Hám keyinirek Ol Nain atlı qalaǵa bardı, hám Onıń kóp shákirtleri hám úlken xalıq Onıń menen birge bardı. Hám Ol qala qaqpasına jaqınlasqanda, mine, óli adam alıp shıǵıldı, anasınıń jalǵız ulı, hám ol tul edi, hám qalanıń júdá úlken xalqı onıń menen birge edi. Hám Rabbı, onı kórip, oǵan shápáát etti, hám oǵan ayttı: Jılama; hám jaqınlasıp, tabıtqa tiydi, hám alıp barıwshılar toqtadı. Hám Ol ayttı: Jas jigit, men saǵan aytaman, Tur. Hám óli otırdı hám sóyley basladı; hám Ol onı anasına berdi. Hám barlıq adamlar qorqınıshqa tústi, hám olar Qudaydı dańqladı, aytıp: Bizdiń aramızda úlken payǵambar payda boldı; hám Quday Óz xalqına keldi. Hám bul xabar Onıń haqqında pútkil Yahudiyada, hám barlıq átiraptaǵı jerlerde tarqaldı. — Luka 7:11-17 JND
Bul gúrriń Luka injiline ǵana tán – tullardıń injili (qarań 2:37, 4:25-26, 18:3, 20:47, 21:2). Luka Másihti insaniy sezimler menen kórsetedi. Haqıyqıy Adam barlıq qıyınshılıqları hám qayǵıları menen adam menen betpe-bet keldi. Bizdiń gúrrińimiz Issaxardaǵı áhmiyetsiz awılda boldı. 1800-jıllardaǵı kommentatorlar onıń jaman kishkene jer ekenligin atap ótti. Biraq, Rabbıdıń ólgenler arasınan adamdı birinshi ret tiriltken jeri bolǵanı ushın, ol tariyxta ajıralıp turadı. Ol jerge dańq Rabbı keldi. Ol Qudaydıń muhabbatı hám nurın insaniy jámiyettiń qarańǵı múyeshlerine alıp keldi.
Qay jerde qayǵı hám mútájlik bolsa, Ol jaǵdaydı tolıq miyrim hám kúsh penen sheshti. Rabbı mútáj bolǵan barlıq adamlarǵa turaqlı hám tayın xızmetshi edi. Onıń Adam hám Hawanıń qulashqa ushıraǵan, azap shekken balalarına bolǵan muhabbatı hám shápáátı teńsiz edi, hám hesh qanday ózin-ózi qádirleytuǵın sebep penen azaytırılmaǵan edi. Ol Óz Ákesin razı etiw missiyasında edi, hám Ol jaqsılıq islep júrdi.
Eki júris
Biz eki júris penen tanısamız: biri janlı sáwbet hám talqılawǵa tolı, ekinshisi bolsa jerlewge sáykes keletuǵın awırlıq penen belgilengen. Birinshisi ájayıp Ustaz hám Onıń shákirtleri tárepinen basqarılǵan, qızıqıwshı adamlar toparı Ustazdıń sózlerin yamasa bálkim Onıń ózin bir kórsetiwdi úmit etken. «Úlken xalıq» Onıń sol waqıtta qanshelli ataqlı ekenligin súwretleydi.
Olar Nainde bolǵan qayǵıdan xabarsız edi, hám sol sebepli hesh kim Rabbıǵa múráját etpedi, yamasa tul hayal ushın aralaspadı. Hesh kim Oǵan hesh nárse islewdi soramadı. Biraq Rabbı ne isleytuǵının bildi. Ómir Rabbı ólim tásir etken kóriniske kirip atır edi. Ol shaqırılmaǵan halda, biraq Óz muhabbatınıń erkinliginde, insaniyat penen onıń tolıq joq bolıwında ushırasıw hám qayǵını aytıp bolmaytuǵın quwanısh penen almastırıw ushın kelip atır edi.
Ekinshi topar tul hayal tárepinen basqarılǵan, ol óz joǵaltıwınan tereń qayǵırǵan, hám qábiristanǵa baratırǵan qayǵılı adamlar toparı. Tul hayal jalǵız figura edi, óziniń ólgen ulı balalıǵınıń baxtlı yadlarınan basqa barlıǵınan ayırılǵan. Sol waqıtta er adam qorǵawshısız, ol júdá real qıyınshılıqlarǵa ushıraytuǵın edi. Ol jalǵız hám óz qayǵılarına tereń kirip ketken edi. Onıń jalǵız tuwılǵan ulı ólgen edi, hám ol jalǵız dawam etiwge májbúr edi. Onıń barlıq úmitleri onda edi, hám endi olar joqqa shıqtı.
