Shúkirshilik Qılıw
Shúkirshilikke tolı bolıń. — Koloselilerge 2:7 NKJV
Óziniń úshinshi missionerlik saparı dawamında, elshi Pawıl eramızdıń 56–58-jılları aralıǵında, ataqlı Efes port qalasında úsh jılǵa jaqın isledi. Ol úsh ay dawamında sinagogada Qudaydıń Patshalıǵı haqqında xızmet etti, biraq qarsılıqlar sebepli ol jerden ketip, jańa isenimlisilerge kolledjde sabaq bere basladı (Elshilerdiń isleri 19:9-10). Bul eki jılǵa jaqın dawam etti, bálkim adamlar tústen keyin dem alatuǵın waqıtlarda. Násiyatlawǵa geyde Qudaydıń Pawıl qolları arqalı islegen keremetleri de qosıldı (11-ayat). Nátiyjede, bul xızmet Rimniń Aziya wálayatınıń pútkil aymaǵına — házirgi Túrkiyada — yahudiylerge de, greklerge de tásir etti (10-ayat).
Epafras Qudaydıń miyrimine iye bolǵanlar arasında edi hám ol Pawıldıń xızmetlesleriniń biri boldı (Koloselilerge 1:7). Ol Injildi Kolosayǵa alıp keldi, bálkim sol regionda jasaytuǵın basqalar menen birge. Kolosaydaǵı jańa qabıl etilgenler arasında Filemon atlı isbilermen, onıń zayıbı Apphiya hám olardıń ulı Arxippus bar edi. Birneshe jıldan keyin, Filemonnıń qulı Onesimus, Rimde Pawıldıń aldına kelgeninde qutqarılǵannan keyin, isenimlisiler qatarına qosıldı (Pawıldıń Filemonǵa jazǵan xatın qarań). Elshi ele Kolosayda bolmaǵan edi, biraq ol Rimdegi birinshi tutqınlıǵınan bosatılǵannan keyin ol jerge barǵan bolıwı múmkin (Filemon 1:22). Pawıl ele Rimde túrmede otırǵan waqıtta, Epafras Kolosaydan onıń aldına kelip, óziniń qáweterlerin bólisti, isenimlisiler ushın shın júrekten dúa etti (Koloselilerge 4:12). Qanday ájayıp tuwısqanlıq ǵamqorlıǵı!
Pawıl bul qáweterlerdi bólisti. Tereń qáweterlenip, ol jıynalısqa olardıń ushın dúa etip miynet etip atırǵanın hám gúresip atırǵanın, al Rabbiniń ózinde islep atırǵanın jazdı (Koloselilerge 1:29). Elshi Laodikeyadagı (Koloselilerge 2:1) hám Hierapolisdagı (Koloselilerge 4:13) isenimlisiler ushın da gúreskenin jazdı, olar Kolosaydan uzaq emes edi.
Olar dushpannıń ayyar hújimlerine ushıraǵan edi, olardan Mәsihtegi isenimlerin urlawǵa urınıp atırǵan edi. Dushpan yahudiy nızamshılıǵı, grek filosofiyası hám spekulyatsiyaları, sonıń menen birge Shıǵıs mistitsizmin aralastırıp, sol isenimlisiler arasında tártipsizlik jaratqan sıyaqlı. Olar awqatlanıw nızamları hám asketizm kombinatsiyasınıń tásirinde edi, óytkeni olar deneni ruwhtan tómen hám tábiyiy jaǵdayda jaman dep esaplaǵan. Ol jerde geybirleri hátte sıqırshılıqqa da ushıraǵan edi (Koloselilerge 2-niń aqırın qarań).
Tákábbirlik bolıwdıń kerisinshe kishipeyillik. Kishipeyillik ózimdi basqadan tómen dep esaplawdı, basqalardı ózimnen jaqsıraq yamasa joqarı dep biliwdi bildiredi. Rabbimiz bizdi kishkene bala sıyaqlı kishipeyil bolıwǵa úyretti (Matta 18:4), hám kishipeyil bolǵanlar joqarı kóteriledi (Matta 23:12). Biz kishipeyillik qatnasında bolǵanımızda Ol bizge miyrim beredi (Yaqub 4:6), hám bizge isenimlisiler menen isleskende jumsaq ruwhta bolıwımız kerek ekenligi esletiledi (Galatiyalılardıń 6:1). Birew menen kelispewshilik bolǵanda, ózimizge beriwimiz kerek bolǵan birinshi soraw: «Biz kelispewshilikte bolǵan adamǵa durıs qatnasta mı?»
