Маттайдың Инжили Қудай таңлаған Патшаны, яҳудий халқының Мәсихин усынады. Ол Өзи ҳаққында жазылған көп гүманларға муўапық Исрайылға келди. Бирақ «Ол Өзиниңкилерге келгенде» (Юханна 1:11 ESV), Оны Исрайыл басшылары қабыл етпеди. Оның орнына, тек ғана Бәйтлеҳем қаласы әтирапындағы далаларда түнде болған бирнеше кембағал шопанлар, Қудайдың периштелери тәрепинен ескертилип, Иса Мәсих туўылған атырға барыўға ҳәрекет етти. Олар Оны сол жерде ҳүрметледи (Лука 2:8-20). Биз Луканың есабатының бир бөлегин келтиремиз, онда сиздиң кейинги изертлеўиңиз ушын көп мағлыўматлар бар: «Шопанлар бир-бирине: ‘Келиңлер, Бәйтлеҳемге барып, Ийемиз бизге билдирген бул нәрсени көрейик’, – деди. Ҳәм олар асығыс барып, Мәриям менен Юсуфты, ҳәм наўада жатқан Нәрестени тапты. Ҳәм олар Оны көргенде, бул Бала ҳаққында өзлерине айтылған сөзди билдирди. Ҳәм еситкенлердиң ҳәммеси шопанлардың айтқанларына таң қалды. Бирақ Мәриям бул нәрселердиң ҳәммесин жүрегинде сақлап, олар ҳаққында ойланды. Ҳәм шопанлар еситкен ҳәм көрген ҳәмме нәрсе ушын Қудайды даңқлап ҳәм мақтап қайтты, өйткени оларға айтылғандай болды» (15-20-аятлар).
Бир қанша ўақыттан кейин, Шығыстан жоқары дәрежели мийманлар Ерусалимге келип, жаңа туўылған Патшаны ҳүрметлеў ушын саўғалар алып келди. Олар Бәйтлеҳемдеги бир үйге баслап барылды, сол жерде «олар жығылып, Оған табынды. Соңынан, өзлериниң ғәзийнелерин ашып, Оған саўғалар, алтын, ладан ҳәм мирра усынды» (Маттай 2:1-11).
Бирақ Исрайыл басшылары жаңа туўылған Патшаны мойынламады. Оның орнына, олар өзлериниң соқыр жек көриўшилигинде Оған қарсы шықты. Дәслеп Ҳирод ҳәм Ҳиродшылар топары Рим басқыншылары менен биргеликте Қудайдың Патшасын бийкарлаўда бирге иследи. Олар Саддукейлер тәрепинен қоллап-қуўатланды, ҳәм кейин ҳәттеки Фарисейлер де оларға қосылды. Маттай 1-12-баптарда жағдайды көрип шықты, ал Ийемиз буған Маттай 13-баптағы мысалларында жуўап берди, Қудайдың режелери қарсылыққа қарамастан орынланатуғынын көрсетти. Иса Өзиниң хызметин мийрим-шәпәәт пенен даўам еттирди, бул Маттай 14-15-баптарда қысқаша баян етилген.
Буннан кейин, Ийемиз мәмлекеттиң узақ арқасына саяхат етти, сол жерде Ол Өзиниң шәкиртлеринен Өзин ким деп ойлайтуғынларын сорады (16:15). Петр, Қудайдың Руўхы тәрепинен басқарылып ҳәм Ата тәрепинен ашылғандай, Исаны еки түрли жол менен мойынлап жуўап берди: «Сен Мәсихсең, тири Қудайдың Улы» (16-аят). Бул еки есе гүўалық Исаның Өзиниң Жыйналысын, яғный Шерковты қурмақшы болған Қая ҳаққында. Бул ҳақыйқый қурылыс процеси Исаның азап шегиўлери, өлими ҳәм қайта тирилиўинен кейин, қайта тирилген ҳәм даңқланған Адам Улы аспаннан Мухаддес Руўхты жибергенде басланды (Ҳаўарийлердиң ислери 2). Ол Ийемиз бизди алып кетиў ушын аспаннан келген ўақытқа шекем даўам етеди (1 Тессалоникалыларға 4:16-17). Қая Петр емес, оның аты «тас» яки «қая бөлеги» дегенди аңлатады, ал ол Исаның Өзи, Ол тири Қудайдың Улы ҳәм Исрайылдың Мәсихи.
