Matta 7-dagi eki qurıwshı
Ádet boyınsha, Matta 5–7 «Tawdaǵı waǵız» dep ataladı. Bul xabarda Rabbı aspan patshalıǵınıń principlerin hám oǵan qalay kiriw kerekligin úyretti. Rabbı Isa sol waqıtta kópshilikke aytqan sońǵı sózlerine názer salıp, Ol házir hár birimizge ne aytıp atırǵanın oylap kóreyik. Ha, húrmetli oqıwshı, Onıń xabarı bul qımbatlı sózlerin birinshi ret aytqan waqıttaǵıday, búgin de durıs.
Hár nárse eki
Matta 7:13-ten Rabbınıń xabarınıń aqırına shekem, biz hár nárseniń ekewin kóremiz. Bul keste hár bir topar ishinde salıstırmalardı usınadı.
QAPILAR Tar Keń
Jollar Qıyın Keń
TOPARLAR Az Kóp
AQIR Ómir Joq etiw
PAYǴAMBARLAR Haqıyqıy Jalǵan
Terekler Jaqsı Jaman
Miywe Jaqsı Jaman
«Rabbım, Rabbım» degenler Ákeniń erkini orınlaydı Nızamsız
QURıWSHıLAR Aqıllı Aqılsız
ÚYLER Dáwilsiz Dáwilsiz emes
FUNDAMENT Qıya Qum
DÁWIL TÁSIRI Úy turadı Úy qulaydı
Usılayınsha Rabbı bizdiń qutqarıwımız ushın Oǵan iseniwge qarar qılıwımız kerek ekenligin kórsetti, áytpese biz máńgilik húkim alıwımız múmkin. Ortasha jol joq. Siz qarar qılıwıńız kerek, hám biz sizdiń Máshi ushın qarar qılıwıńızdı tileymiz!
Eki qapı
13-14-ayatlarda Rabbı bizdiń tar qapıdan kiriwimiz kerek ekenligin járiyaladı. Hár kim qaysı qapıdan kirerligin tańlawı kerek. Rabbı Isa tar qapı arqalı jol; keń qapı basqa barlıq nárselerdi bildiredi. Tar qapıdan kirgenimizden keyin tar jol bar, biraq az adam bul qapı hám joldı tabadı. Onıń ornına, kópshilik keń qapıdan ótip, keń jolda júredi. Tar joldıń aqırı ómirge alıp keledi, biraq keń qapı aqırında joq etiwge alıp keledi. Siz qaysı qapını tańlaysız?
Eki payǵambar
15-20-ayatlarda Rabbı payǵambarlardıń eki túri bar ekenligin kórsetti: jalǵan hám haqıyqıy. Biz olardı miywelerinen bilemiz, olar olardıń táliymatlarınıń nátiyjelerin bildiredi hám payǵambarlardıń minezin kórsetedi. Jalǵan oqıtıwshılar Óz Sózindegi Qudaydıń anıq kórsetpelerine boysınbawshılıqtı payda etedi, hám olardıń ómirleri olardıń gúnáların ashıp beredi. Sol miyweler jalǵan payǵambarlardıń izbasarlarında da kórinedi, olar Qudaydıń Sózine boysınbaydı. Jalǵan payǵambarlar (17-19-ayatlarda) hám olardıń izbasarları, jaman terek penen kórsetilgen, ot kóliniń máńgilik peshinde húkim aladı.
Biz tek Rabbı Isaǵa hám Qudaydıń Sózine qulaq salıwımız kerek, Rabbıǵa isenbeytuǵın adamlardıń jalǵan pikirlerine, filosofiyalarına hám ideyalarına emes. Kópshilik waqıtta biz jalǵan payǵambarlardı tek jalǵan dinlerdi úyretetuǵınlar dep oylaymız; biraq, hátte isenbeytuǵın mektep oqıtıwshıları hám ilimpazlar da jalǵan payǵambarlar kategoriyasına kiredi. Saq bolıń!
Ózin aldawshılar
21-23-ayatlarda Rabbı adamzat – atap aytqanda, isenbeytuǵınlar – aqırǵı húkimde Onıń aldında turadı dedi. Rabbınıń barlıq adamzatqa aqırǵı hákim ekenligi Onıń xabarın tıńlawshılardı tań qaldırdı. Ol Ózin Quday dep járiyalap atır edi. Rabbı jaqsı oqıtıwshı hám payǵambardan ádewir kóp; Ol barlıq jerdiń Hákimi boladı!
