Nápsiden joqarıǵa qaraw
«Dúnyanı yamasa dúnyadaǵı nárselerdi súymeytuǵın bolıń. Eger kim dúnyanı súyse, Ákeniń muhabbatı onda joq. Sebebi dúnyadaǵı barlıq nárse – deneniń nápsisi, kózlerdiń nápsisi hám ómirdiń maqtanıshı – Ákeden emes, bálkim dúnyadan. Hám dúnya ótip baradı, hám onıń nápsisi de; biraq Qudaydıń erkini orınlaytuǵın adam máńgi qala beredi.» 1 Yoxan 2:15-17 NKJV
Nápsi degen ne? Biz onı qalay jeńe alamız? Men Yoxannıń joqarıdaǵı ayatlarda eki sorawǵa da juwap bergenine isenemen. Nápsiniń bir túri bul dúnyanıń sistemasın hám onıń usınıs etetuǵın buzıq nárselerin súyiw. Sheshimi bul dúnyanıń sistemasınan basqa dúnyaǵa hám Rabbımız Isaǵa qaraw. Máshiy Rabbıǵa itibar qaratıwı kerek, Ol kelajak baxt dúnyasın basqaradı hám kózlerin házirgi jaman dúnyanıń óship baratırǵan nápsisinen alıslatıwı kerek.
Nápsi hám jetiklik
Webster’s New Collegiate Dictionary boyınsha, nápsiniń birinshi anıqlaması «qattı qálew yamasa mútájlikke iye bolıw.» Rabbı bizdiń nızamlı mútájliklerimizdi qanaatlandırıwǵa wáde bergen, Pawıl jazǵanday: «Meniń Qudayım sizdiń barlıq mútájligińizdi Óz dańqındaǵı baylıqlarına qaray Másih Isa arqalı qanaatlandıradı» (Filipililer 4:19). Joqarıda keltirilgen 1 Yoxan 2:15-17 boyınsha, nápsi bul nızamlı túrde mútáj bolmaǵan nársege qattı qálew. Kóbinese, bul biz ushın jaqsı bolmaǵan nársege qattı qálew.
Isenimlislerdi dúnyadan joqarı Ákeni súyiwge shaqırıwdan aldın, Yoxan áwliyelerge olardıń ruwxıy dárejeleri haqqında xabar berdi. «Men sizge, kishkene balalar, jazaman, sebebi Onıń atı ushın sizdiń kúnálarıńız keshirildi. Men sizge, ákeler, jazaman, sebebi siz baslanǵıshdan bolǵan Onı bildińiz. Men sizge, jas jigitler, jazaman, sebebi siz jaman adamdı jeńdińiz» (1 Yoxan 2:12-13). Máshiylerdiń ruwxıy jaqtan jetilisiwi áhmiyetli. Yoxan balalarǵa, ákelerge hám jas jigitlerge múráját etti. Balalar kúnálarınıń keshirilgenin bildi; bul jaqsı hám zárúrli birinshi qádem. Ákeler Rabbı menen tereń qarım-qatnasta edi; olar jetik isenimlisler edi. Jas jigitler kúshli edi hám Qudaydıń Sózi olarda jasap, olardı shaytandı jeńiwge múmkinshilik berdi.
Isenimlislerge «Dúnyanı yamasa dúnyadaǵı nárselerdi súymeytuǵın bolıń» dep úgit beriledi, biraq ruwxıy jetikliksiz bunı ámelge asırıw óte qıyın. Jetik emes isenimli óz máplerin Rabbıdıń máplerinen joqarı qoyıwda hesh qanday qátelik kórmeydi. Yusıp jas jigit retinde jetik edi (Jaratılıs 37:2). Ol on jeti jasında ákesine aǵalarınıń jaman minez-qulqı haqqında ayttı. Ol ne ushın bunı isledi? Ol ákesiniń Kanaán jerindegi abıroyı haqqında qáweterlendi. Ol aǵalarınıń minez-qulqı sebepli ákesiniń atı hám abıroyınıń páseńlewini qálemedi. Isenimlisler de sonday háreket etiwi kerek. Sonlıqtan, nápsili qálewdi jeńiwdiń kem degende eki jolı bar: Ákeler sıyaqlı Rabbımız Isa Másih penen tereń hám jeke tanısıw, hám kúshli jas jigitler sıyaqlı jaman adamdı jeńiw ushın jánimizdi Qudaydıń Sózi menen toltırıw.
