Ne islew kerek hám qalay islew kerek Quday Patshalıǵında
Quday Patsha: haqıyqıy hám tirishilik beriwshi Quday hám máńgilik Patsha (Yeremiya 10:10). Hámme nárselerdi insannıń qadaǵalawına beriw Qudaydıń rejesi edi – aqır-aqıbetinde bul Máshih boladı (Ef. 1:10). Quday hámme nárselerdi jaratqanda, olardıń «júdá jaqsı» ekenligin kórdi (Jaratılıs 1:31 NASB). Quday Adamdı Óziniń wákili, yamasa patshası sıpatında hámme nársege basshı etip qoydı (2:19). Jaratılıs 3-bólimde gúnásiz Adam atanıń hám Hawanıń qalay qáteship, pútkil insan násiliniń Qudaydan uzaqlasqanı jazılǵan (Rim. 5:12). Hámme nárselerdi insannıń qadaǵalawına beriw Qudaydıń rejesi keyinge qaldırıldı, biraq biykar etilmedi.
Óz rejelerin ámelge asırıw ushın, waqıtı kelgende Quday Óz Ulıwın jiberdi. Hayaldan tuwılǵan bolsa da (hayaldıń urıǵı, Jaratılıs 3:15) hám ol arqalı Adam atanıń áwladı bolsa da (Luka 3:38), Onda gúná joq edi. Ol Óz xalqına (Izrailge) keldi hám Nızam astında tuwıldı (Gal. 4:4), biraq olar Onı qabıl etpedi (Yuh. 1:10). Basqa xalıqlar menen birge islesip, olar Onı krestke qaqtı (Hawa. 2:23). Biraq Quday Óz Ulıwın ólilerden tiriltti hám Onı joqarı kóterdi, Oǵan aspanlardaǵı Ullılıqtıń oń tárepinde húrmetli orın berdi (Hawa. 2:34,36; Evr. 1:3). Búgin Máshih dańq hám húrmet penen táj kiygizilgen (Evr. 2:9) hám jaqında, «sol kúni,» Quday Onı ullı dańq penen tanıstıradı (2 Tes. 1:10). Sol arada Ol Óz máplerin Óz qullarına tapsırdı.
Endi bul qıyınlasadı, sebebi Ózlerine tiyisli ekenliklerin moyınlaǵan bul qullar qátesken hám ele de qátesip atır. Olardıń geyparaları qayta tuwılmaǵan, tek atı menen Qudaydıń qulları – shın júrekten ózgerissiz shomılıw yamasa basqa jollar menen Onı moyınlaǵan. Rabbı bul rawajlanıwdı aldınan kórgen hám Óz shákirtlerine járiyalaǵan (Mat. 24:43-51; Luka 19:11-27), hám elshiler bul táliymattı keńeytken (Hawa. 20:29; 1 Yuh. 4:1-3; 2 Petr 2:2).
Biz jasap atırǵan miyrim-shápáát dáwirinde aralas jaǵday hám shataqlıq bar. Biraq Quday Óz mápleriniń shákirtler tárepinen, Óz Rabbısın súwretleytuǵın shákirtler tárepinen qadaǵalanıwına razı. Ol olardıń qátesiwshi adamlar ekenligin moyınlaǵanda járdem beredi – biraq Onı qabıl etpegen sol dúnyada qabıl etilmegen Patshanı húrmetlew tilegi menen. Bunday shákirtler Rabbıdı jámiyet aldına qoyıwı kerek. Ol bul jerden fizikalıq jaqtan joq bolsa da, Óz Ruwhı arqalı olar menen birge: «Júreklerińizde Máshihti Rabbı sıpatında muqaddes etińler» (1 Petr 3:15). Basqasha aytqanda, Máshihke júreklerinde tiyisli orın beriw arqalı Ol tolıq qadaǵalawǵa iye bolıwı múmkin – sebebi júrekten ómir máseleleri shıǵadı (Nasiyatlar 4:23) – hám isenimler Onıń (ele) kózge kórinetuǵın qadaǵalawında bolmaǵan dúnyada Onıń gúwaları bola aladı. Bul jerde bizdiń temamız, «Quday patshalıǵınıń búgingi áhmiyeti,» shın shákirtlik penen birlesedi. Basqasha aytqanda, Quday patshalıǵınıń shın mánisin ámelde kórsetiw ushın haqıyqıy shákirtler kerek.
