Крест белгиси дүнья жүзинде христианлықтың нышаны сыпатында танылған. Исенимлилер ушын Крест биздиӊ исенимимизди беккемлейди ҳәм биздиӊ берилгенлигимизди оятады. Әлбетте, Кресттиӊ өзинде руўхый күш жоқ. Оның әҳмийети толығы менен онда өлген Мухаддес Биреўден, Өмир Шахзадасынан келип шығады. Ийса Масихтиӊ қурбанлық өлимине разы болғаны, әдил Биреўдиӊ әдил болмағанлар ушын орын басқаны таӊқаларлық болар еди. Бирақ Ийениӊ Өзи шәкиртлерине оны крестке қадақлаў күтип атырғанын анық айтты (Юханна 12:32-33; Матфей 20:19). Оның өлими Крест өлими болыўы керек еди.
Жаӊа Ўасыяттың басқа бирнеше орынлары да Ийениӊ крестке қадақланыў арқалы өлимин баса көрсетеди. Сол аятлардың айырымлары арқалы биз сол өлимниӊ бирнеше өзгешеликлерин, сондай-ақ бүгинги христианлар ушын Кресттиӊ айырым нәтийжелерин көрип шығамыз.
Кресттиӊ өзгешеликлери
Бириншиден, Крест – әлсизлик орны. Крестке илинген ҳәр қандай адам толығы менен әлсиз. Күшли болған адам енди өзи ушын ҳеш нәрсе ислей алмайды. Тасирли басшы болған адам еӊ төменги хызметши баланың мазақ етиўине шыдаўы керек. Ҳәтте 12 легионнан артық периштени шақыра алатуғын Ийе Ийса да суў сораў ушын төменги орынды ийеледи. Дүнья ушын, крестке илиниў әлсизлик ҳәм ақымақлықтың еӊ тереӊ жерлерине жетиўди аӊлатады (1 Коринфлилерге 1:18-25). Масих Өзин тек өлимге ғана емес, ал «ҳәтте Крест өлимине» де кишипейил етти, онда «Ол әлсизликте крестке қадақланды» (Филиппилилерге 2:8; 2 Коринфлилерге 13:4 NKJV).
Крест сондай-ақ қарғыс орны. Егер Исраилде өлим жазасына татырлық жынаят исленген болса, өлим жазасын орынлаўдың әдеттеги жолы тас пенен урыў еди. Бирақ, даргаға ямаса ағашқа илиниў еӊ жийиркенишли жынаятшылар ушын сақланған көринеди. Қудай: «Илинген адам Қудай тәрепинен қарғысқа ушыраған» деп жәриялады (Екинши Нызам 21:23), ҳәм Ол сондай-ақ олардың денелери түн бойы илинип турса, жерди нәжис ететуғынын айтты. Павлус Галатиялыларға 3:13-те бул принципке силтеме жасап, Масихтиӊ өлими бизди Нызамның қарғысынан қутқарғанын атап өтеди, себеби Оның өлим усылының өзи қарғысқа ушыраған еди.
Ақыр ақыбетте, Крест өмирдиӊ ақырына келгенин аӊлатады. Крест көтерген адамның келешек режелери, ертеӊги күн ҳаққында ойлары жоқ. Ол сиз ушын ҳеш нәрсе ислей алмайды. Ол енди өз тағдирин басқара алмайды. Оған тек өлиў қалды, ҳәм оның ҳақыйқый өлими соншалық анық, дерлик рәсмийлик сыяқлы. Крестке қадақланған ҳәр ким жоқ етилген ҳәм дүньядан алынып тасланған. Ийсаныӊ өлими режелестирилгенде бас руўханийдиӊ дәл усы қәлеўи бар еди (Юханна 11:47-50).
