Паул Филиппилиқларға йолланған хетини Римда тутқунлуқта, зәнҗирдә вә иҗаригә алған өйдә турғанда язған. У өзигә кәлгән барлиқ адәмләргә вәз қилишқа вә йезишқа болидиған еди (Әлчиләр 28:30-31; Әфәсликләргә 6:20; Филиппилиқларға 1:7,14,16).
Бу хәт наһайити әмәлий. У Мәсиһ һәққидә сөзләйду, лекин доктринавий усулда әмәс. Бу хәттә «гуна» вә «гуналар» сөзлири учримайду. Һәққанийлаштуруш, Худа билән тинчлиқ орнитиш яки қутқузулушқа капаләтлик қилиш һәққидә һечнәрсә йоқ. Бу хәттә «қутқузулуш» сөзи Римлиқларға йезилған хәттә болғандәк гунадин қутулушни билдүрмәйду. У бир қетим (1:19) түрмидин қутулушни билдүрүш үчүн ишлитилгән.
Бу хәттә үч асаслиқ сөз бар – Мәсиһ, Хошаллиқ вә Ой. Мәсиһ бу хәттә камида 70 қетим тилға елинған. Хошаллиқ (вә хошал болуш) 18 қетим тилға елинған, вә у хәтниң пүтүн роһини бәлгиләйду. Паул Рим түрмисидин етиқат вә хошаллиқниң ғәлибә нахшисини әвәткән. «Ой» сөзи – зеһний көзқарашни билдүриду – 12 қетим учрайду. Паул өзиниң тутқунлуғи һәққидә язиду, лекин шикайәт, гүман яки өзигә ачиниш йоқ. У пәқәт ғулдурлап қалишни әмәс, бәлки бизни «һәммә ишни ғулдурлашсиз қилишқа» (2:14 KJV) дәвәт қилиду.
Әгәр кимдур әнсирәшкә сәвәби болса, у Паул еди. У наһәқ түрмигә ташланған еди. У хәин сүпитидә өлтүрүлүши мумкин еди. Һәтта бәзи достлириму униңға қарши еди. Униң әнсирәшкә яхши сәвәби бар еди, лекин әнсиримиди. Әксичә, у бизгә әнсирәшни йеңишниң сирини бериду (4:6-7). Қийин әһвалларға қаримай, Паул хошаллиқ, барлиқ чүшәнчидин үстүн келидиған Худаниң тинчлиғи вә қанаәтчанлиқ һәққидә язған. Униң сири немә еди? Паул ағриқ ичидә хошаллиқ һәққидә язалиған, чүнки униң йәттә алаһидә көзқариши бар еди.
1. МӘСИҺКӘ ҚАРАЙ
Бу хәтниң айәтлириниң үчтин икки қисми Мәсиһкә қаритилиду. У һәрдайим Паулниң қәлбидә еди, униң ойлири вә һиссиятлирида даимий, әң үстүн орунни егиләйдиған еди. У Әфәсликләргә йезилған хәттә язғандәк, Мәсиһ Паулниң қәлбидә етиқат арқилиқ яшиған (Әфәсликләргә 3:17). Төрт бабниң һәрбири Мәсиһни башқа бир нуқтидин ашкарилайду.
Биринчи бабта Паул Мәсиһни өзиниң контрол қилиш принципи сүпитидә хошалланған: «Мән үчүн яшаш Мәсиһ, өлүш болса пайдидур» (1:21). Һәқиқий мәсихчи һаяти вә тәҗрибиси Мәсиһ үчүн яшаш, Уни өз йүришимиздә ипадиләш, Униңға итаәт қилиш, хизмәт қилиш, шәрпә бериш вә Униң тәрипидин толуқ контрол қилиниш.
Иккинчи бабта Паул Мәсиһни өзиниң һаятиниң үлгиси сүпитидә хошалланған: «Мәсиһ Әйсада болған бу ой сиздә болсун» (2:5). Мәсиһ, Өзиниң хорлиниши вә итаәтчанлиғида, мөминниң үлгиси сүпитидә тәқдим қилиниду. Шәрпәни ташлап, өзини хорлиған, инсан тәбиитини алған, челишиш вә кресттики өлүмни баштин кәчүргән, вә һазир Худаниң оң қолида улуқланған Зат, мөминниң қәлби алдида даимий болуши керәк.