Қудайдың Жыйналысы өлимниң күшинен тысқары болған бир әлемге тийисли. Дәслеп Петр Ийемиздиң режесин толық түсине алмады, ҳәттеки қабыл ете алмады, ҳеш болмағанда Ол бул сөзлерди айтқанда (Маттай 16:22 қараң); бирақ Мухаддес Руўх келгеннен кейин бул өзгерди (мысалы, 1 Коринфлилерге 2). Биз ушын да Қудайдың режеси әмелге асыўы ушын, Ийемиз Иса азап шегип өлиўи, сондай-ақ үшинши күни өлимниң күши үстинен жеңис пенен қайта тирилиўи керек болғанын түсиниў жақсы. Ҳақыйқатында да, Қудайдың режеси Исаға ергиси келген ҳәмме ушын үлкен сынақларды аңлатады (Маттай 16:24-26).
Жаңа тийкар
Ийемиз Иса Өзиниң Жыйналысын қурмақшы болған тийкар (13,16-18-аятлар) адамның жасаўы яки ойлаўынан тысқары болған концепцияны билдиреди. Бул мәселелер Ийемиз Иса менен бирнеше жоллар менен тығыз байланыслы:
Сыпатында Адам Улы, көп гүманларда жәрияланған, Ол өлип ҳәм қайта тирилетуғын Бирден-бир.
- Сыпатында Мәсих, Ол да өлиўи ҳәм өликлер арасынан қайта тирилиўи керек еди. Еки термин де Оны сол дәўирдеги грек ҳәм иврит тиллеринде Қудайдың майланғаны сыпатында билдиреди.
- Сыпатында тири Қудайдың Улы, Ол өле алмайтуғын Қудай! Солай етип, Ол ғана өлим әлемине кирип, оннан зыян көрместен ҳәм жеңимпаз болып шыға алды. Қудайға шүкир!
- Иса және: «Бул қая үстине Мен Өзимниң жыйналысымды қурама, ҳәм ҳәдестиң қәпеслери оған қарсы тура алмайды», – деди (Маттай 16:18 JND). Бизде мыналар бар: (1) тийкар, (2) қурылыс, ҳәм (3) Қурыўшы.
Буннан тысқары, Ийемиз Өзиниң жәриялаўын ҳақыйқый шәкиртлик пенен байланыстырды, 24-аятта көрилгендей: (1) өзин бийкарлаў; (2) өз крестин көтериў; (3) ҳәм Оған ергиў. Солай етип, Ол Өзиниң Жыйналысын қурыў ушын қолланған ҳәм ҳәзир де қолланып атырған материалларды таярлады. Соны менен бирге, биз Устазға ылайық болыўымыз керек. Басқаша айтқанда, Қудайдың беккем режеси, жасалған Оның суверенлигинде, бийкарламайды адамның жуўапкершилигин. Бул еки аспект Мухаддес Жазыўда ҳәрдайым бирге келеди; олардың қалай сәйкес келиўин тек ғана Қудай толық биледи, бирақ биз оны исеним менен қабыл етемиз.
Жыйналыўдың тийкары ҳәм Ийемиз не талап етеди
Ийемиз Исаның Өзиниң Шерковин қурыўы ҳаққындағы жәриялаўынан кейин Исаның Өзгериў таўындағы жазбасы келеди (Маттай 17). Биз сол жерде көрген нәрсе Оның келешек мың жыллық ҳүкимранлығының – келешек даңқының тәсирли алдын ала көринисин береди. Бирақ дәслеп Адам Улы азап шегип өлиўи, адамлардың қолына тапсырылыўы керек еди (22-23-аятлар).
