Jeńilis penen emes, al jeńimpaz bolıp jasaw
Quday imanlı adamdı Muqáddes Ruhtıń kúshi arqalı, átiraptaǵı buzıqlıqlardan joqarı kóteriliw ushın, usıǵan uqsas túrde jabdıqlaydı.
Bizden tıs jerdegi gúreske qosımsha, taǵı eki gúres bar:
- Bizdegi dene menen Muqáddes Ruh arasındaǵı gúres, bul Galatiyalılarǵa jazılǵan xattaǵı tema; hám
- Bizdegi kúná tábiyatımız benen qayta tuwılǵan waqıtta alǵan jańa tábiyatımız arasındaǵı gúres, bul bizdiń házirgi temamız.
Jańa tábiyat kúná etpeydi hám ete almaydı:
«Kim Qudaydan tuwılǵan bolsa, ol kúná etpeydi, sebebi Onıń urıǵı onda qaladı, hám ol kúná ete almaydı, sebebi ol Qudaydan tuwılǵan» (1 Yuhanna 3:9 NKJV).
«Onıń urıǵı» Qudaydan tuwılǵan nárseni ańlatadı, ol hárdayım jaqsı hám kúnásiz. Rabbımız Isa Máshih Óz xalqı tárepinen biykar etilgende, biz oqıymız:
«Al Onı qabıl etkenlerdiń hám Onıń atına isengenlerdiń hámmege Ol Qudaydıń balaları bolıw huqıqın berdi; olar qannan da, deneniń qálewinen de, adamnıń qálewinen de emes, al Qudaydan tuwılǵan edi» (Yuhanna 1:12).
Bul jerde biz bir sırdı sezemiz. Jaqsı adam joq,
«sebebi hámme kúná etti hám Qudaydıń dańqınan ayırıldı» (Romalıqlarǵa 3:23),
biraq Qudayǵa isengen adamlar Óz kúshleri, izbe-izlik, imtiyazlar yamasa pozitsiyaǵa qaramastan, Ol jibergen Zattı isenim arqalı qabıl etedi. Bul Qudaydıń aralasıwın ańlatadı, biraq ol bizdiń óz qatnasıwımızdı biykar etpeydi: Oǵan iseniw, Onıń Ulına iseniw hám Onı qabıl etiw. Biz isengen waqıtta Ol bizdiń ómirimizge kirip, bizde óse baslaydı. Yahya Shomıldıq etiwshi bul haqqında bılay dedi: «Ol ósiwi kerek, al men kishireyiwi kerek» (Yuhanna 3:30). Onnan bolmaǵan hámme nárse ketiwi kerek, hám sol waqıtta Rabbımız Isa bizdiń ómirimizde úlkenirek boladı.
Romalıqlardaǵı jeńimpaz
Qudaydıń nızamı «muqáddes» – on buyrıqtıń hár biri sıyaqlı – «hám ádil hám jaqsı», sonday-aq «ruwxıy» (Romalıqlarǵa 7:12-14). Biraq Quday tárepinen berilgen bunday jaqsı nárse bizge qalay bunday qıyınshılıq tuwdırıwı múmkin? Juwap mınada: nızam bizge ne islewimiz kerek ekenligin kórsetetuǵın aynanıń wazıypasın atqaradı. kerek bolıwı hám islewimiz kerek. Ol hesh qanday ózgeris ákelmeydi yamasa ómir bermeydi; ol tek Eski Ahd nızamına sáykes kelmeytuǵın nárseni ayıplaydı.
Bul nızam adamnıń ishki kúná tábiyatın, Qudaydıń buyrıqların saqlaw ushın qolınan kelgeniniń bárin etiwge qozǵaydı. Dene: «Men etemen», – deydi. Biraq Qudaydıń Sózi: «Sen qolıńnan kelgeniniń bárin etseń de, ete almaysan», – deydi. Bul process hár bir imanlı adam Qudayǵa iseniwdi úyreniw ushın basınan ótkeriwi kerek bolǵan nárse, sebebi bul tábiyat imanlı adamdı tek ol «uyqılap qalǵanda» yamasa «raptured» waqıtında áwliyeler menen birge «kóterilgende» (1 Salonikalıqlarǵa 4:13-17) tasta ketedi.
Elshi Paweldıń Romalıqlarǵa 7-bólimde eki tábiyat arasındaǵı qarama-qarsılıq haqqında súwretlegenleri biz ushın Qudaydıń kórsetpesi, ol tek Paweldıń tájiriybeleri haqqında aytıw ushın emes. Elshiniń Máshihti ergeni sıyaqlı (1 Korinflilerge 11:1), biz onıń gúreslerinen sabaqlar alamız. Olardıń arqasında Pawel Damashq jolında ushırasqan, aspanlardaǵı Rabbımız Isaǵa iseniwdi úyrendi.