Үчинчи бабта Паул Мәсиһни өзиниң һаятиниң йоруқ мәхсити, ахирқи нишани вә мукапати сүпитидә хошалланған. Йеңи һаятниң күчи билән Паул шу мәхсәткә интилгән, һечқандақ башқа нәрсигә қанаәтләнмигән. Униң әң үстүн һәвәси «Мәсиһни қолға кәлтүрүш вә Униңда тепилиш» еди (3:8-9). У Мәсиһкә егә әмәсму еди? У егә еди, вә Мәсиһтә Худа алдидики орниға мукәммәл капаләтлик бар еди. Униң «Мәсиһни қолға кәлтүрүш» арзуси Мәсиһни шәрпә ичидә һәқиқәтән егиләш арзуси еди. Бу мәсихчи йүгүрүшидә мөминниң қәлби алдида һәрдайим болуши керәк болған мәхсәт. Әтрапиға әмәс, пәқәт мәхсәткә қарайдиған йүгүргүчигә охшаш, мөмин улуқланған Мәсиһкә қарап, нишанға қарай интилиши керәк.
Мән Уни, вә Униң тирилиш күчини, вә Униң азап-оқубәтлириниң ортақлиғини билишим үчүн, Униң өлүмигә уйғунлаштурулуп (3:10).
Паул 25 йил бурун, Рәб уни Дәмәшқкә кетиватқан йолда тохтатқанда, Қутқузғучи һәққидики қутқузуш билимини тилға еливатқан әмәс. Һаятиниң ахирида, Паулниң чоң һәвәси Мәсиһ һәққидә техиму көп билиш еди. Мәсихчиләр Әйса билән ортақлишиш һәққидә сөзләшни, нахша ейтишни вә йезишни яхши көриду, лекин шуни унтумаслиқ керәкки, бәзидә бу ортақлишиш азап-оқубәтләрниму өз ичигә алиду. Көп мәсихчиләр Мәсиһни вә Униң тирилиш күчини билишкә һәвәс, лекин Униң азап-оқубәтлириниң ортақлиғиға аз қизиқиш көрситиду. Лекин азап-оқубәтләрниң ортақлиғисиз тирилиш күчи йоқ.
Төтинчи бабта Паул Мәсиһни өзиниң һаятиниң күчи сүпитидә хошалланған – барлиқ йәрдики әһвалларға йетәрлик Зат: «Мән мени күчәйткүчи Мәсиһ арқилиқ барлиқ ишларни қилалаймән» (4:13).
Чүнки әнсирәш хошаллиқниң әң яман дүшмини, Паул уни йеңишниң формулисини бериду: «Һечнәрсидин әнсиримәң», дуа қилиң вә һәммә нәрсигә шүкүр қилиң (4:6).
Паул Мәсиһни өзиниң һаятиниң күчи сүпитидә хошалланғанлиқтин, төтинчи бабниң ахирида өзиниң хошаллиғини тәрипләйдиған сөзләрдә «мән» шәхсий алмаштуридиған сөзни сәккиз қетим ишләткән: «Мән Рәбдә хошал болдум... Мән шуниң билән қанаәтләндим... Мән қандақ хорлинишни билиман... Мән қандақ мол болушни билиман... Мән үгитилдим... Мән барлиқ ишларни қилалаймән... Мәндә һәммә нәрсә бар, вә мол... Мән толуқ» (4:10-18).
