Qozınıń ashılıwı
Qozı múnásip! Qozı Muqaddes Kitapta, tek ǵana Ashıw Kitabında keminde 28 ret tilge alınǵan! Injildiń sol sońǵı kitabında biz Qozınıń kimligi hám ne islegenligi ushın bizdiń tabınıwımızǵa múnásip ekenligin kóremiz!
Qozıǵa tabınıń
Ashıw kitabınıń tiykarǵı temalarınıń biri – tek ǵana Qudayǵa tabınıw kerek. Butparastlıq, jınlarǵa hám tas, altın yamasa gúmis buyımlarǵa tabınıw qaralanadı (9:20). Sol kitapta súwretlengen urıs Qozı menen Haywan arasındaǵı urıs bolıp, ol ózi jer júziniń jasawshılarınan tabınıwdı talap etedi (13:4,12,15, 14:9,11, 16:2). Kimge tabınıladı: Qudayǵa hám Onıń Qozısına ma yamasa Ajdarhaǵa hám onıń Haywanına ma? Qozı barlıq tabınıwǵa ılayıq, bul tek ǵana Qudaydıń Ózine tiyisli.
Bul tema Ashıw Kitabında ayrıqsha atap ótilgen. Eki túrli jaǵdayda Yuhanna perishteniń aldına jıǵılıp tabındı (19:9-10, 22:8-9). Eki ret te perishte óziniń tek ǵana Qudaydıń basqa «qulı» ekenligin aytıp narazılıq bildirdi. Keyin sol waqıttan baslap házirge shekem jańǵırıp turǵan buyrıq berildi: «Qudayǵa tabınıń!» Táliymat anıq: tek ǵana Qudayǵa tabınıw kerek! Tek ǵana ilahiy Shaxslar, sonday-aq Qozı da, tabınıwǵa múnásip. Ashıw 5:13 hám 7:10 da biz Quday menen Qozınıń birge tabınılǵanın kóremiz.
Qozınıń múnásipligi Onıń shaxsında da, jumısında da tabıladı. Onıń jumısı Ashıw 5:9 da tilge alınǵan hám Onıń qutqarıw jumısı, yaǵnıy qurban etilgen Qozınıń jumısı menen tikkeley baylanıslı. Biraq, Onıń qutqarıw jumısı Onıń kimligi menen tıǵız baylanıslı, sebebi ol Onıń shaxsına baylanıslı. Qozı tek ǵana Óziniń kimligi sebepli qutqara aldı – adam bolǵan Qudaydıń ilahiy Ulı.
Qozınıń múnásipligi Onıń shaxsınıń kámil jetikliginde. Qozı múnásip, sebebi Ol ilahiy: Ol Quday, Qudaydıń Ulı (2:18). Onıń ilahiy tábiyatı Ashıw Kitabında Oǵan berilgen atlar menen tastıyıqlanadı. «Alfa hám Omega, Baslanǵısh hám Aqır, Birinshi hám Sońǵı» atları tikkeley Isaǵa tiyisli (22:13 NKJV; qarań 1:8,17). Ol «máńgi tirishilik etiwshi» (1:18) hám «bar bolǵan, bar bolǵan hám bar bolatuǵın, Qudiretli» (8-ayat). Bul Qozıǵa Yahve Óziniń tábiyatın beredi: «MEN KIMMEN, SOLMEN» (Shıǵıw 3:14; Yuhanna 8:58 di esapqa alıń).
Qozı Rabbiniń tábiyatın bólisedi. Ol, Ata hám Ruwhtıń qatarında, Yahve, bul Eski Ósiyettegi «Birinshi hám Sońǵı» atı menen tastıyıqlanǵan. Yesaya 41:4 ti oqıń:
Men, Rabbi birinshimen; hám sońǵılar menen Men Solman.
Taǵı da:
Men Birinshimen hám Men Sońǵıman; Mennen basqa Quday joq (Yesaya 44:6; qarań Yesaya 48:12).
Qozı ilahiy tábiyattıń bul birligin bólisedi, hám Ol perishtelerdiń hám Óziniń ergenleriniń tabınıwın tek ǵana Qudayǵa tiyisli tabınıwǵa ılayıq bolǵan biri sıpatında qabıl etedi.
Qutqarıwshı Qozı
Qozınıń, Rabbi Isa Mesihtiń múnásipligi Onıń qutqarıw jumısında da. Ol «dúnyanıń gúnásın alıp taslaytuǵın» Qudaydıń Qozısı (Yuhanna 1:29).
Sen múnásipsen, sebebi Sen qurban etildiń hám Óz qanıń menen bizi hár bir qáwimnen, tilden, xalıqtan hám milletten Qudayǵa qutqardıń (Ashıw 5:9).