Sol Isa Muqáddes Ruhtı bizdiń Jolbasshımız hám Járdemshimiz etip jiberdi. Gúres arqalı biz ózimizdi sınawdı hám tek ǵana Qutqarımız sıpatında emes, al Jolbasshımız sıpatında da Máshihke iseniwdi úyrenemiz. Ol házir aspanlarda bolǵanına qaramastan, Ol Óz Ruwxı arqalı bizge járdem beredi.
Biraz maǵlıwmat
Romalıqlar kóplegen doktrinalıq máselelerdi sistemalı túrde usınıs etedi, biraq onıń tiykarǵı teması Qudaydıń ádilligi. 1-5-bólimler Qudaydıń ádilligin kórsetedi:
- Kúnánı hám hár bir kúnákar adamdı áshkara etiw hám ayıplaw, hám
- Qudayǵa isengen, ókinishli kúnákar adamdı, mısalı, barlıq imanlılardıń ákesi Ibrahimdı «áwliye» dep járiyalaw. Quday imanlılardıń barlıq kúnálı islerin keshirdi (4:7,25-5:1; 1 Yuhanna 1:9-dı qarastırıń).
Romalıqlarǵa 5-bólimniń ortasınan baslap, biz Qudaydıń máselelerdiń túbi, kúná tábiyatı menen isleskenin hám onıń emlenbeytuǵın ekenligin kórsetkenin kóremiz. Ol Óz Ulı qurbanlıǵı tiykarında hám Oǵan bolǵan isenimimiz sebepli moyınlanǵan kúnálardı keshiredi. Biraq, Quday kúná tábiyatın keshirmeydi; Ol onı máńgilikke ayıplaydı, sebebi onnan hesh qanday jaqsı nárse shıǵa almaydı. Qudaydı razı etiwge háreket etkenimizde ózimizge isengenimizshe, biz nadurıs tiykardan hám nadurıs basshı astında islep atırmız.
Romalıqlarǵa 6-bólim bizdiń kúná hám ólim kúshinen azat etilgenimizdi, jańa Iye, Rabbımız Isa Máshih tárepinen satıp alınǵanımızdı kórsetedi. Bul tómendegilerdi ańlatadı:
- Adamnıń iseniminiń haqıyqıy ámelge asırılıwı, shomıldıqta kórsetilgen Máshih penen birlesiw;
- Qudaydıń júreklerimizge bolǵan muhabbat isleri, biz ózimizdi kúnáǵa óli dep esaplaymız, sol arqalı eski iyeniń bizge tásir etiwine tosqınlıq etemiz; hám
- Muqáddes Ruhtıń aralasıwı, biz ózimizdi hám aǵzalarımızdı Oǵan tolıq basqarıwǵa bergenimizde, Ol bizge basshılıq ete aladı.
Biz endi dene, ózimiz yamasa eski iyeniń basqarıwı astında emespiz. Romalıqlarǵa 7-bólim kóbirek maǵlıwmat beredi hám deneniń eń jaqsı niyetleri hám háreketleri menen, hátte imanlı adamda da, óz-ózinen nárseni «túzetip» yamasa Qudaydı razı etiwge tolıq qáweterli ekenligin kórsetedi.
Romalıqlarǵa 8-bólim Muqáddes Ruhtıń bizdi jeńilisten joqarı kóteriw ushın jańa resurslardı qalay jumısa qosıwın úyretedi. Ol bunı bizdi Máshih hám Onıń ólimi hám tiriliwinde ámelge asırǵanları menen baylanıstırıw arqalı etedi. Solay etip, Oǵan itibar berip, bizdiń isenimimiz, erkimiz hám júreklerimiz – barlıǵımız – Máshihke tartıladı hám Ol menen toltırıladı. Pawel óz mısalı hám óz-ózinen tısqa qarawdı úyretken sabaqları arqalı kórsetti. Solay etiw bizdi óz qáweterligimizdi moyınlawǵa hám ózimizdi biz ushın Ózin bergen Zattıń ústine taslawǵa alıp keledi (Galatiyalılarǵa 2:20). Biz «óliklerden tirilgen Zattıń» (Romalıqlarǵa 7:4) «Qudayǵa miywe beriwimiz ushın» tiyislimiz. Bul dańqtaǵı Rabbımızǵa súyeniw – úyreniwde, júriwde, eriwde hám boysınıwda – hám Muqáddes Ruh bergen kúsh penen barlıǵın etiw máseleleri.
