Máshihlik turmısta
Yuhanna 1:14 te bılay delingen: «Sóz denege aylanıp, aramızda jasay basladı... miyrim hám haqıyqatqa tolı edi» (NIV). Yuhanna 1:17 de bizge «Nızam Musa arqalı berildi; miyrim hám haqıyqat Isa Máshih arqalı keldi» dep aytıladı. W. E. Vine’niń Eski hám Jańa Ósiettik sózlerdiń túsindirme sózligi Isa «Ózin jibergenniń bolmısı hám minez-qulqınıń jalǵız wákili» dep aytadı. Onda bizdiń sırlı Qudayımız – jeke úsh shaxs, bir waqıtta bir qudiretli Jaratıwshı – Ózi de miyrim hám haqıyqatqa tolı bolıwı kerek.
Isa Máshih – Qudaydıń Ózin dúnyaǵa tanıstırıwı, Yuhanna bizge aytqanday: «Heshkim Qudaydı heshqashan kórgen emes, biraq Ákeniń qasında bolǵan jalǵız [Ulı] Quday Onı tanıttı» (Yuhanna 1:18). Keyinirek, Isa dúnya xalqınıń Ózin hám Óziniń dańqın bizde, Óziniń hár bir qáwimnen shákirtlerinde – Nayrobidan Nyu-Yorkqa hám Durbanǵa hám Djakartadan basqa jerlerge shekem – Qudaydıń haqıyqatın kúnnen-kúnge Óziniń dúnyasınıń óz bóleginde ámelge asırıp atırǵanın kóriwin tilegen (Yuhanna 17:1-26). Biz házir miyrim hám haqıyqatqa tiyisli usı kórsetiwdi, tiykarınan Luka’nıń Háreketlerinde hám Pawl’dıń xatlarında kórip shıǵamız.
Eń dáslepki shirkewlerdegi miyrim
Háreketlerde «miyrim» ge kem degende 10 silteme bar, qaysı versiyanıń qollanılıwına baylanıslı. Birinshisi bizge Máshihlik gúwalıqtıń «kóp miyrim» menen (Háreketler 4:33), tek ǵana sózler menen emes, bálki sıpatlanıwı kerek ekenligin kórsetedi. Háreketler 4:34-35 injil wazınası menen birge júrgen ámeliy Máshihliktiń miyrimi haqqında aytadı: «Olardıń arasında muǵtaj adamlar joq edi. Sebebi waqıt-waqıtı menen jerleri yamasa úyleri bar adamlar olardı satıp, satıwdan túsken puldı elshilerdiń ayaqlarına qoydı, hám ol hár kimge onıń mútájligine qaray bólistirildi.» Qanday miyrim súwreti!
Háreketler 6:8 dáslepki shirkewdiń batır diyakanı Stefan haqqında bılay súwretleydi: «Endi Stefan, Qudaydıń miyrimi hám qudiretine tolı adam, xalıq arasında úlken keremetler hám moǵjızalı belgiler isledi.» Gúwalıqta onıń qudireti miyrim menen jumsartıldı, óytkeni kúsheyip baratırǵan qarsılıq ruwxıy danalıq penen sheshildi (Háreketler 6:9-10). Bul Stefandı jerdegi eń joqarı diniy shólkem aldında gúwalıq beriw múmkinshiligine alıp keldi. Bul jeńisli sheyitlik penen juwmaqlandı, bul bolıwı múmkin bolǵan eń joqarı gúwalıq túri (Háreketler 7:59-60). Sheyitlik búgingi kúnde kóp mámleketlerde ele de keń tarqalǵan. Máshihshiler ózleriniń miyrimli isenimlerinde ele de kúshli, sol sońǵı dańq jolın tańlaw ushın.
Barnabasqa Antioxiyadaǵı Máshihlik iskerlikti bahalawdı soralǵanda, «ol Qudaydıń miyriminiń dálilin kórdi, quwanıp, olardıń barlıǵın Rabbiyge pútkil júrekleri menen sadıq bolıwǵa shaqırdı» (Háreketler 11:23). Quwǵın menen tarqalǵanlardıń háreketleri hám sózleri shınayı Máshihlik dep esaplandı (Háreketler 11:19-21,26).
