Bálek pe yamasa aldaw ma? Hámme bilmekshi emes pe? Jańa mıńjıllıqqa shekemgi waqıt tamamlanıp atırǵanda, Y2K qátesi haqqındaǵı ǵalaba xabar quralları Rojdestvo bayramları ushın virtual qar bosaǵasına aylanadı. Házirge shekem Arqa Amerika kontinentindegi az ǵana adamlar kóshedegi ápiwayı adamdı batırıp jiberiw qáwpin tuwdırǵan informaciya tolqınlarınan qashıp qutıla alǵan. Hámme 2000-jıl 1-yanvar kúni yarım túnde dúnya aqırı keledi, yamasa bul zamanagóy adamǵa qarsı islengen eń tabıslı aldaw dep «jaqsı derekten» bilgen «bir adamdı» biledi sıyaqlı.
Sonlıqtan biz ne islewimiz kerek, ne oylawımız kerek – biz, texnikalıq bilimi az yamasa joq ápiwayı adamlar? Isenimli informaciya alıw ushın qay jerge baramız? Biz isenimli informaciyanı kórgenimizde tanıyamız ba? Aqır-aqıbet, adamlar artıqsha háreket etip, eger qáte unsha jaman bolmasa, podvalınıń diywallarında 1,357 banka sorpa menen kúlkili kórinbekshi emes. Biraq eger jaman bolsa ne boladı? Sonnan keyin birden qáwip-qáterdi aytıwshılar óte aqıllı kórinip, qalǵanları, álbette, aqılsız kórinip qaladı.
Birew biledi
Jańalıq bar: Jańa mıńjıllıq baslanǵanda ne bolatuǵının birew anıq biledi. Bir ret Ol Ózi haqqında: «Áyyemgi nárselerdi esleńler; Men Qudayman, hám basqa joq; Men Qudayman, hám Maǵan uqsas joq» dedi. Hám Onı ne sonshalıq ózgeshe etedi? Ol Quday bolǵanı ushın, Ol «basınan aqırın, áyyemgi waqıtlardan, ele bolatuǵın nárselerdi bildiredi.» Hám ne bolmasın, Ol bizge Óz «maqseti turadı, hám Ol Ózi qálegen hámme nárselerdi isleytuǵının» isentiredi (Ishaya 46:9-10).
Quday biledi. Ol Suw tasqını kelip atırǵanın bildi hám onı kelgenge shekem 120 jıl burın járiyaladı. Ol Egipettegi ashlıqtı bildi hám onı jeti jıl burın xabarladı. Hár bir jaǵdayda, bálek keldi, biraq Quday Óz xalqın saqlap qaldı. Búgin de ózgeshe emes, sebebi Quday búgin de ózgeshe emes.
Hár qanday sır sıyaqlı, onı sheshiwdi baslaw ornı jańalıqlarda emes, bálkim bilgenniń aldında dizlerimizde. Qudaydıń aldında bizdi tınıshlıqtan ayırǵan qáweterli oylar tınıshlanadı. Shınında da, bizdiń anıq oylaw qábiletimizdi buzatuǵın bul qáweterler.
Qáweterler bizdi hámme nárselerdi túsiniwimiz kerek, hámme nárselerdi aldınnan kóriwimiz kerek, hámme nárselerdi ózimiz ushın támiyinlewimiz kerek dep oylawǵa májbúr etedi. Biraq bizdiń qáweterlerimiz qáte, sebebi túsiniw yamasa biliw yamasa támiyinlew qáte emes, bálkim bul nárselerdi támiyinlew bizdiń juwapkershiligimiz emes, bálkim Qudaydıń juwapkershiligi (Matta 6:25-34).
Qáweter ushın retsept
Quday bizdi bul qáweterli qorqınıshlardı Oǵan taslawǵa, Onıń ǵamxorlıǵına súyeniwge shaqıradı (1 Petrus 5:7), hám solay etip Onıń tınıshlıǵınıń bizdiń oylawımızǵa taralıwına múmkinshilik beriwge shaqıradı (Ishaya 26:3).
