Baha Menen Satıp Alıw
Bir neshe jıl aldın men bir balanıń oyınshıq kemesin jasag'anı haqqında oqıg'an edim. Ol kemesin jasap bolg'annan keyin, onı sınaw ushın kólge bardı. To'satnan, qattı samal onıń kishkene kemesin alıp ketip, qolı jetpeytin jerge aparıp tasladı. Bir neshe kúnnen keyin, balası menen birge ju'rip atırg'anda, bala óziniń qol ónerin ekinshi qol du'kanında satılıp atırg'anın ko'rip tań qaldı. Ol ju'girip kirip, satıwshıg'a bul onıń jasag'an kemesi ekenin ha'm samal sebepli jo'g'altqanın ayttı. Endi bala onı qaytarıp alg'ısı keldi. «Joq,» dedi satıwshı, «sen onıń bahasın tólewin' kerek, sonnan keyin onı alıwın' mu'mkin.» Keme tabılg'anına quwanıp, biraq onı qaytarıp ala almag'anına keyip, u'yine qayttı. Bala jıynag'an aqshaların topladı, ha'm a'kesiniń bir az ja'rdemi menen qaytıp kelip, kemesin satıp aldı. Ol kishkene qazınası menen du'kannan ju'girip shıg'ıp, «Men onı jasag'an edim, endi onı satıp aldım; men onı eki ret iyelik etemen!» dep ayqayladı.
Quday Ne Qıldı
Bala bunıń Quday biz benen na'q islegen is ekenin bilmedi. Ol bizdi «Adamda» jarattı (Jaratılıs 1-2); biraq Adamda, gu'nag'a tu'sken Adamda, «ha'mme gu'na isledi ha'm Qudaydıń da'rjesinen to'men tu'sti» (Rimlilerge 3:23). Biz jo'g'altılg'an ha'm Qudaydıń hu'kimi astında edik (Rimlilerge 5:17-19). Biraq, Qudaydıń Ulı — Onıń o'limi ha'm tiriliwi arqalı — Quday bizdi, isengenlerdi, O'zine qaytarıp satıp aldı ha'm alıp keldi. Ol bizge eki ret iyelik etedi, ha'm biz Onı Ma'ngi Jaratıwshı ha'm Qutqarıwshı sıpatında sıyınamız (Ashıw 4:11, 5:9)!
Iman etpegenler de O'zine tiyisli, sebebi Ol olardı satıp aldı (2 Petrus 2:1), geypara olar Onıń Jaratıwshı ha'm Qutqarıwshı sıpatındag'ı huqıqların moyınlamasa da. Aqır-aqıbetinde, Quday bul huqıqlardı saqlap qaladı, qashan Ol pu'tkil du'nyanı Adam, Qutqarıwshı-Quday arqalı hu'kim etkeninde, Ol a'dalatlı hu'kimdi orınlaydı (Ha'wli 17:31). Ayıplaw ashiq tu'rde ja'riyalandı (Rimlilerge 3:23), biraq Qudaydıń hu'kiminiń orınlanıwı ha'li ku'tip turıptı. Qudaydıń ku'tiw waqtında, miyrim-sha'pa'a't ku'nine parallel bir da'wirde, Ol ha'mmege o'kinip, Onıń talapların ıqlaslı ju'rek penen qabıl etiwge shaqıradı. Siz bunı islegen bolarsız dep u'mit etemen! Jaqında Quday O'z huqıqların orınlaytug'ın waqıt keledi, ha'm ha'r bir diz Onıń aldında, Jaratıwshı-Qutqarıwshı aldında iyiledi (Filipililerge 2:9-11).
Onıń Huqıqların Tanıw Ha'm Hu'rmet Qılıw
Grekshe Jańa O'siyette «satıp alıw» fe'ili «bazar» sózinen kelip shıqqan, bul jerde satıp alıw ha'm satıw operatsiyaları islenedi. Hawariys Pawıl Rim imperiyasında jasag'an qutqarılg'an adamlarg'a jazdı; ko'bisi qullar edi, a'sirese Rim, Korinf ha'm Efes sıyaqlı qalalarında. Pawıl bul tanıs kontekstti bizdiń Jaratıwshı-Qudayımız ha'm Qutqarıwshımızdıń huqıqların tu'sindiriw ushın qollandı.
Sizler bilmeysizler me, denelerińiz ishinde bolg'an Muqaddes Ruwhtıń ibadatxanası ekenin, Onı sizler Qudaydan alg'ansızlar? Sizler o'zińizge tiyisli emessizler, sebebi sizler baha menen satıp alındıńızlar. Sonlıqtan, denelerińizde Qudaydı da'ripteńler (1 Korinflilerge 6:19-20 ESV).
