Yahya Shomıldırıwshı bul Quday bergen wáhiydi járiyaladı, biraq Rabbımız Isa Mesihtiń qozı retinde usınılıwı «dúnyanıń tiykarı qalanbay turıp aldınnan belgilengen edi» (1 Petrus 1:18-20). Ashıw 13:8 de Onıń, Qozı retinde, «dúnyanıń tiykarı qalanǵannan berli óltirilgen» dep qaralǵanı aytılǵan. Bul qımbatlı haqıyqatlar Qudaydıń aldınnan biliwin kórsetedi, Ol tariyxtı Jaratılıs 1 den Ashıw 22 ge shekem belgilegen.
Abel Tárepinen Usınılǵan Qozı
Qozı qurbanlıǵı rejesi dúzilgende adam ele jaratılmaǵan edi, biraq biz Qudaydıń Adam atanıń hám Hawanıń gúna etetuǵının aldınnan bilgenin kóremiz. Sonlıqtan, qurbanlıq kerek boldı – Qudaydıń Qozısı. Ol Adam atanıń hám Hawanıń ekinshi balası Abel tárepinen Rabbımızǵa usınılǵan qurbanlıq penen súwretlengen. Evreylerge 11:4 te aytılǵan: «Iman arqalı Abel Qabildan góre jaqsıraq qurbanlıq usındı. Sol arqalı ol ádil adam ekenligine gúwalıq aldı, óytkeni Quday onıń sawǵaların maqulladı». Ol «jaqsıraq» edi, sebebi qurbanlıq qozı edi (Jaratılıs 4:2,4). Evreylerdegi ayat «...Hám sol arqalı ol ólgen bolsa da ele de sóyleydi» dep juwmaqlanadı. Bul onıń qurbanlıǵı Rabbımız Isa haqqında hám «Abeldiń qanına qaraǵanda jaqsıraq sóyleytuǵın shashılǵan qan» haqqında sóylegenligi ushın (Evreylerge 12:24). Kerisinshe, Qabıl, Abeldiń úlken aǵası, óz erkiniń hám miynetiniń jemisin usındı. Quday bul qurbanlıqtı qabıl etpedi (Jaratılıs 4:4). Bul, «Qabıldıń jolı» (Yahuda 11), Qudaydıń haqıyqıy jolın pútkilley itibarǵa almaw: Qudaydıń Qozısı hám Onıń tógilgen qanı.
Pásxa Usıńǵı Qozı
Shıǵıw 12:3-11 de biz Pásxa qozısı hám onıń qalay usınılıwı kerekligi haqqında oqıymız. Ol bir úy xojalıǵı ushın jetkilikli, kemshiliksiz hám bir jaslı erke qozı bolıwı kerek edi. Keshqurım óltirilip, onıń qanınıń bir bólegi esiktiń joqarǵı bólegine hám eki esik qasına súrtiliwi kerek edi, bul Izraildiń tuńǵıshların qáwipsizlik penen támiyinledi. Bul kórsetpelerde biz qozınıń súyekleriniń sınǵanı haqqında hesh qashan oqımaymız – Rabbımız Isanıń da súyekleri sınbaǵan, bul Zábúr 34:20 de gúwalıq berilgen (Zábúr 22:17, Yuhanna 19:33 ti qarań). Pawl, bizdiń násip dáwirimizdegi isenimlislerge jazıp, былай деди: «Mesihtiń ózi, bizdiń Pásxamız, bizler ushın qurban etildi» (1 Korinflilerge 5:7).
Yesaya Tárepinen Payǵambar Etilgen Qozı
Yesaya Rabbımız Isa haqqında jazdı, Onıń krestke mıqlanǵanǵa shekemgi sońǵı saatların aldınnan aytıp: «Ol ezildi hám azaplandı, biraq awzın ashpadı; Ol soydıqqa alıp barılǵan qozıday, hám júnin qırqıwshılar aldında únsiz turǵan qoyday edi, solay etip Ol awzın ashpadı» (Yesaya 53:7). Bul payǵambarlıq Efiopiyalı er adam ushın qutqarıw quralı boldı (Húkimetler 8:27-39).
Keyinirek Yesaya 53 te biz Rabbımızdıń hesh qanday qátelik islemegenin, hám Onıń «awzında aldaw joq» ekenin kóremiz (9-ayat). Ol «gúna ushın qurbanlıq» etildi, hám «kópshilikti aqlaydı, óytkeni Ol olardıń gúnáların kóteredi» (10-11-ayatlar). Bul jaǵdaylar Jańa Testamentta da tabıladı. Petrus Mesihtiń gúnásız ekenin ayttı: «kemshiliksiz hám daqsız qozıday» (1 Petrus 1:19). Pawl jazdı: «[Quday] gúna bilmegen Onı bizler ushın gúna etti, bizler Onıń ishinde Qudaydıń ádilligi bolıwımız ushın» (2 Korinflilerge 5:21). Tek gúnásız bolıw arqalı Ol «bizdiń gúnálarımızdı óz denesinde terekke kótere aladı» (1 Petrus 2:24). Eger Ol gúnásız bolmasa edi, bizler ushın hesh nárse isley almas edi.
