SORAW:
Jánnet, Ibrahimniń qoynı, aspan hám Ákeniń úyi arasındaǵı ayırmashılıqlar nede? Hám sheol, hades, tamtuq hám ot kóli arasındaǵı ayırmashılıqlar nede?
JUWAP:
Bular segiz túrli orın emes yamasa jaǵdaylar emes. Kerisinshe, olar eki túrli baratuǵın jerlerdiń atları – hár bir adam óliminen keyin olardıń birine jetedi . Hár bir topar ishinde belgili bir bir-birine uqsaslıq bar, biraq toparlar bir-birinen pútkilley ayırmashılıqqa iye. Birinshi toparǵa tiyisli hár bir aǵza pútkilley baxtlı orın yamasa jaǵdaydı bildiredi, al ekinshi toparǵa tiyisli hár bir aǵza kerisinshe: pútkilley azap. Bul terminlerge qısqasha toqtalayıq.
• Jánnet.
Bul Shıǵıs, bálkim Parsı tilinen kelgen termin bolıp, baǵ yamasa kewil kóteriw ornın bildiredi. Eski Ahitti evrey tilinen grek tiline awdarǵan Septuaginta bul termindi Quday adamnıń lázzetleniwi ushın jaratqan Eden baǵına qatnıslı qollanadı. Jańa Ahitte Rabbı onı kresttegi táwbe etken urlıqshıǵa sóylegende qollanǵan (Luka 23:43), Pawıl onı úshinshi aspanǵa kóterilgen óziniń tańqalarlıq tájiriybesin súwretlegende qollanǵan (2 Korinflilerge 12:4), hám Rabbı onı Efesteǵı shirkew perishtesine jazılǵan xatta qollanǵan (Ashıw 2:7).
• Ibrahimniń qoynı.
Bul Rabbı jerde jasaǵan waqıtta evreyler tárepinen keńnen qollanılǵan termin bolıp, ólimnen keyin salih adamlar ruwxları alıp ketilgen sheol bólimin bildiredi. Olar Qudaydıń dosı, ózleriniń ata-babası Ibrahimniń eń joqarı baxtlı orında ekenine isengen. Rabbı bul jaqsı belgili aspan terminin bay adam menen Lazarustıń Luka 16:19-31 degi qarama-qarsılıqları haqqında sóylegende qollanǵan. Ol sonday etip, bay hám kámbaǵal, isenimler hám isenimler emes adamlar ólse de, olardıń ólimnen keyingi keleshegi birdey emesligin anıq kórsetken.
• Asman.
Qudaydıń Sózinde aspan hárdayım jerge qarama-qarsı dep qaraladı. Aspandar ádette úsh túrli usılda qaraladı:
Quslar ushatuǵın hám jawın jawatuǵın atmosfera;
- Quyash, Ay hám juldızlar jaylasqan kosmos; hám
- Qudaydıń taxtı jaylasqan hám Rabbımız Isa Máshihtiń, Qudaydıń Ulı, jerge túsip kelgen aspannıń aspana. Muqaddes Jazıwda aspan Qudaydıń jasaw ornı hám barlıq bereketlerdiń deregi dep esaplanadı. Ol ólimnen yamasa kóteriliwden keyin isenimlerdiń baratuǵın jeri, biraq ádette onı súwretlewde basqa terminler qollanıladı.
• Ákeniń úyi.
Rabbı Isa Máshihtiń satqınlıqqa ushıraǵan túninde Óz shákirtlerine aspan haqqında sóylegende Yuhanna 14-te bul sózdi qollanǵan. Bul termin bizge aspandaǵı orınımız benen baylanıslı jaqınlıq hám súyispenshilikti kórsetedi. Ákeniń úyinde kóp jasaw orınları bar, Ol Óz shákirtlerine isentirgen, hám Ol olardıń – hám bizdiń – ushın ol jerde orın tayarlawǵa ketken. Jasaw orınları bar edi, biraq olar ele tayar emes edi. Ol olardı krestte ólip, ólilerden tirilip, aspanǵa kóterilip hám Qudaydıń oń tárepinde Óz ornın iyelew arqalı tayarlaydı. Ol ol jerde bolǵanı ushın, biz de ol jerde bolamız. Endi biz Qudaydı Ákemiz dep atay alamız, Eski Ahittegi isenimler hesh qashan isley almaǵan nárse. Rabbımız Isa Máshihtiń islegen isi arqalı biz Quday menen házirgi waqıtta ráhátlenetuǵın jaqınlıq sonday.
• Sheol.
