Qaygʻı, Ayıp, Tawbe hám Keshirim
Biz ushın túsiniw áhmiyetli Injilde qollanılǵan sózlerdiń mánisin. Eger biz túsinsak, Qudaydıń bizge bolǵan oyların hám bizden ne qáleytuǵının jaqsıraq túsiniwimiz múmkin.
Rabbimiz bizdi adamlar ushın tábiyiy bolǵan belgili qásiyetler menen jarattı. Mısalı, Quday bizge emotsiyalardı berdi, sonlıqtan biz bolǵan waqıya ushın qaygʻıramız yamasa qaygʻıramız. Bizge nápsi berildi, bul biz qáte islegenimizde ózimizdi ayıplı sezinemiz. Ol bizge túsiniklerdi túsiniwimiz ushın aqıl berdi. Quday bizge bergen nárselerdi biz benen sóylesiw hám sabaq beriw ushın qollanıwı múmkin, biraq bul Onıń Sózi hám Muqaddes Ruhtıń basshılıǵı bizge haqıyqıy qaygʻını, haqıyqıy tawbeni hám Qudaydıń keshirimin biliwge járdem beredi.
Bizdiń atımızdaǵı tórt sóz – «qaygʻı, ayıp, tawbe hám keshirim» – barlıǵı basqa adamlar menen bolǵan jeke qatnasıqlarımızǵa qollanılıwı múmkin. Bul sózlerdiń Qudaydıń kózqarasınan ne mánis ańlatatuǵının hám olardıń Onıń menen bolǵan qatnasıǵımızda qalay qatnasatuǵının, keyin bunıń basqalar menen bolǵan qatnasıqlarımızǵa qalay tásir etetuǵının kóreyik.
Qaygʻı
Injilde qaygʻı bir neshe túrli nárselerdi, mısalı «awırıw» yamasa «miynet»ti ańlatıwı múmkin. Quday Hawwaǵa tuwıw waqtında «qaygʻısın kóbeytetuǵının» ayttı, hám Adamǵa Quday jerdi «qarǵaǵannan» keyin jerdi islewde qaygʻıratuǵının ayttı (Jaratılıs 3:16-18 KJV). Biraq kóbinese «qaygʻı» sózi Injilde qollanılǵanda, ol «qaygʻı» yamasa «azap»tı ańlatadı. Adam bir nárseden qattı qaygʻırǵan. Yaqubtıń eń kishi ulı Benyamin birinshi ret Mısırǵa aǵaları menen barǵanda, Yaqub ulına Benyamindi baqlawdı ayttı. Ol keminde eki ret, eger Benyaminǵa bir nárseniń bolatuǵın bolsa, olar «Yaqubtıń aq shashların qaygʻı menen qábirge túsiretuǵının» ayttı (Jaratılıs 42:38, Jaratılıs 43:14 qarań). Ol Benyamin ushın ómiriniń aqırına shekem qaygʻıratuǵının ańlattı.
Biz Jańa Testamentta da qaygʻı haqqında oqıymız, kóbinese Yuhanna 16-da. Rabbimiz shákirtlerine Óziniń ketetuǵının hám olardıń quwǵınǵa ushıraytuǵının túsindirgen edi. Keyin olardıń «júregi qaygʻıǵa tolǵanın» ayttı (Yuhanna 16:6), biraq «qaygʻılarıńız quwanıshqa aylanadı» (Yuhanna 16:20). Olar qaygʻını basdan keshiretuǵın edi, biraq keyinirek Onıń tirilgenin kórgenlerinde quwanısh kele jaǵan edi.
Ekinshi Korinflilerde «qaygʻı» sózi Jańa Testamentta eń kóp qollanılǵan. Birinshi Korinflilerde elshi Pawıl gúnákar jaǵday menen qalay gúresiw kerekligi haqqında kórsetpeler bergen edi. Korinftegi shirkewge jazǵan ekinshi xatında ol barlıǵı basdan keshirgen qaygʻı menen qalay gúresiw kerekligin túsindirdi. Ol 7-bólimde qudaylıq qaygʻınıń paydaları haqqında anıq táliymat berdi. Biz Pawıldıń birinshi xatın oqıǵannan keyin olardıń qaygʻırǵanına quwanǵanın kóremiz, sebebi bul olardı tawbe etiwge májbúr etti (Ekinshi Korinfliler 7:9). 10-ayatta ol qudaylıq qaygʻınıń tawbege alıp keletuǵının, biraq dúnyalıq qaygʻınıń ólimge alıp keletuǵının jazdı. Olardaǵı qudaylıq qaygʻı olardı durıs ashıwǵa hám qáteni dúzetiw ushın kúshke iye etiwge alıp keldi (Ekinshi Korinfliler 7:11). Ekinshi Korinflilerdegi bul úzindi bizge qáte islegenimizde qaygʻırıwımız yamasa ózimizdi jaman sezinemizdi kórsetedi. Tek sonnan keyin biz bunı qalay sheshetuǵınımız haqqında sheshim qabıl etemiz.
