ÓTIRIK
Aldawdıń hár qanday túri
Boyınsha Webster’s Collegiate Dictionary, ótirik ápiwayı ǵana «aldawshı hár qanday nárse» dep anıqlanıwı múmkin. Solay etip, ótirik jalǵanlıq bolıwı shárt emes. Bul qasınnan aldaw ushın arnayı túrde usınılǵan haqıyqat bolıwı múmkin. Bul sonday-aq yarım haqıyqat yamasa qasınnan aldawshı háreket bolıwı múmkin. Biraq, búgingi kúndegi keń tarqalǵan jeńil pikirlew usılında, bul anıq jalǵanlıq bolmasa, ótirik emes!
Ótirik qayerden kelip shıqtı? Ol shaytan, iblis penen birge kelip shıqtı. Rabbımız: «Iblis ... basında haqıyqatqa berik bolmaǵan ... Ol ótirikshi hám ótiriklerdiń ákesi» (Yoxanna 8:44 NIV) dedi. Biz bunı adamzat tariyxınıń basında birinshi ret kórsetilgenin kóremiz.
Baǵda islep atırǵan shaytan
Shaytan «búkil dúnyanı adastırǵan iblis yamasa shaytan dep atalǵan áyyemgi jılan» (Ashıw 12:9); ol Baǵda Hawanı aldadı: «Hawa jılannıń ayyorlıǵı menen aldanǵan edi» (2 Korinflilerge 11:3; Jaratılıs 3:1-4). Ol bunı qalay isledi? Ol jalǵanlıq penen baslamadı, biraq ol tek ǵana onı názerde tuttı. Ol: «Quday shınında da: ‘Baǵdaǵı hár qanday terekten jemeytuǵın bolıńlar’,— dedi me?» (Jaratılıs 3:1) dep soradı, bul Quday olardıń jemesi ushın qadaǵan etken hesh qanday miywe joq ekenin bildirdi. Bul ótiriktiń ayyor usılı búgingi kúnde keń tarqalǵan emes pe!
Yarım haqıyqat — Sonday-aq ayyorlıq
Hawanı aldaw ushın, jılan oǵan yarım haqıyqattı da ayttı; ol: «Sizler álbette ólmeytuǵınsızlar» (Jaratılıs 3:4) dedi. Pútkil haqıyqat Adam hám Hawanıń gúnası birden ruwxıy ólimge alıp keletuǵın edi, biraq birden fizikalıq ólimge emes: «Adam pútkilley 930 jıl jasaǵan, sońınan ólgen» (Jaratılıs 5:5).
Úlken isenimge iye adamlar yarım haqıyqatlarǵa múráját etiwge qızıǵıwı múmkin, Ibrahim sıyaqlı. Mısırda ol óltiriliwinen qorıqtı, sonlıqtan basqa bir adam Saraydı ózine hayal etip alıwı múmkin edi (Jaratılıs 12:10-20). Ol Saraydan óziniń qız qardası ekenin aytıwdı soradı, sonlıqtan olar onı óziniń hayalı dep esaplamasın. Pútkil haqıyqat Filistiyada Gerar patshası Abimelek penen uqsas jaǵday júz bergende ashıldı. Ol jerde Ibrahim óziniń yarım haqıyqatın ózine aqlaǵan halda: «Ol shınında da meniń qız qardasım, anamnan emes, biraq ákemniń qızı; hám ol meniń hayalım boldı» (Jaratılıs 20:12) dedi. Ol haqıyqattı ayttı, biraq aldaw niyetinde! Bul biz isleytuǵın keń tarqalǵan gúna, sebebi biz ózimizge haqıyqattı ayttıq dep aytamız, hátte niyetimiz aldaw bolsa da!
Háreketler menen ótirik aytıw
Basım astında, Qudaydıń júregine jaqın adam (Háwaretler 13:22) Patsha David ótirik aytıwǵa múráját etti. Ol Patsha Sauldiń qáháriden qashqanda, Gat patshası Akish penen panaladı. Sarayda ol saray xızmetkerleriniń biri tárepinen tanılıp, Filistiyalıqlardıń «on mıńlaǵanın» óltirgen adam dep járiyalandı. Sońınan ol «Akishden óte qorıqtı ... [hám] olardıń aldında aqılsız bolǵanday kórsetti». Aldaw isledi hám Akish Davidten qutıldı (1 Samuel 21:10-14). David óziniń aqılsız ekenin aytpaǵanın, biraq óz háreketleri menen ótirik aytqanın atap ótiń!
Eki júzlilik — Ótiriktiń bir túri
Hesh birimiz ózimizdi kemshiliksiz kórsetiwdi yamasa sınǵa shıdamlı bolıwdı qálemeymiz. «Júzimizdi» joǵaltpaw ushın biz ózimizdiń jalǵan kórsetiwimizdi saqlap qalıw ushın aldawdı qollanıwǵa beyim bolamız. Solay etip, sınnan qorıqqanı ushın, háwaretshi Peter súnetke otırǵızıwshılar toparı menen kelisken bolıp kórsetti hám «basqa evreyler de onıń eki júzliligine qosıldı» (Galatiyalılarǵa 2:11-13).
Kóriniwlerdi saqlap qalıwǵa umtılıw bizdi eń jaqsı jaqtan kórsetiwge (eki júzlilik), al dushpanlarımızdı eń jaman jaqtan kórsetiwge májbúr etedi. Biz bunı geybir faktlerdi tańlap, basqaların qospaǵan halda isleyimiz. Bizdiń bunı islewge beyimligimiz sebepli Injil máselelerdi «eki yamasa úsh gúwanıń gúwalıǵı» (2 Korinflilerge 13:1) tiykarında sheshiwdi talap etedi, hám bir gúwanıń sózi tiykarında emes, másele qansha áhmiyetli bolsa da. Máselelerdiń eki tárepin de esapqa almaw Barnabastıń da adasıwına sebep boldı (Galatiyalılarǵa 2:13).
