1-бөлим
Бул мухаддес теманы даўам еттириўден алдын, бул мақаланың басында қолланылған атаманы тийкарлаў зәрүр болыўы мүмкин. Әдетте «шорков» деп айтылады: бундай атама инглис ақыл-ойында диний мақсетлер ушын қолланылатуғын материаллық имаратты елеслетеди. Бул сөздиң Мухаддес Жазыўдағы қолланылыўы бундай ойды тийкарлай ма?
Әлбетте жоқ! Бул сөз Жаңа Ўәсиятта 115 мәрте қолланылған, ҳәтте Еврейлерге 12:23-теги силтемени есапқа алмағанда да. Ол Ҳаўарийлердиң ислеринде үш мәрте дурыс қолланылған – Ҳаўарийлердиң ислери 19:32, 39, 41. Ҳаўарийлердиң ислери 7:38-деги силтеме шөлдеги Исраил жыйынына қарата айтылған. Ҳаўарийлердиң ислери 19:37-деги сөздиң қолланылыўы қәте аўдарма ҳәм «ибадатхананы тонаўшылар» деп оқылыўы керек. 19-баптың қалған үш қолланылыўы Ефестеги ғалма-ғал жыйынға байланыслы.
Биз «шорков» сөзин алған сөз «экклесия» – «шақырылғанлар» дегенди аңлатады. Бул ҳәм кейинги мақалаларда биз Қудайдың шақырылғанлары болған бул айрықша адамлар топары ҳаққында алты бөлим бойынша сөйлесиўди қәлеймиз: Алдын ала айтылған
- Тийкары салынған
- Қурылған
- Жабдылған
- Ислеп турған
- Келешек
- 1,2,3,4,5-санлар бул мақаланың тиккелей темасы. 6-сан 2-бөлимниң темасы.
Биз биринши болып Матта 16:13-18-ге қараймыз, себеби онда бизде бул «Жыйын» ҳаққындағы биринши Жаңа Ўәсият хабары бар. Әлбетте, теологиялық муғаллимлер не десе де, биз оны Ески Ўәсияттан табыўды күте алмаймыз.
Ийсамыз 18-аятта ол ҳаққында сөйлегенде, ол әли келешекте еди. Соған бола Ол былай деди: «Мен мениң жыйынымды қурыўым керек» – ол әли жоқ еди. Биз Оған оны сол жерде «алдын ала айтқаны» ушын миннетдармыз. Бул хабар Оның өз аўзынан шықты.
Ол сондай-ақ оның үстине қурылатуғын «тийкарды» да алдын ала айтты, ҳәм бул Оның Өз Шахсының ҳақыйқаты еди. Бул Ийсамыздың «Сизлер Мени ким деп айтасызлар?» деген сораўына Петрдиң мойынлаўында ашып берилди. Келиң, буған себеп болған жағдайларды көрип шығайық. Ол сораған еди: «Адамлар Мени, Адам Улын, ким деп айтады?»
Әлбетте, «Адам Улы» деген рәсмий атама Оның Шахсының пүткил ҳақыйқатын қамтымайды. Атамалар, өз-өзлеринен, оларды алып жүриўши толтыратуғын лаўазымларды суўретлейди. Атамалар оларды толтыратуғын Шахсты суўретлейди.
Солай етип, Адам Улы Оның рәсмий атамаларының бири. Петр мойынлағандай, «Тири Қудайдың Улы» Оның Аты. Солай етип, Жыйын Оның ким екенлигине тийкарланады. Петр жуўап берди: «Сен Мәсихсең, тири Қудайдың Улы». «Ийса жуўап берип, оған айтты: «Сен бахытлысаң, Шимон Бар-Йона», – солай етип Ийсамыз оған табийий түрде ким екенлигине қарай мүрәжат етти, себеби мойынлаў қандайдыр бир табийий болжаўдан шықпаған, керсинше, ол илаҳий аянның нәтийжеси еди: – «Ет ҳәм қан саған буны ашпады, бирақ аспандағы Мениң Атам ашты». Бул айрықша аян Атадан, аспаннан келди.
«Жыйын», тири Қудайдың Улына тийкарланғанлықтан, ҳәзирги дәўирдиң айрықша нурында – «Ийса Мәсих Ийсамыздың Қудайы ҳәм Атасы».
Бул солай болғанлықтан, «Жыйын» да аспанлық бирлик болып, аспанлық шақырыўға ийе болады, сонлықтан Ийсаның сөзи: «Сен бахытлысаң… ет ҳәм қан саған буны ашпады, бирақ аспандағы Мениң Атам ашты». Оның Өзин илаҳийлық пенен теңлестиргенине итибар бериң (18-аят): «Ҳәм Мен де айтаман саған…» Етте көрсетилген Қудайдан басқа ким булай сөйлеўге батыл етер еди! «Сен Петрсең (Петрос – сол табиятқа ийе, бирақ қыя емес) ҳәм бул қыя үстине (Петра) Мен Өз жыйынымды қурыўым керек».