Y2K sıyaqlı jaǵdaylardıń sonshalıq shatasıq bolıwınıń bir sebebi, biz olardı óz qáweterlerimizdiń filtri arqalı kóriwdi talap etemiz. Bul kúlkili kórinse de, biz ózimizdi Qudaydıń kompyuterler hám texnologiya haqqında bilmeydi dep, Ol ele de tas taxtalarǵa jazadı dep qansha ret oylaymız? Aqır-aqıbet, kompyuterler adamzat oylap tapqan nárseler, durıs pa? Haqıyqatında, Quday dúnyadaǵı hámme dahanalardan kóp nárse biledi. Shınında da, Ol ele oylap tabılmaǵan hámme texnologiya haqqında tereń bilimge iye.
Eger biz Y2K-ǵa qalay juwap beriwdi shın mániste túsingimiz kelse, onda biz birinshi náwbette anıq oylawdı múmkin etetuǵın kózqaraslardı qabıl etiwimiz kerek. Informaciyanı itibar menen ólshew qábileti, óz qorqınıshların hámme nárselerdi bilgen, hám shınında da bizdi súygen qudiretli Qudayǵa taslaǵan júrektiń nátiyjesi!
Bul kózqaras penen qurallanǵan Qudaydıń balası, haqıyqattı jalǵannan, Qudayǵa tán juwaptı dárhal qorqınısh reakciyasınan ajırata alatuǵın jaǵdayda boladı.
Qorqınısh yamasa isenim
Búgin Y2K boyınsha qansha «avtoritetler» bar. Bir qatarı «Máńgilik ómir» kózqarasınan sóylep, Shirkewge iláhıy aqılǵa «túsinikler» usınıs etedi. Bálkim Máńgilik ómirge iye bolǵanlarǵa kóz benen emes, isenim menen júriw úyretilgenligi sebepli, biz geyde sonshalıq isenimli bolamız. Bir neshe fakt, bir neshe san, aqırǵı waqıtlardan bir shımshım qosıń, hám mine! Sahna anti-Máshih payda bolıwı ushın hár qanday waqıtta tayın. «Xabardar» isenimliler aktivlerdi joq etedi, Montana shtatındaǵı «Y2K kommunaları»nda jerdi ijaraǵa aladı, altın satıp aladı, úsh jıllıq azıq-awqat zapasın jıynaydı, hám, álbette, hár bir tastıń astınan húkimet dásislerin izleydi. (Kúlmeytuǵın bolıń, bulardıń hámmesi shınında da Máńgilik ómirge iye bolǵanlar tárepinen islenip atır!)
Qalaysha isenim úyi sonshalıq qorqıp ketiwi múmkin? «Dárhal qorqınısh» hám «Máńgilik ómir» oksimoronlar bolıwı kerek. Bul isenimliler óz qáweterlerin esikte tekseriwdi umıtqanda boladı: olar jol boylap kelgen hár bir qáwip-qáter payǵambarına jem boladı – álbette, kitap hám video satıw ushın! Biz qorqınıshdıń gápsóz hám ósek ushın toymas tábiyetke iye ekenligin tán alıwımız kerek.
Isenim bolsa, óz júreklerimizdegı qorqınıshtı ashıp ǵana qoymay, bálkim basqalardıń háreketleri hám sózlerinde de onı tanıwǵa bolǵan ózgeshe qábileti menen ajıralıp turadı. Bul jerde biz Y2K jańalıqları hám informaciyasın bahalaw ushın paydalı testke iye bolamız: Avtor qorqınıshtı yamasa isenimdi qozǵap atır ma?
Juapkerli juwap
Házir siz bulardıń hámme nárselerdi oylaǵanıńızdan keyin, hámme nárse jaqsı, hech nárse bolmaydı dep oqıwdı kútip atırsańız kerek. Biraq bul haqıyqat emes. Samolyotlar aspannan qulap túspeydi. Yadro raketaları óz-ózinen ushırılmaydı hám urıs baslamaydı. Dúnyadaǵı bank institutları kóp bolıp islemeydi. Biraq bul hech nárse bolmaydı degen mánisti ańlatpaydı.
