Quday bizdiń aspanlıq Ákemiz
Biz aspanlıq Ákemiz haqqında adam ákelerinen alǵan tájiriybemiz yamasa baqlawlarımızǵa qaray oylaymız. Biraq bizdiń qabıl etiwimiz qanday bolmasın, haqıyqatında Quday bizdiń Ákemiz, Onıń tábiyatı súyispenshilik hám ádalatlı, tek biz ushın eń jaqsısın qáleydi; hám Ol bizdiń Óz Ulı Isa Masihtey bolıp óskenimizdi kórip quwanadı.
Luka 3-tegi shejireni oqıǵanımızda, Rabbı Isanıń Maryam arqalı, onıń kúyewi Yusuf bolǵan, áwladın baqlaymız. Rabbı ol jerde «Yusuf ulı» dep aytılǵan (23-ayat). Atlar dizimin juwmaqlap, Adam «Qudaydıń ulı» bolǵanlıǵın oqıymız (38-ayat). Luka tárepinen kórsetilgen Kámil Adam bolǵan Rabbıdan parqlı túrde, Adam aqır-aqıbet gúná etti – hám biz onıń izinen erdik.
Qudaydıń Ákeligin úyreniw
Biz máshihiy bolǵanımızda, balalar sıyaqlı úyreniw, ósiw hám boysınıw kerek bolǵan qızıqlı, geyde qıyın, sayaxattı baslaymız. Bul eń jaqsı sayaxat, bizge ruwxıy, emociyalıq hám intellektuallıq jaqtan tásir etedi. Bul sayaxat biz Rabbı Isaǵa birinshi kelgenimizde baslanadı: Quday bizge jańa ruwh hám jańa júrek beredi; hám Muqaddes Ruwh bizdiń ishimizde jasay baslaydı (Ezekiel 36:24-28). Biraq biz jerde jasap atırǵanımızda geyde jaman minez-qulıq kórsetemiz.
Jerdegi tájiriybemizden kóremiz, shın súyispenshilikli áke óz balaların tárbiyalaydı. Bunıńsız, ul hám qızlar nızamsız hám ózin basqara almaytuǵın bolıp óser edi. Evreylerge jazıwshı bizge másláhát beredi, «Ulım, Rabbıdıń tárbiyasına [dúzetiwine] mensinbe» (Evreylerge 12:5-8 KJV, Nátiyjeler 3:11-12-ge qarań). Álbette, eger Qulaw (Jaralıs 3) bolmaǵanda, balalardı tárbiyalawǵa hesh qanday zárúrlik bolmas edi. Gúná dúnyaǵa kirgenge shekemgi waqıttan baslap Qudaydıń Óz uldarı hám qızları menen baylanıslı qálewlerin kóriw ushın bir neshe nárselerdi kórip shıǵayıq.
Quday Dizayner
Bibliyanıń dáslepki eki babı Qudaydıń adamdı qalay dizayn etkenin hám onıń qanday bolıwın qálegenin aytadı. Quday tárepinen aytılǵan birinshi oy «Adamdı Óz súwretimizde jaratayıq» degen. «Biz» hám «bizdiń» bizge dárhal Úshbirlik haqqında aytadı – Qudaylıq birlikte háreket etedi (Jaralıs 1:26). Adam Áke, Ul hám Muqaddes Ruwhtıń birlesken hám birlesken háreketi menen jaratılǵan. Sol súyispenshilikli hám máńgilik qatnasıqta, yaǵnıy Qudaylıqta, biz barlıq salamat hám aqıllı adam qatnasıqları ushın rejeni kóremiz.
Quday Ónerment, Adam Qudaydıń Orınbasarı retinde
Jaralıs 1:26-daǵı «jaratıw» sózi Jaralıs 1:1-degi «jaratıw» sózi menen birdey emes. Jaratıw – Jaratıwshınıń dóretiwshi erki, sheksiz energiyası hám sózi arqalı bar etiw. Bul dóretiwshilik, ex nihilo akademikler aytqanday – «hesh nárse joqtan». Tek Quday ǵana bunı isley aladı. Bul jerde qollanılǵan hám «jaratıw» dep awdarılǵan sóz, bar bolǵan materiallardan jaratıwdı ańlatadı.