Dúnyanı súymeytuǵın bolıń
Yoxan bizdi dúnyanı súymewge shaqıradı. Quday bul dúnyanı jarattı; Onıń jaratılısınıń gózelliginiń geybiri ele de bar – kóz qamastırǵan quyash batıwları, gózál gúller hám súwretli gúzgi japıraqlar. Bunıń barlıǵın súyiwdiń nesi jaman? Hesh nárse. Yoxan bul dúnyanıń sisteması haqqında aytıp atır – buzıqlıq, ádep-nıyamatsızlıq hám ádilsizlik sisteması. Dúnya sisteması Shaytan, bul dúnyanıń qudayı tárepinen basqarıladı. Bir waqıtları biz onıń húkimranlıǵı astında edik: «Hám sizdi Ol tiriltti, sizler qátelikler hám kúnálarda óli edińiz, olarda siz bir waqıtları bul dúnyanıń jolına qaray, hawa kúshiniń ámirine qaray, házir boysınbawshılıq balalarında isleytuǵın ruwǵa qaray júrdińiz, olardıń arasında biz de bir waqıtları ózimizdi denemizdiń nápsilerinde tuttıq, deneniń hám aqıldıń qálewlerin orınladıq, hám tábiyatımız boyınsha ǵázep balaları edińiz, basqalar sıyaqlı» (Efesisler 2:1-3). Biraq shúkirler bolsın Qudayǵa, Ol bizdi Másihte tiriltti hám qutqardı!
Isenimlisler salıqlarınan aldawı múmkin; isenimlisler bul dúnyanıń jollarınan barmaslıǵı kerek. Biz halallıqqa hám salıqlarımızdı tólewge shaqırılǵanbız. Pawıl Efesteǵı áwliyelerdi jańa adamdı kiyiwge shaqırdı. Efesisler 4:17-25 te aytılǵan nárseler arasında – aldawshı nápsiler, ádep-nıyamatsızlıq, jalǵan sóylew, ashıwlanıw, urlıq, buzıq sózler – ol sonday-aq jazdı: «Urlaǵan adam endi urlamasın, bálkim miynet etsin, óz qolları menen jaqsı nárse islesin, mútáj adamǵa beriw ushın bir nársege iye bolsın» (Efesisler 4:28). Dúnya hám onıń buzıq sisteması súyiwge ańsat nárse bolıwı múmkin, biraq Ákeni súyiw qımbatlıraq hám paydalıraq!
Deneniń nápsisi
Denemizdi qanaatlandırıw óte tábiyiy; shınında da, bul instinktiv. Rabbı bizdiń nızamlı mútájliklerimizdi qanaatlandırıw ushın durıs jollar menen támiyinledi. Ol bizdiń azıqlıq mútájliklerimizdi qanaatlandırıw ushın azıq-awqat berdi, biraq bizdi tamashagóy bolmawǵa shaqıramız. Bizge azıq-awqat hám kiyim-keshek penen qanaatlanıw aytılǵan (1 Timotiy 6:8). Bizdiń jupaylarımız bar, hám bizge sadıq bolıwǵa úgit beriledi (Efesisler 5:22-33). Biraq mútáj bolmaǵan nárseni qattı qálew turaqlı qáwip; bul bizdegi nápsi prinsipiniń hárekettegi kórinisi (Galatiyalılar 5:17). Jaqıp 1:14 te oqıymız: «Hár kim óz qálewleri menen azdırılıp, qızıqtırılǵanda sınawǵa ushıraydı.»
Kóp isenimlisler shaytandı ayıplaydı. Ha, ol azdırıwǵa háreket etedi, biraq biz Rabbıdan óz qálewlerimiz benen alıslastırılamız. Bul másele menen gúresiwdiń kóp Bibliyalıq jolları bar; biraq Yoxan bizdiń kózimizdi Rabbıǵa qaratadı. Ol dúnyanıń ótip baratırǵanın atap ótedi. Hátte dúnyanıń nápsisi de ótip baradı; ol aqırına jetedi. Isenimli tek ǵana bizdi bul dúnyadan alıp ketiw ushın emes, bálkim kelajak dúnyanı basqarıw ushın Rabbıdıń qaytıp keliwin kútiwi kerek. Biz ádillik jasaytuǵın dúnyada bolamız. Bul sol elshi Yoxan bizge Ashıw 21:1 de sol dúnyanıń bir kórinisin beredi: «Endi men jańa aspan hám jańa jer kórdim, sebebi birinshi jer ótip ketken edi.» Kelajak dúnya ushın jasaw haqqındaǵı oy hámme nárseni óz ornına qoyadı.
