Qozını kóriń
«Qudaydıń Qozısın kóriń» degen sóz Jańa Testamentte ǵana aytılǵan, biraq bul háreket bul qımbatlı sózler Muqaddes Kitapta payda bolıwdan ádewir burın baslanǵan. Hátte búgingi kúnde de, bul ruwxlandırıwshı sózler Yahya Shomıl etiwshi tárepinen aytılǵannan keyin eki mıń jıldan aslam waqıt ótkennen soń da, olar maqullaytuǵın háreket hár bir adam tárepinen ámelge asırılıwı kerek. Qutqarılmaǵanlar ushın bul qutqarıwǵa qaray áhmiyetli qádem; múmin ushın bul ibadatqa shaqırıq.
Qozınıń mánisi
Eski hám Jańa Testamentlerde qozi tek ǵana jas qoy emes. Onıń Rabbiy Isa Másih súwreti (yamasa túri) sıpatında tereń mánisi bar. Ol bizdiń súyikli itibarımızǵa ılayıq.
Kóp dindar adamlar Rabbiyge «ózińniń úyirińniń birinshi tuwılǵanın hám onıń mayın» sawǵa etiwdiń (Jaratılıs 4:4 KJV) báreketiń tatıp kórgen bolsa da, Izraillikler Mısırdan shıǵıp ketiwge tayarlanǵanda ǵana Quday olardı Qozını kóriwge buyırdı. Pásxa bayramına tayarlıq kórip — ólim perishtesi qan menen qaplanǵanlardıń ústinen ótetuǵın waqıtta — olar kemshiliksiz qozi, bir jaslı erke qozını alıp, onı tórt kún dawamında úyde saqlawı kerek edi, keyin onı soyıp, onıń qanın birinshi tuwılǵannıń ómirin qorǵaw ushın esikleriniń qadaǵına súrtiwi kerek edi (Shıǵıw 12:5-30). Eń úlken balanıń hám onıń ata-anasınıń bul gúnasız qozını kórgen waqıttaǵı oyların kóz aldına keltiriw múmkin emes. Birinshi Pásxa bayramı jaqınlasqanda, olar onı ózleriniń qutqarıwınıń quralı sıpatında kórdi. Hár jılı olar ózleriniń Qozısın esleytuǵın edi!
Qaraǵa alınatuǵın mısallar
Musa payǵambardıń bes kitabında kem degende 16 ret bir jaslı qozınıń (yamasa birinshi tuwılǵannıń) qurbanlıqları jazılǵan, bul gúnasızlıqtı bildiredi. Basqa mánisler de bar edi, olar Eski Testamentte keyinirek, ásirese Injillerde Rabbiy Isa Másih sıpatında ashılǵanǵa shekem túsinilmegen yamasa kórilmegen edi. Kishi qozını kórgen hár bir adam onıń qalay gúnasızlıqtı bildiretuǵının túsine aladı. Bul kishi jánlik dıyqannıń egisliginde kórilgende, tábiyiy reakciya toqtap, onı kóriw boladı. Bunday oylar bizdi «Qudaydıń Qozısın kóriw» qansha qımbatlı ekenin túsiniwge shaqıradı. Oǵan jaqınnan qaraw ushın waqıt ajıratıwda kóp nárse tabıladı.
Quday qozınıń mánisinde óz quwanıshın tabadı. Mısalı, Filistimlikler Izrailge hújim etiwge tayarlanǵanda, Samuel «emizikli qozını alıp, onı Rabbiyge pútkilley kúydirip qurbanlıq etip usındı... hám... Izrail ushın Rabbiyge jalbardı» (1 Samuel 7:8-9). Ol emizikli qozını aldı. Qanday súwret! Bul jas jánlikti baqlawǵa kóp waqıt bolmasa da, bul qurbanlıqtıń názikligin ele de tániwi múmkin. Samuel bul qozınıń Rabbiy ushın ne mánis ańlatatuǵının álbette túsinip jetken bolıwı kerek. Bul qurbanlıqtıń qımbatlılıǵın Qudaydıń Ózi kórdi hám Ol Samueldiń Izrail qutqarıwı ushın duwasına juwap berdi.
Basqa bir mısalda, Patsha Dawıtqa onıń awır gúnálarınan oyatıw ushın bul tásirli gúrriń (qozınıń sulıwlıǵın da súwretlegen) aytıldı. «Bir qalada eki adam bar edi; biri bay, ekinshisi kámbaǵal. Bay adamnıń kóp úyirleri hám qoyları bar edi, biraq kámbaǵal adamnıń hesh nársesi joq edi, tek bir kishi urǵashı qozısı bar edi, onı ol satıp alıp, baǵıp óstirgen edi; hám ol onıń menen hám onıń balaları menen birge ósti. Ol óziniń azıǵın jep, óziniń kesesinen ishti, hám onıń kókireginde jatıp, oǵan qızday edi. Hám bay adamǵa bir sayaxatshı keldi, hám ol óziniń úyirinen hám óziniń qoylarınan alıp, oǵan kelgen sayaxatshı ushın tayarlawdı qálemedi, biraq kámbaǵal adamnıń qozısın alıp, oǵan kelgen adam ushın tayarladı» (2 Samuel 12:1-4). Natan nege «bir kishi urǵashı qozını» sabaq obyekti sıpatında qollandı? Sebebi ol bunday jánliktiń shın mániste «Qozını kóretuǵın» hám Odan quwanısh tabatuǵınlar ushın tartımlılıǵın (ústińgi emes, al tereń emociyalıq baylanıstı) kórsetedi.