Bul bólim júdá qızıqlı, sebebi ol «Quday adamdı jarattı» (27-ayat) dep dawam etedi – ol jaratılǵan hám islengen. Bul teńiz janzatları hám ushıwshı nárselerge de qollanıladı (20-21-ayatlar). Biraq, «jaratıw» sóziniń qollanılıwı Qudaydıń ayrıqsha ǵamxorlıǵın hám maqsetin ańlatadı. Adamnıń Quday tárepinen jaratılıwdaǵı bul ayrıqsha ornı Jaralıs 2-de jáne de kúsheytilgen, ol jerde biz bul dóretiwshilik iskerligin anıǵıraq kóremiz.
7-8-ayatlarda basqa bir sóz, «qáliplestirilgen», qollanıladı. Bul músinlew yamasa músinshi sıyaqlı qáliplestiriwdi ańlatadı; músinshi óz modelin hám gúlal óz balshıǵın qáliplestirgen sıyaqlı. Keyinirek biz Rabbı Qudaydıń «dala haywanlarınıń hámmesin hám aspan quslarınıń hámmesin qáliplestirgenin hám olardı Adamǵa alıp kelgenin, olardıń ne dep ataytuǵının kóriw ushın» kóremiz (19-ayat).
Qanday ájayıp kórinis: Quday Adam menen birge bolıp, onı óz jumısı menen húkimranlıq etetuǵın haywanlar menen tanıstıradı, Quday kámil jaratılıs ústinen kórsetken jaqsılıq sıyaqlı. Ol Óz ulına haywanlarǵa at qoyıw imkaniyatın hám juwapkershiligin beredi. Quday adamdı jerde Óziniń orınbasarı [hákimi] etip belgilegen edi. Adam «Qudaydıń ulı» edi hám Ákeniń atınan «birinshi tuwılǵan» retinde háreket etken. Uldar hám ákeler birdey qatnasıqqa iye bolıwı kerek, ul Áke ushın Qudaydıń Sózine muwapıq háreket etedi.
«Birinshi tuwılǵan» atı hám húkimranlıq Adam tárepinen gúná sebepli joǵaltıldı. Biraq basqa birew keldi, ol bul at hám orındı orınlawı kerek edi hám «Ózi alıp ketpegen nárselerdi qayta tiklewi» kerek edi (Zabur 69:4). Rabbı Isa barlıq jaratılıs ústinen Birinshi Tuwılǵan, ómirdiń baslanıwı hám perishteler menen Shirkewdiń tabınıw obyekti (Koloselilerge 1:15-18; Evreylerge 1:6, 12:23).
Quday menen sáwbetlesiwde
Quday bizdi Óz Ulı, Rabbı Isa sıyaqlı bolıwımızdı qáleydi, hám Ol bizdi háwaret Pawıl arqalı úgit etedi: «Sonlıqtan, olardıń arasınan shıǵıń hám bólek bolıń, deydi Rabbı ... hám Men sizdi qabıl etemen hám sizge Áke bolaman» (2 Korinflilerge 6:18).
Jaralıs kitabınıń dáslepki babları bizdiń Qudaydıń jańa Jaratılısı retinde iye bolǵan imkaniyatlarımızdı kórsetedi. Qulawdan dárhal keyin, Adam hám Hawa «Rabbı Qudaydıń baǵda kúni salqınında júrgen dawısın esitti» (Jaralıs 3:8). Quday olardı shaqırdı. Bul Onıń birinshi juplıq penen júriw hám sóylesiw ádeti bolǵanı anıq edi. Bul saparlar dawamında Quday menen Ol jaratqan adam juplıǵı arasında baxtlı hám jańalawshı sáwbet bolǵan bolıwı kerek – yaǵnıy olar arasında gúná tabılǵanǵa shekem. Súyispenshilikli húkimde Quday olardı baǵdan shıǵarıp jiberdi, hám bul qatnasıqtıń jaqınlıǵı endi joq edi.
