Аян 2 ҳәм 3
Кирис сөз
Аян китабы Қудайдың жердеги жолларын Өзиниң даңқы ҳәм Улы, Ийемиз Ийса Масихтың ҳүрмети ушын қалай ақырғы шегине жеткеретуғынын көрсетеди. Келешек дүньяда ҳәм берекет, ҳәм әдалат улыўма дүнья жүзинде айқын болады. Усы себеплерден, китаптың тексти ҳәм ондағы түсиниклер көп «жетиликлер» менен толы, ҳәр бири қандай да бир түсиник ямаса процестиң толықлығын ямаса толықлығын көрсетеди; әдетте жақсы мәнисте, бирақ гейде жаманлық ушын. Китапта елиўден аслам «жетилик» бар. Жети руўх, жулдызлар, периштелер, хатлар, шіркеўлер, мөрлер, кернейлер, шишелер әҳмийетли мысаллар болып табылады.
Аян 1:1-3
Китап биринши әсирдиң ақырында азап шегип атырған әўлиелерге жазылған. Ол ўақытта салыстырмалы түрде аз ғана оқымыслар бар еди; биз билгендей библиялар жоқ еди. Самуил туўылған күнлердегидей,
«сол күнлерде Ийениң сөзи қымбатлы (сийрек) еди» (1 Самуил 3:1).
Солай етип, биз мына сөздиң әҳмийетин түсине аламыз:
«Оқыған адам бахытлы».
1 Тиметей 4:13 тегидей
(«оқыўға ынталы бол»)
бул Мухаддес Жазыўды жәмийетлик, даўыслы оқыўға тийисли. Қандай таңқаларлық! Оқыўшыға берекеттиң арнаўлы ўәдесин алып жүрген жалғыз китап, сондай-ақ ең итибарсыз қалдырылған китаплардың бири.
«Оқыў» - бул өлип баратырған әдет болыўы мүмкин, ҳәтте Ийениң айырым адамлары арасында да, бирақ бул әлбетте жақсы әдет. Биз әдетлердиң қулы болыўға бейимбиз. Келиң, Мухаддес Жазыўдың текстин даўыслы оқыўдың жақсы әдетин раўажландырайық.
«еситкенлер» - тыңлаўшылар, жәмият, оқыўшы даўыслы оқығанда еситкенлер. Қудайға шүкир, Қудай сөзин оқыўды еситиў ушын жыйналыўға таяр болғанлар әли де бар. 1 Петр 2:2 де оқыймыз: «Жаңа туўылған нәрестелер сыяқлы, сүттиң таза сүтин қәлең, сонда сизлер оның менен өсесиз». Турақлы қыйыншылық мынада: биз Инжилге биринши рет исенгенимиздегидей, Қудай сөзине әли де қызғын қәлеўимиз бар ма?
«сақлағанлар» (бақлаў, қорғаў, қәдирлеў, қәдирлеў, бойсыныў, әмел етиў) - Бул оқыўшыға да, жәмиятқа да қаратылған. Бул ҳеш қандай жол менен автоматлы емес. Бул мийнет, исеним ҳәм Ийениң Өз сөзи арқалы бизге айқын еткен нәрсесиниң руўхына да, ҳәрипине де әпиўайы түрде бойсыныўға таярлықты талап етеди. Берекет ҳәм бахыт оқыған (даўыслы), оқыўды тыңлағанларға, әсиресе оқылған сөзге бойсыныўға таяр болғанларға (оқыўшы ҳәм тыңлаўшы) ўәде етилген. Бул ўәде жазылған ўақытта азап шегип атырған әўлиелерге арнаўлы ҳәм айрықша берилген. Дәл солай, ол ҳәр қандай күндеги азап шегип атырған әўлиелерге арнаўлы даўыс болып қала береди.
«ўақыт жақын» (жақын) - Егер сол ўақытта, дерлик еки мың жыл алдын солай болса, ҳәзир қаншалық көп?