Филиппилиқларға йезилған хәттә Паул Мәсиһниң исмидин бурун бәш хил алдинқи сөзни ишлиткән. «Ичидә Мәсиһ» һәрбир бабниң биринчи айитидә, шундақла башқа айәтләрдә учрайду. «Мәсиһтә болуш» қутқузулуштур; биз бу дунияға Адәмдә киримиз, лекин қәлбимизгә Мәсиһни Қутқузғучи сүпитидә қобул қилғанда, Адәмдин айрилип, Мәсиһкә өйлинишкә болимиз (Римлиқларға 7:4). «Мәсиһтә болуш» һәқиқий қутқузулғанлиқниң әң ениқ ипадисидур. «Билән Билән Мәсиһ» (1:23) улуқлашқа қаритилиду – бу һаяттин айрилип, Униң билән биллә болуш. «Арқилиқ Әйса Мәсиһ» «һәққанийлиқ мевилири билән» толушни билдүриду (1:11). У йәнә тәминләшкәму қаритилиши мумкин: «Мениң Худаим сизниң барлиқ еһтияҗиңизни Өзиниң шәрпәдики байлиғи бойичә Мәсиһ Әйса арқилиқ тәминләйду» (4:19). «Арқилиқ Мәсиһ» бизниң «мени күчәйткүчи Мәсиһ арқилиқ барлиқ ишларни қилалайдиғанлиғимизға» қаритилиду (4:13). Ахирида, «Үчүн Мәсиһниң иши» (2:30) хизмитимизни ипадиләйду.
2. МУҚӘДДӘС РОҺҚА ҚАРАЙ
Муқәддәс Роһ Филиппилиқларға йезилған хәттә икки қетим тилға елинған (1:19; 2:1). Гәрчә Роһниң толуши тилға елинмисиму, Паул «Роһниң тәминлиши» һәққидә сөзләйду вә Униң бәзи ипадилири наһайити ениқ. Пәқәт Роһ билән толған, йәни Униң тәрипидин тәминләнгән адәмла: «Мән үчүн яшаш Мәсиһ» (1:21) дәп ейтқалайду. Тәнниң һөкүмранлиғи астидики тәнлик мөмин бу сөзләрни ейтмайду. Роһий һаятниң сәвәби ичидә яшайдиған Роһ, лекин шу һаятниң характери сиртта яшиған Мәсиһ.
«Хошаллиқ» сөзиниң 18 қетим учришидин башқа, «муһәббәт» вә «тинчлиқ» сөзлириму тәкрар-тәкрар тилға елинған. Бу үчүли – муһәббәт, хошаллиқ вә тинчлиқ – пәқәт Роһ билән толған мөмин тәрипидин баштин кәчүрүлидиған «Роһниң мевисиниң» (Галатилиқларға 5:22) ипадилиридур. Вә Паул бу ипадиләрни «Роһниң ортақлиғи» (2:1) билән, йәни «бир хил муһәббәт, бир пикир, бир ой» (2:2) билән бирләшкән мөминләр билән бағлайду.
3. БАШҚИЛАРҒА ҚАРАЙ
Һечнәрси низа яки ғурур билән қилинмисун; бәлки кәмтәрлик билән, һәрбири башқиларни өзидин үстүн көрсүн. Һәрбир адәм өзиниң ишлириға әмәс, бәлки һәрбир адәм башқиларниң ишлириғаму қарасун (2:3-4).
«Башқилар» бу айәтләрниң асаслиқ сөзи. Башқилар Рәббимизниң һаятидики асаслиқ қизиқиш еди, у «хизмәт қилиниш үчүн әмәс, бәлки хизмәт қилиш үчүн вә көпләр үчүн җенини төләм қилип бериш үчүн кәлгән» (Маркус 10:45). Худаниң хәлқи арисида һечнәрси низа яки ғурурниң худпәрәс роһида, тәбиий адәмниң вә дунияниң роһида қилинмаслиғи керәк.
Рәбниң әгәшкүчилирини характерләйдиған һәқиқий йол – улар Униң билән вә Униң үчүн яшайду – кәмтәрлик билән башқиларни өзимиздин үстүн көрүш, өзимизниң мәнпийәтлиримизгә әмәс, бәлки башқиларниң мәнпийәтлиригә қараш. Бундақ йолда йүрүш пәқәт қайта туғулған вә Роһниң күчи билән йүргәнләр үчүнла мүмкин. Өзини унтуш, өзини инкар қилиш вә һәқиқий кәмтәр болуш – биз Мәсиһниң ойини шундақ ипадиләймиз.
