Давут, Набал ҳәм Абигейл ҳаққындағы 1-Шәмуел 25-баптағы ўақыя гөззал емес; бул Давуттың турмысындағы қараңғы орынлардан бири. Бирақ, оның ақыбети жақсы болады; Давут Набал өлгеннен кейин Абигейлге үйленеди. Гөззал ҳәм Қудайдан қорқатуғын ол Давуттың ең жақсы ҳаялы еди ҳәм ол оған берекет болған жалғыз ҳаял еди.
Набал Калебтың әўлады еди. «Набал» деген ат, яғный «ақымақ», оның минез-қулқын дәл сүўретлейди. Ол бул атты қалай алғанын билмеймиз, бирақ ол оған сөзсиз лайық болды. Мухаддес Китапта «ақымақ» ақыл-еси кем адам емес, ал Қудайсыз адам. Ақымақ жүрегинде: «Қудай жоқ», – деди (Зәбур 14:1; Зәбур 53:1 NKJV). Набал тәбийғый адамның, әсиресе Хожаны ҳәм Оның мәрҳамат хабарын бийкар ететуғын адамның бир түри. Мухаддес Китап Набалды «қатты минезли» деп сүўретлейди (1-Шәмуел 25:3), бул оның дөреки, қәўипли, қатал ҳәм ислесиў қыйын адам екенин аңлатады. Ол жаман, надурыс ҳәм ишкишли еди. Ол қалай гөззал, ақыллы ҳаялға үйленгенин билмеймиз. Абигейл ҳәм Набалды «гөззал ҳәм ҳайўан» деп атаған. Ол бай еди; оның 3000 қойы ҳәм 1000 ешкиси бар еди. Ўақыя басланғанда Набал Кармелде қойларын қырқып атырған еди (25:2).
Давут Набалдың қойларын қарақшылардан қорғаған еди. Бул Давуттың хабаршылары Набалға айтқан сөзлеринен анық: «Сиздиң шопанларыңыз биз бенен бирге еди, ҳәм биз оларға зыян жеткермедик, ҳәм олар Кармелде болған ўақытта олардан ҳеш нәрсе жоғалмады» (25:7). Ол және: «Мен бул адамның шөлдеги барлық нәрсесин бийкарға қорғадым, сонда оған тийисли ҳеш нәрсе жоғалмады. Ҳәм ол маған жақсылыққа жаманлық қайтарды» (25:21) деди.
Давуттың хабары
Давутқа 600 адамы ушын аўқат керек еди. Ол Набалға жәрдем сорап он адам жиберди. Оның Набалға хабары мынадай еди: «Мениң жас жигитлерим сиздиң көзиңизде мәрҳамат тапсын, себеби биз той күни келдик. Қолыңызға не келсе, қулыңызға ҳәм улыңыз Давутқа бериң» (25:8). Ол бул өтиништи Давуттың адамлары Набалдың шопанларына көрсеткен қорғаўына тийкарланып жасады. Әдеттеги сыпайылық Давут сораған тийкарғы затларды тәмийинлер еди. Давут Набалға көрсеткен жақсылығы ушын өз адамларына азырақ жәрдем сорап сыпайылық көрсетти.
Давут Набалға ҳүрметли түрде әмел еткен еди. Ол өз адамларын Набалдың қойларын талаўдан тыйған ҳәм оларды Филистимлилерден қорғаған еди. Бул бай фермер ең азынан Давуттың адамларын аўқатландырып, миннетдаршылығын билдириўи мүмкин еди. Оның орнына, ол оларды мазақ етти: «Давут ким ҳәм Йессениң улы ким? Ҳәзирги ўақытта ҳәр бири өз хожасынан қашып кеткен көп қулы бар» (25:10). Набал Давуттың өз хожасы Шаўылға опасызлық еткенин ҳәм опасыз қашқын қул екенин аңлатты. Соңынан Набал қосты: «Мен мен сонда аламан ба мениң нан ҳәм мениң суў ҳәм мениң мениң гөшимди мен ушын өлтирген мениң қырқыўшыларымды, ҳәм оны адамларға беремен бе, қашан мен олардың қайдан екенин билмеймен бе?» (25:11). Бул жуўапта Набал жети жекелик алмаш атын қолланды. Ол бизге Жаңа Ўәсияттағы «мениңмениң егинлерим ... мениң амбарларым ... мениң малым ... мениң жаным» ҳаққында сөйлеген ҳәм өз-өзине: «Жан, сениң көп жылларға жийналған көп малың бар; раҳатлан; же, иш ҳәм қуўан», – деген ақымақты еслетеди. Қудай не деди? «Ақымақ! Бул түн сениң жаның сеннен талап етиледи; сонда сен таярлаған нәрселер кимдики болады?» (Лука 12:16-20).
