Qudaydıń Qatnasıwına
Sulaymannıń sózleri arasında Nátiyjeler 25:6-da bul máslahát bar: «Patshanıń aldında ózińdi joqarı tutpa». Bul sóz óziniń abıroyı, jıltıraqlıǵı yamasa minez-qulqı patsha sarayında qabıl etiledi dep isengen ózine isenimli adamlarǵa eskertiw. Bul bólim patsha shańaraǵı menen qolaysız ushırasıwdan keyin bólmeden shıǵıp ketiwge májbúr bolıwdıń uyatın súwretlew menen dawam etedi.
Biz bul pikirlewdi túsinemiz. Húrmetli, abıroylı xızmetkerlerdiń kósheden kelgen hár qanday adamnıń birden kiriwin qabıl etiwdi talap etiw qolaysız hám ádepsiz bolar edi. Anıqlaması boyınsha, patshanıń ullılıǵı hám asıllıǵı hesh qanday abıroysızlıqqa jol qoyılmawı kerek degen mánisti ańlatadı.
Biraq eger bul patsha ushın durıs bolsa, Quday ushın qansha durıs? Hám eger Qudaydıń qatnasıwı sonsha iláhıy joqarı bolsa, bizlerden kimniń Onıń júzin kóriw múmkinshiligi bar? Jaǵday úmitsiz kórinip tur. Biraq bir zabur jazıwshısı bılay dedi: «Qudayǵa jaqınlasıw men ushın jaqsı» (Zabur 73:28 NKJV).
Qudaydı súygenler hárdayım Onıń dańqına tartılǵan, onnan qashpaǵan. Bul qarama-qarsı pikirler qalay yarasıwı múmkin?
Tariyxqa Sholıw
Qudaydıń kózqarasınan tariyx dinastiyalar hám imperiyalar menen emes, al Onıń adamlar menen óz-ara tásir etiwiniń túrli usılları menen bólinedi. Evreylerge jazıwshı Qudaydıń payǵambarları arqalı adamlarǵa sóylegen túrli waqıtları hám usıllarına silteme etti (Evreyler 1:1). Tariyx dawamında, payǵambarlar arqalı yamasa basqa usıllar menen, Quday adamzatqa Ózi menen sheriklikke shaqıratuǵın túrli shaqırıqlardı usındı. Álbette, hesh kim Qudaydıń Óz shaqırıǵınıń shártlerin belgilese, Onı ádilsiz dep aytpaydı, tımsal ushın, hesh kim patshanıń óz sarayınıń abıroyı qalay saqlanıwın belgilese, onı ádilsiz dep aytpaydı. Haqıyqatında da, másele Qudaydıń shaqırıǵı durıs pa, yáki biz onı qabıl etkenler shaqırılıw abıroyınan jetkilikli dárejede tásirlengenbiz be, degen másele emes.
Bul shaqırıqlar túrli dáwirlerdiń bir bólegi. Bul dáwirler, kóbinese «dispensatsiyalar» dep ataladı, Quday adamzat penen belgili bir usılda islesken dáwirler. Mısalı, Qudaydıń birinshi shaqırıǵı Adam hám Hawwaǵa edi. Olardıń Quday menen qatnasıwı tek ǵana Qudaydıń Ózine bolǵan minnetdarshılıǵına tiykarlanǵan edi. Ol hár bir mútájlikti támiyinlegen edi – úy, awqat, sheriklik hám kúndelikli iskerlik ushın abıroylı maqset. Bul kóbinese gúna dúnyaǵa kirgenge shekemgi, gúnasızlıq dáwiri yamasa dispensatsiyası dep esaplanadı. Adam hám Hawwa Quday menen kúndelikli sáwbetlesiwden zıyan kórgeni anıq, óytkeni olar Onıń baǵda ózlerine qaray júrip atırǵanın esitkende, dawıstı bilgen hám Onıń dawısın tanıǵan (Jaratılıs 3:8).
Biraq keyin basqa bir dawıs olardı Qudayǵa iseniw múmkin emesligine isentirdi. Shaytan Qudaydıń olardan jaqsı bir nárse jasırıp atırǵanın aytqanda, Hawwa da, Adam da Qudaydıń jaqsılıǵın esapqa almadı hám onıń ornına azǵırıwǵa berildi.
Quday ádil bolǵanı ushın, bul gúna minnetdarshılıq qatnasıwına turaqlı zıyan keltirdi. Biraq Quday jaqsı bolǵanı ushın; Ol jańa shaqırıq usındı. Onıń adamzat penen qatnasıwındaǵı boslıq sáykes qurbanlıq penen toltırılıwı múmkin edi: ómiri húkim etiliwi kerek bolǵanlar ushın orınbasar bolatuǵın haywan. Sonlıqtan Qudaydıń Ózi Adam hám Hawwanı jabıw ushın haywan terilerin qollandı, hám bul háreket adamzatıń Qudayǵa jaqınlasıwı ushın paradigma yamasa úlgi boldı.