4. ХУШ ХӘВӘРГӘ ҚАРАЙ
«Хуш хәвәр» сөзи биринчи бабта алтә қетим тилға елинған. Паул бизниң «хуш хәвәрдә ортақлиғимиз» (1:5) һәққидә язған – мөминләр униң билән «хуш хәвәрни қоғдаш вә дәлилләштә» (1:7) бирләшкән. У өзиниң әһваллирини «хуш хәвәрниң илгирилиши» үчүн Худа бәргән имканийәтләр дәп қариған (1:12). У өзини қоғдашқа әнсиримигән, чүнки у «хуш хәвәрни қоғдаш үчүн» тәйинләнгән еди (1:17). Вә 27-айәттә икки қетим у мөминләрни «һәрикитиңиз хуш хәвәргә лайиқ болсун» вә «хуш хәвәрниң етиқади үчүн биллә күрәш қилиңлар» дәп дәвәт қилған.
Паул Римға вәзчи сүпитидә барғуси кәлгән; әксичә, у тутқун сүпитидә барған. Лекин түрмә униң яхши хәвәрни вәз қилишиға тосқунлуқ қилмиған. У Қәйсәрниң өйидикиләргә хуш хәвәрни вәз қилған вә бәзиләр ишинип кәткән (4:22). Паул Филиппилиқ мөминләрни вә бизни «һаят сөзини тутушқа» (2:16) дәвәт қилиду.
5. ӘҺВАЛЛАРҒА ҚАРАЙ
Лекин қериндашлар, мениң башимдин өткән ишларниң хуш хәвәрниң илгирилишигә сәвәп болғанлиғини чүшинишиңизни халаймән; шундақ қилип, мениң Мәсиһтики зәнҗирлирим барлиқ сарайда вә барлиқ башқа орунларда ашкара болди (1:12-13).
Биринчи бабта Паул өзиниң қийин әһваллириниң униң хошаллиғини тарталмайдиғанлиғини ейтқан, чүнки у әһваллардин һузурлиниш үчүн яшимайдиған; у Мәсиһкә хизмәт қилиш үчүн яшиған. У әһвалларниң өзигә әмәс, бәлки уларниң Мәсиһкә мунасивитигә қариған. У Римниң тутқуни әмәс; у «Әйса Мәсиһниң тутқуни» еди (Әфәсликләргә 3:1). Униң биләклиридики зәнҗирләр униң «Мәсиһтики зәнҗирлири» еди (1:13).
Паул өзиниң зәнҗирлиридин шикайәт қилмиған; у Худадин уларни үч хил усулда хуш хәвәрни илгири сүрүш үчүн ишлитишини сориған. Биринчидин, униң зәнҗирлири Паулни қутқузулмиғанлар билән алақә бағлашқа имкан бәргән. У һәр алтә саәт сайин башқа бир Рим әскәригә зәнҗирләнгән, бу дегәнлик у һәр күни төрт қутқузулмиған адәмгә гуваһлиқ беришкә болидиған еди. Иккинчидин, униң зәнҗирлири Паулни Қәйсәрниң мәһкимисидики әмәлдарлар билән алақә бағлашқа имкан бәргән, улар Паулниң әйиплик яки әйипсиз екәнлигини бәлгиләш үчүн мәсихчилик доктриналирини үгинишкә мәҗбур болған. Үчинчидин, Паулниң зәнҗирлири қутқузулғанларға җүръәт бәргән: «Рәбдики көп қериндашлар, мениң зәнҗирлиримдин ишәнчкә еришип, сөзни қорқмай ейтишқа техиму җүръәтлик болди» (1:14).
6. АЗАП-ОҚУБӘТЛӘРГӘ ҚАРАЙ
Чүнки сизниң үчүн Мәсиһ намидин, Униңға ишинишкә әмәс, бәлки Униң намидин азап-оқубәт чекишкәму берилгән (1:29).