Men Yaqubtı burın aytqan edim, esleńshi? Onıń basqa ulı Yusuf aǵaları tárepinen qudıqqa taslanǵan edi (Jaratılıs 37). Eń úlken aǵası Ruben Yusufdı qudıqtan shıǵarıw ushın qaytıp kelgen waqıtta, basqa aǵaları onı ótip baratırǵan Midiyanlı sawdagerlerge qul etip satıp jibergen edi. 29-ayatta Ruben qaygʻırǵanın hám bolǵan waqıya ushın ózin jaman sezgenin aytadı: «ol kiyimlerin jırttı». Biraq, ol hesh nárseni islemegen. Ol tek barlıǵı ushın ózin jaman sezgen.
Rabbimiz Isa Masihti satqan Yahudanıń tariyxı haqqında oylań. Biz Matta 27-de Yahuda Isanıń ayıplanǵanın túsingen waqıtta, ol «ózine tawbe etkenin» oqıymız (Matta 27:3). Ol bas ruhaniyler hám aǵalarǵa qaytıp kelip, «Men biygúná qandı satqanman» dedi (Matta 27:4). Yahuda islegen isine ókindi; ol qaygʻırdı, biraq biz onıń hesh qashan qudaylıq tawbe etkenin oqımaymız. Ol hesh qashan Rabbimizdiń keshirimin izlemegen. Ol tek óziniń islegen isleri haqqında oylaǵan. Yahuda Rabbimizdiń kóp adamlarǵa keshirim bergenin kórgen hám Rabbimizdiń meyrimli hám keshirimli ekenin bilgen, biraq ol hesh qashan Rabbimizge qaytpaǵan. Yahuda dúnyalıq qaygʻınıń mısalı.
Endi Yahudanı Matta 26:69-75-te Rabbimizden bas tartqan Petrus penen salıstırıń. Biz Petrusdıń da islegen isine qaygʻırǵanın kóremiz, sebebi ol «ashshı jılaǵan» (Matta 26:75). Keyinirek biz Petrus penen Rabbimizdiń ushırasqanın hám haqıyqıy tawbe bolǵanın kóremiz. Qatnasıq tiklendi, hám Rabbimiz Petrusdı Ózi ushın kóbirek jumıs islew ushın qollana aldı. Bul qudaylıq qaygʻınıń mısalı.
Ekinshi Korinfliler 7 bizge gúná etiwden qaygʻırıwımız múmkinligin kórsetedi, biraq bul qaygʻı menen ne isleytuǵınımız áhmiyetli. Pawıldıń birinshi xatınan keyin, Korinfliler Qudayǵa qarsı gúnáları haqqında durıs kózqarasqa iye bolıwdı hám máselelerdi durıs sheshiwdi qálegen. Biz gúná etkenimizde, bizde qudaylıq qaygʻı bar ma, bul bizdi tawbege alıp keledi me? Yamasa, biz tek sátsizlikke ushıraǵanımız ushın ózimizdi jaman sezine miz be – gúnáhımızdıń haqıyqıy mánisin túsiniwimiz hám Rabbimiz benen jarasıwdı izlemeymiz be?
Ayıp
Ayırım jaǵdaylarda «ayıp» «qaygʻıdan» kúshlirek sóz. Adam qáte islegen waqıtta ayıplı boladı, bunı túsinsin yamasa túsingen joq. Mısalı, adam tezlikti asırǵanın túsingen joq bolsa da, tezlikti asırǵanı ushın jarıma alıwı múmkin. Ol tezlikti asırǵanın bilmese de, eger ol tezlik shegarasınan asıp barǵan bolsa, ol tezlikti asırǵanı ushın ayıplı. Biz ayıplımız, sebebi biz nızamdı buzǵanmız. Biz Qudaydıń nızamın buzǵanımızda, biz gúná ushın ayıplımız, bunı moyınlaǵımız kelse de, moyınlaǵımız kelmese de. Geyde biz ayıbımızdı moyınlaymız, al basqa waqıtlarda moyınlamaymız. Yusufdıń aǵaları ózleriniń aǵasına qalay múnásibette bolǵanları ushın ayıplı ekenin túsindi hám moyınladı: «Biz shınında da aǵamızǵa qarsı ayıplımız» (Jaratılıs 42:21).