Бул әҳмийетли тема кейинги нәрсе менен тығыз байланыслы, яғный шәкиртлердиң сораўы: «Аспан патшалығында ким ең уллы?» (18:1). Олардың сораўы Ийемиз Иса көрсеткен кишипейилликке қарама-қарсы келеди, Ол бул имканияттан пайдаланып, Өзиниң шәкиртлерине әҳмийетли сабақ берди. Ол кишкене баланы шақырып, оны олардың ортасына қойды. Бул бала Ийемиз Исада көринген өзгешеликлерди билдирди, Ол оларды Өзиниң шәкиртлеринде, сол ўақытта яки бүгинги күнде сиз ҳәм менде көриўди қәлейди. Сонлықтан Ол: «Ҳақыйқатында да, Мен сизлерге айтаман, егер сизлер өзгерип, кишкене балалардай болмасаңыз, аспан патшалығына ҳеш қашан кире алмайсыз», – деди (3-аят KJV). Бул Ийемиз Исаның барлық ергиўшилериниң әҳмийетли талабы: биз өзимизди кишипейил тутып, төмен орын алыўымыз керек. Биз буны тек ғана Устазымыздан үйренип, Оның мойынтырығын өзимиз үстимизге алғанда, Оған бойсыныў ҳәм бағыныў менен ете аламыз (11:29-30).
Ийемиз Маттай 18-бапта үйреткен сабақлар биздиң жыйналыўдың тийкары ҳәм исениўшилерден Оның атына жыйналыў ушын не талап етилетуғыны ҳаққындағы темамыз бенен тығыз байланыслы. Кишипейил бойсыныўды әмелге асырыўдан тысқары, биз радикал өзин-өзи ҳүким етиўди үйрениўимиз керек (7-9-аятларды қараң). Бул Оның атына ҳәм Оның әтирапына жыйналғанда, бир-биримиз ҳәм жоғалғанлар ҳаққында ғамхорлық еткенде, шопан қойларға ғамхорлық еткендей, даўамлы сынақ болып табылады (10-14-аятлар). Солай етип, биз өзимиздиң мәплеримиздиң орнына Оның мәплерин излеймиз (15-20-аятлар). Ақырында, биз бизге қорлық еткен басқаларды ҳәрдайым кешириўге таяр болыўымыз керек (21-35-аятлар). Қысқаша айтқанда, бул төрт нәрсе Ийемиздиң атына жыйналыў ушын алдын ала шартлар болып табылады: (1) кишипейиллик, (2) өзин-өзи ҳүким етиў, (3) әўлийелер ҳәм жоғалғанлар ушын ҳақыйқый ғамхорлық, ҳәм (4) басқаларды кешириў. Егер биз бул элементлердиң бирин де қалдырсақ яки әмелге асырыўдан бас тартсақ, Ийемиз үйреткен нәрсени әмелге асыра алмаймыз: «Себеби еки яки үшеўи Мениң атымда жыйналған жерде, Мен олардың ортасындаман» (Маттай 18:20).
Бул бир аятта бизде қарастырыўымыз ҳәм ҳүрмет етиўимиз керек болған жети пункт бар. Бул сөзлерди түсиниў қыйын емес. Ҳәттеки бүгин де Ийемиз бул сөзлер арқалы бизге Оны ҳүрметлеўди ҳәм Оның атына қалай жыйналыўымызды үйретеди. Келиң, бул жети пунктти санап өтейик ҳәм Исаның тәлимин түсиниўге ҳәрекет етейик, Оның жәрдеми ҳәм Мухаддес Руўхтың жәрдеми ушын дуўа етип, Оның тәлимин әмелге асырыў ушын:
«Қай жерде» Ол бизди жыйналыўға баслайды;
- «Еки яки үшеўи» талап етилетуғын исениўшилердиң ең кем саны;
- «Бирге жыйналған» Мухаддес Руўхтың исениўшилерди илаҳий Орайға тартатуғын ҳәм басқаратуғын еркин ис-ҳәрекетин көрсетеди;
- «Мениң атымда» Оның ҳүкиметин – Оның ким екенин мойынлаў ҳәм ҳүрметлеўди аңлатады;
- «Сол жерде» биз бул көрсетпелерди Мухаддес Руўхтың бизди басқарыўына рухсат бериў арқалы әмелге асырамыз дейди;
- «Мен барман» биз Ийемиз Исаның қатнасыўынан ләззет ала аламыз дегенди билдиреди;
- «Олардың ортасында» биз Оны жыйналыўдың ҳақыйқый Орайы сыпатында мойынлаймыз ҳәм Оған бойсынымыз дегенди аңлатады.