Ийсаныӊ излеўшилери ушын Кресттиӊ бул өзгешеликлери ойландырарлық. Олар Оның өлимин жарықландырса да, бул пунктлер дәл Оны излегенде биз күтиўимиз керек болған нәрселер. Үш синоптикалық инжилде – Матфей, Марк ҳәм Лукада – крест биринши рет шәкиртке қарата айтылады, ол өз крестин көтерип, Ийеге ериўи керек: «Егер ким Мениӊ артымнан келгиси келсе, өзин бийкар етсин, ҳәм күн сайын өз крестин көтерсин, ҳәм Мениӊ артымнан ерсин» (Лука 9:23; Матфей 10:38; Марк 8:34).
Бул сөз айқасларының тәртибине итибар бериӊ: Биз өз крестимизди1 өзин бийкар еткеннен кейин, ҳәм Оған ериўге ҳәрекет етпестен алдын көтеремиз. Егер биз ҳақыйқатында да Оның шәкиртлери сыпатында крестти көтерсек, дүньяның ақымақлары арасында болыўымызды күтиўимиз мүмкин. Биз дүньяның нәпсин ҳәм бийкар етиўин күтиўимиз керек, себеби биз излеген Ийе бурыннан жек көрилген ҳәм бийкар етилген (Юханна 15:18-20). Биз өмир ушын өз режелеримизден бас тартыўға разымыз, себеби крестти көтериў биздиӊ өмиримиз толығы менен берилгенин аӊлатады.
Крест – әлсизлик, кишипейиллик, бийкар етиў ҳәм өзимиздиӊ ақыры орны. Тек сол крестти көтерип атырғандай жасағанлар ғана Ийениӊ ҳақыйқый шәкиртлери деп аталады.
Кресттиӊ нәтийжелери
Крест Жаӊа Ўасыяттың бирнеше хатларында айтылады, бирақ еӊ көп силтемелер 1 Коринфлилерге ҳәм Галатиялыларға хатларында. Бул еки жердеги христианлар да ҳақыйқый шәкиртликтен адасыў қәўпи астында еди – Коринфте тәкаббырлық, Галатияда ислер арқалы. Оларды христианлық тәлимниӊ беккем жерине қайтарыў ушын, Павлус тек ғана Масихтиӊ өлимин емес, ал Оның крестке қадақланыўын да баса көрсетти. Мына жерде қарастырыў ушын бес пункт бар.
1. «Мен Масих пенен бирге крестке қадақландым; енди мен емес, ал Масих менде жасайды» (Галатиялыларға 2:20).
Христиан булай ойлаўды үйрениўи керек: Масих мениӊ орныма крестке қадақланды; сонлықтан, мен физикалық жақтан тири болсам да, өзимди Масих пенен бирге өлген деп есаплайман. Қудай бизди Масих пенен бирге өлген деп көреди (Римлилерге 6:8); мына жерде, Павлус буны да түсинетуғынын жәриялайды. Исенимлилер ушын, бул Масихтиӊ өмири олардың өмири орнына көрсеттиледи дегенди аӊлатады.
2. «Ким сизди ҳақыйқатқа бойсынбаўыӊыз ушын сийқырлады, кимниӊ көз алдында Ийса Масих крестке қадақланған сыпатында анық сүўретленген еди?» (Галатиялыларға 3:1).
Павлус Галатиялылар менен болғанда Масихтиӊ крестке қадақланыўын анық баса көрсеткен еди. Бирақ, енди олар өз христианлығын денелик қураллар арқалы жақсылаўға ҳәрекет етиў қәўпи астында еди. Бирақ Масих Өзиниӊ қурбанлық өлиминде күш ҳәм ғәрезсизликти көрсетти ме? Жоқ! Керсинше, Ол әлсизлик орнын ийеледи. Исенимниӊ көринген әлсизлиги, ислердиӊ жалған күши емес, олардың христианлық тийкары болып қалыўы керек еди. Егер Масихтиӊ қурбанлығы сондай болған болса, олар енди инжилдиӊ ҳақыйқатына бойсыныўы керек еди.
3. «Егер мен ҳәли де сүннетлеўди ўағызласам, неге ҳәли де қуўдалаўға ушырайман? Онда кресттиӊ кеўилсизлиги тоқтаған болар еди» (Галатиялыларға 5:11; 6:12).