Ózleriniń birinshi missionerlik sayaxatında, Pawl hám Barnabas Pisidiya Antioxiyasında adamlar Máshihshilikke ótip atırǵanın kórdi. Olardıń xabarları «olardı Qudaydıń miyriminde dawam etiwge shaqırdı» (Háreketler 13:43). Miyrim jolı qarsılıqtan kúshli reakciya menen sınaqtan ótti. Biraq dushpanlıq batır, biraq miyrimli gúwalıqqa jeńildi (Háreketler 13:44-52). Ikoniya qalasında Quday «olardıń moǵjızalı belgiler hám keremetler islewlerine múmkinshilik beriw arqalı Óziniń miyriminiń xabarın tastıyıqladı» (Háreketler 14:3). Pawl hám Barnabasdıń wazınası qala turǵınların bóldi – geybirewleri jaqladı, basqaları qarsı boldı. Bul jámiyetlik wazına hám de «meyirban háreketler payda bolǵan doslıq minez-qulqta» berilgen jeke sóylesiw edi. Olar Quday haqqında sóyledi, Onıń miyrimi tek ǵana Rabbiy Isa Máshihtiń joqarı dárejeli xızmeti arqalı táwbe etken gúnákarlardı erkin keshirip qoymastan, bálki adamlardı morallı turmıs keshiriwge tayarlaytuǵın iláhıy qudiretti de óz ishine aladı.
Múminlerdiń turmısları hám tilleri olardıń xabarınıń haqıyqatına isharat etetuǵın belgiler edi. Vine boyınsha, «Keremetler – kóriwshini tań qaldıratuǵın bir nárse... iláhıy operaciyalar... (menen) tábiyattan tıs derekler.» «Keremetler» sózi Háreketlerde on ret Qudaydıń adamlar arqalı deregi retinde payda boladı (Háreketler 2:11, Háreketler 2:19, Háreketler 2:22, Háreketler 2:43, Háreketler 4:30, Háreketler 5:12, Háreketler 6:8, Háreketler 7:36, Háreketler 14:3, Háreketler 15:12).
Olardıń birinshi sayaxatı Antioxiyada juwmaqlandı, onda Pawl hám Barnabas «endi tamamlaǵan jumısları ushın Qudaydıń miyrimine tapsırılǵan edi» (Háreketler 14:26). «Miyrim» sózi Háreketler 15:40-41 de de qollanıladı, Pawl hám Silas «aǵa-iniler tárepinen Rabbiyge miyrimine tapsırılǵan» hám «Siriya hám Kilikiyadan ótip, shirkewlerdi bekkemledi.» Pawl hám onıń missiya komandası Rabbiyge miyriminiń ózleriniń minez-qulqlarında hám basqalarǵa qaraǵan xızmetinde sáwlelendirdi. John Stott, óz kitabında, Háreketlerdiń xabarı, barlıq xızmette «miyrim Rabbiyden kelgen bolsa, dańq Oǵan barıwı kerek» dep jazadı. Bul barlıq sayaxat etiwshi wazıylardıń mútáj bolǵan qudaylıq juwapkershiligi – bunı Qudayǵa hám ózleriniń sheriklerine kórsetiw kerek.
Háreketler 15:11 hám 18:27 ekewi de «miyrim» sózin jeke qutqarıw ushın Rabbiy Isaǵa iseniwge baylanıslı qollanadı. Birinshisi, Petrus missionerlerdiń ózleriniń qutqarıwı haqqında «bizdiń Rabbiyimizdiń miyrimi arqalı» hám de olardıń xızmetinde Máshihshilikke ótken yahudiy emeslerdiń qutqarıwı haqqında sóylegen waqıtta. Ekinshisi, Axaıyadaǵı múminler ushın, olardı Apollos ózleriniń Máshihlik shákirtliginde hám gúwalıǵında úlken járdem bergen. Ekewi de qutqarıwdıń Qudaydıń sheksiz miyriminiń sawǵası ekenligin kórsetedi, hám bizdiń islerimiz benen tabatuǵın hesh nárse emes.
