Nege anıq sáne joq?
Qudaydıń nege bir nárseni islemeytuǵının sorawda hárdayım abaylı bolıwımız kerek. Ol Quday bolǵanı ushın, Óz isleri ushın bizge juwap bermeydi. Ol suverenli Qazan; biz tek topıraqpız. Biraq Onıń Sózin úyrenip atırǵanımızda Ol bizge Óziniń ájayıp jolların úyretedi.
Máshihtiń kishipeyil tuwılıwınıń detalları bizge Luka 2-de aytılǵan. Matta 2 bunıń ústine shıǵıstan danıshpanlardıń keyinirek kelip, yahudiylerdiń Patshası bolıp tuwılǵan bul balanıń aldında taǵzım etip, Onıń patshalıq qádir-qımbatına layıq sawǵalar alıp kelgenin qosadı. Isanı Qudaydıń kámil Qulı sıpatında kórsetetuǵın Mark, Onıń tuwılıwın atap ótpeydi, sebebi bunday detallar qul ushın zárúr emes! Onı Qudaydıń Ulı sıpatında bul dúnyaǵa kelgenin kórsetetuǵın Yuhanna, Onıń qashan kelgenligi haqqında hesh qanday detal bermeydi. Ol bizge «Sóz denege aylandı hám bizdiń aramızda jasaydı» (Yuhanna 1:14) dep aytıw menen qanaatlanadı. Yuhanna sonday-aq Onıń basında-aq biykar etilgenin kórsetedi.
Máshihtiń tuwılıwı, Onıń shın Adam sıpatında dúnyaǵa keliwi ushın mutlaq zárúr bolsa da, óz-ózinen bir de adamdı qutqara almas edi. Sonlıqtan Quday bizge sáneler yamasa detallar bermeydi. Ol bizdiń bunı bayramlawımızdı qálemeydi.
Injillerdiń hár birinde, biraq, Quday bizge Rabbı Isa Máshihtiń krestke keriliwiniń hám onıń aldınan bolǵan waqıyalardıń, sonday-aq keyin kelgen Tiriliwdiń tolıq esabın beredi. Bul jerde Ol bizge sáneler beredi: krestke keriliw báhárde Pásxa máwsiminde boldı (anıq sáne ay fazaları menen anıqlanadı), hám Tiriliw keyingi hápteniń birinshi kúniniń erteńinde boldı.
Bunnan tısqarı, Rabbı Isa Rabbıdıń Keshki Awqatın belgiledi, bizden nan sindiriwde Onı eslewimizdi soradı. Dáslepki shákirtler bunı kún sayın islegen, hám Húkimetler 20-ǵa kelip Máshihiyler bunı hápteniń birinshi kúni, Rabbıdıń tiriliw kúni islegen. Qayǵıǵa oray, búgingi kúnde kóp Máshihiyler Rabbıdıń júregine júdá jaqın bolǵan bul eslew toyına az itibar beredi.
Tariyx bizge Rojdestvonıń Rim imperatorı Konstantin Máshihiylikti nızamlastırıp, onı putparast dinlerden joqarı qoyǵannan keyin zárúrli bolǵanın kórsetedi. Kóp adamlar dinin ózgertti, biraq geyparalarınıń dinin ózgertiwleri shınında Máshihke emes edi. Olardı qanaatlandırıw ushın, ózin Máshihiy dep ataytuǵın shirkew tez arada kóp putparast bayramlardı «Máshihiylestiriwge» kiristi, olardı Máshih hám «áwliyeler» húrmetine qayta atadı. Bul bayramlar arasında Saturnaliya bar edi, bul qıs solstitsiyasınan keyin bayramlanatuǵın bayram edi, bul waqıtta kúnler taǵı uzarıp baslaydı, solay etip jaqtılıqtıń taǵı qarańǵılıq ústinen jeńgenin kórsetedi. Bul bayram Máshih, dúnyanıń shın Jaqtılıǵı, ólimdi hám qarańǵılıq kúshlerin jeńgeni húrmetine Rojdestvo dep qayta ataldı. Injilde Máshihtiń qıs solstitsiyası waqtında tuwılǵanın kórsetetuǵın hesh nárseni aytpaydı. Kerisinshe, Ol Maryam, juwınlıǵınıń sońǵı basqıshlarında bolǵanda, ele sayaxat ete alatuǵın waqıtta, hám qoy shobanları Betlehem átirapındaǵı dalalarda óz qoyların baǵıp atırǵan waqıtta tuwılǵan.
Injilden 25-dekabr Máshihtiń tuwılǵan kúni ekenligi haqqında hesh qanday kórsetpe joq. Máshihiyler «Máshihti Rojdestvoǵa qaytarıw» ushın kampaniya baslaǵanda, biz adam Máshihti Rojdestvoǵa dáslep qoyǵanın, hám bunı tiykarınan adamgershilik sebepler menen islegenin eslewimiz kerek.