Bul sabaq Adam hám Hawwanıń balalarına túsindirilgen bolıwı kerek, óytkeni olardıń ekinshi ulı Abel Quday qabıl etken haywan qurbanlıǵın alıp keldi. Biraq, olardıń úlken ulı Qabıl tek ǵana óz eginleriniń qurbanlıǵın alıp keldi, bul qabıl etilmedi; biraq Quday Qabıldıń basqa qurbanlıq alıp keliwi hám Qudaydıń kózinde jaqsılıq tabıwı múmkinligin anıq ayttı (4:7). Qabıl bul shaqırıqtı biykar etti, hám óz inisiniń óltiriliwi adamzatıń Quday menen qatnasıwına tosqınlıq etken jamanlıqtıń tereńligin ashıp berdi. Bunnan kóp ótpey, adamzat Rabbiniń atın shaqırǵanlar hám shaqırmaǵanlar tiykarında bólindi (26-ayattı qarań) – yaǵnıy, Qudayǵa umtılǵanlar hám Onı itibarǵa almaǵanlar. Bul dáwir ádalat dáwiri, barlıq adamlar Qudayǵa óz juwabın ózleri belgileytuǵın dáwir dep esaplanadı.
Óz-ózine baǵdarlanǵan turmıs hárdayım tartımlı kórinip turadı, hám waqıt ótiwi menen adamzatıń ádalatı Qudaydıń standartlarına barǵan sayın sezimsiz bolıp qaldı. Kóp ótpey Quday úlken suw tasqını menen pútkil jer júzine húkim keltirdi, tek Nuh payǵambardıń shańaraǵın saqlap qaldı. Biraq, qurbanlıqtıń mánisi áhmiyetli bolıp qala berdi. Suw tasqını suwları qaytqannan keyin, Nuh payǵambardıń shańaraǵı olardı saqlap qalǵan kemege shıqtı, hám Nuh payǵambar Qudayǵa qurbanlıq usındı. Quday bul qurbanlıqtı ómir saqlap qalǵan jaqsılıǵına tatlı juwap retinde bahaladı. Sol waqıtta Ol durıs hám nadurıstı kórsetiw ushın adamzat húkimetin ornatqan.
Biraq adamzat kóp ótpey Qudayǵa qarsı birikti (11:4), hám Quday olardı túrli milletlerge tarqattı. Bul milletler butlar jarattı hám hár túrli haywanlarǵa hám janzatlarǵa tabındı. Keyin Quday Ibrahimniń shańaraǵın sayladı hám olar menen ózgeshe qatnasıq wáde etti. Bul shańaraq ásirler dawamında Izrail milletine – evrey xalqına – ósken sayın, Quday olar ushın jaqınlasıwdıń arnawlı usılın ornatqan. Bul júdá quramalı edi! Arnawlı ruwxaniyler klassı júdá tolıq kórsetpelerge sáykes qurılǵan shatırda (hám keyinirek ibadatxanada) xızmet etti. Qurbanlıqlar, bayram kúnleri hám hátte ruwxaniy kiyimler Qudaydıń kórsetpelerine anıq sáykes keletuǵın iskerlikler menen sheklengen edi. Eń salmaqlı jıllıq bayramda, Kúnádan tazalaw kúni, tek bir jalǵız adam, bas ruwxaniy, bir belgili túrdegi qurbanlıqtıń qanın bir jabıq jerge alıp kirdi, oǵan jıldıń qalǵan bóleginde hesh kim kirmeytuǵın edi (Levitler 16).
Qudaydıń adamlar menen qatnasıwınıń bul dáwiri, nızam dáwiri, házirge shekemgi eń shekleniwli dáwir bolıp kórinip turadı. Yevrey dininiń nızamlar, qaǵıydalar hám buyrıqlar menen tolıp tasqanı haqıyqat. Biraq Quday bul dáwirde uzaqta emes edi! Musa payǵambar bılay dedi: «Qudayıbız Rabbiy bizge jaqın bolǵanı sıyaqlı, biz Onı shaqırǵan hár qanday sebep ushın, Qudayı sonsha jaqın bolǵan qaysı ullı millet bar?» (Yevreyler 4:7). Qudaydıń óz xalqın qurbanlıqlar hám bayramlar arqalı Ózine jaqınlasıwǵa shaqırǵanı, Onıń olarǵa bolǵan qızıǵıwshılıǵınıń ájayıp kórsetpisi.
Qudaydıń Rejesi Ashıladı
Degen menen, ruwxaniyler klassı, tek bir bas ruwxaniy, belgili qurbanlıqlar hám t.b. arqalı jaratılǵan sheklewlerdi bayqamay qalıwımız múmkin emes. Bul sheklewler Qudaydıń Óz qatnasıwında erkin, sheklenbegen isenimnen zıyan kóriw múmkinshiligi ele joq ekenligin basım jasaw usılı edi. Evreylerge jazılǵan xatta aytılǵanday, Muqaddes Ruh bul dáwirde «Eń Muqaddes jerge kiriw jolı ele ashılmaǵan» ekenligin anıq kórsetip turǵan edi (Evreyler 9:8). «Eń Muqaddes jer» tek bas ruwxaniy jılına bir ret kiretuǵın jabıq jerge silteme beredi. Bul Qudaydıń qatnasıwınıń jasaw ornı dep esaplanǵan (Levitler 16:2-ni qarań). «Ele emes» degen sóz dizbegin qosıw arqalı, bul ayat Qudaydıń bul joldı evrey sistemasına qaraǵanda ádewir keńirek ashıw niyetinde bolǵanın ashıp beredi.
