Sanlar Menen Baylanıslı Haqıyqatlar
Muqaddes Jazıw túrli sanlarǵa belgili bir mánis beredi hám bul sanlardıń eselilerinde úlgilerde islenedi. Qudaydıń Sózinde aytılǵan hár bir san oǵan mánis beretuǵın tekstke jaylastırılǵan. Bul mánis pútkil Bibliyada saqlanadı. Bul ájayıp Kitapta tabılǵan sanlı dizayn birligi sonday.
Musa payǵambardıń Beskitaplıǵınıń – Jaratılıs, Shıǵıw, Lewiler, Sanlar hám Ekinshi Nızam kitaplarınıń sanlı tártibi menen hár bir kitaptıń ózgeshelikli haqıyqatları arasında sáykeslik bar. Bul Bibliya bólingen basqa tórt beskitaplıq ushın da durıs sıyaqlı – besewi Musa payǵambardıń kitapları, tariyxıy kitaplar, poeziyalıq kitaplar, payǵambarlıq kitaplar hám Jańa Testament. Eger jaqınnan qarasqanımızda, biz bunı Zábúr kitaplarınıń seriyalarında, bir zábúrdiń bólimlerinde, bir kitaptıń bólimlerinde hám onıń bólimshelerinde de durıs ekenin tabamız. Bul Muqaddes Jazıwlarda iláhıy tártiplengen, kámil sanlı dizayn bar ekenin shúbhesiz dálilleydi. Hár bir bólim bizge onıń haqıyqıy mánisin jetkizetuǵın hám onıń dúzilisin hám mánisin ashıwshı gilt bolǵan bir san menen belgilengen.
Endi Muqaddes Jazıwlardıń túrli sanlarına qaraylıq hám olar menen baylanıslı haqıyqatlardı eslep óteyik.
Bir
Ekinshi Nızam 6:4-te biz oqıymız: «Tıńla, Ey Izrail: Rabbimiz bizdiń Qudayımız bir Rabbimiz» (KJV). Hám Zákariya 14:9-da aytılǵan: «Rabbimiz pútkil jer júzine patsha boladı: sol kúni bir Rabbimiz hám Onıń atı bir boladı.»
«Bir» sózin óz ishine alǵan kóp sanlı jazıwlardan alınǵan bul eki jazıw, birlik, ayırmashılıqtıń joqlıǵı, ózgeshelik, joqarı dáreje, ǵárezsizlik hám óz-ózine jetkililiktiń tiykarǵı oyların bul sanniń simvollıq mánisi sıpatında beredi. Sanlardıń birinshisi bolǵanı ushın, ol kelip shıǵıw, baslanǵısh hám derek haqqında da sóyleydi. Bul ózgeshelikli mánisler tek ǵana Qudayǵa tiyisli; bir sanı ásirese Onıń sanı. Bul san bizge Onıń haqqında júregimizdiń lázzetleniwi ushın qanday ájayıp oylar beredi! Ol bizge birinshi orın hárdayım Oǵan tiyisli ekenin hám bul biz Oǵan hárdayım beriwimiz kerek bolǵan orın ekenin aytadı.
Bir sál Jaratılıs kitabına qaraylıq hám bir sanınıń haqıyqatları oǵan qanday múhirlengenligin kóreyik. Onda biz jaratılıs, barlıq nárselerdiń kelip shıǵıwı hám baslanıwı, hám hátte Bibliyadaǵı hár bir táliymattıń urıǵı haqqında esapqa iye bolamız. Jaratılısta, bir sanında kórilgen joqarı dáreje hám jetkililik haqqında sóyleytuǵın «Qudiretli» atı altı ret tabıladı. Bul at Beskitaplıqtıń qalǵan bóliminde tek úsh ret tabıladı. Sol sebepli, ol Jaratılıstıń ózgesheligi bolıp tabıladı, hám biz pútkil kitaptıń táliymatı onıń sanlı ornına sáykes keletuǵının ańsat kóre alamız.
Eki
Wagızshı 4:9-10,12-de aytılǵan: «Eki birewden jaqsı; sebebi olardıń miynetleri ushın jaqsı sıylıǵı bar. Sebebi eger olar jıǵılsa, birewi óz dosın kóteredi: biraq jıǵılǵanda jalǵız bolǵanǵa way; sebebi oǵan járdem beretuǵın basqa heshkim joq … Hám eger birew oǵan qarsı turǵan bolsa, ekewi oǵan qarsı turadı.»