«Ministr de maǵan sonday ayttı, biraq men túsine almayman,» dep juwap berdi hayal. Keyin ol úyine júdá qáweterlenip qayttı.
Rabbı Isa Óz juwabın bergende, Óz shákirtleri tárepinen berilgen Izrailge patshalıqtı qayta tikley me degen sorawdıń áhmiyetsiz ekenligin aytpadı. Kerisinshe, Ol joq bolǵanda ne islewleri kerek ekenligin túsindirdi (Hawa. 1:6-8) hám qırq kún dawamında Quday patshalıǵına tiyisli nárseler haqqında olar menen sóylesken (3-ayat). Rabbı Isa, Patsha, joq boladı hám Onıń shákirtleri – qulları, wákilleri hám gúwaları – ne islew kerek hám qalay islew kerek ekenligi haqqında kóp táliymatqa mútáj edi. Quday Ruwhı tárepinen basqarılıp, Jańa Testament jazıwshıları bul kórsetpelerdi óz jazıwlarında keńeytken. Sonlıqtan bizde Patsha bul dúnyadan joq bolǵanda hám Qudaydıń oń tárepinde otırǵanda Onıń húrmeti ushın ne islew kerek ekenligi haqqında kóp jazıwlar bar.
Hawa. kitabında Quday patshalıǵı haqqında jeti tiykarǵı ayat bar hám olardıń kópshiligi, kelajekke tiyisli bolǵan, biraq bizdiń házirgi turmısımız benen baylanıslı bolǵan 14:22-bólimnen tısqarı, Quday patshalıǵınıń házirgi áhmiyeti haqqındaǵı temamız benen baylanıslı. Ulıwma aytqanda, Quday patshalıǵındaǵı búgingi rolimiz hám háreketlerimiz benen patshalıqtıń kelajektegi kórinisindegi [barlıǵı yamasa payda bolıwı] orınımız arasında tıǵız baylanıs bar. Rabbı bunı Óziniń geybir mısalında túsindirgen hám bul Xatlarda jáne de úyretilgen.
Joq Patshanıń mápleri jaqsı xabar, Injil menen baylanıslı. Biz Filip injilshi «Quday patshalıǵı hám Isa Máshihtiń atı haqqında waz etkeninde, er adamlar da, hayallar da shomıldı» (8:12 NKJV) dep oqıymız. Shomılıwda bul jańa shákirtler Patshanıń, Rabbı Isa Máshihtiń huqıqların moyınladı.
Hawa. kitabında joqarıda aytılǵan bul bólimlerden (1:3, 8:12, 14:22) tısqarı, Quday patshalıǵı haqqında basqa tórt bólimdi tabamız – olardıń hámmesi elshi Pawıl menen baylanıslı:
«Ol sinagogaǵa kirip, úsh ay dawamında batırlıq penen sóyledi, Quday patshalıǵıhaqqında pikirlesip hám isendirdi» (19:8). Bul evrey ortalıǵı edi. Izrail Máshihti hám Qudaydıń Onıń arqalı bolǵan talapların, Ol olar menen jerde bolǵanda hám aspanlardan olarǵa sóylegende qabıl etpedi. Evrey xalqı, dúnyanıń basqa jerlerinde jasaytuǵınlar da, Onı moyınlawdı hám Onıń máplerine boysınıwdı úyreniwleri kerek edi. Tarsuslı Sawl bunı úyrenip alǵan edi hám onnan aldın hám keyin kóp basqa evrey xalqı da (Rim. 1:16-ǵa qarań).