Китап 1:19 да анықланғандай, 3 тийкарғы бөлимге оңай бөлинеди:
- «Жаз»: «сен көрген нәрселер» - 1-бап: Ҳүкимдардың көриниси
- «бар нәрселер» - 2 ҳәм 3-баплар: жети шіркеў (биз даўам еткенде қарастырылады)
- «булардан кейин болатуғын нәрселер» - 4-22-баплар: ҳүким (шіркеў дәўири жабылғаннан кейин болатуғын уллы пайғамбарлық ўақыяларды қамтып алады).
Ҳәзирги жумыс сол ўақытта Азия деп аталған, бирақ ҳәзир Түркияның бир бөлегин қурайтуғын жети шіркеўге қаратылған мүрәжатлар ҳаққында ойланыў. Бул жерде толық түсиндириў емес, ал бир-еки көрсеткиш нәзерде тутылған. Мухаддес Жазыўды ынталы үйрениўши толық мағлыўматты излейди.
Аян 1:12-18 Көринис
Жыйналысларға мүрәжат етилместен алдын, биз биринши нәўбетте Ийе, Әдалатлы Ҳүкимдар (2 Тиметей 4:8) менен Оның барлық патшалық даңқында таныстырыламыз. Бул Ҳәўарий Юханнаға көринис арқалы берилген ҳәм 1-баптың 12-18-аятларында жазылған. Биздиң қызығыўшылығымызды, итибарымызды ҳәм, әлбетте, бойсыныўымызды талап ететуғын көп мағлыўмат бар. Биз даўам етпекши болған изертлеў ушын тийисли өзгешеликлердиң қысқаша қысқашасы жетерли болады.
| Текст | Мәниси/Әҳмийети/Қолланылыўы |
| :-- | :-------------------------------- |
| Жети алтын шамдан | Шіркеўлер, жергиликли жыйналыслар, жерде нур шашып турған. |
| Ортасында | Ол не болып атырғанын биледи. |
| Адам Улына уқсас биреў | Өзине тән әдеп-икрамлық өзгешеликлери. Оның жердеги өмиринде Адам Улы деген термин Оның төменги инсанда өз қәлеўи менен қабыл еткен төменлеў орнын көрсетти. Бул жерде, Оның судлық даңқында Оған тийисли. |
| Аяқларына шекем түскен кийим | Руўханий кийими. |
| Көкслерине алтын белбеў байланған | Әдалатлы ҳүкимде илаҳий мәжбүрлеў |
| Басы, шашлары жүндей ақ, қардай ақ | Ҳүрмет, даналық (Даниел 7:9 ды қараң) |
| Көзлери от жалынындай | Турақлы, терең тексериў. («Сен, Қудай, мени көресең» Жаратылыс 16:13). Юханна 1:9 ды да қараң Нур Қудайдың жүрегин ашады! Нур инсанның жүрегин әшкара етеди! |
| Аяқлары жақсы жездей | Әдалатлы ҳүкимди орынлаў ушын кийимленген. |
| Даўысы көп суўлардың даўысындай | Уллылық, ҳүрмет, тоқтамайтуғын күш. |
| Оң қолында жети жулдыз | Жулдызлар - аспаннан нур шашып турған. Жеке нур тасыўшылар - жыйналысты Қудайдың қәлеўине муўапық жергиликли басқаратуғынлар. Бизде Одан ғәрезсиз нур жоқ. |
| Аўзынан өткир, еки қырлы қылыш | Оның сөзи жетерли болады. (Юханна 12:48) |
| Жүзи | қуяш өз күши менен жарқырағандай |
| Дүньяның Нуры | дүньяға қатыслы. |
| Әдалат Қуяшы | Исраилге қатыслы. |
| Таңғы Жулдыз | шіркеўге қатыслы |
| Биринши ҳәм Ақырғы | Ешаяда (41:4, 44:6, 48:12) Йәҳўа ҳаққында үш рет айтылған. Аянда (1:17, 2:8, 22:13) Ийса ҳаққында үш рет айтылған |