Ол Петр үстине қурылмаған, бирақ оның мойынлаған нәрсеси үстине, «тири Қудайдың Улы» үстине қурылған. Бул «Жыйын» тийкарланған қыя, сонлықтан ол даўсыз: «Терең қазып, тийкарды қыя үстине салған адамға уқсас; ҳәм суў тасқанда, ағыс сол үйге қатты урылды, бирақ оны шайқалта алмады; себеби ол қыя үстине тийкарланған еди» (Матта 7:24, Лука 6:48).
Солай етип, Петрос – қыяның бир бөлеги; Петра – қыяның массасы. Тарийх даўамында қуўдалаў даўыллары жыйынға сырттан қаншалық қатты урылды. Қаншалық айлакерлик пенен ҳәм турақлы түрде қорқынышлы қасқырлар исениўшилер арасына кирип, бузық нәрселерди сөйлеп, Христосты Өз адамларының меҳиринен ығыстырып шығарыўға ҳәрекет етти, бирақ олар мақсетлерине ерисе алмады. Ийсамыз: «Ҳәм тозақтың қәпийелери оған қарсы тура алмайды» деп айтпаған ба еди?
«Қәпийелердиң» әҳмийети ушын төмендеги Мухаддес Жазыўларға итибар бериң: Ешуа 20:4; Рут 4:1-12; Ҳаўарийлердиң ислери 14:13.
Бул ҳәм басқа Мухаддес Жазыўларды көрип шығыўдан биз қәпийелердиң ҳәкимшилик ҳүкимранлық ҳәм күштиң нышаны екенлигин үйренемиз. Бул жерде айтып өтиў керек, тозақтың қәпийелерине жетпестен алдын, өлим дарбазасынан өтиў керек. Тири Қудайдың Улы өлимнен өтип, Өз жыйынын қурыў ушын тирилиўде шықты. Петр Еллик күн байрамы күни халықтың алдында Христостың өлиминиң ҳақыйқатын ҳәм Оның өлгенлер арасынан тирилгениниң ҳақыйқатын жәриялады (Ҳаўарийлердиң ислери 2:23).
Ҳәзирге шекем биз Жыйынның Алдын ала айтылыўын ҳәм Тийкарын көрип шықтық.
Биз оның тарийхый «Қурылыўын» қысқаша көрип шығыўға өтемиз. Бул ҳақыйқатында да биз жаңа ғана айтып өткен Еллик күн байрамы күни болды. Ҳаўарийлердиң ислери 2:1, 44-47 бизге бул ўақыяның мухаддеслигине бир неше көрсеткишлер береди. Биз Ийсамыздың дуўасының әҳмийетли орынланыўын көрип шығыўға алып келемиз: «Мен Атаға дуўа етемен, ҳәм Ол сизлерге басқа Жылытыўшы береди, Ол сизлер менен мәңги қалыўы ушын; ҳақыйқат Рухы…» Биз бурын оқыдық: «Себеби Мухаддес Рух әли берилмеген еди; себеби Ийса әли даңқланбаған еди» (Юхан 14:16 ҳәм Юхан 7:39).
Биз Ҳаўарийлердиң ислери 2-ге Рухтың берилиўине жеттик. Бул Ийсамыздың даңқланғанының тиккелей дәлийли еди ҳәм Ҳаўарийлердиң ислери 1-де бес мәртеден кем емес жәриялаўлар бар, олар Ийсамыздың денеси менен аспанға көтерилгенин айтады (2, 9, 10, 11 ҳәм 22-аятлар).
Олар менен ҳәм олардың ишинде жасаў (яғный Мухаддес Рух) Оның (Ийса Мәсихтиң) оларды таслап, Атаға барыўының нәтийжеси еди. Биз және оқыймыз: «Себеби бир Рух арқалы биз бәримиз бир денеге шомылдырылдық» (1 Коринфлилерге 12:13). Әлбетте, Ийсамыз Рухтың булай берилиўи ушын даңқланыўы керек еди. Ол «Қудайдың оң қолы тәрепинен жоқары көтерилип, ҳәм Атадан Мухаддес Рухтың ўәдесин алып, Ол сизлер ҳәзир көрип ҳәм еситип турған нәрсени төкти», – дейди Петр Ҳаўарийлердиң ислери 2:33-теги ўағызлаўында. Мәсих Қудайдың оң қолында болғанлықтан, Ол – хашта еткениндей – қутқарыўды әмелге асырыўы керек. Оны мақтаў! Ол Өз өлими ҳәм қан төгиўи арқалы дәл усыны етти. Өлгенлер арасынан тирилип ҳәм даңқланып, Ол Рухты берди.