Ol kópshiliktiń ózleriniń jaqsı islerin qımbatlı nárse sıpatında alıp keletuǵının járiyaladı. Olar Rabbı Isanı «Rabbım, Rabbım» dep ataydı hám jerde bolǵan waqıtta islegen barlıq jaqsı isleri haqqında tolıq maǵlıwmat beredi. Bunday adamlar hátte olardıń geybir isleri keremet bolǵanın hám Rabbınıń atınan islengenin maqtanadı. Bul jaqsı isler olardıń máńgilik taǵdırın sheshiwde hesh qanday qımbatqa iye bolmaydı. Rabbı olardı hesh qashan bilmegenler sıpatında húkim etedi. Ol olardı máńgilikke Óz aldınan quwıp jiberip, «Men seni hesh qashan bilmedim; Mendan ket, nızamsızlıq isleytuǵın sen!» (23-ayat NKJV) deydi. Bul ózleriniń jaqsı islerine súyengenler ushın qanday qorqınıshlı boladı. Olar ózleriniń haqıyqıy ruwxıy jaǵdayı haqqında ózlerin aldap atır.
Dosım, Rabbınıń ne aytıp atırǵanın oylap kóriń. Bizdiń jaqsı islerimiz bizdi qutqarmaydı. Yesaya 64:6-da: «Barlıq ádilligimiz kir shúberekler sıyaqlı» delingen. Tek Rabbı Isa Máshi, Onıń ólimi, Onıń tógilgen qanı hám Onıń tiriliwi arqalı ǵana hár kim qutqarıla aladı. Bul Qudaydıń qutqarıw ushın tán alatuǵın jalǵız isi. Biz ómirimizde isleytuǵın barlıq jaqsı isler, eger birinshi ret Rabbı Isaǵa isenbew sebepli islenbese, Quday tárepinen pútkilley paydasız dep esaplanadı.
Tek az ǵana adamlar ózleriniń gúnákar ekenligin hám ózleriniń jaqsı isleri arqalı ózlerin qutqara almaytuǵının túsinedi. Olar tek Rabbı Isa Máshiǵa hám Onıń Golgofadaǵı tamamlanǵan isine isengenlerinen keyin, Rabbı menen aspanda bolatuǵın keleshekke isenimli. Ol jerde Ol olardıń gúnáları ushın óldi, hám Ol úshinshi kúni olardıń aqlanıwı ushın qayta tirildi. Isenim etiwshiler máńgilikke qutqarıladı. Olar jaqsı isler isleytuǵın boladı, biraq qutqarıw ushın olardıń islerine isenbeydi.
Eki qurıwshı
Biz endi Rabbınıń tawda tıńlawshılardı Oǵan boysınbaw haqqında eskertiw ushın bergen sońǵı mısallarına kelemiz. Ol adamlardı adastıratuǵın jalǵan payǵambarlardı tıńlaw máselelerin talqılaǵan edi. Keyin Ol bizdi ózimizdiń jaqsı islerimize isenbewge, biraq isenim arqalı Onıń menen qarım-qatnas qılıwǵa eskertti. Aqırında, Rabbı eki qurıwshınıń mısalların eskertiw sıpatında keltirdi (24-27-ayatlarda).
Rabbı Ózi aytqan barlıq nárselerge juwap kútedi. Onı tıńlaǵanımız hám Onıń ne aytqanın aqılımızda biliwimiz jetkilikli emes. Xabardı yadlaw hám onı aytıp bere alıw jetkiliksiz. Onıń xabarınıń sulıwlıǵına tek qızıǵıw jetkiliksiz. Rabbı Isa bizden júregimizde qarar qılıwımızdı soradı, hám bul qarar bizdiń jánlerimizdiń taǵdırına máńgilik tásir etedi!
Óz úyin qurıw qıyın jumıs. Bizdiń kópshiligimiz búgin basqalar qurǵan úylerde jasaymız, biraq Rabbı bul súwretlew arqalı barlıǵımız basqa túrli úy qurıp atırǵanımızdı kórsetti. Úy bizdiń ómirimizdi bildiredi. Bir qurıwshı jaqsı fundamentke iye ekenligine isenim payda etiwge itibar beredi hám óz úyin qıya ústine quradı. Luka 6:48-de, uqsas bólimde, bul adamnıń qattı qıyanı tabıw ushın «tereń qazǵanın» kóremiz. Sol sıyaqlı, biz de tereń qazıp, ómirimizdi Qattı Qıya ústine qurǵanımızǵa isenim payda etiwimiz kerek! Bul adam aqıllı dep járiyalanadı.
