Áyelińizdiń emlewxanada awır nawqas ekenin bilgenińizdi hám siz maǵan «Ol jaqsı boladı dep oylaysız ba?» dep soradıńız dep esaplayıq. Men «Úmit etemen» dep juwap bergenimde, meniń «úmit» sózim ózi menen birge tilek, gúman hám onıń jaǵdayına baylanıslı qáweterlerdi alıp keledi. Men áyelimdiń jaqsı bolıwın qáleymen, biraq meniń úmitim eń jaqsısı yarım úmit!
Árman etiwden de artıq
Bizdiń inglis tilindegi «úmit» sózi Jańa Ósiyettegi grek tilindegi «úmit» sóziniń artındaǵı ideyalar menen salıstırǵanda júdá hálsiz sóz. Inglis tilinde «úmit» ushın kem degende segiz túrli mánis bar, olar «bir nárseni qálew sezimi hám orınlanıw múmkinshiligine isenim» den baslap, tek ǵana «qálegen nárseni, jaǵdaydı yamasa waqıyanı» hám birqansha túsiniksiz «qálegen nárseni» (Collins English Dictionary). Biraq Vine’s Expository Dictionary Of Old Testament And New Testament Words boyınsha, grek tilindegi «úmit» sózi, elpis, «kórinbeytuǵın hám keleshekke» baylanıslı «jaqsı hám isenimli kútpe» degen mánisti bildiredi.
Eger siz menden Isa bul dúnyanı hám onıń xalqın tártipke salıw ushın qaytadan kele me dep sorasańız, men tolıq isenimli úmit penen juwap berer edim. Men Onıń bir kúni anıq keletuǵının bilemen, biraq sol kúni qashan bolatuǵının anıq bilmeymen. Hech qanday gúman joq, bolmaw qáwipi joq. Sol kúnniń keliwin qálewim házir nege isenetuǵınıma hám búgin hám hár kúni qalay jasaytuǵınıma anıq tásir etedi.
Máshixshi úmiti Muqaddes Kitaptı oqıw hám qollanıwdan keledi. «Óytkeni burın jazılǵan hár bir nárseniń bári bizge úyretiw ushın jazılǵan, sonlıqtan shıdamlılıq hám Muqaddes Jazıwlardıń ruwxlandırıwı arqalı bizde úmit bolıwı múmkin» (Rimliklerge 15:4 NIV).
Qıyınshılıqlarǵa qaramastan iseniw
Ibrahimniń kóp milletlerden bolatuǵın adamlarǵa wáde etilgen keleshek miyrasına bolǵan Allaǵa isenimine baylanıslı jazǵanda, Pawıl былай dep jazdı: «hár qanday úmitke qaramastan, Ibrahim isendi» (Rimliklerge 4:18). Ibrahim úmitsiz jaǵdayda kóringen edi. Biraq Ibrahim Allaǵa isengen nárseniń bári házir bolıp atır, Alla wáde etkenindey. Máshixshiler búgingi dúnyadaǵı Allahtıń kóp milletli, kóp tilli, kóp milliy shańaraǵı bolıp, aspanlarda Ullı Allaǵa tabınıp, «Taxtta otırǵanǵa hám Qozıǵa maqtaw hám húrmet hám dańq hám kúsh máńgi-máńgi bolsın» (Ashıw 5:13) dep aytıp atır.
Allahtıń dańqı qayta tiklendi
Muqaddes Alla aldında gúnádan aqlanıwımız haqqında jazǵannan keyin hám Allahtıń bizge bolǵan miyrimine tań qalıp, Pawıl былай dep jazadı: «Hám biz Allahtıń dańqınıń úmitinde quwanamız» (Rimliklerge 5:2). Barlıq gúnádan keshirilgen hám Muqaddes, Qudiretli Alla aldında turıwǵa qábiletli bolǵan bizdiń máshixshi úmitimiz hár qanday dúnyalıq usınıstan ádewir jaqsı.
Rimliklerge 3:23 te biz gúná sebepli jasap ótken hár bir adam Allahtıń dańqınan kem bolǵanın oqıymız. Biraq Rimliklerge 5:2 de Allahtıń dańqınıń úmiti Rabbimiz Isa Máshix arqalı Alla menen tınıshlıqqa iye bolǵan hár bir adamǵa qaytarılıp beriledi. Bizdiń Alla menen birligimiz hám Allahtıń súwreti bolıwımız gúnálarımız arqalı joq etilgen edi. Biraq bizdiń Qutqarıwshımız, Rabbimiz Isa Máshix, bizdi Allaǵa qaytarıw ushın gúnálarımız ushın óldi, adasqan balalardı aspanlıq Áke menen jarastırdı.