Нәтийжеде, бурын ҳеш қашан болмаған үш нәрсе ҳақыйқат: даңқта бир Адам бар; жер жүзинде илаҳий Шахс, Мухаддес Рух бар; ҳәм Ол болған жерде Мәсих пенен бирликтеги жаңа топар, ҳәм бул ишинде жасаўшы Рухтың күшинде. «Жыйын» енди қурылған – Мәсих шығып кеткен сол дүньядағы субстантив реаллық – Оның қатыгез ҳәм уятлы хашқа шегелениў өлими арқалы қорлық пенен қуўып шығарылған. Биз ҳәзир бул мақаланың басында белгилеген үш өзгешелигин көрип шықтық – Жыйын Алдын ала айтылған, Тийкары салынған ҳәм Қурылған.
ЖАБДЫЛҒАН ҲӘМ ИСЛЕП ТУРҒАН
Өткен санымызда Жыйынның Алдын ала айтылыўын, Тийкары салыныўын ҳәм Қурылыўын көрип шыққаннан кейин, енди Жыйынның «Жабдылыўы ҳәм Ислеп турыўы» ҳаққында азырақ айтамыз. Бириншиси ушын биз Ефеслилерге, әсиресе 2-бапқа қараймыз.
Бул жерде биз бул айрықша топардың бурын бир-бирине жат ҳәм диний ҳәм нәсил бойынша душпан болған яҳудийлер ҳәм басқа миллетлерден ибарат екенлигин үйренемиз. Бул жағдайға қосымша, олар екеўи де табият бойынша ашшыў балалары еди (Ефеслилерге 2:3). Олар арасындағы душпанлық Христостың денесинде жоқ етилгеннен кейин (14-15-аятлар), ортадағы бөлиўши дийўал бузылды ҳәм екеўинен Ол Өзинде бир жаңа адамды жаратты.
Исениўши басқа миллет яҳудий жерине көтерилмеди, ҳәм исениўши яҳудий басқа миллеттиң төменги дәрежесине түсирилмеди, керсинше, екеўи де жаңа жаратылыс жерине көтерилди. Сонымен бирге, олардың өз-ара душпанлығы жоқ етилгениниң нәтийжесинде, олар хаш арқалы бир денеде Қудайға жарастырылды.
Биз сондай-ақ олардың бир жаңа адам ҳәм бир дене болыўына қосымша, олардың Ийсада мухаддес ибадатхана болып бирге өсиў ушын бирлескен берекетли орны бар екенлигин үйренемиз. Бул олардың енди жатлар ҳәм сырт еллилер емес екенлигинен келип шығады – «Ол арқалы бир Рух арқалы Атаға кириўге» ийе болғанлар қалай жат болыўы мүмкин, ҳәм енди «мухаддеслер менен бирге пуқаралар, ҳәм Қудайдың үйиниң ағзалары; ҳәм ҳаўарийлер ҳәм пайғамбарлардың тийкарына қурылған».
Бул Матта 16-ны бурынғы көрип шығыўымызға қалай сәйкес келеди, онда биз Жыйынның тири Қудайдың Улының ҳақыйқатына тийкарланғанына үлкен әҳмийет берген едик? Бул жерде Ефеслилерге 2-де бизде Христостың Шахсының тийкарына салынған доктриналлық тийкар бар. Биз сондай-ақ Паўылдың 1 Коринфлилерге 3:9-11-де, адамлардың жуўапкершилигинде қурылған нәрсеге силтеме етип, Қудайдың өзи арқалы қойған тийкары ҳаққында анық айтқанын еслетиўимиз керек, бул хош хабарды ўағызлаў арқалы Коринфтеги исениўшилердиң жанларына салынған. Бул жерде, Ефеслилерге 2-де, бизге доктриналлық түрде ҳаўарийлер тәрепинен қойылған тийкардың «дурыс бириктирилген» имаратты пайда еткени үйретилмекте. Ол «Ийса Мәсихтиң Өзи» оның «Бас Мүйеш Тасы» болып, көрсетиў күнин назарда тутып өседи. Биз меҳир менен келешектеги даңқ күнине алып келинсек те, бизге ҳәтте ҳәзирги мийрим дәўиринде де биз «Рухта Қудайдың жасаўы ушын бирге қурылғанбыз» деп үйретилмекте. Қудай «Ул сыяқлы» сөйлеўге разы болғаны сыяқлы, Ол Өз үйи сыяқлы Жыйында «Рух сыяқлы» жасайды. Ол жерде Оның разылығы қамтамасыз етилген ҳәм оннан Оның гүўалығы шығады.