Aqırında bul bólimde Pawl’dıń Efes shirkewiniń aǵaları menen sońǵı ushırasıwında ele eki silteme bar (Háreketler 20:24,32). Pawl óziniń turmıslıq xızmetin «Qudaydıń miyriminiń injiline gúwalıq beriw» hám «Onıń miyriminiń sózi» dep súwretleydi (joqarıdaǵı eki siltemege uqsas). Adamlar Pawl waz etip atırǵan nárselerdi basdan keshirip atırǵan edi. Aǵalar ushın keyingi duwasında ol bılay deydi: «Men sizlerdi Qudayǵa hám Onıń miyriminiń sózine tapsıraman, ol sizlerdi bekkemley aladı hám barlıq muqaddes etilgenler arasında miyras beredi.» Bizdiń hár birimizdiń qutqarılıwımız hám xızmet etiw múmkinshiliklerin óz ishine alatuǵın nátiyjeli shákirtlik beriliwi pútkilley Qudaydıń miyrimine baylanıslı.
Eń dáslepki shirkewlerdegi haqıyqat
Miyrimge tolı bolıw menen birge, Shirkew, Máshihtiń jerdegi denesi, Rabbiyimizdi Óziniń haqıyqatında sáwlelendiriwge de shaqırılǵan. Vine boyınsha, grek sózi aletheia «haqıyqatlıq, tek ǵana awızeki emes, bálki minez-qulqtaǵı shınayıq hám pákizligi» degen mánisti bildiredi. Bul bizge dúnya boyınsha ushıratatuǵın Máshihshilerdi, olardıń etnikalıq kelip shıǵısı qanday bolmasın, tanıwǵa járdem beredi.
Haqıyqat Háreketler 10:34-35 hám Háreketler 26:25 te usı mániske iye. Petrus Qudaydıń tańlanǵan xalqın esapqa alıwda úlken túsinik ózgerisin gúwalıq etedi. Shınında da «jaqsı kóriwshilik» joq. Quday «Ózinen qorqatuǵın hám durıs isleytuǵın hár bir milletten adamlar (hám hayallar)dı qabıl etedi.» Hám keyinirek Kesariyada, Pawl’dıń Patsha Agrippa aldındaǵı gúwalıǵı onıń «aqılınan adasqan» bolıwı kerek ekenligin kórsetedi. Onıń ólshengen juwabı haqıyqattıń qalay jaqsı basqarılǵan túrde qollanılıwı kerek ekenligin kórsetedi: «Men aytıp atırǵan nárse haqıyqat hám aqılǵa say.»
Háreketler 20:30 da shirkew basshıları ushın eskertiw bar. «Hátte ózlerińizden de adamlar payda bolıp, shákirtlerdi ózleri arqasınan eritiw ushın haqıyqattı buzadı» (Háreketler 20:30). Bul jerde, «Collins English Dictionary» boyınsha, Collins English Dictionary, «haqıyqat» «dúnyanıń qanday da bir tárepin kórsetiwge umtılǵan túsinikler sisteması, mısalı, áyyemgi dinlerdiń haqıyqatları» degen mánisti bildiredi. Men bul sózlik anıqlamasınan da anıǵıraq bolıp, haqıyqat Qudaydıń aytqan nársesi ekenligin qosaman, hám bizde Qudaydıń Bibliyada aytqan nársesi bar. Wayne Grudem, óziniń Sistemalı teologiya, kitabında «Qudaydıń haqıyqatlıǵı Onıń shın Quday ekenligin, hám Onıń barlıq bilimi hám sózleri haqıyqat hám haqıyqattıń sońǵı ólshemi ekenligin bildiredi» dep jazadı.
Máshihshiler retinde biz Quday bizge Haqıyqat Kitabın bergenine isenemiz. Biz onı miyrim menen qorǵawǵa tayar bolıwımız kerek. Aqır-aqıbet, Isa duwa etti:
Olardı (dúnyada qalǵan Óz shákirtlerin) haqıyqat penen muqaddes et; Seniń sóziń haqıyqat (Yuhanna 17:17). Biz Máshihshiler muqaddes Quday erkin qollana alatuǵın bólek xalıqpız. Bizde Isa Máshih jasaydı, Ol Ózi haqıyqat (Yuhanna 17:23; Yuhanna 14:6). Biz Ózimizdiń ishimizdegi Onı shıǵarıwımız kerek. Bizdiń Qutqarımız qollarımızdı, úylerimizdi, júreklerimizdi, waqıtımızdı, talantlarımızdı hám baylıǵımızdı qollansın. Biz qızıl, qońır, zeytun, sarı, qara yamasa aq bolmasaq ta, Rabbiy Isaǵa tolı bolǵanımızda, Ol miyrim hám haqıyqatqa tolı, biz meyirban háreketler payda bolatuǵın doslıq minez-qulqqa, hám shınayıqqa, isenimlilikke hám haqıyqatlıqqa tolı bolamız. Biz Oǵan tolı bolǵanımızda bul nárseler átirapımızdaǵı adamlarǵa ańsatlıq penen tásir etedi.