Xızmette waqıt-waqıtı men «Ne ushın men ne islep atırman?» dep soradım. Máshixshi xızmeti sharshatatuǵın hám hátte ruwxıy jaqtan túsirip jiberetuǵın bolıwı múmkin. Men basqalarǵa qaradım hám sorawdı dawam ettirdim: «Ne ushın, Rabbim, Siz meni áyelim hám meniń ushın turmıs tabıw hám pensiyaǵa shıǵıwdı rejelestiriwdi qıyınlastıratuǵın jolda basladıńız? Rabbimnen kelgen jumsaq, biraq bekkem juwap: «Siz maǵan 42 jıldan artıq xızmette isendińiz. Endi keyingi jıllarıńızda da maǵan iseniń. Men sizi hesh qashan túsirgen emespen hám hesh qashan túsirmeymen.» Ózleriniń ullı Allahtıń olar ushın ullı keleshekti támiyinlegenin bilgen adamlar arasında tereń, tolıp tasqan quwanısh bar. Allahtıń wádeleri jetkilikli.
Máshixshi minez-qulıq qurılısınıń jemisi
Máshixshiler sıpatında qıyınshılıqlardan ótip atırǵanda, jaǵdaylar bizge qarsı bolǵanda, nátiyje basqasha bolıwın qálegenimizde, mınanı este saqlań: «Tek ǵana solay emes, biz azaplarımızda da quwanamız, óytkeni biz azaptıń shıdamlılıqtı payda etetuǵının bilemiz; shıdamlılıq, minez-qulıqtı; hám minez-qulıq, úmitti. Hám úmit bizdi túsirmeydi, óytkeni Alla Óz muhabbatın bizdiń júreklerimizge Muqaddes Ruwx arqalı quydı, Onı bizge berdi» (Rimliklerge 5:3-5).
Men máshixshi turmısımda qıyın waqıtlarda jeńil kúnlerden kóbirek úyrendim. Qıyınshılıqlarsız turmıs Alla qollana alatuǵın turmıs emes. Rak keselligi meni eki ayda óltiretuǵının aytqannan berli, men ómir hám ólim máselelerine burınǵıdan da kóbirek itibar berdim. Laringektomiya (dawıs qutısın xirurgiyalıq alıp taslaw) doslarımnıń geybiriniń jerlew máresimlerinde bolǵanımda, men gúnáńızda óliw hám Qutqarıwshı menen óliw arasındaǵı keskin ayırmashılıqtı kórdim. Gúnálarında ólgenler keleshek ushın hesh qanday úmitsiz óledi. Olar tamuqqa baradı. Qutqarıwshı menen ólgenler durıs adamǵa, Rabbimiz Isa Máshixke, hám sonlıqtan durıs jerge, aspanǵa hár qanday úmit penen óledi. Turmıstıń qıyınshılıqları geybir adamlarǵa Allahtan uzaqlastıradı, al uqsas qıyınshılıqlar basqalardı Allahtıń ómirlerin Óz dańqı ushın qáliplestiriwge, kúsheytiwge hám qollanıwǵa járdem beredi.
Bul házirgi ómirden tıs
Rimliklerge 8:18-25 te «úmit» sózi bes ret payda boladı hám hár saparı ol tolıq isenim menen iseniwdi bildiredi. Bir kúni jaratılıs házirgi shiriw tendenciyasınan azat boladı. Planet «Allahtıń balalarınıń dańqlı erkinligine alıp kelinedi» (20-21-ayatlar). Máshixke qaytqanımızda berilgen bul úmit, bizdi barlıq házirgi qıyınshılıqlarımız arqalı dawam ettiredi. Sud talap etiwi múmkin bolǵan dálillerdi kóre almasaq ta, bizde Rabbimiz Isa Óz sózine sadıq boladı degen bul úmit hám isenim bar (24-25-ayatlar). Biz wáde bergenniń aytqanın anıq orınlaytuǵınına tolıq isenim menen isenemiz. «Men sizler ushın orın tayarlaw ushın baraman, men qaytıp kelip, sizlerdi Ózim menen birge alıp ketemen, sonlıqtan sizler de men qay jerde bolsam, sol jerde menen birge bolasızlar» (Yuxanna 14:3).