Бу йәрдә икки илаһий соға тилға елинған: Мәсиһкә ишиниш вә Униң намидин азап-оқубәт чекиш. Биринчи соға билән биздә һечқандақ мәсилә йоқ. Лекин қанчә адәм Мәсиһ үчүн азап-оқубәт чекишни соға дәп қарайду?
Әгәр биз Худаниң мөминниң һаятида азап-оқубәткә немишкә рухсәт қилидиғанлиғини билсәк, униң һәқиқәтән илаһий соға екәнлигини чүшинәләймиз. Биз қийинчилиқларға бойсунуш, мәдһийиләш вә шүкүр қилиш көзқариши билән җавап бәргәндә, Худа уни: Өзиниң шәрписини илгири сүрүш, Өзиниң балилириниң шәрписини ашуруш, уларниң роһий өсүшини тәрәққий әткүзүш, уларни Мәсиһниң сүритигә уйғунлаштуруш, илаһий мәрһәмәтниң йетәрлик екәнлигини көрсәттиш, уларни Униңға техиму көп ташлаш вә уларни Мәсиһниң азап-оқубәтлири билән ортақлишишқа елип келиш үчүн ишлитиду. Әгәр азап-оқубәтләр бу барлиқ мубарәк мевиләрни һасил қилса, у һәқиқәтән Худадин кәлгән соғадур.
7. ӨТМҮШ ВӘ КЕЛӘЧӘККӘ ҚАРАЙ
Лекин мән бу бир ишни қилимән, арқамдики нәрсиләрни унтуп, алдимдики нәрсиләргә интилип, Худаниң Мәсиһ Әйсадики йоқири чақириғиниң мукапати үчүн нишанға қарай интилимән (3:13-14).
«Арқамдики нәрсиләрни унтуш» өтмүшниң гуналири вә хаталиқлирини өчүрүш дегәнлик әмәс. У пәқәт келәчәк үчүн яшаш арқилиқ өтмүшниң күчини бузуш дегәнлик. Биз өтмүшни өзгәртәлмәймиз, лекин әгәр биздә тоғра көзқараш болса вә униңдин дәрис алсақ, униң тәсиридә өзгиришимиз мүмкин. Қайта туғулмиғанлар өтмүшниң контролуда болуши мумкин, лекин йүгүрүватқан мәсихчи һәрдайим келәчәккә қарайду. «Арқамдики нәрсиләр» бир чәткә қоюлуп, «алдимдики нәрсиләр» уларниң орнини егиләйду.
Бәзи мәсихчиләр өтмүштики мәғлубиятлар билән зәнҗирләнгән, йәнә бәзиләр өтмүштики муваппәқийәтләр билән чалғутулған. Һәр икки көзқараш хата. Әйса: «Һечқандақ адәм, қолини сапанға қоюп, арқисиға қарап, Худаниң падишалиғиға лайиқ әмәс» (Луқа 9:62) дегән.
Паул мәсихчи һаятини мәхсәтлик йүгүрүшкә охшитиду. Шәрпәдики Мәсиһ йүгүрүштә мөминниң қәлби алдида болуши керәк болған мәхсәт. «Келиңлар, алдимизға қоюлған йүгүрүшни сәвирчанлиқ билән йүгүрәйли, етиқатимизниң башлиғучиси вә тамамлиғучиси Әйсаға қарайли» (Ибранийларға 12:1-2). Қутқузғучи Худаниң йоқири чақириғиниң мукапатиға интиливатқанларниң көзлири тикилиши керәк болған «нишан» болуши керәк. Етиқат көзи Мәсиһкә мустәһкәм тикилиши, Униңға даимий, ишәнчлик, бойсунушчанлиқ билән вә үмүт билән қараши керәк.
Биз бу хәтниң үч асаслиқ сөзи – Мәсиһ, Хошаллиқ вә Ойни қисқичә қарап чиқиш билән башлиған едиқ. Әгәр биз бу йәттә көзқарашни өзимизники қилсақ, ойлиримиз өзгириду, хошаллиғимиз ашиду вә һаятимиз әтрапимиздики дунияға техиму көп Мәсиһни тәқдим қилиду. Бүгүндин башлайли.