- Келиң, бул пунктлерди төмендегидей қысқаша баян етейик: (1) илаҳий орын, (2) илаҳий сан, (3) илаҳий Жыйнаўшы, (4) илаҳий ҳүкимет, (5) илаҳий қатнасыў, (6) илаҳий шахс ҳәм (7) илаҳий Орай. Исенимниң әпиўайылығында, Қутқарыўшымыз ҳәм Ийемиз берген бул көрсетпелерди қабыл етип, әмелге асырайық!
Бул пунктлерди әмелге асырыўдың тек ғана рәсмий жолынан гөре, Ийемиз биздиң жүрегимиздиң қәлеўинен ҳақыйқатты излейди. Ишая пайғамбардың мысалын қарастырың, ол: «Я, Ийе, биз Сени күттик; жанымыздың қәлеўи Сениң атың ушын, ҳәм Сени еслеў ушын» (Ишая 26:8) деп айтқан. Ийемизге бойсыныў ҳәм Оған ҳақыйқый тәўекел етиў менен, ҳәм Мухаддес Руўхтың жәрдеми менен, биз Оның ўәде еткендей, Оның қатнасыўынан ләззет ала аламыз.
Яҳудий дүньясында синагога баслаў ушын ең кем он ер адам талап етиледи, ал Ийемиздиң Өзиниң шәкиртлери ушын, яҳудий яки яҳудий емес келип шығыўына қарамастан, ең кем еки яки үшеўи ҳақыйқый шәкиртлер болыўы керек. (Әлбетте, көбирек болғаны жақсы!) Бул ең кем бир аға-ини ҳәм бир апа-синиллини аңлатыўы мүмкин, мәсихши ерли-зайыплылар Оны еслеў ушын жыйналғанда болғаны сыяқлы. Яки мүмкин, бир аға-ини ҳәм бир апа-синилли, яки еки аға-ини, олар Мухаддес Жазыў рухсат берген ең кем санды билдиреди. Ҳәттеки жеке үйде өткерилсе де, бундай жыйналыс биздиң Ийемиз Исаны ҳүрметлеў ушын жәмийетлик гүўалық болып табылады, биз Оны «даңқ ҳәм ҳүрмет» пенен тажланған көремиз (Еврейлерге 2:9). Ҳәттеки сол жағдайда да, Қудайдың көрсетпелерине ҳүрмет етилиўи керек, соның ишинде ҳаўарий апа-синиллилердиң үнсизлиги ҳаққында жазған нәрсеси де. Бул апа-синиллилердиң тек ғана пассив түрде қатнасады дегенди аңлатпайды. Керсинше, бундай апа-синиллилер руўхый жақтан жүрек пенен шуғылланады, қосық айтыўға қатнасады ҳәм дуўадан кейин «Әмин» дейди, бирақ жәмийетлик сөйлеўге емес (1 Коринфлилерге 14:34-35). Ийемиздиң атына жыйналған ҳәр бир аға-ини яки апа-синиллиден дурыс ҳәм тақўадар мүнәсибет талап етиледи.