Tek ǵana adamlarǵa emes, kóbirek tásir etedi
Máshixshiler Allahtıń wádesiniń orınlanıwın «ıntalı» hám «sabırlı» (Rimliklerge 8:23,25) kútedi. Bizdiń tolıq qutqarıwımız Isa qaytıp kelip, bizdi aspanǵa alıp ketkende boladı, al bizdiń házirgi qutqarıwımız bizge bul anıq úmitti beredi. Biz bul jerdegi hár bir nárseni joǵaltıwımız múmkin, biraq keleshek aspan úyimizdegi hesh nárseni joǵalta almaymız. Men óz ómirimdi tekserip, Rabbimdiń qaytıwın kútip hám ıntalı qáleymen be, joq pa, sonı kóriwim kerek. Biz ózimizden sorawımız múmkin: «Men aspanǵa ıntalı qarayman ba, yamasa kózlerim bul dúnyanıń nársilerine qadalǵan ba?»
Jeti jıldan artıq waqıt burın men rak keselliginen dawıs qutımdı joǵalttım. Alla maǵan 57 jılǵa bergen dawıs qutısın qaytarıp aldı. Geybir kúnleri sóyley almay qalıp, júdá ashıwlanaman. Eger dawısım bolǵanda, házir Afrikada ne isley alar edim dep oylaǵanımda, júdá depressiyalanaman. Biraq meniń ashıwım hám depressiyamnıń juwabı anıq. Men tınısh, isenimli úmit penen aspanlıq toparǵa qosılıwdı kútemen, ol jerde qattı dawıs penen (iya, men sıyaqlı laringektomiya bolǵan adamnıń da jańa dawısı boladı) shaqıraman: «Qutqarıw taxtta otırǵan Allaǵa hám Qozıǵa tiyisli» (Ashıw 7:10). Eger men bul sózdi qattı jazıwım múmkin bolsa, jazǵan bolar edim! Men sol waqıtta qattı baqıra alam! Doslarım hám shańaraǵım geyde meni ólimnen keyingi ómirime umtılıp, qayǵılı kóringenimdi aytadı, biraq men olar menen kelispeymen. Men ushın, Pawıl sıyaqlı, bul házirgi bar nárseden ádewir jaqsı boladı (Filipiyalılarǵa 1:20-23). Bálkim men Allaǵa óz kemshiligim ushın kóbirek shúkir etiwim kerek, óytkeni ol meniń dıqqatım aspanǵa qaray burdı.
Qıyınshılıqlarda tańqalarlıq quwanısh
Pawıl Máshix izbasarların «Úmit penen quwanıshlı bolıń, azapta sabırlı bolıń hám duwada sadıq bolıń» (Rimliklerge 12:12) dep shaqıradı. Biz óz jaǵdaylarımızdı Allaǵa úzliksiz tapsıra alamız, Onıń sabırımızdı kúsheytetuǵınına isenip. Ol bizge qıyın sınaqlardı jiberiwdi tańlaydı, sonlıqtan sabırımız kóbirek tazartılıp hám kúsheytiliwi múmkin.
Grek tilindegi «sabır» sózi hupomone, yaǵnıy «astında jasaw» degen mánisti bildiredi. Máshixshi sabırı kóbinese sınaqlar arqalı shıdamlılıq penen ósedi. Yakup mınaday ruwxlandırıwshı sózlerdi jazdı: «Qádirli aǵalarım, hár qanday sınaqlarǵa duwshar bolǵanıńızda, onı tolıq quwanısh dep esaplań, óytkeni sizlerdiń isenińizdiń sınaqtan ótiwi shıdamlılıqtı rawajlandıratuǵının bilesizler. Shıdamlılıq óz jumısın tamamlawı kerek, sonlıqtan sizler jetik hám tolıq bolıwıńız múmkin, hesh nárseden kem bolmay» hám «Sınaq astında shıdamlılıq kórsetken adam baxtlı, óytkeni ol sınaqtan ótkeninde, Alla Onı súygenlerge wáde etken ómir tájin aladı» (Yakup 1:2-4,12).
Ol Allahtıń Ózinde
Pawıldıń Rimliklerge jazǵan xatın «Úmit Alla sizlerdiń júreklerińizdi barlıq quwanısh hám tınıshlıq penen toltırsın, Siz Oǵan isengen waqıtta, sonlıqtan sizler Muqaddes Ruwxtıń kúshi menen úmitke tolıp tasasızlar» (Rimliklerge 15:13) dep tamamlaǵanı dıqqatqa ılayıq. «Úmit Alla» – qanday ullı sóz dizbegi! Bul biz geyde esitetuǵın qayǵılı hám joq etiwshi sózlerdiń anıq kerisi: «Úmit joq.» Birinshi sóz dizbegi qutqaradı! Men Allaǵa maǵan bergen anıq úmiti ushın shúkir etemen.