Eski Ahittegi isenimler ushın bunday jaqınlıq pútkilley belgisiz edi. Geybirleri, mısalı Ayup óz atı menen atalǵan kitabınıń 19:25-27-babındaǵı Ayup hám 2 Samuel 12:22-23-tegi Dawıt sıyaqlılar, isenim menen ólimnen keyin ne bolatuǵını haqqındaǵı bilimin joqarı basqıshqa shıǵarǵan isenimdi bildirdi. Eklesiastik sol waqıttaǵı eń danalı adamlar da ólimnen keyingi keleshek haqqında hesh qanday anıq túsinikke iye emesligin anıq kórsetedi. Ólgenlerdiń deneleri qábirlerge qoyılǵan, al ruwxlar hám janlar sheolda belgisiz túrde bolǵan dep aytılǵan. Sheol haqqında anıq tálimat bolmaǵanı ólimniń ádette qorqınısh penen qarsı alınǵanın bildiredi. Endi Rabbı Isa Máshihtiń bay adam menen kámbaǵal Lazarustıń gúrrińin aytıp bergeninen keyin, bizde sheoldıń eki bólimi bar ekenligi haqqında anıq tálimat bar – biri salihlar ushın, ekinshisi salih emesler ushın – olardıń arasında ótip bolmaytuǵın úlken jarlıq bar. Adamlar bunı túsinse de, túsinbese de, Quday hárdayım Óziniki bolǵanlar menen Ózinen ǵárezsiz jasawǵa umtılǵanlar arasında ayırmashılıq qoyǵan.
• Hades.
Hades bul grek Jańa Ahitindegi sheol dıń evrey Eski Ahitindegi ekvivalenti: ólgen deneni qoyatuǵın qábirge qarama-qarsı, ólimnen keyin jan hám ruwxtıń ornı yamasa jaǵdayı. Onıń jaǵımsız mánisleri yamasa nátiyjeleri bar edi. Qutqarılmaǵan, jaman adamnıń azabı onıń óliminen keyin dárhal baslanadı, geypara onıń janı hám ruwxı denesinen ajıratılsa da. Jaman adamnıń hár bir bólegi bul azaptı turaqlı túrde sezedi. Adam ózin otta azaplanıp atırǵanday sezedi. Ol óz ómirin, jaqsı nárselerdi hám Qudayǵa iseniw múmkinshiliklerin esleydi. Ol sonıń menen birge óz azabınıń sońǵılıǵın, Qudaydan máńgilikke ajıratılǵanın da sezedi.
• Tamtuq.
Házirgi waqıtta, shayırlar hám búgingi kúndegi kópshilik adamlar oylaǵanına qarama-qarsı, tamtuq ele bos. Qudaydan máńgilikke ajıratıwshı bul orın basında adamzat ushın jaratılmaǵan, al Shaytan hám onıń perishteleri ushın jaratılǵan. Biraq, Quday olarǵa biypul usınıs etken úlken qutqarıwdı biykar etken yamasa itibar bermegen adamlar Shaytan menen birge ol jerde, Qudaydan, Muqaddes bolǵan Qudaydan máńgilikke ajıratılǵan boladı. Qutqarılmaǵan ólgenler Shaytan mıń jıllıq dáwirde – Rabbımız Isa Máshihtiń kelejek 1000 jıllıq húkimranlıǵı dáwirinde basdan keshiretuǵın tutqınlıǵınan bosatılǵannan keyin jıynaytuǵın úlken armiyanıń otlı aqırınan keyin tiriltiledi. Ashıw 20-ge qaraǵanda, Shaytannıń bul armiyası sol kúndegi áwliyeler lagerine hám súyikli qalaǵa qaray júredi. Biraq, áskeriy kúsh jaqınlasqanda, ol aspanlardan Quday tárepinen jiberilgen ot penen kúydiriledi. Bunnan keyin jaman ólgenler tiriltilip, úlken aq taxtta húkim etiledi, soń olar máńgilikke tamtuqqa taslanadı.
• Ot kóli.
Bul Muqaddes Jazıwda bizge berilgen tamtuqtıń súwretlemelerinen biri. Shınında da, bul kól ot hám kúkirt penen janadı dep aytıladı. Kúkirt qara, derlik qızǵılt-kók reńli jalın menen janadı, hám eger ol terige tússe, óte awırtpalı boladı. Qutqarılmaǵan adamlar geyde tamtuq haqqında óz dosları menen jaqsı waqıt ótkizetuǵınday etip házillesip sóyleydi. Basqalar basqa birewge tamtuqqa barıwdı ashıwlanıp aytadı. Rabbı bizge tamtuqtıń óshpesligin, hám ol sırtqı qarańǵılıq, jılaw, zarlaw hám tis qayraw ornı ekenligin aytadı. Bul bizge tamtuqta basqalar menen doslıq degen nárse joq ekenligin kórsetedi. Eń jamanı, bul Qudaydıń aldınan máńgilikke quwılıw ornı. Tamtuq ushın grek sózi Gehenna, bul at Ierusalim sırtındaǵı Hinnom oypatlıǵınan kelip shıqqan, ol jerde apostat evreyler bir waqıtları óz balaların putlarǵa qurbanlıq retinde kúydirgen, hám keyinirek Ierusalimniń qaldıqları turaqlı túrde janıp turǵan otta kúydirilgen.
Bul ot kóli hár qanday jol menen qashıw kerek bolǵan orın! Quday Óz jaratılısınıń basına qoyǵan adamzat ushın ol jerge barıwdı niyet etpegen. Kerisinshe, Ol Óziniń jalǵız tuwılǵan Ulımızdı Kalvariyada biz ushın óliwi ushın berdi, solay etip biz qutqarılıp, Ákeniń úyiniń baxtın máńgilikke ráhátleneyik. Búgin tańlań. Dana tańlań; Qudaydıń Óz Ulı Isa Máshiyt arqalı biypul qutqarıw usınısın qabıl etiń!
— Eugene P. Vedder, Jr.