| Периштелер | Аспан менен байланыста болған биреў. Интимликке қарағанда, ҳүкимдарлық ҳәм күшти көрсетеди. Ҳәр қандай жыйналыста жуўапкерли элементтиң ўәкили. Басшылық жергиликли (жыйналыстың жүгин көтериў), бирақ саўға улыўма. Мухаддес Жазыўда басшылар ҳәр дайым көпликте айтылады, Ибранийлер 12:2 (JND) де Масихтың Өзине Басшы сыпатында бир силтемеден басқа. Басшылықта, барлық нәрселерде болғаны сыяқлы, Ол биринши орында турыўы керек (Колосалықларға 1:18) |
| Өлим - адамның материаллық бөлеги болған тәнниң (аралық) баратуғын жери/жағдайы. | |
| Тозақ/Ҳадес - адамның материаллық емес бөлеги (бөлеклери) болған жан ҳәм руўхтың (аралық) баратуғын жери/жағдайы. | |
| Биргеликте, материаллық емес ҳәм материаллық бөлеклер пүткил/толық адамды қурайды. 1 Салоникалықларға 5:23 ти қараң - «сизлердиң пүткил руўхыңыз, жаныңыз ҳәм тәниңиз». | |
Жети шіркеўге мүрәжатлар
Жети шіркеў (жергиликли жыйналыслар) былай қарастырылыўы мүмкин:
Өтмиштеги (тарихый)
- Бул мүрәжатлар бизге биринши әсирде ҳәзирги Батыс Түркия деп билгенимиз жерде бир ўақытта әмелде болған жети жергиликли жыйналыстың тарийхын ҳәм руўхый жағдайын баян етеди. Әдетте, биз өзимизден басқа биреў ямаса бир нәрсени тексерип атырғанда, зәрүр сабақларды үйрениўге ҳәм итибар бериўге көбирек ықтимал екенимиз қайғылы ҳақыйқат. Бул шіркеўлерди, яғный ҳақыйқый тарийхый объектлерди қарастырыў өзи бир сабақ китабы, бирақ тек ғана тарийх сабағынан әдеўир көп.
Жеке (индивидуал)
- Буннан тысқары, олар жеке жанның руўхый ҳәм әдеп-икрамлық тарийхы (руўхый өмир циклы?) деп әдил түрде қарастырылыўы мүмкин. Өзимизди билгенимиздей, биз Ийеге болған қызығыўшылығымыз ҳәм берилгенлигимиз дәрежесинде, ҳәм жанларымыздың жаңалығында өзгерип турамыз. Жеке адамлар сыпатында руўхый тарийхымыздың ҳәр қандай сәтинде ямаса басқышында, биз бул еки бапта айқын сүўретленген жети шіркеўдиң бириниң жағдайына дерлик сөзсиз уқсасмыз. Бирақ, биз Мухаддес Руўхтың шақырығын еситиўге мүтәж болмаған жоқары дәрежеге ямаса тәжирийбеге ерисе аламыз деген тәсирден сақланыўымыз керек.
Жергиликли (жергиликли)
- Буннан тысқары, олар жергиликли жыйналыстың руўхый ҳәм әдеп-икрамлық тарийхын (руўхый өмир циклы?) баян ететуғын етип нызамлы түрде қарастырылыўы мүмкин. Жеке адамлар сыпатында бизге тийисли болған нәрсе, жергиликли жыйналысларымызға да дерлик сөзсиз тийисли. Жеке адамлар сыпатында биз ким болсақ, жергиликли ҳәм улыўма жыйналыстың бир көриниси сыпатында да солаймыз.
Пайғамбарлық (панорамалық)
- Тийкарғы дурыс түсиндириў бул жети мүрәжатта пүткил шіркеў дәўириниң (толық диспенсациялық өмир циклы?) Еллик күнлик байрамнан Раптураға шекем болған болжанған шіркеў ҳәм әдеп-икрамлық тарийхын аңлатады. Яғный, олар бизге христиан шіркеўи Еллик күнлик байрам күни ашылғаннан баслап, ҳәм Раптураға шекем, яғный оның бул дүньядағы жуўапкерли тарийхы аяқталғанда, өз жуўапкершиликлерин қалай орынлағаны ҳәм орынлайтуғыны ҳаққында панорамалық шолыў береди.