- «Men bilemen, men aralarında júrip Quday patshalıǵınwaz etken sizlerdiń hámmelerińiz meniń júzimdi endi kórmeysizler» (20:25). Bul jerde ortalıq Efesteǵı jıynalıs (shirkew), evreyler hám basqa xalıqlardan shaqırılǵan er adamlar hám hayallardan ibarat. Bul sóylewden birqansha aldın Efeshten Pawıl Korinftegi isenimlerge jazǵan edi: «Evreylerge de, greklerge de, Qudaydıń shirkewine de hesh qanday qıyınshılıq tuwdırmańlar» (1 Kor. 10:32). Sonlıqtan evreyler hám basqa xalıqlardan shaqırılǵan isenimler Quday patshalıǵı menen baylanıslı jańa gúwalıqtı quraydı.
- «Ol Quday patshalıǵıntúsindirdi hám saltanatlı túrde gúwalıq berdi, olarǵa Musanıń Nızamınan da, Payǵambarlardan da Isa haqqında isendirdi, erteńnen keshke shekem» (28:23). Ortası Rimdegi túrme. Pawıl Rimdegi evrey basshıların shaqırdı, sebebi túrmede bolǵanı ushın olardı basqa jaǵdaydaǵıday zıyarat ete almadı. Ol Jazıwlardıń Isa Máshihke qalay baylanıslı ekenligin hám hár bir adamnıń Quday aldında Óz talaplarına boysınıw ushın juwapker ekenligin túsindirdi, hátte Ierusalimdegi basshılar olardı qabıl etpegen bolsa da.
- « Quday patshalıǵın waz etip hám Rabbı Isa Máshihke tiyisli nárselerdi tolıq isenim menen úyretip, hesh kim oǵan qarsılıq kórsetpedi» (28:31). Bul ayattaǵı «waz etiw,» «járialaw» degen mánisti ańlatadı, Qudaydıń huqıqları haqqında jámiyetlik gúwalıqtı bildiredi – Pawıl islegenindey. Búgingi shákirtler Pawıldıń úlgisine erisiwi kerek. Bunnan tısqarı, Quday patshalıǵı Máshihke tiykarlanǵan, Ol Patsha hám isenimler Onı isenim hám boysınıwda Rabbı sıpatında moyınlaydı. Pawıl birneshe jıl aldın jazǵan edi: «Eger sen awzıń menen Isanı Rabbı dep moyınlasań, hám júregińde Quday Onı ólilerden tiriltkenine isenseń, sen qutqarılasań» (Rim. 10:9 NASB).
- Hawa. kitabı tórtinshi bólimniń basında keltirilgen áhmiyetli ayat penen juwmaqlanadı hám bul hesh kim Qudaydıń hám házir Qudaydıń oń tárepinde otırǵan Rabbı Isa Máshihtiń isin toqtata almaytuǵının kórsetedi. Bul ayat bir qıyınshılıqtı ańlatadı: Onıń múbárek shaxsına hám Quday patshalıǵınıń házirgi mánisine tiyisli nárseler úzliksiz túrde járiyalanıwı hám úyretiliwi kerek, al bunı isleytuǵınlar Rabbıǵa isenimlerin qoyadı.
Búgingi Quday Patshalıǵı hám Onıń Kelajek Penen Baylanısı
Máshihtiń kelajektegi húkimranlıǵı májbúrlewmenen belgilengen húkimranlıq boladı, sol waqıtta ádillik jámiyetlik túrde húkimranlıq etedi hám hár bir tize «hár bir attan joqarı at» (Filip. 2:9-10) dep moyınlanatuǵın Onıń aldında iyeledi. Máńgilik jaǵdayda Onıń húkimranlıǵı uyǵınlıq hám birlik penen belgilengen boladı, sol waqıtta ádillik jasaydı hám májbúrlewge endi mútájlik bolmaydı (2 Petr 3:13).