Qudaydıń Qozısı
Qozi bizdiń Rabbiyimiz Isa Másih súwreti, Ol qozı ańlatatuǵın barlıq nárselerdi shın mániste jánlendiredi. Yesaya Onıń eziletuǵının, azap shegetuǵının hám soyılatuǵın qozi sıyaqlı alıp kelinetuǵının boljaǵan (Yesaya 53:7). Biz Onı Yesaya 53-tiń payǵambarlıq ayátlarında kóremiz, bizdiń qutqarıwımızdı támiyinlew ushın ólgen Onıń qunın, náwbetin, azabın hám jeńisin esapqa alamız.
Jańa Testament Eski Testamenttiń qurbanlıqlarında súwretlengen hám Yesaya hám basqalar payǵambarlıq etken Bul Zattı anıq ataydı. Yahya Shomıl etiwshi Onı eki ret ápiwayı, biraq tereń bayanatta anıqladı. Rabbiy Isa menen birinshi ret ushırasqanda, Yahya: «Mine, dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısı!» (Yahya 1:29) dep jarıyaladı. Bul gúwalıqta Yahya Isanı Qutqarushı sıpatında kórsetti. Yahyanıń jarıyalanıwınıń tereń mánisin baǵalap jetken Pyotr keyinirek onı «biz... Másih qımbatlı qanı menen qutqarılǵanımızdı, kemshiliksiz hám kirshiksiz qozi sıyaqlı» (1 Pyotr 1:18-19) dep kórsetiw arqalı aytıp ótti. Yahya hám Pyotrdıń bul bayanları qutqarılmaǵanlardıń «Qudaydıń Qozısın kóriwi» kerek ekenligin atap ótedi. Rabbiy Isaǵa krestte isenimli qaraw ókinishli júrekke qutqarıwshı miyrim-shápáát alıp keledi (Yahya 3:14-16; Sanlar 21:8).
Yahya Isanı ekinshi ret kórgeninde, ol óziniń jarıyalanıwın ápiwayı ǵana «Mine, Qudaydıń Qozısı» (Yahya 1:36) dep qısqarttı. Bul xabar Onı jaqınnan hám tereńirek kóriwge shaqırıq bolǵan bolıwı múmkin. Bul Yahyanıń birneshe shákirtlerine tereń tásir etti hám olar Isanıń izinen erdi, keyingi úsh yarım jıl dawamında Onı hárekette kóriw ushın ájayıp múmkinshilikke iye boldı. Bul jaqınlıq elshi Yahyanı óziniń umıtılmas tájiriybeleri haqqında jazıwǵa májbúr etti: «Biz Onıń dańqın, Atadan jalǵız tuwılǵannıń dańqın kórgen edik, miyrim-shápáát hám haqıyqatqa tolı» (Yahya 1:14).
Qozını kóriw
Múmin ushın Qozını kóriw qutqarıw kepilligin, Qudaydıń súyispenshiligin esletiwdi, Másih kemshiliksizliginiń bir kórinisin hám bunnan da kóp nárselerdi alıp keledi. Biz Onı qansha uzaq kórsek, Ol sonsha qımbatlı boladı. Nátiyjede, múminler Rabbiy Isaǵa bul keleshek sózler menen tabınadı: «Óltirilgen Qozi kúsh, baylıq, danalıq, kúsh, húrmet, dańq hám báreketti alıwǵa ılayıq» (Ashıw 5:12).
Ashıw Kitabı «Qozıǵa» kem degende 26 ret silteme beredi (Ashıw 5:6,8,12,13; 6:1,16; 7:9,10, 14,17; 12:11; 13:8; 14:1,4,10; 15:3; 17:14; 19:7,9; 21:14,22,23; 22:1,3). Hár bir silteme bizge Rabbiyimiz hám Qutqarushımız Isa Másih ózgeshe dańqınıń bir kórinisin beredi. Bul ayátlar haqqında oylaw bizge «dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısın kóriwge» járdem beredi.
Mine, Onı kóriwdiń basqa usılları:
- Injillerdi duwa etip oqıw hám Odan ózin olarda ashıwdı soraw arqalı.
- Eski Testamentti oqıw hám Odan ózin ol jerde de ashıwdı soraw arqalı.
- Rabbiy keshesin Ol soradıǵanday qabıl etiw hám nan menen sharaptıń mánisi haqqında oylaw arqalı.
- Levitikus 1-7-degi qurbanlıqlardı úyreniw arqalı, hár biriniń Onıń shaxsınıń hám bizdiń atımızdan islegen jumısınıń qanday basqa tárepin kórsetetuǵının anıqlaw ushın.
- Shıǵıw 25-27-degi shóldegi shatır qurılısın tekseriw arqalı, onıń qurılısınıń hár bir detalında Onıń sulıwlıqların anıqlaw ushın.
- Bizdiń itibarımız ushın «dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısın kóriwden» joqarıraq maqset joq. Bul bizdiń turaqlı kásibimizge aylansın.