Endi ol ushıraytuǵın ómir qıyınshılıqlarınan basqa, onıń kúyewiniń shańaraq liniyası tamamlanǵan edi. Onıń párawanlıǵı ushın sociallıq támiyinlew joq edi, onı qollap-quwatlaytuǵın hesh kim joq edi, hám jumıs tabıw múmkinshilikleri az edi. Ol barlıǵın joǵaltqan edi hám úmitsiz edi. Bul tragediya edi! Ana balaların ózi ólgenge shekem joǵaltıwdı kútpeydi.
Jaǵday Nasiyatlar 27:1-di bizdiń aldımızǵa alıp keledi: «Erteńgi kún haqqında maqtanba, sebebi sen bir kúnniń ne alıp keletuǵının bilmeysen». Ómir qısqa, ólim máńgilik, hám máńgilik uzaq. Gúna hám onıń qashıp bolmaytuǵın aqıbetleriniń haqıyqatları tul hayalǵa jetkerildi, biraq biz onıń «Quday bunıń maǵan bolıwına nege ruxsat berdi?» dep shaǵım etkenin esitpeymiz. Sózsiz Ol bul apatqa Óz Ulına dańq alıp keliw hám oǵan Nasiyatlar 7:1-3-te berilgen haqıyqattı úyretiw ushın ruxsat berdi, yaǵnıy «qayǵı úyine barıw jaqsıraq» (2-ayat). Bul jerde ol ózi ushın mol hám miyrimli dúwa haqqında úyrenetuǵın edi.
Másih bildi
Másih hayaldıń joǵaltıwınıń qunın jaqsı bildi, sebebi Ol da jalǵız tuwılǵan Ul edi (Yuhanna 3:16), hám Onıń sezimleri tek ǵana ilahiy emes, biraq Óziniń kámil insaniyatınan da kelip shıqtı. Onıń izbasarları ne bolatuǵını haqqında eń kishkene belgige de iye bolmaǵan bolıwı múmkin, biraq Rabbı Isa maqset penen alǵa bastı. Ol onıń qayǵısın sezdi hám onıń kóz jasların bólisti. Ol onı kórgeninde Onıń júregi tásirlendi, hám Ol shápáát etti. Yaǵnıy, Ol sezdi menen onıń.
Ol sol waqıtta jılaǵanı jazılmaǵan, biraq Ol kresttegi Óz isleri menen gúna hám ólimdi máńgilikke joq etkeninde basqa hesh kim sıyaqlı jılaytuǵın edi. Ol ápiwayı hám eń taza meyirimlilik sózlerin ayttı: «Jılama». Bul sózler oǵan sózsiz rahatlıq berdi, biraq olar teńsiz kúsh isleri menen qollap-quwatlanatuǵın edi. Bir kúni Ol qutqarılǵanlardıń kózlerinen barlıq kóz jasların joq etedi (Ashıw 21:4). Biraq házir biz Onıń hayaldıń jaǵdayına, onıń qayǵısına hám joǵaltıwına shın júrekten qızıǵıwshılıq bildirgenin kóremiz. Sol sıyaqlı búgin de, biz qayǵırǵanımızda hám jılaǵanımızda, Ol bizdiń qayǵımızdı sezedi. Onıń qayǵılı azapları ele tamamlanbaǵan.
Onıń júregi qolın háreketke keltirdi, hám Ol tabıtqa tiydi. Bul háreket Onı nájislemedi, sebebi Ol ólim hám gúnaǵa Quday sıyaqlı qatnasqa iye edi. Ol nájislenbeydi. Rabbıdıń tazalanıw ushın ruhaniylerge barıwına mútájligi joq edi.
Tabıtqa tiygennen keyin, Ol sóyledi. Bul sózlerdiń anaǵa qanday tásir etkenligi bizge aytılmaǵan. Olar basqalardıń erinlerinde bos sózler, mánisiz sózler bolǵan bolar edi. Nátiyje – óli adamnıń tiriliwi – Onı Qudaydıń Ulı ekenligin járiyaladı. Bul, álbette, Onıń óz tiriliwi menen eń joqarı dárejede kórsetildi. Bunday kúsh hár bir kórsetpesi Onıń tek ǵana Adam Ulı emes, biraq Qudaydıń Ulı ekenligin de tastıyıqladı (Rimliklerge 1:4-ti qarap kóriń).