Bul Oǵan Turarlı Ma?
Biz kelispewshilikte bolǵan másele shın mániste áhmiyetli me? Geyde biz ózimizdi birew menen shın mániste áhmiyeti joq nárse haqqında kelispewshilikte yamasa tartısıwda tabamız. Biz abaylı bolıwımız kerek.
Birew menen jánjel yamasa tartıs baslaǵanımızda, bul adamnıń bir nárse ishinen suw shıǵarıwına uqsas (Nasiyatlar 17:14). Ol baslanǵannan keyin tez shıǵıwı múmkin, hám kútilgennen kóbirek shıǵıwı múmkin. Siz hesh qashan birew menen kelispewshilikke kirisip, keyin ókinetuǵın sózler aytqanıńızdı bilmey qaldıńız ba? Bálkim kishkene kelispewshilik úlken tartısqa aylanǵan shıǵar? Bul ayat bizge jánjeldiń baslanıwı haqqında júdá abaylı bolıwımızdı úyretedi. Biz qolımızdaǵı másele shın mániste áhmiyetli me, joq pa, oylawımız kerek – óytkeni biz baslaǵannan keyin, jaǵday jamanlasıwı múmkin. Rabbimiz Isa bizdiń «qarsılasımız benen tez kelisiwimiz» kerek dedi (Matta 5:25), eger bizde ayrıqsha áhmiyetli bolmaǵan máseleler bolsa.
Biz aqırın esimizde tutıwımız kerek. Mısalı, Pawıl hám Barnabas Marktı ózleri menen birge saparǵa alıp barıw haqqında sheshim qabıl etiwleri kerek bolǵanda, olar bir-biri menen kelispedi (Elshilerdiń isleri 15:36-41). Bálkim ápiwayı kelispewshilik sıpatında baslanǵan nárse olardıń bir-birinen ajıralıwına, hár túrli baǵıtlarǵa barıwına hám Rabbimizge xızmet etiwde qayta birge islemewine sebep boldı. Olardıń birewi durıs bolǵan bolsa da, biz bul gúrriń menen kelispewshiliktiń bizdi qay jerge alıp barıwı múmkinligin biliwdi hám ózimizge: «Bul oǵan turarlı ma?» dep sorawdı basım etemiz. Geyde oǵan turarlı bolıwı múmkin, biraq kóbinese emes.
Kelispewimiz Kerek Bolǵan Máseleler Bar
Geyde biz qarsı turıwımız kerek bolǵan áhmiyetli nárse bar. Galatiyalılarda Pawıl hám Petrusdıń kelispewshiligi haqqında oqıǵanımızdı qarap kóriń (2:11-14). Bul gúrrińde biz Petrusdıń endi isenimli basqa milletlilerge qatnasında durıs háreket etpegenin tabamız. Ol olar menen birge awqatlanǵan edi, biraq geybir yahudiyler kelgende ol endi basqa milletli máshiyler menen awqatlanbadı. Pawıl Petrusdı ózgergen minez-qulqı ushın eskertti, hám Pawıl bunı barlıq bar bolǵanlardıń aldında isledi, óytkeni Petrusdıń gúnası ashıq edi. Pawıl kelispewi hám Petrusqa máselelerdi kórsetiwi kerek edi. Elshi Pawıl bunı tákábbirlik sebepli islemegen, biraq Petrus basqa isenimlisilerge zıyan keltiretuǵın qáte nárse islep atırǵanı ushın.
Hár túrli waqıtlarda Rabbimiz ashıq túrde kelispedi. Matta 26-da Petrusdıń Rabbimizdi tán almaytuǵının aytqanın hám Rabbimizdiń basqa shákirtlerdiń aldında onıń menen kelispegenin esleń. Bul jerde hám basqa jerlerde, biz Rabbimizdiń adamlar menen kelispegenin tabamız, eger bul olardıń paydasına bolsa. Kórgenimizdey, ashıq túrde kelispew durıs bolǵan jaǵdaylar bar.
2 Timoteyde biz Qudaydıń Sózine baylanıslı kelispegenimiz ushın birge júre almaytuǵın isenimlisilerden ajıralıwımız kerek bolǵan waqıtlar bar ekenligin tabamız. Eger bizdiń kelispewshiliklerimiz sol dárejege jetti bolsa, bul júdá qayǵılı. Bul jaǵdaylarda biz júregimizde durıs niyetler menen kelispewimizge isenim payda etiwimiz kerek. Maqset, hátte bul jaǵdayda da, Quday olardıń «haqıyqattı tán alıw ushın táwbe etiwine» múmkinshilik beriw (2 Timotey 2:25).