Biraq, biz jasap atırǵan miyrim-shápáát dáwiri Máshihtiń talaplarına boysınıwdı tańlaǵan erikli júrekler menen belgilengen, sebebi Oǵan bolǵan muhabbat ushın – ádillik miyrim-shápáátte húkimranlıq etedi (Rim. 5:21). Bizdiń tárepimizden úzliksiz shınıǵıw hám Oǵan úzliksiz jańalanǵan minnetleme kerek, sebebi biz ózimizdi Qudayǵa hám Máshihke qarsı dúnyada tabamız hám bizde ele de dene (gúnákar tábiyat) bar. Sonlıqtan, biz «shıdamlılıq» kórsetiwimiz hám júkti kóterip dawam etiwimiz kerek. Bul shınıǵıw menen Patsha menen dańqtaǵı kelajek orınımız arasında tıǵız baylanıs bar: «Eger biz shıdasaq, biz de Onıń menen birge húkimranlıq etemiz. Eger biz Onı biykar etsek, Ol da bizdi biykar etedi» (2 Tim. 2:12 NKJV).
Pikir yamasa isenim ayırmashılıqları arasında, hám «kúshli» yamasa «hálsiz» isenimler menen qorshalǵanımızda, biz Pawıldıń táliymatın esletiwimiz kerek: « Quday patshalıǵı jemek hám ishimlik emes, bálkim ádillik, tınıshlıq hám Muqaddes Ruwhtaǵı quwanısh» (Rim. 14:17). Qudaydıń huqıqları saqlanǵanda – tek teoriyada emes, bálkim ámelde de, «sebebi Quday patshalıǵı tek sózde emes, bálkim kúsh penen» (1 Kor. 4:20) – tınıshlıq hám uyǵınlıqtan lázzet alınıp atır. Muqaddes Ruwh bul nárseler Onıń qadaǵalawı yamasa tásiri astında ámelge asırılıp atırǵanda quwanısh qosadı. Biz jaman dúnyada bolsaq ta, Muqaddes Ruwh tárepinen bul qadaǵalaw ámelge asırıladı, sebebi Quday «bizdi qarańǵılıq kúshinen qutqarıp, Óz muhabbatı Ulıwınıń patshalıǵına ótkerdi» (Kol. 1:13). Bizdiń Qudayımız hám Ákemiz ushın Óz máplerine hám Óz súyikli Ulıwınıń máplerine bul dáwirde hám Óz Ulıwı, Rabbı Isa Máshih ele de qabıl etilmeytuǵın dúnyada sadıq bolǵan ulıwlarǵa iye bolıw qanshelli qımbatlı bolıwı kerek. Bul bizdiń Rabbı Isamız ushın, Patsha bolǵan Ol ushın ayrıqsha bolıwı kerek! Sonıń ushın birneshe Jazıwlar Máshihtiń máplerin bul dúnyaǵa tiyisli nárseler menen aralastırıwdıń múmkin emesligin kórsetedi.
Qıyınshılıq dawam etedi
Házir yamasa kelajekte Onıń patshalıǵına kiriw múmkin emes, eger bul dúnyanıń qadaǵalawı astında bolsańız, ol Shaytannıń húkimranlıǵı astında – «bul dáwirdiń qudayı» (2 Kor. 4:4). «Ádilsizler Quday patshalıǵın miyras etpeytuǵının bilmeysizler me? Aldanbańlar. Ne zınákorlar, ne butparastlar, ne zınákorlar, ne gomoseksuallar, ne sodomitler, ne urlıqshılar, ne qızǵanıshlılar, ne ishimlikkeshler, ne haqáretlewshiler, ne poraxorlar Quday patshalıǵın miyras etpeydi» (1 Kor. 6:9-10). Pawıl keyin aytadı: «Hám sizlerdiń geyparalarıńız sonday edińiz. Biraq sizler juwıldıńız, biraq sizler muqaddeslendińiz, biraq sizler Rabbı Isa atı menen hám bizdiń Qudayımızdıń Ruwhı menen aqlandıńız» (11-ayat). Biz Quday patshalıǵınıń moral kúshin hám Muqaddes Ruwhtıń Rabbı Isa (Patsha) atı menen islep atırǵanın kóremiz, hátte bul dúnyada ele de qabıl etilmese de. Eki sistema – bul házirgi jaman dáwir hám Máshihtiń húkimranlıǵı astındaǵı kelajek dúnya – birge kete almaydı, Pawıl bunı tastıyıqladı:
«Endi men aytaman, áǵayinler, dene hám qan Quday patshalıǵın miyras ete almaydı; ne buzılıwshılıq buzılmaslıqtı miyras etpeydi» (1 Kor. 15:50).