«Tur!» Uzın namaz oqıw yamasa kókirekti urıw bolmadı. Joqarı Hákimiyettiń dawısı Óz erkini bildirdi. Jas jigit turdı; óli bolǵan adam otırdı. Evrey bolǵanı ushın, ol nızamǵa boysınǵan edi hám ólimde onıń ayıplaytuǵın kúshin tatıp kórgen edi, biraq ol óli bolǵanda endi nızamǵa boysınbaǵan edi (Rimliklerge 7). Bunnan tısqarı, onıń úmitsiz jaǵdayı bizdiń óz ruwxıy jaǵdayımızǵa tuwrı keldi, biz qáweterler hám gúnalarda óli bolǵanımızda (Efislilerge 2:1).
Ólimnen oyatılǵanda, jas jigit sóyledi. Onıń ne aytqanı haqqında hesh qanday jazba berilmegen, biraq bul onıń tiriligi haqqında esitiletuǵın dálil edi. Biz Qutqarıwshıǵa isengenimizde, biz ózimizdiń ishimizdegi jańa ómir hám úmit haqqında awzımız benen moyınlaymız. Gúnákár ushın jalǵız múmkinshilik – Qudaydıń miyrimi hám shápáátiniń ruwxıy óli bolǵanlarǵa qollanılıwı – basqa hesh qanday emlew joq. Bul tańqalarlıq is.
Onıń qızıǵıwshılıǵı
Rabbı tullardıń Qudayı hám Ózin olardıń qayǵılı jaǵdaylarında olar menen birge dep esaplaydı. Sonlıqtan, Ol bul tul hayalǵa óziniń ayrıqsha qızıǵıwshılıǵın dawam ettirdi, oǵan Óz miyrimi hám jaqsılıǵın berdi. Ol onıń menen sawdalaspaǵan, aytıp: «Eger sen maǵan ómirińdi berseń, men seni keramet penen sıylayman» yamasa «Eger men seniń ulıńdı ólimnen tiriltsem, sen onı Maǵan baǵıshlawǵa wáde beriwiń kerek». Rabbı jas jigitti anasına hesh qanday shártlersiz qaytardı. Ol oǵan taza miyrim kórsetti. Rabbı jas jigitti talap etiwge tolıq haqılı bolsa da, Ol onı anasına qaytardı. Rabbı Isa tul hayalǵa qamqorlıq etti: ol joǵaltıwǵa ushıraǵan edi hám onıń ulı oǵan qaytarıldı. Rabbı hárdayım Qudaydıń dańqın izledi; Ol ózi ushın hesh nárse izlemedi.
Juwp
Xalıq Qudaydı dańqlaw menen juwap berdi. Bálkim olar óz tariyxında Iliya hám Elisha dáwirindegi sonday kerametlerdi eslegen bolıwı múmkin. Biraq bul ullı adamlar tek ǵana mútáj xızmetshiler edi, olar Qudaydan miyrim sorawǵa májbúr boldı. Iliya Zarefat tulınıń ulı tiriltilgenge shekem oǵan iykemlenip, ózin onıń ústine sozıwǵa májbúr boldı (1 Patshalar 17:17-24). Biraq endi, Rabbı hákimiyat buyrıǵın berdi, hám ólim óz jemesin bosatıwǵa májbúr boldı. Quday shınında da Óz xalqına kelgen edi. Qart ruhaniy Zaxariya Qudaydıń «Óz xalqına kelgenin hám olardı qutqarǵanın, hám Óz qulı Dawıttıń úyinde biz ushın qutqarıw múyiziniń payda bolǵanın» (Luka 1:68-69) baqladı.
Álbette, xalıqtıń Rabbıdı «úlken payǵambar» dep súwretlewi jetkiliksiz edi, biraq Onıń dańqı átiraptaǵı jerlerde júdá úlken aymaqqa tarqaldı. Bir kúni pútkil Izrail óz Máshixin anıq tán aladı: «Olar ózleri tesken adamǵa qaraydı» (Yuhanna 19:37). Házirshe, búgin, barlıq adamlar Másihtiń miyrimi hám qutqarıw kúshin biliwi múmkin. Boysınbawshılıq penen Adam dúnyaǵa ólim alıp keldi; Ekinshi Adam gúna hám onıń qorqınıshlı aqıbetleri menen gúresiwge kúshke iye (Rimliklerge 5:12-21). «Gúnanıń haqı ólim; biraq Qudaydıń miyrim isleri [sawǵası], Rabbımız Isa Másihte máńgilik ómir» (6:23). Sonıń menen, adamnıń tereń mútájligi tolıq qanaatlandırıldı! Biz Oǵan qanday quwanıshqa iye bola alamız.
ESLETPE
- Birinshi ret, Luka Isanı «Rabbı» dep ataydı, hám bul álbette sáykes keledi, sebebi Ol ózin ólim ústinen Rabbı ekenligin kórsetti.