Биз гейде нәрселерди қыйынластырыўға умтыламыз, бирақ Ийемиз жүрекке қарайды (1 Самуил 16:7 оқың). Ол биздиң бул көрсетпелерди исенимниң әпиўайылығы ҳәм Оның Сөзине бойсыныў менен, Оған ҳәм Оның халқына болған сүйиўшилик пенен әмелге асырыўымызды қәлейди. Маттай 18:20 ҳаққында көп мақалалар ҳәм изертлеўлер жазылған. Бул аят бундай жыйналыс пенен байланыслы уллы имканиятларды, сондай-ақ Ийемиздиң көрсетпелерин әмелге асырыўды қәлегенде биздиң жуўапкершиликлеримизди көрсетеди. Ҳәр қандай келиспеўшилик Оның Маттай 18:15-20-да үйреткен нәрсесине муўапық шешилиўи керек. Бирақ, Ата табыныўшыларды излеп атырғанын, ҳәм Оған табынатуғынлар Мухаддес Руўх тәрепинен басқарылып, Оған ҳәм Қудайдың Сөзине бойсыныў менен руўхта ҳәм ҳақыйқатта табыныўы керек екенин умытпайық (Юханна 4:23-24 қараң). Мухаддес Жазыў Юханна 4-бапта «руўхта» дегенди биздиң руўхымыз Мухаддес Руўх пенен үйлесимли екенин, ҳәм «ҳақыйқатта» дегенди Қудайдың ашылған ҳақыйқатына әмелий муўапықлықты аңлатады. Келиң, Оның әтирапына жыйналғанда, мүмкин тек ғана еки яки үшеўимиз бенен, Оның атында ҳәм Оның атына Оның қәлеўине жуўап берейик.
Маттай 18:20 ҳаққында сөйлейди бирге алып келинген яки бирге басқарылған, бул Мухаддес Руўхтың ис-ҳәрекетин арнаўлы түрде аңлатады, Ол ҳәрдайым Ийемиз Исаға Өзиниң ҳақыйқый орнын бериўден қуўаныш табады. Қудайдың Руўхы барлық ҳақыйқый исениўшилерде жасап атыр (Юханна 14-16 оқың), ҳәм Ол бизге Исаға Өзиниң ҳақыйқый орнын бериўге жәрдем береди, ҳәттеки Ийемиз жерде бийкарланса яки ҳүрметсизленсе де. Оған бойсыныў әҳмийетли, сонда биз Оған аўзымыз ҳәм жүрегимиздиң мийўесин алып келе аламыз.
Сениң атыңда жыйналғанбыз, Ийе Иса, Бир пикирде жыйналғанбыз бул жерде, Өзиңди мойынлаймыз арамызда, Ўәде еткен сөзиңе садық болып;
Көзлеримиз Саған, мубарак Қутқарыўшы, Тоқтамай қадалып турсын, Ҳәм жүреклеримиз, Саған мас болып, Мақтаў қосықлары менен толып тассын.
Сениң қатнасыўыңда күткенде, Сен арқалы Қудайға жақын келгенде, Салмақлы түрде еслегенде, Сен биз ушын өлиўге разы болдың;
Жанларымыз Саған бас ийсин Биздиң ҳәр бир гүнамызды көтергенге, Ҳәм мухаддес татлы бирликте Бул жерде Сениң мақтаўыңды басласын. —Уильям Дж. Хокинг (1864–1953)
Сениң атыңда жыйналғанбыз, Ийе Иса, Ҳәмме нәрсени умытып, тек Сени көрип, О, Сениң қатнасыўың қандай қуўаныш береди, Жүреклеримизди Саған шақырып!
Бирақ ҳүрмет пенен қаламыз Сениң крестиңниң көлеңкесинде, Биздиң жүреклеримизди мәңгиге жапқан Дүньяға ҳәм оның барлық қалдықларына.
Өлшемсиз сүйиўшилик пенен сүйилген Атаның Саған болған сүйиўшилигинен басқа, Мубарак Ийе, жүреклеримиз қәдирлесин Атаның Сениң ҳаққыңдағы барлық ойларын.
Қан менен сатып алынған, жарастырылған, кеширилген, Бул жерде Сениң өлимиңди көрсеткенди жақсы көремиз, Аспанда жоқарыда күтип, Сениң барлық даңқыңды билемиз.
О, қуўаныш, таң қалдырарлық қосық Сени қандай болсаң, солай көргенде, Сениң мубарак атың, Ийе Иса, алып келеди Қудайдың жүрегине ең татлы музыканы!
Қуўаныш ноталары, тоқтамайтуғын қосықлар, Мәңгилик мақтаў гимнлери, Даңқ псалмлары, тоқтамайтуғын қуўаныш, Қудайдың мәңгилик күнлери арқалы! —Мисс К. А. Уэллсли