Jeńimpaz
Óz-ózine ashınıw, úmitsizlik yamasa dushpannıń aldawı menen jeńiliw ornına, Rabbımız bizdi qıyınshılıqlar arqalı jeńimpaz bolıwǵa tayarlaydı. Ornına
«Men qanday baxtsız adamman» (7:24),
biz jeńimpazlıq penen aytamız,
«Rabbımız Isa Máshih arqalı Qudayǵa shúkir etemen» (25-ayat).
Men suwǵa túsip ketken bir adamnıń gúrrińin oqıdım. Onı qutqarǵan adam, suwǵa batıp baratırǵan adamnıń úmitsiz shıńǵırıwların esitip, jabırlanǵan adam batıp ketkenshe kútti. Keyin ol tezlik penen adamdı qutqardı. Neshige kútti? Qutqarǵan adam kútti, sebebi áytpese ekewi de ólip ketken bolar edi. Sol sıyaqlı, Romalıqlarǵa 8-bólim kórsetkenindey, Rabbımız biz Oǵan hám Muqáddes Ruhqa tolıq berilgen noqatqa jetkenshe kútedi, keyin Ol ájayıp túrde járdem beredi. Ájayıpı, 28-ayat bul tájiriybelerdi Qudaydıń biz benen bolǵan jolları menen baylanıstıradı, geyde tártip hám jazalaw arqalı, bul aqır-aqıbetinde Onıń niyetiniń orınlanıwına alıp keledi (29-30-ayatlar). Bul ayatlar Qudaydıń biz benen bolǵan muhabbat qatnasları kontekstinde biz benen bolǵan islerin qısqasha bayanlaydı, Ol Ózin súygenler ushın hámme nárseni jaqsılıqqa jumısa qosadı. Ol tolıq basqarıwda hám Óz maqsetine sáykes basshılıq etedi, bizdi Óz Ulı súwretine ózgertedi, biz Oǵan uqsas bolıwımız ushın, Oǵan sáykeslestirilgen bolıwımız ushın.
Bul kishkene izertlewdiń basındaǵı balıqqa qaytayıq. Biz endi túsindigimizshe, ol tek ǵana qorǵanıw ushın qabıqlar hám háreket etiw ushın júzgiyshiler emes, al energiya da talap etedi. Eki básekiles energiya túri bar. Birinshiden, dene Qudaydıń erkin orınlawǵa háreket etedi, biraq qolınan kelmeydi, kóplegen háreketler etedi, biraq jaqsı nátiyjeler bolmaydı. Keyin bizdegi Muqáddes Ruh, aspanlardaǵı Máshih hám bizdegi jańa ómir menen birlesip, jeńiw ushın kúsh beredi. Bul ekinshi energiya bizge jeńimpaz bolıw ushın kerek.
Jeńimpazlar haqqında kóbirek
Rabbımız Isa Óz shákirtlerine jeńimpaz bolıwdı úyretti, hám Xatlar arqalı Ol búgin bizge solay jasawdı úyretedi, biraq bul gúres. Jańa Ahdta bul túsinik birinshi ret aytılǵanda, bul sózdiń mánisi kórsetiledi:
«Oǵan onnan kúshlirek birew kelip, onı jeńse, ol onıń isengen barlıq sawıtın alıp, onıń oljaların bólistiredi» (Luka 11:22).
Jeńgen adam basqaradı. Rabbımız Isa bul sózdi Ózi ushın qollandı:
«Dúnyada siz qıyınshılıqqa ushıraysız; biraq kewilli bolıń, men dúnyanı jeńdim» (Yuhanna 16:33).
Jeńimpaz bolıw ushın biz Rabbımız Isa Máshihke iseniwimiz kerek, úlken Jeńimpaz benen birlesiwimiz kerek. Oǵan qarap, Onnan úyrenip, ózimizdi Oǵan taslap, ózimizden hesh nárse kútmey, kerekli barlıq nárseni Onnan alıp, Muqáddes Ruh járdem bere aladı.
Biz bul dúnyada bolǵanımızsha hár túrli qıyınshılıqlarǵa ushıraymız. Pawel olardı tómendegishe qısqasha bayanladı,
«Jamanlıqqa jeńilmeń, al jamanlıqtı jaqsılıq penen jeńiń» (Romalıqlarǵa 12:21).
Ol sonday-aq emlewdi de berdi:
«Sonlıqtan, qarańǵılıq islerin taslayıq, hám jaqtılıq sawıtın kiyeyik» (13:12).
Bul sońǵı kórsetpe menen birge, Pawel jazdı,
«Rabbımız Isa Máshihti kiyiń, hám deneniń qálewlerin orınlaw ushın hesh qanday sharalar kórmeń» (14-ayat).