Muqaddes Jazıw bizge «bárimiz gúná etkenimizdi» hám «Quday aldında ayıplı ekenimizdi» aytadı (Romalılar 3:23, Romalılar 3:19). Biz nápsimizde ayıp sezgenimizde, onı sheshpegenimizshe haqıyqıy tınıshlıqqa iye bola almaymız. Biz Quday aldında ayıplı ekenimizdi moyınlawımız kerek. Ol bizdiń gúnáhımız hám ayıbımız ushın Óz Ulı, Isa Masihtiń shaxsında emlewdi támiyinledi. Rabbimiz Isa bizdiń gúnáhlarımız ushın jazanı hám húkimdi kótergen Jalgʻız, hám Ol ǵana bizdiń Quday aldında «aqlanıwımızdı» múmkin etedi (Romalılar 5:1).
Injil aqlanıwǵa hám keshirimge alıp keletuǵın bir neshe qádemler bar ekenin úyretedi. Biz Qudayǵa qarsı gúná etkenimizdi moyınlaǵannan keyin, biz tawbe etiwimiz kerek.
Tawbe
Biz Qudayǵa qarsı gúná etkenimizdi moyınlaǵannan keyin, eki nárseniń birin isley alamız:
Tawbe etiw, yamasa
- Ómirimizdi ayıp penen dawam ettiriw, húkimniń bizge keletuǵının biliw.
- Biz qudaylıq qaygʻınıń bizdi tawbege alıp keletuǵının úyrendik. Sonlıqtan, tawbe etiw ne mánis ańlatadı? Bul tek gúnáhlarımız ushın ókiniw me? Bul degeni siz sheshim qabıl etesiz basqa baǵıtqa barıw, endi gúná etpew – bul degeni siz Quday ushın jasawdı baslaytuǵınsız ba?
Ózimizge bir soraw beriyik: «Quday bizdiń gúnáhımız haqqında ne oylaydı?» Yesaya kitabında Quday «Muqaddes, muqaddes, muqaddes» dep ataladı (Yesaya 6:3). Gúnáhdıń bir qásiyeti, ol Qudaydıń ne ekenine qarsı. Gúnáh qarańǵılıq, júk, qarz, jaralar hám bizdi Qudaydan ajıratatuǵın nárseniń sıpatında súwretlenedi (Yesaya 59:2). Bul Quday ushın qorqınıshlı, hám Ol Óz Ulıń bergeniniń sebebi de sol. Injil bizge Quday Óz Ulıń dúnyaǵa jibergenin aytadı, sebebi Ol bizdi «súygen» (Yuhanna 3:16). Quday Óz Ulı Isanı «biz ushın gúnáh etip» jarattı (Ekinshi Korinfliler 5:21). Ol bizdiń gúnáhımızdı Óz Ulıń shaxsında húkim etti. Gúnáh Qudaydıń Ulıń krestte azap shegiwge hám bizdiń húkimimizdi kótergen waqıtta Quday tárepinen taslanıwǵa májbúr etti (Matta 27:46).
Quday gúnáhdı qansha jek kóredi dep oylaysız? Biz gúnáhdı qansha jek kóremiz? Bizdiń gúnáhımız Rabbimiz Isanı krestke qoyǵanın túsine miz be? Bizdiń gúnáhlarımız Quday jek kóretuǵın nárseler, hám Ol olardı Óz Ulıń húkim etiw arqalı húkim etti. Biz qaygʻı hám ayıp jaǵdayımızdı jek kóriwimiz kerek, hám onı Qudaydıń kózqarasınan kóriwimiz kerek. Dúnyadaǵı eń ádalatlı adam dep sıpatlanǵan Ayup (Ayup 1:8), Qudaydıń muqaddesligin qansha kóp túsingen bolsa, óziniń gúnákar jaǵdayın sonsha kóp túsindi. Ayup kitabınıń aqırında ol: «Men ózimdi jek kóremen, hám topıraqta hám kúlde tawbe etemen» dedi (Ayup 42:6). Ol Qudaydıń qansha muqaddes ekenin túsingeninen keyin, óziniń qansha tómen túsip ketkenin sezdi.