Barlıǵın aytpaw — Danaqlıq
Mısalı, Samuel Betlehem aqsaqallarına: «Men Rabbıǵa qurbanlıq etiwge keldim. Ózińizdi taza etińler hám menen birge qurbanlıqqa kelińler» (1 Samuel 16:5) degende aldaw niyeti joq edi. Ol qurbanlıq etiwge kelgen edi, biraq bul onıń jalǵız missiyası emes edi, hám ol bunı názerde tutpadı! Quday onı sonday-aq «onıń [Yesseydiń] ulıwlarınıń birin patsha etip» maylawǵa jibergen edi (1 Samuel 16:1). Bul fakt Sauldiń erte bilimine jetpewi Qudaydıń danaqlıǵı edi!
Basqalardıń gúnaları hám kemshilikleri haqqında sóylewden bas tartıw da danaqlıq. Eger biz olardı súysek, bul «súyispenshilik barlıq qátelerdi jabadi» (Nátiyjeler 10:12) hám bul «súyispenshilik kóp gúnalardı jabadi» (1 Peter 4:8). Álbette, siz kerekli waqıtta gúwalıq beresiz, biraq siz «qosımsha sebepsiz óz qonshıńızǵa qarsı gúwalıq bermeysiz» (Nátiyjeler 24:28).
Bos sózler — Aldaw
Sóz sheberleri jaqsı esitiletuǵın, biraq haqıyqıy mánisi joq yamasa hátte aldaw ushın islep shıǵarılǵan sózlerdi dúziwi múmkin. Reklama, siyasiy bayanatlar hám diniy «aldawshılar» (2 Yoxanna 7) kóbinese usı usılda isleytuǵın boladı.
Aldawǵa umtılǵanlar sonday-aq ótirik sózlerdi qollanadı: «Ayyor adamnıń oyları jaman ; ol ... ótirik sózler menen joq etiw ushın jaman joybarlar dúzedi» (Isa 32:7 NKJV). Pavel Kolosalıqlarǵa hám bizge mınanı jazdı: «Men sizge bunı aytıp atırman, sonlıqtan hesh kim sizi jaqsı esitiletuǵın argumentler menen aldap ketpesin» (Kolosalıqlarǵa 2:4). Bizge sonday-aq «shaytannıń isi barlıq túrdegi jalǵan keremetler, belgiler hám moǵjızalar menen kórsetiliwi múmkin» (2 Salonikalıqlarǵa 2:9) dep xabar berilgen.
Baxıt aytıw — Shaytannıń isi
Filipide «kelajaktı boljaytuǵın ruwxqa iye bir qul qız bar edi [hám] ol óz iyesine baxıt aytıw arqalı kóp pul tabatuǵın edi» (Háwaretler 16:16). Búgingi kúnde, astrologiya, alaqan oqıw, karta oqıw yamasa hátte ólgenler menen másláhátlesken bolıp kórsetiw sıyaqlı túrli usıllar menen kelajaktı keremet túrde boljaytuǵın túrli adamlar bar. Eger bul adamlar aldawshı bolmasa, bul usıllar olardıń kúshiniń haqıyqıy deregi ushın tek ǵana parda bolıp tabıladı. Injil: «Bul islerdi isleytuǵın hár qanday adam Rabbı ushın jek kórińishli» (Yasaq 18:12 NIV) deydi. Neshinshi? Sebebi olardıń kelajak haqqındaǵı bilimi jınlardan, «boljaw ruwxınan» (Háwaretler 16:16 KJV) alınǵan.
Informaciyanıń deregin bilgen halda, biz barlıq baxıt aytıwshılardan qashıwımız kerek! Olardı Rabbı ushın jek kórińishli etetuǵın nárse, olar aqır-aqıbetinde adamlardı basqaradı. Tıńlawshılar olardıń boljawlarına súyene baslaydı hám óz kelajakların olarǵa isenip tapsıradı, Qudaydan járdem soraw hám Oǵan súyeniw ornına. Álbette, adamlar aqır-aqıbetinde olar «paydasız aldawshı sózlerge isenip atırǵanın» (Yeremiya 7:8 NIV) anıqlaydı. Jınlar bizdiń eń jaqsı máplerimizdi oylamaydı, tek Quday ǵana oylaydı.
Ótirik aytıw — Xristianlar ushın másele
Xristianlardıń gúnalı tábiyatları bolǵanı ushın, Quday Óz Sózinde: «Bir-birińizge ótirik aytpańlar» (Kolosalıqlarǵa 3:9) deydi. Hám Ol sonday-aq: «Rabbı ótirikshi erinlerdi jek kóredi, biraq Ol haqıyqatshıl er adamlar [hám hayallar] menen quwanadı» (Nátiyjeler 12:22) deydi. Jańa tábiyat ótirik aytıwdı qálemeydi, biraq ótiriktiń túrli formaları sonsha keń tarqalǵan hám sociallıq jaqtan qabıl etilgen, sonlıqtan biz geyde onı bilmey islewimiz múmkin.
Eger basqa isenim iyeleri bizdiń úlgimizdi sezse, ruwxıy adamlar biz qabıl etiwshi bolsaq (Galatiyalılarǵa 6:1-2), eger biz «eski ózligimizdi onıń ádetleri menen sheship, jańa ózligimizdi kiygen bolsaq, ol ... Óz Jaratıwshısınıń súwretinde» (Kolosalıqlarǵa 3:9-10) bizge járdem bere aladı. Bunı islew ushın tájiriybe kerek, hám tájiriybe jetiklikke alıp keledi.