Óz xatlarında Pawl Máshihlik haqıyqattıń ózegin usınadı hám sol ózekti oǵan qarsı argumentlerden qorǵaydı, olardıń geybirewleri sol waqıtta, geybirewleri házir de keń tarqalǵan.
Rimliklerge 2:20 de Pawl barlıq yahudiylerge olardıń «Nızamda bilim hám haqıyqattıń sáwleleniwi bar» dep jazadı. Geybir adamlar «ózleriniń jamanlıǵı menen haqıyqattı basadı» hám «Qudaydıń haqıyqatın jalǵanǵa almastırdı» (Rimliklerge 1:18,25). Úzliksiz «haqıyqattı biykar etetuǵınlar» (Rimliklerge 2:8), «Qudaydıń haqıyqatqa tiykarlanǵan húkimine» dúsh keliwi kerek (Rimliklerge 2:2). Qudaydıń bizdiń gúnámızǵa qarsı ádalatlı ǵázebinen qashıp qutılıw joq (Rimliklerge 2:3-11). Jasawdıń tek eki jolı bar – Qudaydıń jolı yamasa nadurıs jol! Nadurıs jol sońı kelgende seni muqaddes Quday aldında gúnálarıń menen jalǵız qaldıradı.
2 Korinfliklerge 4:2 de Pawl óziniń xızmetin «haqıyqattı anıq kórsetiw» dep súwretleydi. 2 Korinfliklerge 13:8 de ol bılay jazadı: «Sebebi biz haqıyqatqa qarsı hesh nárse isley almaymız, tek ǵana haqıyqat ushın.» Efesliklerge 5:8-10 da Máshihshiler «jaqtılıq balaları sıyaqlı jasawǵa (sebebi jaqtılıqtıń jemisi barlıq jaqsılıqta, ádalatlıqta hám haqıyqatta turadı) hám Rabbiyge ne jaǵatuǵının biliwge» shaqırıladı.
Biz gúnákar turmıs yamasa muqaddes turmıs keshire alamız. Tańlaw bizdiki. Bizdiń miyrimli Qutqarımız bizdi Óziniń qollanıwı ushın bólek etiliwin qáleytini – miyrimge tolı hám Óziniń haqıyqatın basqalar menen óz turmıs tárizi hám sózleri menen miyrim menen bólisiwdi. Hartumdaǵı musulman qonshılarımızǵa gúwalıq beriwdiń eń jaqsı jollarınıń biri tek ǵana Máshihti óz turmısımızda kórsetiw hám olardıń qashqınsız sorawlarına juwap beriw edi.
Aqırında Pawl’dıń Kolosalıqlardıń múmin bolıwı haqqındaǵı súwretlemesin kórip shıǵayıq: «Bul injil pútkil dúnya boyınsha jemis berip hám ósiwde, sizler onı esitken hám Qudaydıń miyriminiń barlıq haqıyqatın túsinip baslaǵan kúnnen beri sizlerdiń aranızda bolıp atırǵanday» (Kolosalıqlardıń 1:6).
Juwmaq
Quday bizge Óziniń miyrimi hám haqıyqatı haqqında sóyledi. Ol bizge Óziniń basımızdan ayaǵımızǵa shekem Ózi menen toldırıwdı qáleytuǵının ayttı, sonlıqtan Onıń miyrimi hám haqıyqatı bizden shıǵıp, átirapımızdaǵı adamlarǵa hám orınlarǵa aǵıp kiredi. Men Qudaydıń járdemin tileymen, Óziniń miyrimi menen bizdiń gúwalıǵımızdı jumsartıw ushın, biraq Óziniń haqıyqatı menen onı kúshli saqlaw ushın. Bizdiń dańqlı Qutqarımız bizdi Oǵan uqsas bolıwǵa, Onıń miyrimi hám haqıyqatın taratıwǵa shaqıradı.