Kózlerdiń nápsisi
Bul dáwirdiń máshiyleri kózge jaǵımlı kóp nárseler menen bombardman etilmekte. Hár bir dáwirdiń isenimlisleri bul másele menen betpe-bet keliwi kerek edi, biraq texnologiya sebepli bul másele búgingi kúnde úlkeygen. Biz úylerimizge keletuǵın súwretler menen gúresiwimiz kerek. Biz tutınıwshılar dúnyasımız hám reklama beriwshiler bunı óz paydalarına qollanadı. Marketingke milliardlaǵan dollar jumsaladı. Bizge kerek emes nárselerdi satıp alıwǵa májbúr etilemiz. Marketologlar «seks satadı» ekenligin biledi. Endi biz eki ese másele menen betpe-bet kelip turmız (ásirese er adamlar): kózlerdiń nápsisi hám deneniń nápsisi. Biraq, Rabbı bizge azıq-awqat hám kiyim-keshek penen qanaatlanıwımız kerek ekenligin aytadı (1 Timotiy 6:8). Biz bunı qalay jeńemiz? Biz bul dúnyanıń ótip baratırǵanın, hám bul dúnyanıń nápsisi de ótip baratırǵanın túsinemiz. Biz Rabbıǵa hám kelajakqa qarawımız kerek. Ol bizdiń maqsetimiz bolıwı kerek. Zábúr 37:37 de aytılǵan: «Ayıpsız adamdı belgile, hám durıs adamdı baqla; sebebi sol adamnıń kelajagı tınıshlıq.» Biz shınayı ayıpsız hám durıs adamǵa, bizdiń qutqarıwshımız hám Rabbımızǵa qarawımız kerek.
Ómirdiń maqtanıshı
Aqırında, áwliyeler maqtanıshlı bolmawǵa eskertildi. Bibliya maqtanıshlıq haqqında eskertiwler menen tolı. Maqtanıshlıq ta nápsi. Dúnya óz jetiskenlikleri menen óte maqtanıshlı adamlarǵa tolı. Pawıl Timotiyge jámáátte qadaǵalawǵa ılayıqlı aǵa-inilerdi anıqlawda jańa baslawshılardı saylaw haqqında eskertti: «jańa baslawshı emes, maqtanıshlı bolıp shaytan sıyaqlı sol ayıplawǵa túsip qalmasın» (1 Timotiy 3:6). «Ayıplaw» sózi sózbe-sóz «jınayat» degen mánisti bildiredi. Jaqıp bizge aytadı: «Biraq Ol kóbirek miyrim beredi. Sonlıqtan Ol aytadı: Quday maqtanıshlılarǵa qarsı turadı, biraq kishipeyilge miyrim beredi» (Jaqıp 4:6). Maqtanıshlıq shaytannıń jınayatı hám dúnyalıq túsinik. Rabbımız Isa Ózin kishipeyil etken edi. Másihtiń aqılına iye bolıw haqqında gózál oy bar; «Másih Isa ... Ózin hesh qanday abıroyǵa iye emes etken ... hám ... Ol Ózin kishipeyil etken» (Filipililer 2:5-8).
Maqtanıshlıq penen kóbinese kerisinshe boladı; biz ózimiz ushın abıroy jaratamız hám ózimizdi joqarı kóteremiz. Jáne de, juwap Rabbımız Isada tabıladı. Biz kelajak dúnyanı basqaratınǵa qarawımız kerek. Biz bul házirgi dúnya hám onıń nápsisi tez ótip baratırǵanın túsinemiz. Jańa dúnya kele jatır, Petrus bizge 2 Petrus 3:13 te aytadı: «Biz, Onıń wádesine qaray, jańa aspan hám jańa jerdi kútemiz, olarda ádillik jasaydı.»
Juwmaq Nápsi dúnyada bar, hám biz onıń ortasında jasaymız. Bizde qanaatlanıwdı qáleytuǵın kúnákar tábiyat bar. Nápsi bul deneni durıs emes qanaatlandırıwǵa bolǵan kúshli qálew. Biraq eger biz elshiniń «dúnya ótip baradı hám onıń nápsisi de» degen úgitin shınayı túsinsek, biz Qudaydıń erkini orınlawdı qáleytuǵınlar qatarında bolamız. Biz Ákeni razı etiwdi qáleytuǵınlar qatarında bolamız. Biz máńgi qalatınlar qatarında bolamız (1 Yoxan 2:15-17).