Галатиялылар сүннетлеўди ҳәм Муса Нызамын руўхый жақтан жетилисиў жолы сыпатында алға сүрген жалған муғаллимлерди тыӊлап атырған еди. Сол муғаллимлер Павлустыӊ Нызам ҳақыйқатында да қуллик бойынтырығы екени ҳаққындағы тәлимине қарсы шықты. Павлус олардың қарсылығын «Кресттиӊ кеўилсизлиги» деп атады, себеби Крест христианныӊ Масихтиӊ иси себепли бурыннан толық екенин аӊлатады. Бул иудаизмши муғаллимлер ушын Крест кеўилсиз еди, себеби ол олар ҳәли де қәдирлеген Нызамның ақырын аӊлатады. Христиан ушын, бул ҳақыйқатында да Масихтеги еркинликтиӊ даңқлы жәриясы (Галатиялыларға 5:1).
4. «Масихтики болғанлар өз нәпсин оның қәлеўлери ҳәм қумсаўлары менен бирге крестке қадақлады» (Галатиялыларға 5:24).
Бул пункт, бәлким, орынлаў еӊ қыйын болған пункт. Биз Масих пенен бирге крестке қадақланған орнымызды ийелегенде, өзин қанаатландырыў ҳәм өзин алға сүриў ушын тәбийий қәлеўлеримиз шешиледи. Бул Колоселилерге 2:11-де күшейтилген, онда Масихтиӊ өлими – образлы түрде Оның сүннетлеўи деп аталған – «денениӊ гүналарының денесин» алып таслаған. Мәӊгилик қутқарылыў да, күнделикли христианлық өмир де нәпсиге болған ҳәр қандай ғәрезлиликте толығы менен бос. «Биздиӊ ески адамымыз Оныӊ менен бирге крестке қадақланды ... биз енди гүнаның қулы болмаўымыз ушын» (Римлилерге 6:6).
Бирақ, биз Ийеге хызмет еткенде ҳәм Қудай бизге берген саўғаларды қолланғанда, өзин-өзине ғәрезлиликке ҳәм өзин-өзине жетискенликке қайтыў аӊсат. Бул Коринфлилерге болған нәрсе, олардың өзлерине ҳәм бир-бирине болған тәкаббырлығы сол христианлық жыйналыста қызғаныш, жанжал ҳәм бөлиниўлерге алып келди. Бул тәкаббырлыққа қарсы дәри Масихтиӊ Крестин жаӊадан түсиниў еди. Павлус Коринфлилерге инжилди оларға тартымлы сөзлер ямаса инсанлық даналық пенен усынбағанын еслетти (1 Коринфлилерге 2:1-5). Олар сол жол менен исенимин өзгерткен болыўы мүмкин еди, бирақ олардың исеними тийкарланбаған болар еди. Керсинше, Павлус былай деп жазды: «Мен сизлердиӊ араӊызда Ийса Масихтен ҳәм Оның крестке қадақланыўынан басқа ҳеш нәрсени билмеўге қарар еттим» (1 Коринфлилерге 2:2). Бул хабар оларды биринши орында Қудайға алып келди, ҳәм олардың денелик минез-қулқы тоқтатылыўы ушын сол хабарды тағы да еслетиў керек еди.
Ийса Масихтиӊ биз ушын крестке қадақланғанын еслегенде, өзимизге қалай тәкаббырлана аламыз? Оның Крести Қудай алдында биздиӊ өз әлсизлигимизди ҳәм бослығымызды баса көрсетеди. Мен өзиме тийисли нәрсени қәлеймен бе? Мен оны Крестте көремен. Сонлықтан, Кресттиӊ даўамлы қәдирлениўи нәпсидиӊ ақырын аӊлатады, тек ғана қутқарылыў ушын Қудайға болған исенимимиз бенен байланыслы емес, ал күнделикли христианлық өмирге болған көзқарасымызда да.
5. «Қудай сақласын, мен тек ғана Ийемиз Ийса Масихтиӊ крестинен басқа ҳеш нәрсе менен мақтанбайман, Ол арқалы дүнья маған крестке қадақланды, ҳәм мен дүньяға» (Галатиялыларға 6:14).