Давуттың реакциясы
Набалдың жуўабын еситкенде, Давут ашўланды ҳәм өзин жоғалтты. Шаўылға көрсеткен мейирбанлығының орнына, ол қатты ашўланып, Набалды ҳәм оның үйин өлтириўге таяр еди. Давут өз адамларына: «Ҳәр бир адам қылышын тақсын», – деди. Сонда ҳәр бир адам қылышын тақты, ҳәм Давут та қылышын тақты (25:13). Ол ақымаққа оның ақымақлығына қарап жуўап бериўге таяр еди. Бирақ Нақыллар 26:4 басқаша айтады: «Ақымаққа оның ақымақлығына қарап жуўап берме, әйтпесе сен де оған уқсап қаласаң».
Бул ўақыяда Давуттың қәтесин түсиндириў қыйын емес. Ол Қудай менен байланыста емес еди ҳәм Хожадан бурынғыдай (1-Шәмуел 23:2,4,10,11,12) қандай ис-ҳәрекет етиўи керек екенин сорамады. Оның көзлери Қудайға емес, адамға қараған еди. Бул биздиң үйрениўимиз ушын жазылған. Биз адамларға ҳәм жағдайларға емес, ал барлық жағдайлардың Қудайына қараўымыз керек. Биз ҳәр бир нәрседе Қудайдың қолын көриўдиң мухаддес әдетин раўажландырыўымыз ҳәм жағдайлар менен бәнт болмаўымыз керек. Давут өз зәбурларында Қудайды күтиў ҳаққында көп сөйлеген (Зәбур 25:3,5,21; Зәбур 37:7; Зәбур 40:1). Бирақ ол азап мектебинде узақ ўақыт болған ҳәм сабырлықты әли үйренбеген еди. Ол Хожа менен байланыста емес еди; биз бул жерде Давуттың Кармелге он адам жибериў ҳаққында Хожадан сорағаны ҳаққында ҳеш нәрсе оқымаймыз, ҳәм ол ашўланып 400 адамды бул қорқынышлы тапсырмаға жибергенде де Хожадан сорамады.
Абигейлдиң араласыўы
Абигейл күйеўи Набал ҳәм Давуттың адамлары арасында болған ўақыяны, ҳәм Давуттың Набалды ҳәм оның үйин өлтириў арқалы өш алыў нийетин билди. Ол тез ҳәрекет етти ҳәм Давут ҳәм оның адамлары ушын көп аўқат таярлады. Ол Қудай тәрепинен басқарылған еди, Қудай оның жүрегине Давут күйеўин ҳәм оның адамларын өлтириўден алдын араласыўды салған еди. Қудайдың қолы оның жүрегин тынышландырды ҳәм ақыл-есин басқарды.
Қудай барлық нәрсени Өз жақсылығы ушын қандай таңқаларлы түрде бирге ислетеди. Ол Өз мәрҳаматларын қандай берекетли түрде ўақытқа салады; Давут жаманлықты алдыннан ойлап атырған ҳәм оны әмелге асырыўға таяр еди, бирақ Хожа тәрепинен жиберилген Абигейл оны тынышландырды. Ол Давут пенен ушрасқанда оны ҳүрмет пенен сәлемледи; ол оның аяқларына топыраққа жығылды (25:23).
Ол Давутқа қайта-қайта «мениң Хожам» деп мүрәжат етти. Ол оны өш алыў руўхы ушын сөкпеді. Ол күйеўиниң гүнасын оның орнына өз үстине алыўды сорады (25:24). Ол күйеўиниң ақымақлығын ҳәм Давуттың он адамын көрмегенин мойынлады (25:25). Ол Қудайдың тыйыўшы мәрҳаматы ҳаққында сөйледи, Ол солайша ҳүрметленди: «Хожам сени қан төгиўден ҳәм өз қолың менен өш алыўдан тыйды» (25:26). Ол оның адамларына болған жаман мүнәсибетти өз үстине алды ҳәм кеширим сорады. Ол Хожаның Давутты патша етип майлаўдағы таңлаўын толық түсинетинлигин көрсетти. Ол күшли исеним менен: «ХОЖАМ сөзсиз мениң Хожама мәңгилик үй қурып береди», – деди ҳәм Давутты Хожаның урысларында гүрескени ушын мақтады (25:28). Ол Шаўылдың оның өмирин излегенин мойынлады, бирақ Хожаның оны қорғап атырғанын көрди (25:29). Ол Хожа оны «Исраил үстинен ҳүкимдар» еткен ўақытты исенимли түрде ойлады (25:30). Ақырында, ол Давуттан тахтқа отырғанда өз «хызметшисин» еслеўди сорады (25:31).