«Baha menen satıp alındı» degen sóz Onıń iyeligin qabıl etiwimiz kerek degen ma'nisti an'latadı. Bul degeni, meniń denem, talantlarım, waqtım, qabiletlerim — meniń ha'mme zatım — O'zine tiyisli ha'm Ol meni basqarıwshı orıng'a qoydı. Bul bahadıń u'lken qunın qansha ko'p tu'sinsek, Onıń huqıqların sonsha jaqsı hu'rmet etemiz. Onıń haqıyqıy qunın tek Quday biledi, biraq biz O'zine juwap berip, Onıń huqıqların tanıwımız mu'mkin, sebebi Ol bizdi muhabbat qatnasıg'ına kirgizdi. Ol bizge zańlı tu'rde iyelik etedi, biz ushın O'zin bergen Iye Isa sıyaqlı (Galatiyalılarg'a 2:20) bizdi O'zi ushın iyelik etiw ushın. Sonlıqtan biz Onı ma'ngi maqtawımız kerek (Ashıw 5:9).
Qazına Ha'm Marjan
Asman Patshalıg'ı dalag'a jasırınǵan qazınag'a uqsas, onı bir adam tawıp, jasırıp qoydı; ha'm onıń u'stinen quwanıp, barın satıp, sol dalanı satıp aladı (Matta 13:44 NKJV).
Iye Isa O'z jer u'stindegi xalqına, Izrailge kelgeninde, Ol ko'plegen payg'ambarlıqlardı orınladı ha'm O'ziniń Qudaydıń Mashihı, Maylang'an Ekenin ko'rsetti. Sonıń menen birge, olar Onı tez arada biykar etkeninen keyin, Isa olardıń arasında jańa orıng'a iye boldı (1-ayat). Sol waqıttan baslap Ol O'z shaki'rtlerine uqsawlar menen sabaq berdi, al ha'mmege haqıyqattı jasırıp qoydı (13-17-ayatlar). Bul jańa jumıs Iye aspang'a qaytqanda (Evreylerge 1:3) ha'm Muqaddes Ruwhtı jibergende (Ha'wli 2) haqıyqıy tu'rde baslandı.
Diyqan haqqındag'ı uqsaw (Matta 13:1-9) adamnıń qateligi sebepli bul jańa jumıstıń na'tiyjelerinde ha'r tu'rli da'rejelerdi ko'rsetedi, al ekinshi uqsaw, biyday ha'm shóp haqqında, dushpannıń, jalgan'shınıń jumısın aytadı (24-30-ayatlar). U'shinshi uqsaw u'lken terekke o'sken xantal tuqımı haqqında sóyleydi (31-32-ayatlar). Ol shaytanlıq ta'sirler astındag'ı bul jańa gu'walıqtıń sırtqı ha'm ta'biyiy emes o'siwin tu'sindiredi — «aspan qusları» — du'nya dinleri bul jańa sırtqı u'lkenlik ob'ektine qosılg'an sıyaqlı. Asman patshalıg'ınıń tórtinshi uqsawı u'sh ólshem un'g'a ashıtqı jasırg'an hayal haqqında sóyleydi (33-ayat), bul ha'reket Qudaydıń ta'liymatların jalgan ideyalar menen buzıwshı ta'sirlerdi simvollaydı. Bul buzılıw aqır-aqıbetinde «u'lken Vavilon'g'a» alıp keledi (Ashıw 17-18). Sonıń menen birge, (biykar etilgen) Patsha ushın bir zat boladı — O'zi ushın o'te qımbatlı bir zat.
Biz ko'rgenimizdey, Iye Isa pu'tkil a'lemge iyelik etedi, sebebi Ol Jaratıwshı ha'm Qutqarıwshı. Matta 13-tegi besinshi uqsaw Ol iyelik etken dala haqqında, bul pu'tkil du'nya (38-ayatqa qaran'ız), bul jerde Ol arnawlı qazınanı jasırg'an. Ol dalanı ishinde qazına menen satıp aldı, sebebi ol O'zine quwanısh berdi, ha'm keyin Ol qazınanı O'zi ushın jasırıp qoydı (44-ayat). Altınshı uqsaw tómendegishe:
Asman patshalıg'ı go'zzal marjanlardı izlegen sawdagerge uqsas, ol u'lken bahalı bir marjandı tapqanda, barın satıp, onı satıp aldı (Matta 13:45-46).
Aldıng'ı uqsawlarda ko'rsetilgen teris o'zgerislerge qaramay, Patsha O'z quwanıshı ushın bir zat tabadı: dalag'a jasırınǵan qazına ha'm u'lken bahalı marjan.
1 Korinflilerge 6:20-degi «baha menen» satıp alındıq degen sózdi esleńiz be? Adamlar onıń haqıyqıy qunın esaplay almaydı, sebebi onı tolıq bag'alay alatug'ın tek Quday. Biraq Patsha O'z qutqarıw jumısına juwap sıpatında O'zi ushın u'lken bahalı bir zat tabadı.