Ashıw Kitabındaǵı Qozı
Isa Qozı retinde Ashıw kitabında 22 ret atalǵan. Birinshi silteme Ashıw 5:6, onda biz Qozınıń kúsh pozitsiyasında ekenin kóremiz, bizdiń gúnálarımız ushın jumsaq hám azap shegip turǵan emes. Aldınǵı ayatta Ol «Yahuda qáwiminiń Arıslanı, Dáwittiń tamırı» dep aytılǵan. Ol jerge keletuǵın húkimlerdi tolıq bayan etetuǵın «kitaptı ashıwǵa jeńis qazandı». Neshige? Sebebi Ol satıp aldı bul dúnyanı Óz qanı menen – Ol Jaratıwshı ekenliginen basqa (Evreylerge 1:2; Koloselilerge 1:16). Sonıń ushın Ol Ashıw 5:6 da Qozı retinde súwretlengen. Keyin elshi Yuhanna 11-12-ayatlarda ruwhta turıp, «qaradım, hám taxttıń átirapındaǵı kóplegen perishtelerdiń, tiri janzatlardıń hám aqsaqallardıń dawısın estidim; olardıń sanı on mıń ret on mıń, hám mıńlaǵan mıńlar edi, olar qattı dawıs penen былай dedi: ‘Kúsh hám baylıq hám danalıq hám quwat hám húrmet hám dańq hám bereket alıwǵa óltirilgen Qozı layıqlı!’»
Ashıw 6 da biz Qozınıń múhirlardı ashqanın hám húkimlerdiń baslanǵanın kóremiz, bul 19-bólimge shekem dawam etedi. Ashıw 7 de bizge kóplegen milletlerden bolǵan sanawǵa bolmaytuǵın kópshiliktiń qutqarıwı haqqında aytılǵan. Bul qutqarılǵanlar, 10-ayatta, «qattı dawıs penen: ‘Qutqarıw taxtta otırǵan Qudayımızǵa hám Qozıǵa tiyisli!’» dep baqıradı. Kerisinshe, Qudaydan kelgen húkimnen azap shegetuǵınlar tawlarǵa hám qıyalarǵa ózleri ústine qulawın hám olardı «taxtta otırǵannıń júzinen hám Qozınıń qaharınan» jasırıwın jalbaradı (Ashıw 6:15). Rabbımız Isa bul haqqında Luka 23:30 da, krestke alıp barılıp atırǵanda payǵambar etip sóylegen.
Ashıw 14:1 de Qozı «Sion tawında turǵan, hám Onıń menen birge júz qırq tórt mıń adam, olardıń mańlaylarında Atasınıń atı jazılǵan» dep kórilgen. Keyinirek, 19 hám 20-bólimlerde biz sol adamdı Patshalar Patshası hám Rabbılar Rabbısı retinde 1000 jıl húkim súrgenin kóremiz, bul «waqıt» dep atalǵan dáwirdi juwmaqlaydı.
Ashıw 21 «muqaddes Ierusalim» (10-ayat) aspanınan túsip kelgenin súwretleydi. Bul qala Qozınıń zayıbı dep ataladı. Bul jerde bizde «Quday Qudiretli Rabbımız hám Qozı» ibadatxana retinde (22-ayat) hám qalanıń diywalı «on eki tiykarǵa qurılǵan, hám olarda Qozınıń elshileriniń atları bar» (14-ayat). «[Qalada] kún yamasa ay nur shashıwına múhtajlıq bolmaydı, óytkeni Qudaydıń dańqı onı jaqtırtadı. Qozı onıń nurı» (23-ayat). Keyin, Ashıw 22 de biz Qozınıń Qudaydıń taxtınıń bir bólegine iye ekenin kóremiz (1,3-ayatlar).
Basqa kóplegen bólimlerdi qarastırıwǵa bolatuǵın bolsa da, biz Ashıw 21:27 ge qaraylıq, ol bizge Rabbımız benen máńgilikten zıyat nátiyje alatuǵın jalǵız adamlar «Qozınıń Ómir Kitabına jazılǵanlar» – isenimlisler ekenin aytadı. Bul adamlar Onıń kresttegi ólimi arqalı qutqarılǵanlar. Basqa barlıq adamlar, olardıń atları «Ómir Kitabında jazılmaǵanlar [ot kóline] taslanadı» (Ashıw 20:15). Biz «dúnyanıń gúnasın alıp taslaytuǵın Qudaydıń Qozısına qaraylıq!»
Qozıǵa qarań, Onıń qımbatlı qanı Onıń jırtılǵan qabırǵasınan aǵıp shıqqan, Quday menen tınıshlıq ornatıwǵa kúshi bar edi, hám bir daqtı da qaldırmaydı. Onda, Oǵan bizdiń qosıqlarımız kóterilsin, Ol sonsha tómenge iygildi: Mesihtiń, Qozınıń, gúnákardıń Dosınıń, úzliksiz maqtap-maqtawları aǵıp tursın. —William Trotter (1818-1865)