Bul sheklenbegen kiriw aqır-aqıbet Isa Masihtiń qutqarıwshı, qurbanlıq ólimi arqalı ámelge astı. Onıń ólimi waqtında, jer silkengen waqıtta, sol jabıq jerge, «Eń Muqaddes jerge» kiriwdi tosqan qalıń shımıldıq joqarıdan tómengi jaǵına shekem eki bólekke jırtıldı (Matta 27:51). Bul Qudaydıń Ózi adamzatıń jaqınlasıwına tosqınlıq etken kedergilikti alıp taslap atırǵanday edi; hám haqıyqatında da Ol sonday etti!
Jańa Wásiyatıń biriktiriwshi teması – Isa Masihtiń Qudayǵa jaqınlasıw jolın ashqanı. Ol arqalı biz Qudaydıń miyrim taxtına batıllıq penen kele alamız; biz Qudayǵa Ol arqalıkelemiz, hám biz Qudayǵa maqtawlar usınamız Ol arqalı! Muqaddes Kitap jazıwshısı quwanısh penen járiyaladı: «Tolıq isenim menen jaqınlasayıq!» (Evreyler 10:22, Evreyler 4:16, Evreyler 7:25, Evreyler 13:15-ti qarań).
Búgin, miyrim dáwirinde, biz Isa Masihtiń shaxsı hám isiniń barlıq sulıwlıǵı hám qımbatlıǵı menen Qudayǵa keliwge shaqırılǵanbız. Biz Qudayǵa sol tiykarda jaqınlasqanımızda, biz onı nadurıs islep atırǵanımızdan qorqıw hesh qashan bolmaydı, óytkeni Isa barlıq nárselerdi jaqsı islegen.
Artqa Qaraǵanda
Tariyxqa bul qısqa sholıw hár bir dáwirde bir neshe ulıwma bóliwshilerdi yamasa standartlardı kórsetedi. Birinshiden, bizdiń házirgi dáwirimiz miyrim dáwiri dep esaplansa da, haqıyqatında hár bir dáwir hárdayım Qudaydıń shaqırıǵınıń miyrimi hám joqarı mártebesine baylanıslı bolǵan. Kim Onıń patsha saraylarına shaqırılıwdı kúter edi? Kim Qudaydıń miymanlar dizimine qosılıwdı talap ete alar edi? Eger biz shınshıl bolsaq, biz eń jaqsı jaǵdayda kúshsiz adamzat, al eń jaman jaǵdayda Qudaydıń moral standartlarınıń haqıyqıy qarsılasları ekenligimizdi bilemiz. Biraq tek ǵana tawlar, kanyonlar hám quyash batıwların emes, al galaktikalardı da jaratqan Quday, bizdi Ózi menen sheriklikke shaqırıwdan quwanatuǵın Zatı. Qudayǵa hár bir jaqınlasıw hárdayım Onıń miyrimine baylanıslı boladı.
Bunnan tısqarı, hár bir jaqınlasıw isenim juwabına baylanıslı. Bul tek ǵana Qudaydıń shaqırıǵın esitip, Onıń aytqanların shın mániste aytqanına isenemiz degen mánisti ańlatadı. Biz Onıń sózlerine isenemiz, Onıń standartların húrmet etemiz hám Onıń jaqınlasıw jolın belgilew huqıqın moyınlaymız. Eger Ol bizden Óz talabına sáykes keliwimizdi sorasa, Ol nadurıs pa? Bir waqıtları Ol qurbanlıq soradı, hám onı alıp kelgenler Onıń qatnasıwınan zıyan kórip, baxtlı boldı. Bizdiń dáwirimizde Ol Óz qurbanlıǵın, Qutqarushı Isanı támiyinledi, hám sol qurbanlıq tiykarında kelgenler Quday menen tınıshlıqta kúndelikli qatnasıqtan zıyan kóre aladı.
Adam hám Hawwa dáwirinde Quday óz gúnasınan uyalǵan adamlarǵa shaqırıq etip keldi. Ol sátsizlikti itibarǵa almaǵanı menen, Óz miyrimi menen sátsizlikti jeńe aladı. Búgin Ol ele de shaqırıp atır! Gúna kóbeygen jerde, Qudaydıń miyrimi tasqın boldı, biz benen Ózi arasındaǵı úlken boslıqtı toltırdı. Endi, Isa Masihtıń arqasında, hár bir adam Qudaydıń qatnasıwına batıllıq hám isenim menen kire aladı.