Haraketler 20:21-de bizge «Qudayǵa qaray tawbe hám Rabbimiz Isa Masihke qaray isenim» kerek ekenligi aytılǵan. Luka 15-tegi israfshıl yamasa joǵalǵan uldıń tariyxında biz haqıyqıy tawbe etken hám Qudayǵa keliwge isenimi bar adamǵa ne bolatuǵının kóremiz. Ul «ózine keldi» (Luka 15:17). Ol shoshqalar menen jasap atırǵan waqıtta óziniń jaǵdayın túsindi. Ashlıqtan ólip atırǵanın, ol óziniń gúnáhınıń nátiyjesi ekenin bilgen. Biraq, ol turıp ákesine barıwǵa isenimi bar edi. Ul óziniń sheshe almaytuǵın másele bar ekenin moyınladı hám ózin haqıyqıy túrde kórdi: úmitsiz jaǵdayda. Tek sonnan keyin ol ákesine barıw ushın burıldı, onnan uzaqlaspaǵan, sebebi ol ákesiniń jaqsılıǵın bilgen.
Romalılar 2:4-te bizge «Qudaydıń jaqsılıǵı» bizdi tawbege alıp keletuǵını aytılǵan. Biz ózimizdiń qorqınıshlı jaǵdayımızdı túsingenimizde hám Quday menen jaǵdayımız haqqında keliskenimizde, Qudaydıń jaqsılıǵın da túsine miz. Biz Rabbimizge moyınlaw hám óz-ózimizdi húkim etiw menen kelemiz. Áke bizge qaray júgiredi hám bizdi qabıl etiwdi qáleydi, bul bizdi atımızdaǵı sońǵı sózge alıp keledi.
Keshirim
Bizdiń barlıq gúnáhlarımızdan tolıq qutqarılıwımız hám keshiriliwimiz múmkinligin biliw ájayıp nárshe. Barlıq ayıbımız Rabbimiz Isanıń jumısı arqalı joq etiliwi múmkin. Luka 24:46-47 bizge Masihtiń «azap shegiwi» hám qayta «tiriliwi» kerek ekenin, hám «tawbe hám gúnáhlardıń keshirimi waǵızlanıwı kerek» ekenin aytadı.
Biz gúnáhlarımızda joǵalǵanımızda, Quday Óz Ulıń sawǵası arqalı bizdiń jaǵdayımızǵa aralastı. Keyin biz gúnáhımızdı moyınladıq hám Rabbimizge isenim arqalı Qudayǵa qaray tawbe ettik (Haraketler 20:21). Rabbimizdiń ólimi hám tiriliwi bizge gúnáhlardıń keshirimin yamasa keshirimin alıwımızdı múmkin etti. Bizdiń gúnáhlarımızdıń keshiriliwi hám qutqarılıwımız ushın úlken qárejet boldı: Masihtiń ólimi hám Onıń qanınıń tókeriliwi (Efisliler 1:7; Koloseliler 1:14).
Qudaydıń keshirimi bizdiń bir-birimizdi keshirgenimizden júdá ózgeshe. Biz birewdi bir nárshe ushın keshiriwimiz múmkin, biraq biz olardıń ne islegenin ele de umıtpaǵan bolıwımız múmkin. Quday bizdi tek keshirip qoymaydı, al Ol bizdiń gúnáhımızdı endi eslemeydi (Yeremiya 31:34). Ol bizdiń gúnáhımızdı bizden «shıǵıs batıstan qansha uzaq bolsa, sonsha uzaqqa» alıp tasladı (Zabur 103:12). Mika Quday bizdiń gúnáhlarımızdı eń tereń teńizge taslaytuǵının ayttı (Mika 7:19). Qudaydıń barlıq ayıbımızdı máńgilikke tolıq keshiriw hám joq etiwdi usınıs etkeni qansha ájayıp! Biz gúnáhımızdan tolıq qutqarılıwǵa iye boldıq, hám bul ájayıp túrde islendi.