Biraq Rabbı Isada bizdiń ulımız qayta tiklendi hám biz Onıń menen júriwimiz múmkin. Ol wáde etti, «Men seni hesh qashan taslap ketpeymen, yamasa seni qaldırmayman» (Evreylerge 13:5). Ókinishke oray, biz kóbinese Onıń bizdiń qasımızdaǵı bar ekenligin tán almaymız. Biraq eger biz Onıń doslıǵınan lázzet alıp atırǵan bolsaq, bizdiń Onıń menen hám Onıń biz benen bolǵan sáwbetimiz quwanıshlı lázzet!
Joqarı shaqırıq hám mártebe
Ishonıw arqalı, biz Qudaydıń «uldarı hám qızları» (2 Korinflilerge 6:18) – bul Rabbı Isa Masihtiń jumısı arqalı erisilgen, óz kúshimiz benen emes. Endi, Qudaydıń Ruwhınan tuwılǵanımızdan keyin, biz «Rabbı Isa Masihtiń miyriminde hám biliminde ósiwge» (2 Petr 3:18) úgit etilemiz, Onıń Quday Ákege unamlı bolǵan uqsaslıǵın qabıl etip (Yuhanna 3:3,5; 1 Yuhanna 3:2-3). Rabbı Isa «dúnyanı jeńgeni sıyaqlı», biz de dúnyanı jeńiwimiz múmkin.
Qudaydıń diyqanshılıǵı
Quday «Edenge shıǵıs tárepke baǵ otırǵızǵanı sıyaqlı» (Jaralıs 2:8), biz de Qudaydıń otırǵızǵanı, Onıń diyqanshılıǵımız. Biraq, Jańa Wásiyatda biz sonday-aq «Quday menen birge islesiwshiler» bolamız (1 Korinflilerge 3:9). Pawıl jazdı, «Men otırǵızdım, Apollos suwladı, biraq Quday ósim berdi» (1 Korinflilerge 3:6). Biz keyin bul súyispenshilik jumısına qosılıp, Qudaydıń baǵına jaqsı nárseler otırǵızıp, Onıń ónimi ushın shıǵıwımız múmkin (Yuhanna 4:35-38). Bunı islew arqalı biz máńgilik ómir ushın miynet haqı tabamız. Qudaydıń jumısına kirisiw hám Ol bánt bolǵan wazıypalarda qatnasıw biz ushın qanday ullı imkaniyat. Baǵdı Jaratıwshı otırǵızǵan, biraq onı baǵıw hám qorǵaw, hám «jerdi toltırıw» (Jaralıs 1:28) Adamǵa tiyisli edi. Biz de, injil tarqatıw hám shobanlıq arqalı, bay ónim hám máńgilik ushın ájayıp baǵ tayarlawǵa járdem beremiz.
Húrmet etiliwi kerek bolǵan Áke
Biz Malaxidiń óz dáwirindegi adamlarǵa bergen buyrıǵın umıtpaq kerek emes, bul bizge de tiyisli: «ul óz ákesin húrmet etedi hám qul óz xojayınınıń. Eger Men Áke bolsam, Meniń húrmetim qayda?» (Malaxi 1:6). Búgingi kúnde máshihiyler arasında Qudaydıń tábiyatı hám minez-qulqı haqqında kóp bos hám jeńil sózler bar. Sonday-aq, kóbinese bir-birine húrmet joq. Yuhanna bizge esletedi, «Súyikliler, eger Quday bizdi sonday súygen bolsa, biz de bir-birimizdi súyiwimiz kerek» (Yuhanna 13:13-17; 1 Yuhanna 4:11).
Biz hámmemiz úlken aǵa-qarınlar shańaraǵınıń bir bólegimiz; hám bul shańaraqtıń Baslıǵı da bar. Biz bul shańaraqtıń barlıq aǵzaların súyiw hám húrmet etiwde kóbirek islewimiz kerek, Ákemizdi húrmet etip, Onıń Ulı, Rabbı Isa Masihtiń izinen erip atırǵanımızǵa isenimimiz kámil bolıwı kerek.