Bizdiń Jantasıwımız
Eger biz birew menen másele boyınsha kelispewshilikte ekenimizdi hám bul másele sol adam menen talqılawǵa jetkilikli dárejede áhmiyetli ekenligin tapsaq, bunı qalay islewimiz kerek? Eger bizdiń qatnasımız durıs bolsa hám biz durıs orında bolsaq – tákábbirlik ornına kishipeyil bolsaq – biz Muqaddes Jazıwda ne islew kerek ekenligin kóremiz. Biz jumsaq hám sabırlı bolıwımız kerek ekenligin úyrenemiz (2 Timotey 2:24). Bizdiń sáwbetimiz usılay bolıwı kerek. Biz adamlar menen jumsaq mı yamasa olardı sózlerimiz benen basıp ótiwge urınamız ba? Bizdiń sózimiz «miyrim menen, duz benen dáslenip» (Koloselilerge 4:6) mı yamasa kerisinshe me?
Bizdiń sóylew usılımımız kóbinese ne aytqanımızdan da áhmiyetli ekenligin bilerbiz. Eger biz sáwbetti miyrimsiz baslasaq yamasa júdá agressiv baslasaq, basqa adam bizdiń ne haqqında sóylep atırǵanımızǵa emes, al bunıń ózine itibar qaratadı. Biraq, eger biz sóylewimizde miyrimli hám sózlerimizde jumsaq bolsaq, birew menen qıyın sáwbetlesiwdiń kóbinese ádewir ańsat ekenligin tabamız. Eger olar bizdiń olarǵa ǵamqorlıq etetuǵınımızdı bilse, olar bizdi tıńlawǵa kóbirek ıqtimal. Shákirtler Rabbimizdiń ǵamqorlıq etetuǵının bilgen, hám bul Oǵan olarǵa ashıq sóylewge múmkinshilik bergen.
Solay etip, eger biz jumsaq, sabırlı hám miyrimli bolıwımız kerek ekenligin bilsek, keyin ne isleyik? Matta 18:15-17 bizge júdá jaqsı úlgi beredi. Biz birew bizge qarsı gúna etse, biz sol adam menen jeke sóylesiwimiz kerek ekenligin úyrenemiz. Endi bizde bizge qarsı gúna etpegen birew menen kelispewshilikler bolıwı múmkin; biraq, principi birdey. Birew menen kelispewshilik bolǵanda, biz barıp ol menen bul haqqında sóylesiwimiz kerek. Kóbinese, eger biz máselelerdi talqılamasaq, ol úlken narazılıqqa aylanıp, ádewir jamanlasıwı múmkin. Bul Dawıt hám onıń uldarı Amnon hám Absalom menen 2 Samuel 13–14-te bolǵan waqıya. Olar gúna etkenlerinde, Dawıt olar menen bunı talqılamadı. Aqırında bul olardıń arasındaǵı úlken qıyınshılıqlarǵa alıp keldi.
Biz sol adam menen sóylesiwimiz kerek ekenligine itibar beriń. Kóbinese biz basqa adamlar menen jaǵday haqqında sóylesemiz. Bibliyada bul «ǵıybatshı» dep ataladı, hám biz bunı islegende jara salamız (Nasiyatlar 18:8, 26:22). Kelispewshilikte bolǵan adam menen tikkeley barıp, olar menen jeke sóylesiw ádewir jaqsı. Eger biz adam menen sóylessek hám sáwbet jaqsı ótpesse, onda Matta 18:16-da biz benen birge sáwbetke birewdiń qosılıwı jaqsı ekenligin tabamız. Bizge geyde járdem kerek boladı, hám biz onı sorawımız kerek.
Pawıl Filipidegi shirkewge kelispewshilikte bolǵan eki adamnıń bir pikirde bolıwı áhmiyetli ekenligin ayttı (Filipililerge 2:2); ol bunı pútkil toparǵa jazdı. Eger isenimlisiler arasında kelispewshilikler bolsa, biz olardı Muqaddes Jazıwda kórsetilgen prinsiplerge sáykes sheshiwimiz kerek: birinshi náwbette adam menen jeke sóylesiw, keyin basqa birewdi birge alıp, aqırında bir pikirde bolıw maqseti menen.