Y2K menen baylanıslı másele jaman nárseler boladı ma, joq pa emes, bálkim olar qansha dárejede boladı. Bálek bolıwı Qudaydıń qudiretli húkimranlıǵın hesh qanday dárejede kemeytpeydi. Esleń, Qudaydıń húkimran qolı hárdayım bálekten saqlamaydı; Ol bálekke qaramastan bizdi saqlap qalıwı múmkin.
Bulardıń hámme nárselerdi biriktirsek, biz ele de bálekke tayarlanıw ushın nızamlı tiykar bar ekenligin tabamız, sebebi tayarlanıw hám isenim bir-birin biykar etetuǵın usınıslar emes. Isenimniń mánisi, ol bizge Qudaydıń maqsetlerine sáykes, durıs juwap beriwdi úyretedi. Quday bálek boladı degende Oǵan iseniw ushın (Jaratılıs 6), hech nárse bolmaydı degende Oǵan iseniw ushın da (Zabur 91:9-10) sonday kóp isenim kerek.
Nátiyjede, juwapkerli saqlanıw sharaların kóriwde hech nárse qáte emes. Aqır-aqıbet, Nuh keme qurǵan; Yusuf Egipetti ashlıqqa tayarlaǵan. Hár bir jaǵdayda saqlanıw shárayatı zárúrlikke sáykes edi.
Bul saqlanıw sharaları haqqında tańqalarlıq nárse olardıń bar bolıw faktı emes, bálkim olardıń baǵdarı. Eki jaǵdayda da tayarlıqlar ózinen uzaqlasıp, basqalarǵa járdem beriwge baǵdarlanǵan edi. Nuh tek ózin hám shańaraǵın qutqarıw ushın jetkilikli úlken keme qura alar edi. Biraq ol adamlarǵa keleshek húkim haqqında eskertti, bul kemede isengenler ushın orın bar ekenligin ańlattı. Yusuf hámme dándi Egipet ushın saqlap qala alar edi, biraq ol onı átiraptaǵı xalıqlar menen bólisti.
Kórip turǵanıńızday, jıynaw menen saqlaw arasında túpten ayırmashılıq bar. Jıynaw ózi ushın saqlaydı. Saqlaw basqalar menen bólisedi. Jıynaw keleshekten qorqıp artıqsha zapaslaydı – solay etip basqalar ushın jetispewshilikler jaratadı; saqlaw isenimge sáykes óz úlesin qosadı – hámme ushın ulıwma jaqsılıq ushın. Jıynaw qorqınısh penen motivaciyalanǵan; saqlaw isenim menen háreket etedi.
Tınıshlıq gúwalıǵı
Hámme nárselerden góre, Qudaydıń aldında durıs kózqaras Y2K aldında dárhal qorqınıshqa qarsı eń jaqsı qorǵanıw. Bul basqa dúnyalıq tınıshlıq basların joǵaltqan átirapımızdaǵılar ushın eń úlken gúwalıq boladı. Bul podvalda jetkilikli zapaslarımız bar ekenligin biliwden emes, bálkim adamzat islerin Óz kámil erkini orınlaw ushın basqaratuǵın Qudaydı biliwden kelgen tınıshlıq. Bul Qudaydıń adamzatqa jetkizmekshi bolǵan sabaqlarına tınısh ǵana itibar beretuǵın tınıshlıq.
Aqır-aqıbet, Qudaydıń bunday waqıyalar arqalı sóylegen birinshi ret emes. Shınında da, Qudaydıń biz súyengen qudaylardı ajıratıp, olardıń qádirsiz ekenligin ashıp beriwde tınıshsızlandırıwshı qábileti bar. Bul áwlad texnologiya qurbangahında tabınǵan. Biz Titanik kemesi júzip ketkende hám «Qudaydıń Ózi bul kemeni batıra almaydı!» dep tastıyıqlaǵanımızda sonday isledik. Biraq Ol batırdı, hám biz ele de sabaq almadıq.
Búgin keme emes, bálkim kompyuterler. Olar ájayıp qurallar, biraq olar bizdiń hámme nárselerdi bilgen Qudayǵa bolǵan mútájligimizdi hesh qashan almastıra almaydı. Hám bul, men isenemen, Y2K artındaǵı úlken sabaq.