Давуттың жуўабы
Қудай Абигейлдиң Давутқа мүрәжатын берекетледи, себеби ол Қудай тәрепинен Давутқа өз өш алыўшы руўхын ҳәм жаман нийетин ҳақыйқый нурда көриўге жәрдем бериў ушын басқарылған еди. Бириншиден, ол Абигейлди оған жибергени ушын Қудайды мақтады (25:32). Биз жағдайларымызда Хожаның қолын көргенимизде, бул ҳақыйқый руўхыйлықтың белгиси. Екиншиден, ол Абигейлге өш алып, бийгүнә қан төгиўден сақлағаны ушын миннетдаршылық билдирди (25:33-34). Ол өз жаман нийети ҳаққында жеңил сөйлемеди, бирақ оның үлкенлигин атап өтти. Үшиншиден, ол оны тынышлық хабары менен жиберди ҳәм оның саўғасын қабыл етти (25:35).
Давут өз жаман нийетинен Абигейлдиң араласыўы арқалы тыйылды. Оның Давут алдында тутқан орны, оның жалбарыўлары, оның мойынлаўы, оның кеширим сорап кишипейиллик пенен дуўасы, оның Давуттың қан төгиў ҳаққындағы гүнакар қорқынышына нәзик силтемеси, оның Давуттың келешектеги жоқарылаўына болған исеними ҳәм оның жуўмақлаўшы өтиниши – келешектеги патша тәрепинен есленетуўи – соншалық бай ҳәм гөззал. Абигейл өз тақўалығы ҳәм түсиниги менен ҳақыйқый мүминди, сондай-ақ Шерковты сүўретлейди. Набал Мәсихти нәзерге илмейтуғын ҳәм өз гүналарында жоқ болатуғын адамды сүўретлейди.
Набалдың тәғдири
Абигейл үйге қайтқанда, күйеўиниң қуўанышлы түрде тойлап атырғанын ҳәм қатты мас екенин көрди (25:36). Бул ақымақ өз жанлары ушын мәңгиликке бәри жақсы деп тойлайтуғын ҳәм жүреклери «гүнаның бир мүддетлик ләззетлери» менен қуўанышлы болған биймүминлерди сүўретлейди. Илаҳий әдалат қылышы олардың мойынларында илинип тур ҳәм «қараңғылықтың қараңғылығы» (Яҳуда 13) оларды күтип тур.
Абигейл күйеўин мас ўақытта сөкпеді, бирақ таңертең оған не болғанын айтқанда: «Оның жүреги ишинде өлди, ҳәм ол тасқа уқсап қалды» (25:37). Өлим ҳәм Қудиретли Қудайдың қорқынышларына дуўшар болғанда, ол маслығынан ямаса азабынан келип шыққан ақылсыз ҳалсызлық пенен паралич болды. Он күннен кейин ол тосаттан илаҳий ҳүким менен өлди (25:38). Мәсихти нәзерге илмейтуғын ҳәм Оның қанын бийкар ететуғын ҳәр бир адамның тәғдири сондай. Давут Набалдың өлгенин еситкенде, оны жаманлықтан сақлаған Хожаны мақтады ҳәм гүна үстинен илаҳий әдалаттың әмелге асырылыўына қуўанды (25:39).
Давуттың некеси
Соңынан Давут Абигейлге неке усынысы менен хабаршылар жиберди. Қудайдың ҳүкими оны биймүмин, жаман Набал менен болған некесинен азат еткен еди. Қудай оған Давуттың көзлеринде мәрҳамат берди; ол оның гөззалылығы, даналығы, кишипейиллиги ҳәм тақўалығы менен таң қалды. Абигейл Давуттың усынысын қабыл етти ҳәм оның ҳаялы болды – қайғылы ўақыяның бахытлы ақыбети.