Baha Menen Satıp Alıw
U'lken qazına dalag'a jasırınǵan. Dala O'zine tiyisli bolg'an du'nyanı simvollaydı, Onıń huqıqları ha'li moyınlanbag'an bolsa da. Tek Ol qazınanı ko'redi ha'm bag'alaydı, al bul du'nyadan jasırınǵan. Bul Patshanıń O'z xalqı Onı biykar etkeninen keyin tapqan zati. Qudaydıń ta'n'qalıqlı jollarında shaki'rtler — Izrail arasınan da, basqa milletler arasınan da qutqarılg'anlar — Onıń huqıqların Onıń ashiq biykar etiliwi da'wirinde de moyınlaytug'ın edi. Bul arnawlı qazınanıń Ol ushın ne ma'nisti an'latatug'ının ko'rsetedi. Bul haqıyqat ha'zirshe belgisiz qalsa da, kelesi du'nyada onıń qunı tań qalg'an a'lemge ko'rsetiledi.
Sol sıyaqlı, marjannıń Iye Isa ushın sheksiz qunı bar edi, sebebi Qudaydıń ma'ngi ken'esi boyınsha, Ol onı du'nya jaratılmasınan aldın bilgen edi. Waqtı kelgende Ol onı kresttegi jumısı arqalı satıp aldı. Tariyxıy jaqtan, bulardıń ha'mmesi Onıń jer u'stindegi xalqı, Onı biykar etkenler, pikirlerin o'zgertip, o'kinbesinen bolıp o'tedi (Yesaya 53; Zaxariya 12:10-g'a qaran'ız). Sonnan keyin Ol olar ushın da qaytıp keledi (Matta 23:37-39-g'a qaran'ız).
Hikayanıń Qalg'an Bo'limi
Asman patshalıg'ınıń jetinshi uqsawı ten'izge taslang'an aw menen jıynalg'an ha'm keyininen saralanǵan balıqlar haqqında. Bul Patsha ushın da'wirdiń aqırındag'ı na'tiyjelerdi ko'rsetedi. Sol waqıtta injil awına tu'sken, haqıyqıy yamasa jalgan, Onıń ushın tutılg'an zat adamlar emes, perishteler ta'repinen saralaw protsessinen ótedi (Matta 13:47-50).
Matta 13 segizinshi uqsaw menen tamamlanadı (52-ayat), bul isenimli shaki'rtlerge ta'n tórt tiykarg'ı element haqqında. Birinshi biz jazıwshınıko'remiz: Bibliya tekstin jazıp yamasa ko'shirip, onı menen tanısatug'ın adam. Sonnan keyin ol asman patshalıg'ınıń u'yretilgen shaki'rti boladı, Patsha joq waqıtta tayarlang'an. Bunday berilgen shaki'rt u'y iyesine salıstırıladı, ol sonday-aq berilgen basqarıwshı yamasa administratorı bolıp tabıladı. Ol O'z Iyesiniń ma'plerine isenimli tu'rde g'amxorlıq etedi. Bul tórt funktsiya ha'm sapalar Patsha bul du'nyada joq waqıtta O'zine xızmet etetug'ın haqıyqıy shaki'rtlerdi sıpatlaydı. Quday olardı hu'rmet etedi, sebebi olardıń beriliwi Qudaydıń jollarındag'ı printsipke sa'ykes keledi. Tın'lag'an ha'm boysıng'anlar baxtlı boladı (Naqıllar 1:33).
Qutqarıwshımızdıń Huqıqlarına Juwap
Jaratıwshı sıpatında Ol ha'mmesine, ya'g'nıy pu'tkil a'lemge iyelik etedi. Qutqarıwshı sıpatında Ol bizdi O'zi ushın satıp aldı. Sonlıqtan, Qudaydıń eki tu'rli huqıqı bar, biz olardı hu'rmet etiwimiz kerek. Iman etpegenler de bul huqıqlardı hu'rmet etiwge ma'jbur boladı, geypara olar Onı ha'zir biykar etse de (2 Petrus 2:1; Ashıw 5; Filipililerge 2:9-11). Onı ha'zirden hu'rmet etip, berilgen ju'rekler ha'm o'mirler menen O'zine xızmet etiw qansha jaqsı. Usı sebepli Pawıl jazdı:
Sonlıqtan, ag'ayınlar, Qudaydıń miyrim-sha'pa'a'tleri menen sizlerdi o'tinish etemen, denelerińizdi tiri qurbanlıq sıpatında, muqaddes, Qudayg'a maqul, bul sizlerdiń aqılg'a say xızmetińiz. Ha'm bul du'nyag'a uqsas bolman'lar, al aqılıńızdıń jańalanıwı menen o'zgerińler, solay etip Qudaydıń jaqsı ha'm maqul ha'm ka'mil erkin da'lilleńler (Rimlilerge 12:1-2).
ESLETPE
- Hawariys qullıqtı qorg'amadı, ha'm o'zgerislerge qarsı gu'resken sotsial aktivist te emes edi. Ol qul bolg'an isenimliler, mu'mkin bolsa, azat bolıw ushın ha'r qanday mu'mkinshilikti paydalanıwı mu'mkinligin tastıyıqladı (1 Korinflilerge 7:17-24). Sonıń menen birge, ha'r bir isenimli ushın qıyınshılıq ha'm imtiyaz, o'zin qanday jaǵdayda tapsa da, Qudaydı hu'rmet etiw.
