súyeniwi kerek ekenin úyrendi.
Dawıt Rabbıdı maqtaǵan
Dawıt Injildegi 150 zaborlardıń 77 sin jazǵan. Onıń kóplegen zaborları segiz ózgeshelik penen xarakterlenetuǵın maqtaw menen tolı:
1. Dawıt maqtaw ádetin rawajlandırdı.
«Maqtaw Seni kútip atır, ey Quday» (Zabor 65:1). Qudaydı maqtaw onı sonshalıq iyelep alǵan edi, ol Onı «meniń maqtawım Qudayı» dep atadı (Zabor 109:1). Biz de Onı óz maqtawımız Qudayı dep atawdı úyrenemiz.
2. Dawıt Rabbıdı úzliksiz maqtaǵan.
«Men Rabbıdı hárdayım maqtaǵanman; Onıń maqtawı meniń awzımda úzliksiz boladı» (Zabor 34:1). Dawıt Qudaydıń óz júregindegi adam dep atalǵan, sebebi ol shúkirshilik penen tolı edi. Dawıt Rabbıdı jaqsı hám jaman waqıtlarda, hátte patsha Sawıldan qashqın bolǵanında da maqtaǵan (Zabor 57:7).
3. Dawıt Rabbıdı pútkil júregi menen maqtaǵan.
«Men Seni maqtaǵanman, ey Rabbı, pútkil júregim menen» (Zabor 9:1; 138:1; 86:12). Quday onıń barlıq qálewi edi.
4. Dawıt Rabbıdı qatańlıq penen maqtaǵan.
«Ey Quday, meniń júregim bekkem; Men qosıq aytaman hám maqtaw beremen, hátte meniń dańqım menen» (Zabor 108:1). Dawıt Rabbıdı maqtaǵanın aytqanında, ol bunı islewge sheshkenligin hám qatańlıq penen sheshkenligin ańlatqan.
5. Dawıt Rabbıdı maqtanısh penen maqtaǵan.
«Men Rabbıdı hárdayım maqtaǵanman ... Meniń janım Rabbıda maqtanadı» (Zabor 34:1-2). Biz óz Qudayımızda maqtanıp atırmız ba, yamasa óz atımızda, poziciyamızda, baylıǵımızda, shańaraǵımızda yamasa basqa nárselerde maqtanıp atırmız ba?
6. Dawıt Rabbıdı quwanısh penen maqtaǵan.
Kóplegen zaborlarda maqtaw hám quwanısh qatar turadı. «Men quwanısh qurbanlıqların usınaman ... Men Rabbıǵa maqtaw aytaman» (Zabor 27:6).
7. Dawıttıń Rabbıdı maqtawı ashıq edi.
«Men Seni maqtaǵanman, ey Rabbı, xalıqlar arasında, hám men Seniń maqtawıńdı milletler arasında aytaman» (Zabor 108:3). «Ey Rabbı, meniń erinlerimdı ash, hám meniń awzım Seniń maqtawıńdı kórsetedi» (Zabor 51:15).
8. Dawıt maqtaw qurbanlıǵın usınǵan.
«Meniń júregim bekkem; Men qosıq aytaman hám maqtaw beremen» (Zabor 57:7). Dawıt bul sózlerin jazǵanında úńgirde edi – Sawıldıń qáháriden qashqın. Eń jaman jaǵdaylarda da, Dawıt Rabbıdı maqtawda bekkem edi. Bul impulske emes, bálkim principke tiykarlanǵan edi.
Dawıttıń úlken isenimi bar edi
Dawıttıń birneshe qáte-kemshilikleri bolǵanına qaramay, astında hesh qashan sáykes kelmegen isenim bar edi. Quday onıń júregin bildi. Dawıt Onı súydi, isendi hám Onıń menen birge júrdi. Ol qáte-kemshilikke ushıraǵanda, Qudaydıń túzetiw tayaǵı oǵan awır túsip, biraq Dawıt hesh qashan narazı bolmadı. Ol Quday menen bolǵan qatnasın qádirledi. Ol Qudaydıń óz júregindegi adam edi.
Hátte jas bala waqtında da, Dawıttıń Qudayǵa bolǵan júregi bar edi. Goliyaf penen betpe-bet kelgeninde, ol óz isenimin tastıyıqladı: «Sen maǵan qılısh penen, nayza menen hám súńgi menen kelesiń. Biraq men saǵan áskerler Rabbıdıń atı menen, sen qarsı shıqqan Izrail áskerleriniń Qudayı atı menen kelemen» (1 Samuel 17:45). Dawıt Goliyaf penen urıspadı, sebebi izraillikler kemsitilip atırǵan edi, bálkim Goliyaf tirishilik Qudayına qarsı shıǵıp atırǵan edi.