Biz Qozınıń múnásip ekenligin kóremiz, sebebi Ol bizi Óz qanı menen satıp aldı. Birinshi Petrus 1:18-20 bizge esletedi
sizler ákesińizden miyras etip alǵan máńisiz turmısıńızdan gúmis yamasa altın sıyaqlı buzılatuǵın zatlar menen emes, bálkim Mesihtiń qımbatlı qanı menen, ayıpsız hám kirshiksiz qozı sıyaqlı qutqarılǵanıńızdı. Ol dúnya jaratılǵanǵa shekem aldınnan belgilengen edi, biraq bul sońǵı dáwirlerde sizler ushın ayan boldı.
Ol bizi Óziniń qımbatlı qanı menen gúná qul bazarıńnan satıp aldı! Biz endi ózimizge tiyisli emes, bálkim Oǵan tiyisli (1 Korinfliler 6:19-20).
Ol sonday-aq bizge Qudayımızǵa patshalar hám ruxaniyler ekenligimizdi úyretti. Qudaydıń Qozısınıń tamamlanǵan jumısı sebepli biz Qudayımız benen jarastıq, Onıń aldında bolıwǵa múnásip boldıq! Pawlus bul haqqında Rimliklerge 5:1-2 de jazǵanda tolıq túsindirdi,
Iman menen aqlanǵanımızdan keyin, Rabbimiz Isa Masih arqalı Quday menen tınıshlıqqa iye boldıq, Ol arqalı biz iman menen bul miyrimge kirdik, onda turamız hám Qudaydıń dańqı úmitinde quwanamız.
Endi iman menen biz Rabbi Isanıń júzinde nur shashıp turǵan Qudaydıń dańqın kóre alamız, imannıń kóriwge jol beriwine umtılıp.
Ruxaniyler patshalıǵı sıpatında biz Qozıǵa hám Ataǵa ruwxıy maqtaw qurbanlıqların usına alamız (Evreylerge 13:15; 1 Petrus 2:5). «Qozı múnásip!» dep járiyalay alatuǵınımızǵa tań qalıwǵa boladı ma?
Urıs etiwshi Qozı
Qozı Ashıw kitabındaǵı húkim sahnasınıń orayında turadı, onda biz Onı Urıs etiwshi Qozı sıpatında kóremiz. Bul kózqarasta Qozı múyizli – jeti múyizli (5:6). Múyizler kámil kúsh, qudiret belgisi. Qozı sonday-aq Arıslan sıpatında da súwretlengen (5:5), óz dushpanın jeńe alatuǵın hám joq ete alatuǵın kúshli haywan. Múyizli Qozı kúshli Mesihtiń, milletlerdi basqaratın qudiretli Patshanıń (Jaratılıs 49:9-10) ruwxlandırıwshı xabarın alıp keledi.
Ashıw kitabındaǵı Qozınıń qanı da Qudiretli Qudaydıń kúshiniń anıq kórinisi sıpatında túsindiriledi. Bul ázzilik belgisi emes. Krest Qudaydıń súyispenshiligi (1:5) hám kúshiniń (5:6) kórinisi. Qozı – krest arqalı Jeńimpaz bolǵan Rabbi Isa Masih. Ol Óz kúshin Óz qanın tógiw arqalı kórsetedi.
Krest Qudaydıń Shaytan ústinen jeńisi edi. Shaytan Qudaydıń xalqınıń kirli kiyimlerine isharat etip (Zaxariya 3:1-10) ayıplawshı sıpatında turǵan waqıtta, Qozınıń kresttegi jumısı onı jeńedi. Aspandaǵı dawıs «qutqarıw hám kúsh hám Qudayımızdıń patshalıǵı hám Onıń Mesihtiń húkimranlıǵı» kelgenin járiyaladı, olar Shaytandı «Qozınıń qanı arqalı» jeńgen waqıtta (Ashıw 12:10-11). Urıs jeńildi; ol Qozınıń qurban etiliwinde jeńildi. Bul ázzilik emes edi; bul jeńis edi. Bul qurban bolıw emes, bálkim jeńimpaz qutqarıw edi!
Qozınıń qáhári súwreti bizge birden múnásip emes sıyaqlı kórinedi. Qozı – názik, ayıpsızlıǵı anıq kórinetuǵın súwret. Kim qozıdan qorqadı? Biraq bul Qozı múyizli, kúshli hám ádalatlı. Ol ádalatlı hákim. Onıń qáhári Óz xalqına qarsı urıs etetuǵınlarǵa, haywanǵa tabınatuǵınlarǵa tógiledi. Gúnásınan táwbe etpeytuǵın (9:20-21), Qudaydı dańqlamaytuǵın (16:9) hám Qozıǵa ermeytuǵın (14:4) adamlar bul kúshli hám jeńimpaz Qozınıń qáhári azabın tartadı. Jer júziniń qarsılas jasawshılarına tógiletuǵın «Qozınıń qáhári» (6:16). Qudaydıń qáhári Qozınıń qáhári, hám «Ol ádalatlıq penen húkim etedi hám urıs etedi... Ol Ózi Qudiretli Qudaydıń qáhári hám qáhári sharab basqıshın basadı» (19:11,15). Bul qáhér Haywanǵa tabınatuǵınlarǵa tógiledi, al olar Qozıǵa tabınıwı kerek edi (14:9-11).