Basqalarǵa da tásir etedi
Bizge «shıdamlılıq hám Muqaddes Jazıwlardıń ruwxlandırıwı arqalı bizde úmit bolıwı múmkin» (Rimliklerge 15:4) dep aytqannan keyin, Pawıl múminler Oǵan isengen waqıtta «úmitke tolıp tasadı» deydi. Biz Allaǵa qansha kóp isenim bildirsek, Ol bizdiń keleshek ushın úmitimizdi sonsha kóp bekkemleydi – ásirese bizdiń máńgilik keleshegimizdi. Úmit Alla bizdi basımızdan ótkerip atırǵan hár qanday tájiriybelerde quwanısh hám tınıshlıq penen toltıradı (13-ayat). Biz úmitke sonsha tolımız, quwanısh hám tınıshlıq tamshıları bizden kúndelikli turmısımızda ushırasqan basqalarǵa shashırap ketedi. Bul bolǵanda, biz olardı úmit Alla menen tanıstıra alıwımız múmkin.
Kepillik
Máshixshi úmiti – Rabbimizdiń islegen isleriniń Allahtıń keleshek rejesine qatnasıwımızdı kepilleytuǵın kútpe hám tolıq isenim. Bul kúsh bizdiń ómirimizdi úmitsizlikke túsiriw yamasa qıyın waqıyalarga beriliw sınaqlarına qarsı bekkemleydi. Alla bizdi hesh qashan túsirmeydi.
Bul úmitti basdan keshiriw ushın kerek bolǵan hár bir nárseni Rabbimiz Isanı jaqsıraq biliwden tabamız. Hár birimiz úmit Allaǵa sadıq bolayıq. Biz Oǵan isengen waqıtta, Ol bizge máshixshi quwanıshımızdı, tınıshlıǵımızdı hám úmitimizdi kúndelikli turmısqa tógip, átirapımızdaǵı barlıq adamlarǵa tásir etiwge járdem beredi. Sonnan keyin birge biz shınayı ullı keleshekti kúte alamız!
Usınıs etilgen izertlew
Men bul izertlewdi Pawıldıń Rimliklerge jazǵan xatı menen shekledim. Muqaddes Kitap konkordansiyası járdeminde Muqaddes Kitaptıń qalǵan bólimlerinde «úmit» sózin izlew paydalı.
Eski Ósiyette, Ayup, Zábúr hám Nasiyatnamada kóp ret ushırasadı. Tek ǵana Zábúrde 31 ret ushırasadı, mınaday jaqsı duwa sıyaqlı: «Rabbim, biz Sizge úmit etkenimizdey, Sizdiń óshpes muhabbatıńız bizde bolsın» (Zábúr 33:22). Eger konkordansiya joq bolsa, izertlewińizdi Zábúr 25, 33, 42 hám 119-dı qarawdan baslań.
Qızıqlı tárepı, tórt Injilde «úmit» sózin qamtıǵan jalǵız silteme, sizdiń awdarmańızǵa baylanıslı, Matta 12:21 de tabılǵan Yesaya 42 den alınǵan úzindi.
Keyinirek Jańa Ósiyette, Húkimetler kitabında Pawıl óz gúwalıǵın berip atırǵanda «úmitke» birneshe siltemeler bar (Húkimetler 23:6, 24:15, 26:6-7, 28:20). Rimliklerde jazılǵan «úmit» Pawıldıń sózlerinde de kórnekli orın alǵan. Kolosiyalıqlarǵa 1 de úsh silteme bar, al Timotiy Titus penen birge toǵız siltemege iye (NIV), sonıń ishinde jaǵımlı, jámáátlik sóz dizbegi «Isa Máshix bizdiń úmitimiz» (1 Timotiy 1:1). Evreylerge jazǵan avtor bizge jeti silteme beredi, al Piter bes silteme beredi.
Sońǵı sózdi Yuxannaǵa beremiz. Ol Allahtıń bizdi Óz balaları etip jaratıwdaǵı muhabbatı hám Isa ekinshi ret kelgende bizdiń aqır-aqıbet Isaday bolatuǵınımızdı wáde etkeni haqqında jazadı. Birinshi Yuxanna 3:3 te былай delingen: «Kimde bul úmit bolsa, ol ózin tazalaydı, Ol taza bolǵanı sıyaqlı.» Álbette, bul úmittiń hár bir shın máshixshi shákirt ushın qádirin anıqlaytuǵın bunnan da anıq bayan bolıwı múmkin emes. Úmit hárdayım alǵa qaraydı; ol hesh qashan artqa qaramaydı. Máshixshi ushın, «úmitke tolı» ómirler muqaddes ómirler. Men ómirimdi solay bolıwın qáleymen. Siz she? Biz ózimizdi qansha kóp tazalasqanımız sayın, ómirimizde sonsha kóp «muqaddes úmit» boladı.