Sóyleskenimizden Keyin
Kelispewshilik bolǵanda hám onı talqılaǵanımızda, kelispewshilikti artqa qaldırıwımız kerek. Burın biz Pawıl hám Barnabasdıń Marktı saparǵa alıp barıwǵa baylanıslı kelispewshiligin aytıp ótkenbiz. Keyingi oqıǵanımızda Pawıldıń Timoteyden Marktı ózine alıp keliwin soradı, óytkeni ol xızmette paydalı bolatuǵın edi (2 Timotey 4:11). Luka 17:3-4-te biz keshirimli bolıwdıń áhmiyetin úyrenemiz, hám biz keshirgenimizde, aytılǵanday, «onı teńizge kómip taslaymız». Biz máselelerdi qayta kótermeymiz. Rabbimiz bizdi keshirgendey.
Yusuf biz ushın bunıń úlken úlgisi. Biz Yusuf hám onıń aǵa-inileri ózleri arasında júz bergen máselelerdi talqılaǵannan keyin, «ol olardı juwbatıp, olarǵa miyrimli sóyledi» (Jaratılıs 50:21) dep oqıymız. Ol kek saqlamadı; shın mániste, ol olarǵa Quday barlıq nárseni jaqsılıq ushın niyet etkenin ayttı.
Pawıl hám Petrusdıń ashıq kelispewshiliginen bir waqıt ótkennen keyin, biz olardıń birge islep atırǵanın tabamız. Petrus Pawıl haqqında joqarı sóyledi, onı óziniń «súyikli aǵası» hám «danıshpanlıqqa» iye adam dep súwretledi (2 Petrus 3:15). Ol kek saqlamadı yamasa Pawıl haqqında zıyanlı sózler aytpadı. Basqa isenimli menen kelispewshilik bolǵanda, onı talqılań hám sheshiń, keyin onı endi oylamań.
Birewdi Qulamań
Birinshi Korinflilerge 8 hám 10 bizge basqa adamlarǵa islerimiz arqalı tásir etiwimiz múmkin bolǵan áhmiyetli principi esletedi. Biz ózimizdiń hálsiz aǵamızdı renjitpewimizge isenim payda etiwimiz kerek. Hátte biz birew menen belgili bir másele boyınsha kelispewshilikte bolsaq da, ózimizdiń hálsiz aǵamızdı renjitpewimiz áhmiyetli. Pawıl Rabbimizdagi aǵasın renjitpew ushın geybir nárselerdi islemeytuǵının ayttı (1 Korinflilerge 8:13). Bizge esletiledi: «Hár bir adam óz nárselerine emes, al hár bir adam basqalardıń nárselerine de qarasın» (Filipililerge 2:4). Kelispewshilik bolǵanda, men basqalardıń nárselerine qarayman ba? Kelispewshilik, yamasa men óz isenimli aǵam menen kelispewshilikti qalay sheship atırman, Qudayǵa dańq keltiretuǵın túrde islenip atır ma (1 Korinflilerge 10:31)? Men óz paydamdı yamasa basqalardıń paydasın izleymen be (1 Korinflilerge 10:33)?
Juwmaq
Biz basqa isenimlisiler menen kelispewshiliklerdi qalay sheshiwimiz júdá áhmiyetli ekenligin úyrendik. Isenimlisiler arasında júz beretuǵın nızamlı máselelerdi sheshiwimiz kerek bolǵan waqıtlar bar, biraq bul miyrim, jumsaqlıq hám kishipeyillik ruwhında isleniwi kerek. Biz hesh nárseni tákábbirlik arqalı yamasa ózimizdi basqalardan jaqsıraq dep oylap islemewimiz kerek.
Basqa isenimli menen bir nárse haqqında sóyleskenimizde, biz bunı Muqaddes Jazıwǵa sáykes, tikkeley sol adam menen sóylesip, ǵıybatshı bolmay islewimiz kerek. Eger biz birewdi renjitsek, keshirim sorawımız kerek, hám eger birew bizdi renjitse, keshiriwimiz kerek. Isenimlisiler sıpatında, Muqaddes Jazıw hárdayım bizdiń jollawshımız bolıwı kerek!