Úydiń ólshemi hám onıń qansha bólmesi bar ekenligi áhmiyetli emes. Bunday úydi qurıw ushın ketetuǵın jıllar sanı áhmiyetli emes. Bizdiń geybirimiz qısqa ómir súredi, al basqalar uzaq ómir súriwi múmkin, biraq aqırında áhmiyetli bolǵan jalǵız nárse – úy qurılǵan fundament.
Eki fundament
Hám qattı qıya fundamenti neni bildiredi? Rabbı bizge juwaptı beredi. Bul Máshi, Onıń sózleri hám olardı orınlaw. Ol: «Kim bul sózlerimdi tıńlasa hám olardı orınlasa...» (Matta 7:24) dedi. Biz 1 Korinfliler 10:4-te oqıymız: «Sebebi olar ózlerine ergen ruwxıy Qıyadan ishti, hám sol Qıya Máshi edi.» Muqaddes Ruh Pawlǵa jazıwǵa basshılıq etti: «Rasullar hám payǵambarlar fundamentine qurılǵan, Isa Máshi Ózi bas múyesh tası bolǵan...» (Efisliler 2:20). Aqırında, 1 Petrus 2:4-te oqıymız: «Oǵan tiri tas sıpatında kelip, adamlar tárepinen shınında da biykar etilgen, biraq Quday tárepinen tańlanǵan hám qımbatlı.» Gimn jazıwshısı Edvard Mot (1797–1874) bunı www.hymnal.net saytına sáykes usılayınsha bildirdi:
Meniń úmitim hesh nársege qurılmaǵan, Isa Máshi, meniń ádilligimnen basqa, Men eń shirin ramkaǵa iseniwge batırmayman, Biraq pútkilley Isanıń atına súyenemen. Máshi, qattı Qıya ústinde turaman; Basqa barlıq jer batıp baratırǵan qum, Basqa barlıq jer batıp baratırǵan qum.
Qattı qıya fundamentine qarama-qarsı, biz aqılsız adamnıń óz úyin, yamasa ómirin, qum ústine qurıp atırǵanın kóremiz. Bul jerde qum Rabbı Isa Máshi hám Onıń sózlerinan basqa barlıq nárselerdi bildiredi. Bul aqılsız adam keń qapıdan kirgen hám aqırı joq etiw bolǵan kópshiliktiń arasında. Ol aqılsız dep járiyalanadı, sebebi ol keletuǵın dáwildi hám qattı qıya fundamentine iye bolıw zárúrligin itibarǵa almadı. «Aqılsız óz júreginde: ‘Quday joq’ dedi» (Zabur 14:1). «Aqılsızlar gúnáǵa kúledi... Adamǵa durıs kóringen jol bar, biraq onıń aqırı ólim jolları» (Násiyatlar 14:9,12). Siz ele de bul aqılsız qurıwshılar toparınıń arasındasız ba?
Dáwil
Rabbı Isa dáwildi úylerdiń hár tárepine tásir etetuǵın etip súwretledi (Matta 7:25,27). Biz aspannan jawın jawǵanın hám jerden tasqınlar kóterilgenin oqıymız. Keyin, samallar úylerge barlıq táreplerden úrip, uradı. Úyler turar ma edi?
Rabbı dáwildiń bul sońǵı mısallında neni súwretlep atır edi? Geybirleri dáwil bizdiń ómirimizde ushırasatuǵın qıyınshılıqlar hám sınaqlardı bildiredi dep esaplaydı. Bul bólimniń múmkin bolǵan kózqarası, biraq biz Rabbınıń itibarımızǵa alıp atırǵan basqa bir áhmiyetli nárseni ótkizip jiberiwimiz kerek emes.
Biz ádetiy dáwil haqqında oylaǵanımızda, birinshi ret samaldı sezemiz, keyin jawındı hám aqırında tasqındı. Rabbı ádetiy tártipti bermedi, biraq onı jawın menen baslap, keyin tasqınlar hám aqırında samal menen tamamlaw ushın ózgertti. Ol biz ushın basqa bir nárse súwretlep atır ma edi?