Жыйын оның корпоративлик аспектинде Христостың бир Денеси сыпатында; коллективлик түрде Қудайдың Үйи сыпатында қаралады, бул өз қутқарылыўының хош хабарына исенген ҳәм нәтийжеде ўәде етилген Мухаддес Рух пенен мөрленген барлық адамларды қамтыйды (Ефеслилерге 1:13). Булар жекелей түрде Қудай менен уллықтың берекетлеринде, ҳәм Сүйклиде қабыл етилиўде (Ефеслилерге 1:4-6).
Бир дәрежеде биз Жыйынның «Жабдылыўы» ҳаққында сөйлегенде, оның «Ислеўине» де тоқталдық, бул ҳаўарийлердиң тәлими арқалы. Бул байланыста Ҳаўарийлердиң ислери 2:42-деги сол дәслепки исениўшилердиң мына мақтаўға ылайық өзгешелигин еслетиўимиз керек: «олар ҳаўарийлердиң тәлиминде ҳәм бирликте, ҳәм нан сындырыўда, ҳәм дуўаларда турақлы болды». Солай етип, «соңғы саат» ҳаққында сөйлейтуғын хатта (1 Юхан 2:18) оқығанымызда таң қалмаймыз: «Биз Қудайданбыз; Қудайды билген бизди тыңлайды; Қудайдан болмаған бизди тыңламайды. Бул арқалы биз ҳақыйқат рухын ҳәм қәте рухын билемиз» (1 Юхан 4:6).
Солай етип, Жыйынның «Ислеўи» ҳәр қандай ўақытта Қудай Сөзине, Ҳақыйқат Жазыўларына бойсыныўдан ибарат. Ҳаўарий Паўылға сырдың басқарыўы тапсырылған еди – Мәсих ҳәм Жыйын бир екенлиги. Бул факт Қудайдың оң қолындағы даңқланған Ийсаның сөзинде ашық-айдын айтылған еди, Ол Тарсустың Саўлын Ийсаның шәкиртлерине қарсы ынтасын көрсеткенде услағанда: «Саўл, Саўл, неге Мени қуўдалайсаң?»
Жыйынның Христостың Денеси сыпатындағы бир «Ислеўи» оның Басының өмирин көрсетиўден ибарат. Қудайдың Үйи сыпатында оның имтиязы ҳәм жуўапкершилиги Қудайдың разылығына хызмет етиў ҳәм ол болған дүньяда Ол ушын гүўалық бериў. Ол Қутқарыўшы Қудай ҳәм бул ҳақыйқатқа гүўалық Оның Үйин қурайтуғынлардан шығады.
Биздиң әмелиятымызды басқаратуғын тақуалық гүўалығы, яғный барлық нәрседе ҳәм ҳәр қандай ўақытта Қудайға тийисли ҳүрмет, Қудайдың Үйиниң Қудайы, Қутқарыўшы Қудай болғанлықтан, барлық адамлардың қутқарылыўын ҳәм ҳақыйқатты билиўге келиўин қәлейтуғын гүўалыққа мораллық күш береди. Бул биздиң Қудайымызды ҳақыйқый түрде көрсетиў ушын ең үлкен имтияз. Бунда бирликтен рәҳәтлениў қаншалық берекетли.
Бул бирлик ҳаўарийлердиң тәлими арқалы басланды, дәл сол сыяқлы ол сол тәлим арқалы ретленеди. Ол нан сындырыўда көрсетиледи: «Биз көп болсақ та, бир нан ҳәм бир денемиз; себеби биз бәримиз сол бир наннан үлес аламыз» (1 Коринфлилерге 10:17).
Кесениң берекети ҳәм нан сындырыў буны еткен барлық адамларды – олардың жуўапкершилигине қарай – Ийсаның өлими менен байланыстырады. Олар буны еткенде, олар өзлериниң барлық нәрселерине қатыслы Ийсаның өлиминде көрсетилген Қудайдың ҳүкимине әмелий түрде «Әмин» дейди, ҳәм сондай-ақ Оның дүнья ҳаққындағы ҳүкимин тастыйықлайды. Биз ҳәзир Галатиялыларға 6:14-теги ҳаўарийдиң сөзлерин келтиремиз: «Бирақ Қудай сақласын, мен Ийса Мәсих Ийсамыздың хашынан басқа ҳеш нәрсе менен мақтанбайын, Ол арқалы дүнья мен ушын хашқа шегеленген, ҳәм мен дүнья ушын».
Булай көрсетилген бул бирлик тек ғана дуўалар арқалы сақланыўы мүмкин. Бирликтегилер Қудайдың шақырыўы арқалы онда (1 Коринфлилерге 1:9), ҳәм олар дуўаларға қосылғанда, олар бирден өзлериниң жетиспеўшилигин мойынлайды ҳәм өзлериниң садық Қудайының абсолют жетерлилигине исенеди.
Биз, жоқарыдағы ҳақыйқат нурында, олардың ҳаўарийлердиң тәлими арқалы толық «Жабдылғанына» исенемиз.