Qozı Haywanǵa qarsı urıs etedi, ol Óz xalqına, Óz ergenlerine qarsı urıs etedi. Bul Ashıw 17:14 te anıq súwretlengen. Jer júziniń patshaları Haywan menen birge Qozıǵa qarsı urıs etiw ushın jıynalǵan waqıtta, Qozı olardı jeńedi, «sebebi Ol rabbilerdiń Rabbisi hám patshalar Patshası; hám Onıń menen birge bolǵanlar Onıń shaqırılǵan, saylanǵan hám sadıq ergenleri.» Qozınıń jeńisi anıq, sebebi Ol «rabbilerdiń Rabbisi hám patshalar Patshası» – tek ǵana Qudayǵa tiyisli ilahiy at. Qozı jeńimpaz boladı, sebebi Ol Qudiretli, hám Ol Óz xalqı ushın jeńisti qolǵa kiritedi.
Qudaydıń Qozısı tek ǵana qurbanlıq emes, bálkim húkimran hám jeńimpaz Patsha. Ol milletlerdiń zulumın jazalaw hám Óz xalqın qutqarıw ushın temir tayaw menen basqaradı (2:26-27, 19:15). Ol jawızlıqqa qarsı gúreste aspan áskerlerin basqaratın jawınger Qozı. Onıń jeńisi sońǵı.
Qoydı baǵıwshı Qozı
Qozınıń jawınger sıpatındaǵı súwreti ózgeshe, biraq Qozınıń Óz xalqın tınıshlıqqa hám tınıshlıqqa baslap baratuǵın Qoydı baǵıwshı sıpatındaǵı súwreti de sonday (1 Petrus 2:25; Evreylerge 13:20). Qozınıń bul súwreti Ashıw 7 de berilgen, onda Yuhanna Qudaydıń taxtı aldında sanawǵa bolmaytuǵın úlken toparlardı kóredi. Olar Qudaydı hám Qozını maqtawda, hám Qozınıń qanında aǵartılǵan kiyimler kiygen. Jigirma tórt aqsaqaldıń biri bul áwliyelerdiń Qozı tárepinen baǵılıp atırǵan jaǵdayın súwretleydi (7:17). Qozı taxttıń orayında turadı hám Ol «olardıń Qoydı baǵıwshısı boladı, Ol olardı tirishilik suwlarınıń bulaqlarına baslap baradı. Hám Quday olardıń kózlerinen hár bir jasın súrtedi.» Nátiyjede, olar endi hesh qashan ashıqpaydı yamasa shóllemeydi. Kerisinshe, olar Qudayǵa Óziniń ibadatxanasında kún-tún xızmet etedi, sebebi Quday Óz shatırın olardıń ústine jayǵan hám Óz xalqı menen birge jasaydı.
Ashıw 7:17 degi súwretlew Zábúr 23 hám Ezekiel 34:23 ten alınǵan bolıwı ádewir múmkin. Qozı Óz xalqın shólistan arqalı tirishilik suwı arqalı jańalanıw dáwirlerine baslap baratuǵın. Shóllegenler Qudaydıń hám Qozınıń taxtınan aǵıp shıǵatuǵın (22:1) tirishilik suwın beretuǵın Qozınıń shaqırıwına juwap bere aladı (Ashıw 22:17).
Qudaydıń xalqı Qozınıń ergenleri, Onıń Quday ushın gúwalıǵına, Onıń sheyitligine hám Onıń sabırına eredi. Bul súwret Ashıw 14:3-5 te anıq súwretlengen. Olar taza, pak hám ayıpsız bolıwı kerek; hám olar «Qudayǵa hám Qozıǵa dáslepki miyweler sıpatında usınıladı.» Sol kúndegi áwliyeler Qozınıń Óziniń xarakteristikası bolǵan sonday sabırlı shıdamlılıqqa saylanǵan hám shaqırılǵan (12:17, 13:10, 17:14). Olardıń atları dúnya jaratılǵannan berli Tirishilik Kitabına jazılǵan (13:8).
Masih barlıq dáwirlerdegi Óz xalqınıń barlıǵına Qoydı baǵıwshı. Biz de Oǵan eriwimiz kerek, hátte Ol bergen gúwalıqtı beriw dárejesine shekem. Onıń jeńisi bizdiń jeńisimiz bolıwı kerek.