- «Kóre almawshılıq, óltiriwler, ishimlikkeshlik, kewil kóteriwler hám sonday nárseler; men sizlerge aldınnan aytaman, burın da aytqanımday, bunday nárselerdi isleytuǵınlar Quday patshalıǵın miyras etpeydi» (Gal. 5:21).
- «Sizler bunı bilesizler, hesh bir zınákor, nápak adam, ne qızǵanıshlı adam, butparast bolǵan, Máshih hám Quday patshalıǵında hesh qanday miyrasqa iye emes» (Ef. 5:5).
- Juwmaqlaw Biz elshi Pawıldı ruwxıy ákemiz sıpatında kóremiz be? Biz kóriwimiz kerek (1 Kor. 11:1), sebebi sol waqıtta biz onnan úyrenemiz, Tesalonikadaǵı jas isenimler úyrenkendigindey. Ol olarǵa jazǵan edi: «Biz sizlerdiń hár birińizdi, áke óz balaların qalay etse, sonday etip úgitledik, juwbatıp hám tapsırdıq, Óz patshalıǵına hám dańqına shaqırǵan Qudayǵa múnásip júriwińiz ushın» (1 Tes. 2:11-12).
Biz Onıń dańqtaǵı kórinisin kútip atırǵanımızda, Pawıldıń «sizler de azap shegip atırǵan Quday patshalıǵınamúnásip sanalıw» tilegi menen ózimizdi baylanıstıramız (2 Tes. 1:5). Azap shegiw, biz bul dúnyada qabıl etilmegen Rabbımız benen ózimizdi baylanıstırǵanımız ushın, hám bunı islew arqalı biz Onıń patshalıǵınıń kelajek aspektine tayarlanamız, sol waqıtta Ol dańqta húkimranlıq etedi hám isenimler Onıń menen birge. Qudayǵa maqtawlar bolsın! GT
ESLETPE «Húkimranlıq etiw» feli sózbe-sóz «patshalar sıpatında birge húkimranlıq etiw» degen mánisti ańlatadı.
Quday Patshalıǵı Quday patshalıǵı úsh ayrıqsha aspektte kórsetilgen, olardıń hámmesi búgin birge isley beredi. Birinshisi tek suwdan hám Ruwhtan tuwılǵanlardıóz ishine aladı, Yuhanna 3:3-6-da kórsetilgenindey. Ekinshisi Máshihti Rabbı dep moyınlaǵanlardıń hámmesinóz ishine aladı, Matta 13:24-50-de kórsetilgenindey, al úshinshisi pútkil álemdi – aspan hám jerdióz ishine aladı, Daniyel 2 hám 4-te kórsetilgenindey.
Bul úsh sheńberdiń anıq kórinetuǵın jeri Efeslikler 4:5-6. «Bir dene, hám bir Ruwh bar, sizler de shaqırıwıńızdıń bir úmitinde shaqırılǵanıńızday» (KJV) Yuhanna 3-ke sáykes birinshi sheńber menen baylanıslı. «Bir Rabbı, bir isenim, bir shomılıw» Matta 13-te tabılǵan ekinshi sheńber menen baylanıslı. «Hámmesiniń bir Qudayı hám Ákesi, Ol hámmesinen joqarı, hám hámmesi arqalı, hám sizlerdiń hámmelerińizde» Daniyel 2 hám 4-te kórsetilgen úshinshi sheńber. Kóbinese tek isenimlerdiń úsh sheńberde de ekenligi atap ótilgen. Jansız professorlar ekinshi hám úshinshi sheńberlerde; al basqalar, moyınlanǵan Xristianlıqtan tıs, tek Qudaydıń álemniń suveren húkimdarı sıpatındaǵı húkimranlıǵı astına kiredi. —Jorj Deyvison, Qımbatlı Nárseler (beyimlestirilgen).