Dawıt ósh almadı
Dawıt hesh qashan ósh almadı, ol ósh alıwdı Rabbıǵa qaldırdı. Eki jaǵdayda (1 Samuel 24, 26) Dawıt óz qanın qálewshi Sawıldı óltire alar edi. Biraq Dawıt onı Rabbıdıń qolına qaldırdı, Ol qálewinishe onı menen islesin. Quday: «Ósh alıw Meniki, hám qaytarıw» (Ekinshi Nızam 32:35),— deydi. Dawıt Qudayǵa isendi hám jazdı: «Ey Quday, ósh alıw kimge tiyisli bolsa, nurıńdı shıǵar!» (Zabor 94:1).
Dawıt keshirdi
2 Samuel 16:5-8 de biz Shimeydiń Dawıttı qárǵaǵanın, oǵan taslar atqanın hám onı «Sawıl úyiniń barlıq qanı» ushın juwapker qanlı adam dep atadı. Onıń ayıplawı tiykarsız edi, sebebi Dawıt filistlikler menen urısta qaytıs bolǵan Sawıl hám Jonatannıń ólimi ushın juwapker emes edi (1 Samuel 31:2-4). Dawıttıń jiyeni Abishay Shimeydi óltiriwdi usındı, biraq Dawıt: «Onı qaldır, hám ol qárǵasın, sebebi Rabbı oǵan sonday buyırǵan. Bálkim Rabbı meniń azabıma qaraydı ... hám bul kúni onıń qárǵawı ushın maǵan jaqsılıq penen qaytaradı» (2 Samuel 16:10-12),— dep bas tarttı. Dawıt Shimey onı qárǵaǵanda Qudaydıń qolın kórdi.
Isenim hár bir jaǵdayda Qudaydıń qolın kóredi. Abishayǵa bergen juwabında Dawıt Rabbıdıń atın tórt márte atadı. Ol Shimeydiń Rabbıdıń qolındaǵı bir ǵana qurallı ekenin túsindi, sonlıqtan oǵan rahm-shápáát kórsetti hám keshirdi. Patsha sıpatında ol Shimeydi óltire alar edi. Biraq Qudaydıń óz júregindegi adam sıpatında, ol bizdi keshiretuǵın Máshihtiń súwreti.
Dawıt miyrim kórsetti
Dawıt Jonatannıń ulı hám Sawıldıń áwladları Mefiboshetke jaqsılıq kórsetti (2 Samuel 9). Ol eki ayaǵınan da aqsaq bolǵanı ushın (2 Samuel 4:4), Mefiboshet patshanıń aldına kóterilip alıp keliniwi kerek edi. Sol sıyaqlı, gúnákar óz kúshi menen Rabbıǵa kele almaydı. Dawıt oǵan Jonatannıń ushın «Qudaydıń jaqsılıǵın hám súyispenshiligin» kórsetiwdi qáledi, tımsal Quday Máshihtiń ushın gúnákar adamlarǵa Óz úlken jaqsılıǵın kórsetedi (Titus 3:4).
Mefiboshet «uyatlı nárse» degen mánisti ańlatadı. Ol Dawıttan oǵan qanday miyrim kórsetiletuǵının esitkeninde, ol óz uyatın moyınlap, ózin «óli it» dep atadı. Mefiboshet óziniń tómengi uyatlı ornınan patshanıń stolına, patshanıń ulı sıpatında kóterildi. Búgin Qudaydıń miyrimi injilde málim etilgen; Ol bizdi uyatımızdan shıǵarıp, Óz ulı etedi.
Mefiboshet bul bereketlerge ılayıq emes edi. Olar miyrim menen keldi, Qudaydıń jánnemge ılayıq bolǵanlarǵa kórsetken múnásip bolmaǵan jaqsılıǵı. «Mefiboshet ... patshanıń stolında úzliksiz tamaq jegen. Hám ol eki ayaǵınan da aqsaq edi». Dawıt oǵan «bársha miyrim Qudayın» kórsetti (1 Peter 5:10).
Joqarıdaǵı ózgeshelikler Dawıttı Qudaydıń óz júregindegi adam etken nárseler. Eger biz bul ózgesheliklerge iye bolsaq hám olardı kúndelikli ómirimizde kórsetsek, biz de Qudaydıń óz júregindegi er adamlar hám hayallar bolamız. Rabbı bizge Dawıttıń úlgisine eriw ushın miyrim bersin.