Dáwildiń qollanılıwı
Súwretlew dáwildiń Qudaydıń Óz Sóziniń suwı arqalı adamǵa qalay sóylegenin hám Onıń ashıp bergenlerine tiykarlanǵan ómirimizge húkimdi kórsetedi. Rabbı aspannan jawın menen basladı. Bul bizge Áke Qudaydı esletedi
hár túrli waqıtlarda hám hár túrli jollar menen ótken waqıtta payǵambarlar arqalı ákelerge sóyledi (Evreyler 1:1). Áke Óz Ulına isharat etip, bizge ómirimizdi bul Qıya ústine qurıwımızdı aytıp atır edi.
Keyin, bizge tasqınlar kelgeni aytıladı. Tasqınlar jerden kóterilgeni sıyaqlı, bul súwretlew Quday Óz Ulı, Rabbı Isa Máshini, bul jerde jerde júriwge hám Óz Sózin bizge aytıwǵa jibergenin aytadı. Biz Evreyler 1:1-2-de oqıymız: «Quday... bul sońǵı kúnlerde bizge Óz Ulı arqalı sóyledi, Onı Ol barlıq nárselerdiń miyrasxorı etip belgiledi, Ol arqalı Ol álemlerdi de jarattı.» Quday Ul adam boldı hám jerde qısqa waqıt jasaydı. Ol bizdiń qutqarıwımız ushın óz ómirin krestte qurban etti, bizdiń qutqarıwımız ushın Óz qanın tógip. Úshinshi kúni Ol qábirden tirildi hám házir aspanda, Ózi kelgen jerge qaytıp keldi. Bul barlıǵı kóterilip atırǵan tasqınlar menen belgilenetuǵın. Quday Ul bizge sóyledi hám bizdiń ómirimizdi Onıń ústine qurıp atırǵanımızdı soradı.
Aqırında, samal úrdi. Samal kóbinese Muqaddes Ruhtıń belgisi sıpatında tán alınadı. Yoxanna 3:8-de: «Samal qalaǵan jerine úredi, hám sen onıń dawısın esitesiń, biraq ol qaydan kelgenin hám qayda baratuǵının ayta almaysan. Ruhtan tuwılǵan hár kim de usılay.» Bul Muqaddes Ruh Qudaydıń pútkil Bibliya boyınsha bizge sóylegenin esletedi. Rabbı aspanǵa ketkeninen keyin, Muqaddes Ruh ózgeshe túrde keldi hám házir hár bir isenim etiwshiniń ishinde jasaydı. Biz Yoxanna 14:16-17-de oqıymız: «Hám Men [Rabbı Isa] Ákeden tileymen, hám Ol sizge basqa Járdemshi beredi, Ol siz benen máńgilikke qalsın – haqıyqat Ruhi.» «Járdemshi» Muqaddes Ruh, Ol bizdi Rabbı Isa Máshiǵa isharat etedi. Ol bizge ómirimizdi Onıń ústine qurıwımızdı aytadı.
Úsh shaxstaǵı Quday – «Úshbirlik» dep ataladı – áhmiyetli tilekke iye: Ol bizdiń Onı tıńlap hám Oǵan boysınıp atırǵanımızdı kórgi keledi. Biz óz úyimizdi, ol bizdiń ómirimizdi bildiredi, Rabbı Isa Máshi hám Onıń Sóziniń isenimli fundamentine qurıwımız kerek.
Húkim dáwili
Dáwil barlıq húkimlerdiń eń áhmiyetlisin de bildiredi. Ol bizge ne aytqanın tıńladıq pa, biraq juwap bermedik hám Ol sorǵan nárselerdi islemeymiz be? Sizdiń úyińizdiń fundamenti ne – Rabbı Isa Máshi yamasa basqa bir nárse?
Eger ómirimiz Máshi ústine qurılǵan bolsa, biz dáwilden keyin qalıp, Qutqarımız menen aspanda lázzetlenemiz. Qutqarılǵanlar sıpatında, sol dáwil krestte Rabbıǵa sarıplandı. Sonlıqtan, Matta 7:25-te kórip turǵanımızday, Qıya – Rabbı Isa Máshi – ústine qurılǵan úy «qulamaǵan, sebebi ol qıya ústine qurılǵan edi.»