Sizler sózde yamasa isde ne isleseńiz de, barlıǵın Rabbimiz Isa atınan etiń, Ol arqalı Quday Atasına shúkirshilik etiń. — Koloselilerge 3:17 NKJV
Dańqlanǵan Rabbimiz benen bolǵan qatnasıqtan lázzet alıw Pawıldıń kórsetpelerin ámelge asırıwdıń gilti bolıp tabıladı (Koloselilerge 3:1-17). Burın biz jaqsı úyrenilgen haqıyqat shúkirshilikke alıp keletinin kórgenbiz. Sol sıyaqlı, Koloselilerge xatınıń bul bóliminde isenimlisilerdiń shın mánistegi ózgerisin bildiretuǵın kóp ámeliy kórsetpeler bar. Shúkirshilik haqqındaǵı barlıq siltemeler — «shúkirshilik etiw» feili (grekshe: eucharistéo) hám oǵan baylanıslı «shúkirshilik» atlıǵı (grekshe: eucharist) — Pawıldıń xatlarında 36 márte ushırasadı, onıń altısı Koloselilerge xatında. Jańa Testamenttiń qalǵan bóliminde taǵı 17 márte ushırasadı. Shúkirshilik penen tolıw tek ǵana biz «Basqa bekkem turǵanımızda, onnan pútkil dene, óz buwınları hám baylanısları arqalı azıqlanıp hám birlesip, Qudaydan kelgen ósiw menen ósetuǵın» jaǵdayda múmkin (Koloselilerge 2:19 ESV).
Barlıq resurslarımız Mәsihte ekenligi anıq, biraq dushpan isenimlisilerdi óziniń isenimli sózleri (4-ayat), filosofiya hám bos aldamshılıq (8-ayat), ritualizm hám nızamshılıq (16-ayat), yamasa mistitsizm hám oǵan baylanıslı nárseler (18-ayat) arqalı aljıtıwǵa qattı urınadı. Eger biz oǵan ruqsat bersak, nátiyjesi bizdiń endi qádirleytuǵın, azıqlantıratuǵın, basqaratatuǵın, úyretiwshi, jollawshı hám qorǵawshı Basqa bekkem turmaytuǵınımız boladı. Mәsihten barlıq nárseni alıwdıń ornına (17-ayat), Qarsılas isenimlisilerdi ózlerine súyeniwge (18-ayat) hám góshke qanaatlanıwǵa (23-ayat) májbúr etedi.
Biraq, Mәsih bizde, dańq úmiti (Koloselilerge 1:27), Qudaydıń sırı (Koloselilerge 2:2), Ol Mәsihtiń de sırı (Koloselilerge 4:3). Onda Qudaydıń danalıǵı hám biliminiń barlıq ǵáziyneleri jasırılǵan (Koloselilerge 2:2-3). Biz bul ǵáziynelerden qansha kóp lázzet alsaq hám olardı kúndelikli turmısımızda ámelge asırsaq, sonsha kóp shúkirshilik penen tolıǵamız.
Bul xattıń sońında, elshi Kolosaydaǵı isenimlisilerdi «dúada turaqlı bolıwǵa, onda shúkirshilik penen sergek bolıwǵa» (Koloselilerge 4:2 JND) shaqırdı. Búgin siz hám men ushın da qanday orınlı.
ESLETPELEr
- Bul Isanıń Quday ekenligin, barlıq nárselerden joqarı bereketli ekenligin bildiredi. Patsha birewdi óziniń qasına otırıwǵa shaqırsa, bul shaqırılǵan adamnıń da patsha ekenligin bildirer edi. Rabbimiz Isa házir Qudaydıń oń qolında otır, óytkeni Ol Quday (bereketli hám máńgilik sır).
- Biz aspanǵa da qosıwımız múmkin. Qudaydıń Qozısınan basqa heshkim maylanıwǵa yamasa húkim etiwge ılayıq dep tabılmadı (Ashıw 5:5).
- «Sır» termini jasırın nárse degen mánisti bildiredi, biraq ol házir máshiyge ashılǵan, al isenimsiz adam ushın jasırın bolıp qaladı. Jańa Testamentte ol 28 márte qollanılǵan, onıń 21 (3x7 márte) Pawıldıń jazbalarında (Rimliklerge 11:25, 16:25; 1 Korinflilerge 2:1,7, 4:1, 13:2, 14:2, 15:51; Efesliklerge 1:9, 3:3-4,9, 5:32, 6:19; Koloselilerge 1:26-27, 2:2, 4:3; 2 Salonikalılarǵa 2:7; 1 Timoteyge 3:9,16).