Дүнья бизди қанаатландыратуғын барлық нәрсени усыныў арқалы Қудайға қарсы шығады. Христиан керсинше, ҳәр бир жақсы ҳәм кәмил саўғаны беретуғын Атаға ғәрезли болыўы керек. Крест дүнья ҳәм христиан арасындағы бул бөлиў сызығын беккемлейди. Исенимлилер дүньяның олар ушын өлик нәрсе сыяқлы екенин табады; сол дүнья олардың Ийесин крестке қадақлағанда, оларды онда не қанаатландыра алады? Соныӊ менен бирге, дүнья исенимлилердиӊ оған енди ҳеш қандай пайдасы жоқ екенин табады. Дүнья әлсиз ҳәм ақымақ өлим менен өлген Масихке байланысқанлар менен не қәлейди? Сонлықтан, биз дүньяда хызмет етсек те, одан өз қәдиримизди, қанаатланыўымызды ямаса статусымызды алмаймыз; Крест биз ушын дүньяның ақыры.
Жуўмақ
Бул пунктлер Масихтиӊ Кресттиӊ жалғыз әҳмийетли нәтийжелери емес. Ол сондай-ақ биздиӊ Қудай менен жарасыўымыз ушын жол ашты (Колоселилерге 1:20; 2:14); ол бизге кишипейил болыўды еслетеди (Филиппилилерге 2:8; 3:18-20); ол мәдений айырмашылықларды ҳәм душпанлықларды тоқтатады (Ефеслилерге 2:11-16).
Буннан тысқары, Масихтиӊ Крести Оның тирилиўи ҳәм аспанға көтерилиўинсиз биз ушын аз қәдирге ийе болар еди деп қосымша етиў керек. Ол тирилгенлиги себепли, биздиӊ исенимимиз бийкар емес (1 Коринфлилерге 15:17). Ол енди аспанда даңқланғанлығы себепли, биздиӊ исенимимиздиӊ бир мақсети бар (Колоселилерге 3:1).
Соған қарамастан, Кресттиӊ Қудай алдында биздиӊ қабыл етилиўимиз ушын орайлық екени анық. Масихтиӊ ондағы өлими Оның пүткил жердеги жолының шоғырланған мәниси, мақсети ҳәм кульминациясы еди (Юханна 12:27; Еврейлерге 10:5-10). Г. Кэмпбелл Морган 1909-жылы жазғанындай, «Мен қанша узақ жасасам, сол Кресттиӊ ҳақыйқый алдында сонша аз нәрсе айта аламан». 2
Крестсиз, биз Қудайдыӊ көзинде айтып болмайтуғын жийиркенишли болған қәтелер ҳәм гүналарда өлик болып қалар едик. Гимн жазыўшы Альберт Мидлейн жазды,
Бирақ Масихтиӊ Крестинде биз көремиз Қудай қалай қутқара алады, ҳәм әдил бола алады. 3
Биз Қудай алдында еркинликте турамыз, Ол тәрепинен қабыл етилгенбиз ҳәм Оған ажыратылғанбыз, себеби Ийса Масих бизди сүйди ҳәм Крестте Өзин биз ушын берди.
АҚЫРҒЫ ЕСКЕРТПЕЛЕР
- Шәкиртке ҳеш қашан Ийениӊ Крестин көтериў айтылмаған. Бул сөз айқасы тек Ғолғотаға Ийсаныӊ Крестин Симон көтергенде қолланған (Лука 23:26). Ол ҳеш қашан Масихтиӊ излеўшилериниӊ күнделикли өмирине қарата табылмайды.
- Библия ҳәм Крест, Г. Кэмпбелл Морган (1909), Нью-Йорк: Флеминг Х. Ревелл Ко., 39-бет.
- Альберт Мидлейн, 1825-1909. Ишинде Руўхый Қосықлар, #390 (1978), Снайдертаун, ПА, Беливерс Букшелф Инк.