Тарийхый ҳәм географиялық мағлыўматлардың, ҳәм текстеги айырым сөзлердиң әҳмийети
Жети жердиң ҳәр бири Рим ҳәкимшилиги астындағы почта индекси районының орайы еди. Почта хызметлери сол ерте күнлерде де өз орнына ийе еди. Әлбетте, аға-инилер бул ҳәм басқа әҳмийетли хатларды жеткериў ушын өз курьерлерин қолланған. Соған қарамастан, барлық нәрсени билетуғын, барлық нәрсени дана Қудайдың адамларға Өзиниң жумысын орынлаў ушын пайдалы болатуғын системаны ойлап табыўға ҳәм орнатыўға рухсат бергенин көриў қызықлы, егер Ол буны Өзи ушын мақул деп есапласа.
Жети жыйналыстың дөгерек жолда жайласқаны қызықлы, оны мүрәжатлар берилген тәртипте оңай басып өтиўге болады. Хатларды жеткериўши курьер текстте көрсетілгендей, саат стрелкасы бағытында, Ефестен баслап, Лаодикеяда аяқтап, сол жолдан өтеди. Бул жерлердиң айырымларының ҳәзир биринши әсирдеги атларынан басқа атлары бар, бирақ айырым атлар ҳәзирги күнге шекем сақланып қалған.
Шіркеўлерде ишки ҳәм сыртқы бузылыў бар. Бул жети шіркеўге мүрәжатлар ҳәзир Ол келгенше шыдамлы болыў ушын сезимлерди қозғаўға, ҳәм олардың жүреклеринде Қудай Өзи барлық нәрседе ҳәм барлық нәрседе болғанда, ақырында улыўма дүнья жүзинде орнатылатуғын нәрсени беккемлеўге қаратылған.
Жети шіркеў өзлериниң минез-қулқы ҳәм жағдайы бойынша кескин парық етеди. Ҳәр бир шіркеўде адамлар тәрепинен келтирилген ҳәр түрли қәтелер ҳәм кемшиликлер бар. Еми ҳәр бир жағдайда бирдей, илаҳий Шахстың қолында -
«Руўх шіркеўлерге не айтып атырғанын еситиң».
Ҳәр бир мүрәжат бирдей үлгиге әмел етеди:
- Масихтың Өзиниң 1-бапта Юханна Оны көрген жолларының биринде усынылыўы, әсиресе сол шіркеў түскен жағдайға сәйкес. Егер билинсе ҳәм қәдирленсе, бул оны сол жағдайға түсиўден сақлаған болар еди. Бул диндарлардың сынақ ўақтындағы исенимин беккемлейди.
- Ийениң ҳәр бир шіркеўдиң жағдайларын толық билиўи («Мен билемен») ҳаққындағы дәлел, бул Оның тапқан нәрсесин мақуллаўға ямаса айыплаўға алып келеди.
- Руўхтан шіркеўге ақырғы шақырық, арнаўлы ескертиўлер, руўхландырыўшы сөзлер ҳәм жеңимпазға арнаўлы ўәде бериў.
Ийениң бул көриниси, егер аңланса, ҳәм Руўхтың шақырығы, егер жуўап берилсе, бизди жеңимпазлар болыўға имкан береди. Жеңимпаз - бул Қудайдың аян болған қәлеўине бойсыныўға таяр болған адам, ол қандай азшылықта болмасын, ҳәм қандай жеке қәрежетке қарамастан. Биз ҳәр түрли жергиликли жыйналысларға тийисли берилген мағлыўматларды бақлап, прогрессив (улыўма) төменлеўди көргенимизде, улыўма жағдай қандай болмасын, жеке адамлар ушын жеке тәртипте «жеңиў» имканияты ҳәр дайым бар екенин көремиз. Әҳмийетлиси, жеңиў өте жеке ҳәм индивидуаль мәселе сыпатында усынылады, бирақ биздиң улыўма болғанымыз көбинесе жеке адамлар сыпатында ким болғанымызға байланыслы ҳәм оның нәтийжеси. Биз сондай-ақ жеке адамлар сыпатында да, жергиликли жыйналысларымызда да қыйыншылықларға дус келиў имканиятына ийе боламыз.