Bul dawamlı minnetleme hám sergeklik, óz-ózin sınaw, qátelerdi moyınlaw hám ózimizdi Oǵan taslawdı talap etedi. Bul Mark 9:24-tegi ákeniń duwa etkenindey duwa etiwdi ańlatadı: «Rabbım, men isenemen; isenimsizligime járdem ber!» Haqıyqatında da, Rabbımız bizge jeńimpaz bolıwǵa járdem beriwdi qáleydi.
«Bizdi súygen Ol arqalı biz jeńimpazlardan da artıqmız» (Romalıqlarǵa 8:37)
biz Onıń arqalı super-jeńimpaz bola alatuǵınımızdı kórsetedi.
Yuhannanıń jazbaları bizge jeńimpaz bolıw ushın kóp járdem beredi. Basqa elshiler Yuhanna jazǵan waqıtta bul sahnadan joq bolıp ketken edi. Haqıyqatında da, ol olardıń arasınan tirilgen jalǵız adam sıpatında birqansha waqıt bul jerde qaldı (Yuhanna 21:22-25-ti qarastırıń). Yuhannanıń óz injilinde kóplegen jaǵdaylarda hám túrli usıllarda jazǵanları, hám basqa jazbalarında buyrıqlar hám kórsetpeler sıpatında jazǵanları, biz imanlılar ushın tirilip qalıw ushın Rabbımızǵa iseniwdiń zárúrligin kórsetedi. Bul dúnya sistemasında, bul dáwirdiń qudayı hám bul dúnyanıń húkimdarı astında, Rabbımızdıń hár bir gúwalıǵın, Onı ańlatatuǵın hám Onı húrmetleytuǵın hár bir nárseni joq etiw ushın islengen. Bunday qıyın jaǵdayda Rabbımız Óziniń qansha kúshli ekenligin kórsetedi, Ózine tiyisli shákirtlerine tek ǵana Oǵan iseniw arqalı dawam etiwge hám tirilip qalıwǵa múmkinshilik beriw arqalı. Hátte olar ólgen waqıtta da, olar shahıyt sıpatında óledi, bul olardıń jeńimpaz ekenligin ańlatadı. Biz súyikli Iyamızǵa ózimizdi taslayıq, Ol kelgenshe Oǵan erip hám Onı húrmetleyik!
SOŃǴI ESLETPE
- «Kerek», mutlaq zárúrlik, Yuhanna 3-bólimde úsh ret qollanılǵan. Birinshiden, «Siz qayta tuwılıwıńız kerek» (7-ayat, sózbe-sóz «joqarıdan»). Keyin, «Adam Ulı kóteriliwi kerek» (14-ayat), bul Onıń krestke keriliwin ańlatadı, sebebi Onıń qurbanlıǵısız biz máńgilikke joǵalıp ketken bolar edik. Yahya Shomıldıq etiwshiniń úshinshi «kerek» haqqındaǵı bayanatı birinshi hám ekinshi tiykarında, ósiw yamasa rawajlanıwdıń jalǵız jolın támiyinleydi. Dawamlı óz-ózin sınawdıń, ósiwge kesent etetuǵın nárseni alıp taslawdıń zárúrligi, Máshihke dawamlı minnetleme hám sadıqlıq penen birge ańlatıladı.
- Biz Izrailge berilgen nızam astında emespiz. Biraq, biz óz kúshimiz benen Qudaydıń erkin orınlawǵa háreket etkenimizde, ózimizdi sol sıyaqlı nızam astına qoyamız hám sátsizlikke ushıraymız. Bul maqalada aytılǵan sabaqlardı úyrenip bolǵannan keyin, biz ózimizdi Máshihtiń nızamı astında tabamız (Galatiyalılarǵa 6:2), Onıń járdemi menen Qudaydıń erkin orınlay alamız. Bul Romalıqlarǵa 8-bólimniń táliymatına sáykes keledi.
- «Jeńimpaz», «jeńiw», «basıp alıw» hám «jeńis» Paweldıń jazbalarında jeti ret ushırasadı (Romalıqlarǵa 3:4, 8:37, 12:21; 1 Korinflilerge 15:54,55,57). 1 Yuhannada is-háreket forması altı ret ushırasadı (2:13-14, 4:4, 5:4-5) hám «jeńis» atlıǵı, sol grek túbirinen, bir ret ushırasadı (5:4) – bul xatta jeti ret birge. Rabbımızdıń jeti shirkewge jollaǵan xabarlarında sol termin jeńimpaz imanlılar haqqında jeti ret (Ashıqlaw 2:7,11,17,26, 3:5,12,21) hám Rabbımız haqqında bir ret (3:21) qollanılǵan. Ashıqlawdıń qalǵan bóliminde bul termin toǵız ret qollanılǵan: Rabbımız, Qońı, sadıqlar hám dushpan haqqında.