Rabbimiz qıyınshılıq penen keshirmeydi, biraq Luka 15-te Onıń bizdi keshirgen waqıttaǵı múnásibeti haqqında mısalardı kóremiz. Qoy kúshisi joǵalǵan qoyın tapqanda quwanǵan. Áke israfshıl ulıń kelip atırǵanın kórgen waqıtta oǵan qaray júgirgen. Hayal joǵalǵan tiyinin ıjlas penen izlegen. Rabbimiz bizdi keshiriwden quwanadı. Bul Oǵan barlıǵın qárejet etti, biraq Ol bizdi erkin hám qálewli túrde keshiredi.
Keshirim tek qutqarılıw waqıtında bizge qollanılmaytuǵının eslep qalıw áhmiyetli. Biz qutqarılǵannan keyin de bizde gúnáhdıń tiykarǵı máseleleri bar. Biz Rabbimizge tiyisli bolsaq ta, biz ele de gúná etemiz. Biz «meniń etimde … jaqsı nárshe joq» ekenin úyrenemiz (Romalılar 7:18). Tek Rabbimiz Isa ǵana bizdi gúnákar tábiyatımızdan qutqara aladı (Romalılar 7:24-25). Biz kóremiz ózimizdi óli dep (Romalılar 6:11), biraq «Masih penen birge tirilgen» dep (Koloseliler 3:1). Bizdiń dıqqatımız endi Masih penen baylanıslı nárselerge, hám bul jerdiń nárselerine emes. Bul arqalı biz gúnáhdıń kúshinen qutqarılıwǵa iye bolamız. Biz ele de ózimizdi qayta gúná etip tabıwımız múmkin, biraq bizge wáde etilgen: «Eger biz gúnáhlarımızdı moyınlasaq, Ol sadıq hám ádalatlı, bizdiń gúnáhlarımızdı keshiriw hám bizdi barlıq ádalatsızlıqtan tazalaw ushın» (1 Yuhanna 1:9).
Juwmaq
Bul maqala bul ájayıp temalardıń tek ústirtin qaraǵan. Siz Yusuf hám onıń aǵalarınıń tariyxın Jaratılıs 37–50-de oqıy alasız. Qaygʻı, ayıp, tawbe hám keshirim mısalaların dıqqat penen izleń. Luka 15-tegi israfshıl uldıń tariyxı da bul tórt sózdiń mısalaların beredi.
Quday bizdi sonsha súyedi, Ol bizdiń Ózin Ákemiz dep biliwimizdi hám Onıń balaları bolıwımızdı múmkin etti (1 Yuhanna 3:1-2 qarań). Bizdiń qaygʻımız, ayıbımız hám joǵalǵan jaǵdayımız ushın emlew bar. Biz Qudaydıń biz ushın islegen barlıq nárselerin oylaǵanımızda, bul bizge Oǵan qarsı bolǵan bul dúnyada Oǵan sadıq bolıwǵa járdem beredi.
Adamlar ózleri erise alatuǵın jaqsılıq standartın belgileydi, hám ózlerin shetletiw ushın jamanlıq standartın belgileydi. Keyin olar basqalar islegen jamanlıqtı islemegenleri ushın ózlerin qutlıqlaydı. Bul barlıǵı adamlar ózlerin tek ózlerine jaǵımlı nárseler menen bahalaytuǵının dálilleydi. Biraq barlıǵı salıstırılatuǵın hám húkim etiletuǵın standart bar, sebebi barlıǵı jetispeydi. Bul ádalatlılıq standartı – Qudaydıń ádalatlılıǵı. Adam ózin Quday menen salıstıra baslaǵanda, onıń nápsisi Quday aldındaǵı gúnáh haqqında oylaw ushın oyatıladi. Ol ózin ayıplı hám joq etilgen dep tabadı, hám ózin aqlawǵa háreket etpeydi. Adam óziniń húkim etilgenin bilgen Qudaydıń onı keshiriwi yamasa keshiriwi múmkin be ekenin biliwge asıǵadı. «Men de seni ayıplamayman; bar hám endi gúná etpe» degen meyrimli xabar Húkimdar tárepinen Óz aldında sanalı túrde ayıplanǵan joq etilgen gúnákarǵa aytılǵan. Eger siz Qudaydıń tolıq hám erkin keshirimin alıwdı qáleseńiz, siz birinshi bolıp ayıplı, óz-ózine húkim etilgen gúnákar sıpatında Isa menen jalgʻız turıwıńız kerek. —John N. Darby (Yuhanna 8:1-11-ge bergen túsindirmelerinen alıngʻan)