Eger úyińiz qum ústine qurılǵan bolsa, dáwil ele de keledi. Biraq, úyińiz dáwilge shıdamaydı. Bálkim sizdiń fundamenti basqalar – jalǵan payǵambarlar – aytqan nárseler edi, Rabbı aytqan nárse emes. Bálkim siz óz jaqsı islerińizge súyenip, dáwilden aman qalıw ushın jetkilikli jaqsı bolıwǵa úmit etip atırsız. Qaysı jaǵdayda da, siz ózińizdi bul dáwilden qutqara almaysız.
Ashıw 20:11-15-te bizge úlken aq taxt húkimi haqqında aytıladı. Bul húkim bolǵanda, ómirlerin Isa Máshi hám Onıń Golgofadaǵı tamamlanǵan qutqarıw isiniń qattı qıyasına qurmaǵanlar, óz úylerin qum ústine qurǵanlar húkim etiledi. Olardıń ómirleriniń jazıwları bar kitaplar ashıladı. Bul kitaplardan, sol jerde turǵanlar húkim etiledi. Olar gúnákar ekenlikleri, Qudaydıń aldında bolıwǵa layıq emeslikleri kórsetiledi. Olardıń jaqsı isleri jetkilikli jaqsı emes. Olar tek gúnálar islemegen, biraq Quday aytqan nárselerdi islemew arqalı da gúná islegen! Hesh qanday istisnalar bolmaydı. Olardıń atları «Ómir Kitabına jazılmaǵan» (Ashıw 20:15) ekenligi kórsetiledi. Bul húkim olardıń máńgilikke ot kóliniń ishine taslanatuǵının bildiredi!
Aqırǵı máńgilik nátiyje
Rabbı Óz xabarın Matta 7:27-degi sońǵı eskertiw menen tamamladı: «Hám onıń qulawı úlken edi.» Qum ústine qurılǵan úy joq etildi. Sol úyge qarsı húkim tolıq edi hám máńgilikke dawam etedi. Mine sonıń ushın bizdi súygen Rabbı bizge eskertiw berdi!
Húrmetli oqıwshı, siz óz ómirińizdi ne ústine qurıp atırsız? Sizdiń isenińiz Rabbı Isa aytqan nársege me? Siz Ol sizden islewdi qalaǵan nárselerdi islep atırsız ba? Onıń sózlerin tıńlań hám olardı orınlań. Ol sizdi gúnálarıńızdan qaytıwǵa, Onnan keshirim sorawǵa hám qutqarıwıńız ushın Oǵan iseniwge qalaǵan. Tek Qıya ústine qurılıw arqalı ǵana siz qutqarılasız.
Biz sizdiń bul eskertiwlerdi tıńlap, Rabbı Isa Máshiǵa iseniw arqalı juwap beriwizińizdi tileymiz. Rabbı Isa: «Waqıt tolıq, hám Quday patshalıǵı jaqın. Toba etiń, hám Injilge iseniń» (Mark 1:15) dedi.
Quday sizdi súyedi hám sizdiń ayıplanıwıńızdı qalamaydı. Yoxanna 3:36-da: Kim Ulǵa isense, máńgilik ómirge iye boladı, biraq kim Uldı biykar etse, ómirdi kórmeydi, sebebi Qudaydıń ǵázebi olardıń ústinde turadı. Quday Óz Sózine sadıq qalıwı kerek bolǵanı ushın (Ashıw 21:5), Ol gúná islegen barlıq adamlardı ólimge húkim etiwi kerek. Biraq Ol sizdi sonday qattı súygeni ushın Óz Ulı, Isa Máshini, sizdiń gúnálarıńız ushın jazaladı. Isa sizdiń hám meniń gúnálarıńız ushın krestte óldi. Ol siz benen qarım-qatnas qılıwdı hám sizge tolıq, baxtlı ómir beriwdi, keyin sizdi máńgilikke Ózi menen aspanǵa alıp ketiwdi qalaydı. Siz Qudayǵa júregińizden usıǵan uqsas bir nárse menen duwa etpeysiz be: «Quday, men gúná isledim hám Seniń súyiwińe layıq emespen. Ulıń Isaǵa meniń gúnálarıń ushın krestte óliwi ushın bergeniń ushın raxmet. Men Onı endi biykar etpeymen, biraq endi Ol meniń ornıma óldi dep isenemen. Ámin.» —Jon Hedli (dan beyimlestirilgen «Jaqsı kún»)