Bul jerde biz eki sanı menen baylanıslı járdem, qatnas hám doslıq haqqındaǵı oyǵa iye bolamız, hám dushpanǵa qarsı járdem. Bul qutqarıwǵa tiyisli, bul Muqaddes Jazıwlardıń ekinshi kitabı, Shıǵıw, hám basqa tórt beskitaplıqtıń barlıq ekinshi kitaplarınıń ózgeshelikli teması. Qutqarıw hám Qutqarushı eki sanı menen baylanıslı áhmiyetli haqıyqatlar.
Bunı bunnan da rawajlandırıw ushın, eki birinshi bólinetuǵın san bolıp, bóliw hám ayırmashılıq múmkinshiligin usınıs etedi. Bunıń menen dushpanlıq hám kelispewshilik oyları birge keledi. Bul nárseler qutqarıw menen baylanıslı, sebebi adam ne ushın qutqarıwǵa mútáj? Bul dushpan Quday menen adam arasında gúná kirgizgeni ushın hám solay etip olar arasında bóliw payda etkeni ushın. «Sizlerdiń nahaqlıqlarıńız sizler menen Qudayıńız arasında ajıratıp turıptı» (Ishaya 59:2). Dushpan qutqarıwda qarsı alınadı, hám tutqınlıqtaǵı adam onıń kúshinen qutqarıladı. Keyin ol Quday menen qatnasqa hám doslıqqa kirgiziledi. Bul bizdiń tekstimizde eki sanı menen baylanıslı usınıs etilgen haqıyqatlar.
Eger bir adam Zábúr kitapların úyrense, ol jerde, ásirese bir seriyadaǵı ekinshi zábúrdiń ekinshi seriyası, ádette dushpandı óz teması etip alǵanın bayqaydı. Solay etip, Muqaddes Jazıwda iláhıy ilham qolı menen payda bolǵan sanlı dizayn taǵı da kórsetiledi.
Eki sanı menen baylanıslı basqa bir oydı beretuǵın birneshe basqa jazıwlar bar. Ekinshi Nızam 17:6, Matta 18:16 hám 2 Korinfliler 13:1 bul principti ornatadı: «Eki yamasa úsh gúwanıń awzında hár bir sóz bekkemlenedi.» Yuhanna 8:17-de aytılǵan: «Eki adamnıń gúwalıǵı haqıyqıy.» Solay etip, qábiletli gúwalıq hám gúwanıń haqıyqatı da eki sanı menen baylanıslı. Bul Bibliyanıń ózinde onıń eki bólimi – Eski hám Jańa Testamentler – Qudaydıń adamǵa eki tárepleme, qábiletli gúwalıǵı menen kórilgen.
Endi bul oylar Másihke qanday qollanılatuǵının kóreyik, Onıń atı Úshbirlikde ekinshi (Matta 28:19). Ol «sadıq gúwa» (Ashıw 1:5), gúná kirgizgen barlıq qarama-qarsılıqlar arasında, Óz Ákesi hám Qudayınıń kámillikleri haqqında gúwalıq bergen, Ol tek ǵana Onıń erkini orınlawǵa kelgen.
Ayırmashılıq principi Másihte de Onıń iláhıy hám insaniy tábiyatlarında tabıladı – eki tábiyat, bir-birinen uzaq, sırlı qatnasqa kirgizilgen. Ol «ekinshi adam» (1 Korinfliler 15:47) dep te ataladı, hám bul jerde jamanlıqtıń kirgenligi hám Onıń menen birinshi adam arasında aytıp bolmaytuǵın ayırmashılıq bar ekenligi haqqında oy bar. Onıń menen birge ekinshi – jańa jaratılıs, ekinshi jánnet te keledi (Ashıw 21:1,5).
Másih Qutqarushı, Járdemshi, Qutqarushı, bizdiń jánlerimizdiń dushpanı menen kelispewshilikte ushırasqan. Ol gúná sebepli bóliw ornına – Qudaydan ajıralıw ornına – túsip, bizdi qutqardı. Ya, Ol ólim ornına, jannıń tánden bólinetuǵın ornına túsip, bizdi gúná sebepli túsip qalǵan jaǵdaydan kóterdi.
Solay etip, biz Másihniń pútkil jolı boyınsha eki sanı Oǵan jılısıp turǵanın kóremiz; Ol onı Óziniki dep talap etedi hám ol anıq Onıń. Bul ájayıp Kitapta bul sanda qanday ájayıp uyǵınlıq hám dizayn kórilgen!
